Bariery w handlu

Od dnia akcesji Polski do UE, w maju 2004 r., działania polskiej administracji w zakresie dotyczącym eliminacji barier w handlu międzynarodowym są ukierunkowane na informowanie Komisji Europejskiej o zidentyfikowanych utrudnieniach w handlu z krajami trzecimi, które dotykających polskich eksporterów oraz zabieganie w Komisji Europejskiej o podjęcie działań w celu zniesienia tychże barier. Komisja Europejska w imieniu państw członkowskich UE takie działania podejmuje. Przedkłada także państwom członkowskim UE informacje o swoich działaniach w tym zakresie oraz ich rezultatach. Równolegle polska administracja podejmuje rozmowy bilateralne z poszczególnymi krajami trzecimi m.in. na temat występujących tam barier np. w ramach Międzyrządowych Komisji Gospodarczych, czy tez spotkań bilateralnych na różnym szczeblu, w tym ministerialnym.

Doświadczenia krajów UE-15 pokazują, że identyfikowanie barier w dostępie do rynku krajów pozaunijnych odbywa się w głównej mierze za pośrednictwem producentów lub eksporterów, którzy na te bariery natrafiają. Taki schemat pozwala na rozpoznanie barier istotnych z punktu widzenia interesów przedsiębiorców danego państwa i umożliwia skoncentrowanie wysiłków administracji na eliminacji konkretnych ograniczeń, które utrudniają dostęp polskich przedsiębiorców do konkretnych rynków krajów trzecich.

Zamieszczony poniżej formularz jest przeznaczony dla polskich przedsiębiorców, producentów, eksporterów, oraz Izb ich zrzeszających, w celu identyfikacji rzeczywistych utrudnień w dostępie do rynków krajów trzecich (pozaunijnych), które w sposób szczególny dotykają polskie przedsiębiorstwa. Przy czym nie muszą to być wyłącznie bariery, które dotyczą polskich przedsiębiorców w sposób bezpośredni. Np. jeżeli macie Państwo wiedzę, o tym że odbiorca Waszych towarów, który wykorzystuje je do dalszej produkcji, a następnie eksportuje swoje wyroby do krajów trzecich, napotyka na bariery w dostępie do konkretnych rynków, to taka informacja także jest istotna (bariera ta pośrednio dotyczy także Państwa).

Zachęcamy do korzystania z zaproponowanej formy przekazywania informacji do Ministerstwa Gospodarki. Pozwoli to przedstawicielom Polski na forum UE na skoncentrowanie wysiłków na eliminacji konkretnych barier, które utrudniają dostęp polskich przedsiębiorców do konkretnych rynków krajów trzecich.

WYPEŁNIJ FORMULARZ

Najczęściej spotykane bariery w obrocie towarowym to:

1. nieprawidłowe stosowanie środków sanitarnych i fitosanitarnych, weterynaryjnych,
2. wymogi techniczne,
3. różne wymogi dokumentacyjne, rejestracyjne i skomplikowane procedury celne,
4. zamówienia rządowe faworyzujące rodzimych dostawców,
5. subsydiowanie produkcji,
6. ograniczanie inwestycji zagranicznych,
7. zakazy importu, eksportu lub limity importowe,  eksportowe i środki o skutku podobnym,
8. dyskryminacyjne systemy licencji importowy lub eksportowych,
9. cło eksportowe,
10. subsydiowanie eksportu (np. poprzez stosowanie podwójnych cen energii),
11. kwestie związane z nieprzestrzeganiem praw własności intelektualnej,
12. kwestie związane z prawem patentowym,
13. problemy związane z określaniem pochodzenia towarów,
14. problemy związane z oznaczeniami geograficznymi,
15. nieprawidłowe stosowanie kontyngentów taryfowych, w taki sposób, że utrudnione jest korzystanie z nich,
16. środki antydumpingowe, przed nadmiernym importem oraz antysubsydyjne.
     

W przypadku handlu usługami barierami są ograniczenia dla usługodawców i usługobiorców wynikające głównie z uregulowań prawnych krajów trzecich. Jednym z typowych przykładów barier w handlu usługami, stosowanym przez członków WTO, jest nieumieszczanie danego sektora usługowego na liście zobowiązań szczegółowych GATS. Brak sektora na liście oznacza przeważnie, że sektor ten jest wrażliwy dla członka WTO i nie gwarantuje on tym samym dostępu do rynku ani traktowania narodowego.

Ponadto, z reguły, świadczenie usług jest utrudnione głównie w dwóch z czterech sposobów świadczenia usług wg GATS:

1. świadczeniu usług poprzez obecność handlową (sposób 3),
2. świadczenie usług poprzez obecność osób fizycznych (sposób 4).
    

W 3 sposobie świadczenia usług GATS bariery te mogą być następujące:

1. ograniczenia w rodzaju i formie prawnej zakładanej obecności handlowej,
2. ograniczona ilość usługodawców zagranicznych dopuszczona w danym sektorze,
3. ograniczenia kapitału zagranicznego,
4. ograniczenia dotyczące całościowej wartości transakcji usługowych,
5. ograniczenia całkowitej liczby operacji usługowych,
6. ograniczenia całkowitej ilości zatrudnionych w danym sektorze zagranicznych osób fizycznych,
7. dopuszczenie do świadczenia jedynie firm narodowych,
8. dopuszczenie do świadczenia jedynie, gdy menadżerowie lub prezesi firmy posiadają miejsce zamieszkania lub obywatelstwo kraju przyjmującego.

Najbardziej uciążliwymi dla polskich usługodawców barierami dotyczącymi rodzaju zakładanej obecności handlowej są: możliwości założenia jedynie agencji firmy, ale już nie oddziału czy przedstawicielstwa, a także konieczności zachowania określonej formy prawnej, np. tylko spółki komandytowej. Uciążliwe jest też ograniczenie zachowania np. tylko 30 lub 49% udziału kapitału polskiego.

W 4 sposobie świadczenia usług GATS bariery te mogą być następujące:

1. obowiązek posiadania obywatelstwa kraju przyjmującego,
2. obowiązek posiadania miejsca zamieszkania w kraju przyjmującym,
3. obowiązek przejścia przez test potrzeb rynku pracy (test potrzeb ekonomicznych),
4. ograniczenia ilościowe w dostępie do zezwoleń na pracę,
5. ograniczenia czasu trwania kontraktu,
6. obowiązki posiadania określonego wykształcenia i doświadczenia zawodowego do świadczenia określonej usługi.

Najbardziej uciążliwe dla polskich usługodawców są bariery związane z obywatelstwem i posiadaniem miejsca zamieszkania .

Komisja Europejska na bieżąco monitoruje regulacje poszczególnych krajów pozaunijnych pod kątem ewentualnego stosowania przez nie ograniczeń czy barier w dostępie do własnych rynków. Komisja Europejska prowadzi także internetową bazę danych (Market Access Database – MADB) zawierająca informacje o formalnościach, stawkach celnych i ewentualnych ograniczeniach przy eksporcie poszczególnych towarów do danego kraju.

Więcej na temat Market Access Database – MADB >>>