USA

USA 

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza

Stany Zjednoczone Ameryki są konstytucyjną republiką federalną obejmującą 50 stanów oraz jeden federalny okręg stołeczny (Dystrykt Kolumbii). Głową państwa jest prezydent.

Powierzchnia: 9,8 mln km², ludność: 313 mln, stolica: Waszyngton D.C., waluta: dolar USA =100 centów (grudzień 2011 r. 1 USD = 3,5 PLN).

Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej zaawansowanej pod względem technologicznym gospodarki na świecie. W 2010 r. produkt krajowy brutto (PKB) zwiększył się o 3% (rok wcześniej zmniejszył się o 2,6%). Struktura PKB obejmuje: usługi 76,6%, przemysł 22,2%, rolnictwo 1,2%. Wzrosły wydatki konsumentów oraz eksport, co miało wpływ na wzrost PKB. Deficyt budżetu federalnego w relacji do PKB osiągnął ok. 8,9%. Inflacja wyniosła średnio 1,4%. Sytuacja na rynku pracy była trudna, stopa bezrobocia zwiększyła się i wyniosła średnio w roku 9,6%. Po okresie recesji w 2009 r. odnotowano ożywienie gospodarcze, które jest kontynuowane. Rynek nieruchomości ustabilizował się, choć sytuacja była w ostatnim roku trudna (brak większego popytu). Niezbędne działania interwencyjne i plany pomocy (m.in. realizacja American Recovery and Reinvestment Act – ARRA, kontrola rynku finansowego przez amerykański FED) zapobiegły kryzysowi. Zadania ukierunkowane są na: utrzymanie wysokiego poziomu konkurencyjności gospodarki USA, stabilizację finansowania przedsiębiorstw, zwiększenie popytu wewnętrznego, rozwój usług, podniesienie innowacyjności. Działania antykryzysowe opierają się nadal na trzech głównych filarach: pakiecie stymulującym rozwój, pomocy dla właścicieli nieruchomości oraz dalszej pomocy dla systemu bankowego. Realizacja narodowej inicjatywy na rzecz rozwoju eksportu National Export Initiative (NEI), zakłada podwojenie eksportu USA w ciągu 5 lat oraz utworzenie kilku milionów nowych miejsc pracy. Główne dziedziny wsparcia obejmują: sektor finansowy, produkcję, promocję eksportu, nanotechnologie, technologie informacyjne, górnictwo, energetykę i klimat.

USA posiadają najwyższy na świecie poziom importu, przy równocześnie wysokim deficycie obrotów towarowych z zagranicą. Największymi partnerami handlowymi USA są: Chiny, Kanada i Meksyk (objęte umową o wolym handlu NAFTA). USA lokują na tych rynkach około 50% swojego eksportu a importują ok. 45%. Spośród państw członkowskich UE największymi partnerami USA są: Niemcy, Wlk. Brytania, Francja, Irlandia, Włochy.

USA odgrywają ważną rolę na arenie międzynarodowej oraz w międzynarodowych organizacjach gospodarczych, takich jak: ONZ (organizacjach powiązanych jak: WTO, FAO, WHO i in.), OECD, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy i in.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki USA

Źródło: U.S. Department of Commerce/BEA, U.S. Census Bureau, IMF

2. Bieżąca sytuacja gospodarcza w USA

Kontynuowany jest w USA model gospodarki, w której dominuje udział sektora prywatnego, zapewniony jest duży stopień innowacyjności oraz wysoka wydajność pracy. Motorem rozwoju jest produkcja przemysłowa oraz sektor usług. Celem jest dalsza poprawa finansów państwa i gospodarki, w tym: płynności finansowej, zmniejszenie długu publicznego, odpowiednia polityka monetarna. Zadaniem sektora publicznego jest szukanie oszczędności oraz usprawnienie działań w zakresie regulacji oraz nadzoru. Administracja USA podjęła decyzję o stopniowej redukcji deficytu budżetowego w najbliższej dekadzie. Na wzrost PKB pozytywny wpływ będą miały: inwestycje, konsumpcja oraz eksport. W kwestii bezrobocia głównym celem jest aktualnie generowanie nowych miejsc pracy m.in. poprzez wzrost eksportu. Prezydent USA przesłał do Kongresu ustawę wspierającą tworzenie nowych miejsc pracy American Jobs Act of 2011. Ustawa przewiduje większe zatrudnienie w sektorze publicznym, obniżenie podatków dla małego biznesu, przyznanie ulg podatkowych pracodawcom zatrudniającym: weteranów, ludzi młodych z biedniejszych rodzin oraz osoby pozostające dłużej bez pracy. Przewidywana jest reforma podatku CIT, który zdaniem Prezydenta USA, może zostać obniżony na korzyść firm tworzących nowe miejsca pracy. Konsekwentnie raportowany jest postęp w realizacji narodowej inicjatywy na rzecz rozwoju eksportu (NEI). Administracja USA identyfikuje: nowe, perspektywiczne sektory i rynki dla firm USA. Biorąc pod uwagę współzależność gospodarek USA i Unii Europejskiej, rząd USA będzie z uwagą obserwował rozwój sytuacji w strefie euro.

W kwestii handlu międzynarodowego należy odnotować kontynuację prac nad przeglądem systemu kontroli eksportu. Rząd USA planuje aktualizację modelu porozumień o bilateralnej współpracy inwestycyjnej (BIT). Nowy model BIT powinien chronić inwestorów ale jednocześnie rząd zastrzega możliwość regulacji w zakresie interesu publicznego.

W obszarze energetyki, istniejąca infrastruktura będzie podlegała rewitalizacji i ulepszeniom, natomiast nowe inwestycje będą kierowane głównie na rozwój odnawialnych źródeł energii i dalszy wzrost znaczenia niekonwencjonalnych metod pozyskiwania gazu (głównie łupkowego), co ma zapewnić dalszą niezależność energetyczną USA. Zakładając brak dodatkowych limitów CO2, węgiel pozostanie podstawowym źródłem energii elektrycznej.

3. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Do najważniejszych dokumentów regulujących zasady współpracy gospodarczej i handlowej między Polską a Stanami Zjednoczonymi zaliczyć należy m.in.:

• Traktat o stosunkach handlowych i gospodarczych między RP a Stanami Zjednoczonymi Ameryki (Dz.U. nr 97, poz. 468 z dn. 15.09.1994 r.).
• Protokół dodatkowy między RP a Stanami Zjednoczonymi Ameryki do Traktatu o stosunkach handlowych i gospodarczych między RP a Stanami Zjednoczonymi Ameryki sporządzonego w Waszyngtonie z dnia 21 marca 1990 r. (Dz.U. nr 3, poz. 14 z dn. 07.01.2005 r.).
• Umowa między Rządem RP a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o współpracy naukowo-technicznej (MP nr 25, poz. 271 z 13.04.2007 r.).
• Umowa między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej i Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz.U. nr 31, poz. 178 z dn.18.09.1976 r.).

4. Wymiana handlowa Polski z USA w mln USD

Dane: INSIGOS/MG   

Obroty handlowe Polski z USA w 2010 r. wyniosły około 7,3 mld USD. Zwiększyły się w relacji do roku poprzedniego o 24% (w 2009 r. osiągnęły wartość 5,9 mld USD). Przekroczony został poziom eksportu z roku 2008 r. (przed kryzysem). Eksport z Polski do USA był na poziomie 2,9 mld USD i wzrósł o 16%. Import z USA do Polski wyniósł 4,5 mld USD i był wyższy aż o 30%. USA były w ostatnim roku dla Polski 15 partnerem w eksporcie oraz 10 w imporcie. Pozycja USA w eksporcie z Polski wzrosła w ostatnich latach (2008 r.              - 19 partner, w 2010 r. – 15 pozycja).

Główne sekcje towarowe w polskim eksporcie do USA obejmują: urządzenia mechaniczne, elektryczne oraz do rejestracji i odtwarzania dźwięku (985 mln USD, 34%), pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające oraz urządzenia współdziałające (398 mln USD, 14%), wyroby różne, w tym: meble, materace i sprzęt oświetleniowy (309 mln USD, 11%).

W przywozie z USA do Polski, czołowe pozycje to: urządzenia mechaniczne, elektryczne oraz do rejestracji i odtwarzania dźwięku (1342 mln USD, 30%), produkty przemysłu chemicznego wliczając leki (688 mln USD, 15%), przyrządy, aparaty optyczne, kinematograficzne, pomiarowe (471 mln USD, 11%).

Według polskich statystyk, po 10 miesiącach 2011 r. obroty handlowe Polski z USA osiągnęły 7 mld USD i były wyższe o 14,4% w relacji do tego samego okresu roku poprzedniego. Eksport z Polski do USA wyniósł 3,1 mld USD i był wyższy o 28,6%, import z USA do Polski osiągnął 3,9 mld USD i zwiększył się o około 5,2%.

Według danych US Census Bureau, obroty handlowe Polski z USA osiągnęły 6,1 mld USD, eksport z Polski do USA wyniósł 3,5 mld USD, import z USA do Polski osiągnął 2,6 mld USD. Według statystyk USA, Polska odnotowała rekordowy w historii, dodatni bilans w wysokości 933 mln USD.

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Zgodnie z danymi Narodowego Banku Polskiego, stan zobowiązań z tytułu bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) z USA na koniec 2010 r. wyniósł w ujęciu nominalnym 12,4 mld USD (na koniec 2009 r. 12,1 mld USD), co stawia USA na pozycji szóstego największego inwestora w Polsce (pierwsza piątka to: Niderlandy, Niemcy, Francja, Luksemburg, Włochy) oraz daje USA udział 6,2% w całkowitej wartości BIZ (201 mld USD na koniec 2010 r.) w Polsce.

Strona USA szacuje całkowitą wartość zaangażowania inwestycyjnego w Polsce na około 20 mld USD i zatrudnienie ogółem 180 tys. osób.

Na koniec 2009 r. działało w Polsce (wg. GUS) 751 spółek z udziałem kapitału USA, który stanowił 3,5% udziału w kapitale zagranicznym ogółem. Spośród wymienionych spółek 137 zaklasyfikowano jako duże tj. z udziałem kapitału zagranicznego ponad 1 mln USD. Znaczna część inwestycji USA w Polsce odbywa się za pośrednictwem struktur zarejestrowanych w Niderlandach. Najwięcej inwestycji USA zostało ulokowanych w: przemyśle (35%), usługach dla biznesu (13%), budownictwie (12%), przemyśle wydobywczym (11%), i innych.

Spośród ważniejszych decyzji inwestycyjnych USA w Polsce ostatnich lat należy wymienić inwestycję Sikorsky Aircraft Corp. w PZL Mielec (produkcja elementów śmigłowca Black Hawk oraz docelowo montaż całego śmigłowca). Największe inwestycje USA w Polsce przy wsparciu PAIiIZ, to m.in.: Dell (wartość ok. 200 mln EUR), PGW (50 mln EUR), Unicorn Chemical LLC (48 mln EUR), Goodrich Landing (46 mln EUR), 3M (42 mln EUR), TRW (40 mln EUR), Procter & Gamble (40 mln EUR), Johnson Controls (36 mln EUR), Cooper Standard (25 mln EUR). Należy odnotować zwiększone zainteresowanie firm USA tworzeniem w Polsce centrów obsługujących procesy biznesowe (BPO), głównie finansowo-księgowych oraz ośrodków badawczo-rozwojowych i technologicznych. Na koniec 2011 r. agencja PAIiIZ obsługiwała 156 projektów, w tym 42 (27%) pochodziło z USA.

5 największych amerykańskich spółek w Polsce

Wg PAIiIZ, KPMG, AmCham

6. Dostęp do rynku

USA są generalnie rynkiem otwartym. Średnia stawka celna jest niska (ok. 4%), choć występują niekiedy kominy taryfowe na niektóre pozycje towarowe. Polski eksport odbywa się na warunkach wywozu towarów z państw Unii Europejskiej.

Pewne utrudnienia powstały po 11 września 2001 r., po wprowadzeniu przepisów i procedur dotyczących przeciwdziałania zagrożeniu terroryzmem. Występują trudności z tytułu stosowania klauzuli bezpieczeństwa narodowego.

Utrudnieniem jest obowiązek uzyskiwania przez polskich obywateli wiz wjazdowych. Notowane są odmowy uzyskania wiz pracowniczych i pozwoleń na pracę dla kierowanych do USA polskich ekip mających świadczyć usługi w ramach podpisanych kontraktów.

Wśród barier technicznych i regulacyjnych należy wymienić spełnienie odpowiednich wymogów rynku USA, takich jak: standaryzacja, certyfikacja, akredytacja, normy techniczne i procedury zgodności, oznakowanie towarów, bezpieczeństwo produktów, ochrona środowiska, ochrona konsumentów. Szczególne regulacje występują w zakresie przepisów sanitarnych i fitosanitarnych, co powoduje ograniczenia dla eksportu produktów rolnych, w szczególności pochodzenia zwierzęcego i roślinnego.

W dziedzinie zamówień rządowych dostęp firm europejskich do rynku USA jest związany z przepisami ustawy Buy American, które nakładają obowiązek wkładu amerykańskiego w ofercie zagranicznej.

7. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

Obok spotkań i współpracy z USA na forum organizacji międzynarodowych oraz Unii Europejskiej, rozwijany jest w relacjach bilateralnych. Polsko-Amerykański Dialog Gospodarczy (PADG), który prowadzony jest przy współpracy Ministerstwa Gospodarki z Departamentem Handlu USA i koordynowany jest na poziomie właściwych podsekretarzy stanu. Spotkania w ramach PADG mają formę sesji planarnych.

Promocja polskiej gospodarki i inwestycji w naszym kraju odbywa się m.in. poprzez działalność prowadzoną przez placówki podległe Ministerstwu Gospodarki – Wydziały Promocji Handlu i Inwestycji (WPHiI), które w USA znajdują się w Waszyngtonie D.C. oraz w Nowym Jorku. Promują polski eksport i inwestycje w Polsce przy wykorzystaniu środków finansowych funduszu promocji MG, przy współpracy bezpośrednio z polskimi podmiotami gospodarczymi, organizacjami gospodarczymi, izbami i stowarzyszeniami handlowymi, m.in. z Krajową Izbą Gospodarczą, Centrum Informacji Gospodarczej, agencjami PAIiIZ, PARP i in. Wykorzystywane są także wszelkie instrumenty wpisujące się w termin „umiędzynarodowienia polskich przedsiębiorców” (więcej na //polska.trade.gov.pl). Działania promocyjne na terenie USA obejmują udział w imprezach promocyjno-informacyjnych na: targach, wystawach, obsługę misji branżowych, liczne seminaria i konferencje. Istotnym elementem jest promocja eksportu poprzez portal: www.trade.gov.pl, dla Waszyngtonu: http://washington.trade.gov.pl, dla Nowego Jorku: http://newyork.trade.gov.pl oraz poprzez www.eksporter.gov.pl

8. Potencjalne dziedziny współpracy

Nasze kraje łączy dobra współpraca na szczeblu politycznym i militarnym. Stany Zjednoczone są krajem o ogromnym potencjale gospodarczym i wysokim poziomie zaawansowania technologicznego. Biorąc pod uwagę fakt, że polska gospodarka rozwija się w kierunku gospodarki opartej na wiedzy, współpraca z USA w obszarze technologii oraz innowacji, nabiera szczególnego znaczenia. Istotne są priorytetowe dziedziny współpracy UE-USA zgłoszone w agendzie Transatlantyckiej Rady Gospodarczej (TEC), obejmujące m.in.: bezpieczeństwo handlu, prawo ochrony własności intelektualnej, dialog inwestycyjny, szeroko rozumianą współpracę regulacyjną i w zakresie standardów, technologie i innowacje. Polska opowiada się za rozwojem na forum wspólnotowym współpracy UE-USA w dziedzinie energetyki: bezpieczeństwa energetycznego, dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia, efektywności, zapobiegania zmianom klimatu, które wpisują się m.in. w polskie koncepcje budowania transatlantyckich więzi solidarności w dziedzinie energetyki, a także w bilateralną współpracę Polski z USA w tej dziedzinie. Państwa członkowskie Unii Europejskiej (w tym Polska) poparły na Szczycie UE -USA w 2009 r. utworzenie Rady ds. Energii UE-USA (Energy Council). Polska współpracuje z USA w dziedzinie niekonwencjonalnych metod poszukiwania gazu (Shale Gas). Nowe formalne podstawy współpracy tworzą podpisane w ostatnich latach (2010-11) porozumienia: wspólna deklaracja Ministra Gospodarki RP oraz Departamentu Energii USA i Departamentu Handlu USA w sprawie współpracy przemysłowej i handlowej w sektorze energii jądrowej oraz memorandum o porozumieniu między Rządem RP a Rządem USA o współpracy w zakresie czystej i efektywnej energii, podpisane w Waszyngtonie D.C.

Polska przywiązuje dużą wagę do realizacji umów offsetowych z USA, co powinno doprowadzić do powstania trwałych powiązań podmiotów polsko-amerykańskich oraz przyczynić się do wzrostu eksportu polskich towarów oraz wpłynąć na poprawę jego struktury towarowej w kierunku zwiększenia udziału towarów wysoko przetworzonych oraz zaawansowanych technologicznie. Zaangażowanie inwestycyjne w Polsce firm amerykańskich powinno być dobrym sygnałem dla innych firm z USA do podjęcia działań związanych z lokowaniem dalszego kapitału na terenie naszego kraju.

9. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji

Ambasada RP w Waszyngtonie

1503 21^st Street, N.W.

Washington, D.C. 20036

Tel: (0-01 202) 467 66 93

Faks: (0-01 202) 833 83 43

Radca-Minister Paweł Pietrasieński, Kierownik WPHiI

E-mail: pawel.pietrasienski@trade.gov.pl

E-mail: washington@trade.gov.pl

http://washington.trade.gov.pl

Wydział Ekonomiczny

Ambasada RP w Waszyngtonie

1503 21^st Street, N.W.

Washington, D.C. 20036

Tel: (0-01 202) 467 66 90

Faks: (0-01 202) 466 31 32

Radca-Minister Grzegorz Kozłowski, Kierownik WE

E-mail: grzegorz.kozlowski@msz.gov.pl

http://www.washington.polemb.net

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji

Konsulat Generalny RP w Nowym Jorku
675 Third Ave., 19th Floor

New York, N.Y.10017
Tel: (0-01 212) 370 53 00
Faks: (0-01 212) 818 96 23

I Radca Henryk Sanecki, Kierownik WPHiI
E-mail: H.Sanecki@trade.gov.pl
E-mail: newyork@trade.gov.pl

http://newyork.trade.gov.pl

Opracowanie:

Departament Międzynarodowej Współpracy Dwustronnej

Ministerstwo Gospodarki

Warszawa, 2012