Zjednoczone Emiraty Arabskie

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne, sytuacja gospodarcza

Ustrój polityczny: federacja siedmiu emiratów (dziedziczne monarchie absolutne). Głową państwa jest Prezydent Khalifa Bin Zayed Al-Nahayan (od listopada 2004 r.), władca emiratu Abu Dhabi. Oprócz prezydenta władzę wykonawczą stanowi premier wraz z Radą Ministrów (nominowani przez prezydenta). Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowa Federalna Rada Narodowa (40 miejsc) będąca organem wyłącznie opiniodawczym.

Szef rządu:   wiceprezydent, premier i minister obrony Mohammed Bin Rashid Al-Maktoum, władca drugiego co do potencjału ekonomicznego emiratu Dubaj

Minister Gospodarki:                       Sultan Bin Saeed Al-Mansouri

Minister Handlu Zagranicznego:     (Pani) Lubna Al-Qasimi

Minister ds. Energii:                        Mohammed Bin Dhain Al-Hamili

Ambasador ZEA w Warszawie:       Asim Mirza Ali Mohammed Al Rahma

Ambasador RP w Abu Zabi:            Adam Krzymowski

Powierzchnia: 82 880 km², ludność: 4,3 mln osób (w tym 82 % cudzoziemców); religia: muzułmanie - 96 %, język: arabski (oficjalny), perski, angielski; główne miasta:  Abu Dhabi – stolica (ca 900 tys. mieszkańców), Dubaj, Szardża, Al Ain

Waluta: 1 dirham emiracki (AED) = 100 filsów; kurs 1 USD = 3,67 AED (sztywny)

Bogactwa naturalne: ropa naftowa, gaz ziemny

Struktura PKB: usługi – 50,4 %, przemysł – 48,5 %, rolnictwo – 1,1 %. 

W 2009 i 2010 r. gospodarka ZEA funkcjonowała w warunkach globalnego kryzysu finansowego i recesji notowanej w najbardziej rozwiniętych krajach świata, co wpłynęło znacząco na wyniki gospodarcze kraju. Dynamika produktu krajowego brutto ZEA uległa dramatycznemu zmniejszeniu – z 7,4 % w 2008 r. do - 2,7 % w roku 2009 (+ 2,6 w 2010 r.). Zmniejszyło się też widocznie dodatnie saldo obrotów handlowych ZEA z zagranicą.

Źródła: EIU, CIA */ dane szacunkowe

Cechą charakterystyczną polityki gospodarczej zarówno rządu federalnego, jak i poszczególnych emiratów stała się ostatnio aktywna realizacja nowej wizji rozwoju i struktury gospodarczej państwa. Koncentruje się ona na dwóch  celach: dywersyfikacji struktury gałęziowej gospodarki i nadaniu jej cech nowoczesności przez podniesienie gospodarczej i społecznej rangi nauki i wykształcenia, niezbędnych dla wdrażania wysoko kwalifikowanych technologii i technik zarządzania. Ma to zapewnić Emiratom w przyszłości uniezależnienie się od koniunktury na światowym rynku ropy naftowej i gazu oraz oparcie - w większym niż dotychczas stopniu - sytuacji gospodarczej i społecznej państwa na dynamicznych prorozwojowych gałęziach: nowoczesnym przemyśle przetwórczym wykorzystującym własne zasoby energetyczne i surowcowe (petrochemia, hutnictwo żelaza i aluminium, przemysł materiałów budowlanych) oraz szeroko rozumianych usługach (hotelarstwo, turystyka, transport morski i lotniczy, usługi finansowe), świadczonych na najwyższym poziomie na skalę międzynarodową. W dalszej perspektywie do dziedzin tych dołączą również m.in. przemysł lotniczy i  aeronautyczny oraz energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii.

Szacuje się, iż skumulowana wartość BIZ w ZEA na koniec grudnia 2010 r. sięgała 76,4 mld USD. Zagraniczny kapitał trafia głównie do sektora bankowego i ubezpieczeń, budownictwa, handlu wewnętrznego oraz przemysłu przetwórczego. Emiraty przyciągają ok. 60 % ogółu BIZ, jakie płyną do krajów RWPZ, co świadczy o atrakcyjności gospodarki tego kraju dla międzynarodowego kapitału. Z kolei, zagraniczne inwestycje ZEA w 2010 r. wyniosły ca 3,5 mld USD, zaś ich łączna wartość na koniec 2010 r. – 54,9 mld USD.

Wymiana handlowa z zagranicą odgrywa kluczową rolę w rozwoju gospodarczym ZEA. Dzięki utrzymującym się wysokim cenom ropy i gazu ziemnego oraz dużemu reeksportowi obroty handlowe z zagranicą wykazują dodatnie saldo; w 2010 r. wyniosło ono blisko 37 mld USD (wg danych szacunkowych - eksport 195,8 mld USD, import 159,0 mld USD).

W strukturze towarowej eksportu ZEA ok. 45 % jego wartości przypada na ropę naftową, gaz ziemny i produkty ropopochodne, ca 30 % to reeksport towarów importowanych, resztę zaś stanowią różne produkty, gł. ryby i daktyle. Podstawowy przedmiot nie-węglowodorowego eksportu ZEA to aluminium hutnicze, którego Emiraty są czołowym eksporterem na świecie. Drugą ważną pozycją w tej grupie jest złoto, będące czołowym towarem reeksportu - przez Dubaj przechodzi 10 % światowych obrotów tym metalem. Główni odbiorcy eksportu ZEA w 2009 r. to Japonia (17 %), Korea Płd. i Indie (po ca 10 %), Iran (7 %), Tajlandia (5 %).

Import pochodzi głównie z Chin (15 %), Indii (14 %), USA (8 %), Niemiec (ok. 6 %) i Japonii (4,5 %). Dominują w nim: maszyny i urządzenia, sprzęt transportowy, chemikalia i żywność.

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych: ONZ i jej agendy – UNCTAD, UNESCO, UNIDO, Bank Światowy (WB), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), Światowa Organizacja Handlu (WTO), Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (IAEA), Międzynarodowy Bank Rozwoju (IDB), Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD), Liga Arabska (AL), Panarabska Strefa Wolnego Handlu (GAFTA), Rada Współpracy Państw Zatoki (GCC), Organizacja Państw Eksporterów Ropy Naftowej (OPEC), Organizacja Arabskich Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OAPEC).

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy dwustronnej

UE – ZEA: wzajemne relacje, w tym gospodarcze, reguluje Umowa o współpracy pomiędzy UE a państwami GCC (włączając ZEA) - podpisana w 1989 r.         

Współpracę dwustronną regulują 4 umowy między RP a ZEA:

• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z 1993 r.
• Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji z 1993 r.
• Umowa o cywilnej komunikacji lotniczej z 1994 r.
• Umowa o współpracy w dziedzinie informacji, kultury i nauki z 1994 r.
• W lipcu 2007 r. strona polska zaproponowała stronie emirackiej wzajemne zniesienie obowiązku wizowego dla posiadaczy paszportów dyplomatycznych.

• W końcowej fazie przygotowań (po uzyskaniu zgody Komisji Europejskiej) pozostaje projekt Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonych Emiratów Arabskich o współpracy gospodarczej (na początku lutego br. Ministerstwo Gospodarki przekazało – via Ambasada RP w ZEA - uzgodniony projekt Umowy stronie emirackiej; oczekujemy na jej ew. uwagi).

3. Wymiana handlowa z Polską

ZEA są bardzo atrakcyjnym partnerem współpracy, o bogatych tradycjach handlowych oraz nowoczesnej infrastrukturze. W 2010 r. kraj ten był trzecim pod względem wielkości obrotów partnerem handlowym Polski na Bliskim Wschodzie (po Izraelu i Arabii Saudyjskiej), zaś wśród krajów Ligi Arabskiej zajmował drugie miejsce, po KAS.

Obroty towarowe Polski z ZEA w latach 2006-2010 (w mln USD)

Źródło: GUS                                                        

Podstawowymi towarami eksportowanymi w 2009 r. do ZEA z Polski były: urządzenia mechaniczne i elektryczne (42 %), środki transportu (17 %) oraz artykuły spożywcze, gł. tytoniowe, wyroby z metali nieszlachetnych i aparatura pomiarowa.

W 2010 r. w polskim eksporcie przeważały:

• urz. mechaniczne i elektryczne (gł. sprzęt dla telefonii, kable, elektrody węglowe, lampy) – 33,7 % udział w naszym eksporcie do ZEA;
• metale nieszlachetne (ostrza do golenia, wyroby stalowe) – udział 16,0 %;
• artykuły spożywcze (przetwory, wyroby tytoniowe, cukier) – 8,2 %;
• produkty przemysłu chemicznego (gł. kosmetyki) – 7,8 %;
• wyroby różne (gł. meble, stelaże i materace) – 7,2 %;
• środki transportu (jednostki pływające, części zamienne, pojazdy transportowe) – 6,6 %.

Najwięksi eksporterzy: Komsa Polska Sp. z o.o., Spinox Uno Poland Sp. z o.o., Gdańska Stocznia „Remontowa” SA, Procter and Gamble Sp. z o.o., Swedwood Poland Sp. z o.o., Stalprodukt SA, Wilk Elektronik SA, Solaris Bus & Coach SA, SGL Karbon Polska SA.

W imporcie z ZEA w 2010 r. (podobnie jak w 2009 r.) dominowały:

• aluminium i wyroby z metali nieszlachetnych – 65,2 % udział w imporcie ogółem;
• wyroby z tworzyw sztucznych (folie, taśmy, arkusze) – udział 21,8 %;
• materiały i wyroby włókiennicze – 6,9 %.

Najwięksi importerzy: ATS StahlSchmidt&Maiworm Sp.z o.o., Ronal Polska Sp. z o.o., Sapa Aluminium Sp.z o.o., Alupol Packaging Sp. z o.o., Bon Prix Sp. z o.o., Total Pack Sp. z o.o.,  Pragma Trade Sp. z o.o., Praxis SA.

W okresie styczeń – marzec 2011 r. wartość obrotów wyniosła 82,5 mln USD (spadek o 4,3 % w porównaniu z I kwartałem 2010 r.), w tym polski eksport – 64,8 mln USD (spadek o 5,6 %), zaś import z ZEA – 17,7 mln USD (wzrost o 0,8 %)

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Łączna wartość polskich inwestycji bezpośrednich w ZEA szacowana jest na 150 mln USD. Działają tam polskie przedsiębiorstwa z branży naftowo-gazowej, budowlanej (Librus), instalacyjnej (Sergas), usług geodezyjnych, urządzeń klimatyzacyjnych (VTS Clima), mebli (MDD) czy opakowań metalowych (krakowska firma Can-Pack w 2005 r. wybudowała w Emiratach wytwórnię puszek metalowych Arab Can. Co.).

Bardziej spektakularne przedsięwzięcia to spółka deweloperska w Dubaju, założona przez Kulczyk Investment House oraz udział jednego z polskich przedsiębiorców w znajdującej się w budowie fabryce fluoru Gulf Fluor w Abu Dhabi. Ponadto, na kontraktach indywidualnych przebywa tam kilkuset polskich specjalistów, głównie inżynierów, architektów oraz personel medyczny. Liczba Polonii jest najwyższa w regionie Zatoki - wynosi ok. 1500 osób.

Inwestycje strony emirackiej w Polsce mają charakter głównie portfelowy. Poza sięgającą jeszcze 2007 r. inicjatywą firmy deweloperskiej Limitless z Dubaju, która wykupiła w Polsce tereny budowlane (Wrocław, Poznań, Mazury), a w 2008 r. zawarła porozumienie z władzami miasta Chrzanowa o budowie wielkiej dzielnicy mieszkaniowej (ale nie rozpoczęła realizacji żadnego projektu), odnotowano zakupienie przez holding przemysłowy Al Masaood z Abu Dhabi fabryki łożysk i warsztatów mechanicznych we Wrocławiu. W Gdańsku złożyli wizytę przedstawiciele holdingu Royal Group z Abu Dhabi, interesując się  tamtejszymi propozycjami inwestycyjnymi.

W 2009 r., podobnie jak w latach wcześniejszych, banki i spółki z ZEA wykupywały przede wszystkim polskie obligacje rządowe, korzystając jednak z pośrednictwa swoich spółek zależnych lub agentów działających na terenie Europy. Nie odnotowano żadnych nowych emirackich inwestycji bezpośrednich w Polsce.

5. Dostęp do rynku

Polski eksport towarów i usług nie natrafia na szczególne przeszkody administracyjne w dostępie do rynku emirackiego. Ujednolicona stawka celna w imporcie wynosi 5 % ad walorem, przy czym ok. 400 pozycji (obejmujących głównie podstawowe artykuły żywnościowe i lekarstwa) jest wolne od obciążeń celnych. Zwolniony z opłat celnych jest też import do specjalnych stref ekonomicznych.

Najistotniejszą barierą pozataryfową i utrudnieniem jest wymóg przedłożenia świadectwa uboju rytualnego „halal” w przypadku eksportu wyrobów mięsnych. Problem ten wydaje się jednak bliski rozwiązania w związku z tym, że Muzułmański Związek Religijny w Polsce ma otrzymać uprawnienia do wydawania certyfikatów „halal” uznawanych w Emiratach.

Pewną przeszkodę w imporcie do ZEA stanowi obowiązek posiadania emirackiego pośrednika/agenta, wprowadzane są jednakże nowe przepisy liberalizujące zasady korzystania z pośrednictwa miejscowych podmiotów.

Problemem dla polskich firm produkcyjnych i handlowych pozostaje wysoka konkurencja ze strony firm międzynarodowych.

6. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

Różnorodność oraz prestiż imprez targowych organizowanych w ZEA stwarza dodatkowe możliwości rozwoju współpracy. Odnotowuje się regularny udział polskich biznesmenów w targach tematycznych w ZEA

W marcu 2007 r. z wizytą roboczą w ZEA przebywał Minister Gospodarki G. Woźniak, który m.in. spotkał się z ówczesnym Ministrem Gospodarki, Szejką L. Al-Qasimi. Na przełomie marca/kwietnia 2007 r. w ZEA przebywała misja przedsiębiorców z Polski wraz z delegacją KIG, która podpisała umowę o współpracy z Izbą Handlowo-Przemysłową Dubaju.

W listopadzie 2007 r. w Dubai World Trade Center (w ramach Polish Business Days) odbyła się Polska Wystawa Narodowa oraz Polsko-Arabskie Forum Gospodarcze pod honorowym patronatem ministrów gospodarki RP i ZEA

Od 2006 r. w Abu Dhabi istnieje Polska Grupa Biznesu prowadząca działania na rzecz rozwoju polsko-emirackich relacji gospodarczych i handlowych. Stowarzyszenie to -działające pod auspicjami Izby Handlowo-Przemysłowej Abu Dhabi – zrzesza polskich biznesmenów zatrudnionych w miejscowych firmach, urzędach i przedstawicielstwach firm zagranicznych, polskich eksporterów, emirackich importerów towarów z Polski itp.

Wśród ważniejszych spotkań oficjalnych w ostatnim okresie wymienić można wizyty w ZEA: ministra sportu i turystyki RP (luty/marzec 2009 r.), ministra skarbu państwa RP (marzec 2009 r. i czerwiec 2010 r.) oraz podsekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki M. Korolca (styczeń 2010 r., kwiecień 2011 r.), a ponadto wizytę ministra gospodarki ZEA w Polsce wraz z grupą przedstawicieli poważnych firm emirackich (styczeń 2010 r.).

7. Potencjalne dziedziny współpracy

Brak barier finansowych i administracyjnych ograniczających dostęp do rynku oraz możliwość korzystania z bogatych tradycji handlowych i rozbudowanej, nowoczesnej infrastruktury sprawia, że ZEA są bardzo atrakcyjnym partnerem handlowym.

Zróżnicowany krąg konsumentów w samych Emiratach, a przede wszystkim bardzo szerokie możliwości reeksportu towarów do innych państw regionu stwarzają korzystne warunki do ekspansji eksportowej. Istotną zachętą wydaje się również fakt, że generalnie w kraju tym nadal obowiązuje zerowa stawka podatku od przedsiębiorstw oraz dochodów osobistych. 

Oprócz kluczowego dla gospodarki ZEA sektora naftowo-gazowego do perspektywicznych z punktu widzenia dwustronnej współpracy handlowej i gospodarczej można zaliczyć:

• zagraniczne inwestycje realizowane w Polsce przez firmy i wyspecjalizowane instytucje finansowe obracające funduszami inwestycyjnymi krajów Zatoki;
• dostawy sprzętu i materiałów do rozbudowy infrastruktury;
• przetwórstwo rolno-spożywcze oraz dostawy artykułów spożywczych;
• przemysł obronny;
• usługi służby zdrowia i rehabilitacja (uzdrowiska);
• szkolnictwo wyższe (oferta studiów na polskich wyższych uczelniach).

Szansą dla polskich firm (produkcyjnych i handlowych) mogą być funkcjonujące w ZEA liczne strefy wolnocłowe (ZEA klasyfikowane są jako trzecie - po Hongkongu i Singapurze - pod względem wielkości centrum reeksportu na świecie).

8. Polskie placówki w ZEA

Opracowanie:
Departament Międzynarodowej Współpracy Dwustronnej MG
Maj 2011 r.