Turkmenistan

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne, sytuacja gospodarcza

Powierzchnia: 488,1 tys. km²

Ludność: 5,04 mln

Stolica: Aszchabad

Waluta: manat (TMM)

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych: Azjatycki Bank Rozwoju, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowa Organizacja Pracy, Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Organizacja Konferencji Islamskiej, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Wspólnota Niepodległych Państw.

Turkmenistan jest krajem pustynnym, a podstawą jego gospodarki jest intensywna uprawa bawełny na nawadnianych terenach (50% upraw) oraz eksploatacja surowców mineralnych (gazu ziemnego oraz ropy naftowej); ponadto wydobywa się sól glauberską oraz siarkę.

Po odzyskaniu niepodległości w 1991 r. gospodarka turkmeńska znalazła się przez kilka pierwszych lat w stanie zapaści spowodowanej zerwaniem tradycyjnych więzi gospodarczych, niskimi zbiorami bawełny oraz problemami związanymi z eksportem surowców energetycznych. Począwszy jednak od 1998 r. Turkmenistan odnotowuje systematyczny wzrost gospodarczy (wg oficjalnych statystyk rzędu 17% w skali roku; natomiast organizacje międzynarodowe oceniają wzrost w znacznie niższej skali) spowodowany przede wszystkim wznowieniem eksportu surowców mineralnych (głównie do Federacji Rosyjskiej i na Ukrainę) oraz znacznych inwestycji państwowych w takie sektory gospodarki jak przemysł petrochemiczny, przemysł lekki, budownictwo, przetwórstwo rolno-spożywcze czy transport.

W strukturze turkmeńskiego eksportu przeważają surowce i produkty petrochemiczne (gaz stanowi ok. 50% wolumenu sprzedaży) oraz przędza bawełniana, wyroby tekstylne, energia elektryczna, wełna oraz owoce i warzywa. Głównymi towarami importowymi są maszyny i urządzenia dla sektora wydobywczego surowców petrochemicznych i ich przetwórstwa, rury, wyroby przemysłu chemicznego, środki farmaceutyczne i czyszczące.

Najważniejszymi partnerami handlowymi Turkmenistanu są: Ukraina, Rosja, kraje członkowskie UE oraz Iran, USA i Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Azjatycki Bank Rozwoju, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Aktualnie brak jest regulacji prawnych polsko – turkmeńskich stosunków gospodarczych. Strona polska podjęła prace w zakresie zawarcia umowy międzyrządowej z Turkmenistanem o współpracy gospodarczej.

Podstawową, ramową umową regulującą stosunki krajów członkowskich UE z Turkmenistanem stanie się podpisana 25 maja 1998 r. w Brukseli Umowa o partnerstwie i współpracy ustanawiającej partnerstwo pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Turkmenistanem, z drugiej strony (Polska stała się stroną tej umowy z dniem 1 maja 2004 r.). Umowa ta  nie weszła jeszcze w życie ze względu na trwający proces jej ratyfikacji przez Parlament Europejski).

3. Wymiana handlowa z Polską mln USD

*) dane wstępne

Źródło: GUS

Wymiana handlowa z Turkmenistanem w ostatnich latach charakteryzuje się dużymi wahaniami poziomu wzajemnych obrotów handlowych. O ile wartość polskiego eksportu systematycznie wzrasta, to wielkość importu ulega wahaniom wynikającym z okresowego uwzględniania w statystykach celnych zakupów turkmeńskiego gazu ziemnego.

Tradycyjnymi pozycjami towarowymi, importowanymi w ostatnich latach z Turkmenistanu do Polski – poza gazem ziemnym -  są: bawełna, przędza i tkaniny bawełniane oraz wyroby przemysłu lekkiego.

Struktura polskiego eksportu charakteryzuje się znacznym rozdrobnieniem i w ostatnich latach ulega dużym zmianom. Dotychczas główną rolę w polskim eksporcie do Turkmenistanu odgrywa cukier. Znaczące dostawy stanowią meble, urządzenia mechaniczne i elektryczne, farmaceutyki i wyroby przemysłu chemicznego.  

Nie odnotowano istotnych inwestycji polskich w Turkmenistanie. Znikomy jest też ruch turystyczny między obu krajami – w ostatnich latach liczba obywateli Turkmenistanu deklarujących turystykę jako cel przyjazdu do Polski nie przekraczała 100 osób.

4. Dostęp do rynku turkmeńskiego

Władze Turkmenistanu prowadziły do niedawna politykę ograniczonych kontaktów gospodarczych z zagranicą. W ostatnim okresie zagraniczne kontakty Turkmenistanu zostały zintensyfikowane. W październiku 2007 r. przyjęta została ustawa „O wprowadzeniu zmian i uzupełnień do niektórych aktów prawnych Turkmenistanu” przewidująca rozszerzenie praw i ulg przysługujących cudzoziemcom i podmiotom zagranicznym inwestującym w Turkmenistanie. Ustawa ta m.in. rozszerzyła prawa i ulgi przysługujące cudzoziemcom i podmiotom zagranicznym inwestującym w Turkmenistanie. Zagwarantowana im została swoboda wywozu z Turkmenistanu należącego do nich kapitału i majątku. Podmiotom zagranicznym zezwolono na użytkowanie ziemi, korzystanie ze zwolnień podatkowych; mogą im być udzielanie koncesje na wykorzystywanie bogactw naturalnych. Wdrożone w życie „Prawo o inwestycjach zagranicznych”, w którym władze Turkmenistanu deklarują politykę „otwartych drzwi” dla inwestorów zagranicznych. Przeprowadzane są reformy polityki fiskalnej.

Działania te intensyfikowane są przedsięwzięciami Unii Europejskiej przewidzianymi w przyjętej w 2007 r. „Strategii Unii Europejskiej wobec Azji Centralnej”. Zgodnie z programem rozwoju współpracy z tym regionem UE za priorytetowe uznała walkę z ubóstwem i wsparcie reform. UE zależy na nawiązywaniu kontaktów gospodarczych, w tym współpracy w sektorze paliwowo-energetycznym. Przejawem ożywienia kontaktów UE – Turkmenistan jest otwarcie w Aszchabadzie „Domu Europejskiego” oraz podpisanie w maju 2008 r. porozumienia UE-Turkmenistan (Memorandum of Understanding) dotyczącego współpracy w sektorze paliwowo-enegetycznym.

5. Wspieranie polskiego eksportu i działania promocyjne

Minister Gospodarki obejmuje częściowym dofinansowaniem niektóre przedsięwzięcia promocyjne o charakterze proeksportowym – bliższe informacje dostępne są w Portalu Promocji Eksportu www.eksporter.gov.pl zakładka instrumenty wsparcia eksportu.

Pomocy finansowej w realizacji przedsięwzięć promocyjnych mogą udzielać również Urzędy Marszałkowskie w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych 2007 - 2013 – informacje w domenie: www.mrr.gov.pl i na stronach urzędów marszałkowskich poszczególnych województw.

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada RP w Aszchabadzie

Turkmenistan, 744 005 Aszchabad, ul. Azadi 17

Tel. +993 12 27 40 35

Fax +993 12 27 31 22

e-mail: ambasada.aszchabad@gmail.com

_________________________________________

Opracowano w Departamencie Międzynarodowej

Współpracy Dwustronnej Ministerstwa Gospodarki

Warszawa, listopad 2010 r.