Tunezja

TUNEZJA

Informacja o stosunkach gospodarczych  z Polską

1. Podstawowe  informacje, sytuacja gospodarcza

Tunezja (Republika Tunezyjska) ma silną pozycję prezydenta w systemie władzy. Od 1987 r. urząd ten pełnił Zine El Abidine Ben Ali, który po trwających od grudnia 2010 r. krwawych zamieszkach i protestach społecznych, w dniu 14 stycznia 2011 r. odwołał rząd i opuścił kraj. Utworzony został „rząd jedności narodowej”, z Fouadem M’Bazaa jako tymczasowym prezydentem.

Premier:                                             Pan Beji Caid Essebsi

Minister Przemysłu i Technologii: Pan Abdelaziz Rassaa

Minister Planowania i Współpracy Międzynarodowej: Pan Abdelhamid Triki

Minister Handlu i Turystyki:           Pan Mehdi Houas

Ambasador Tunezji w Polsce:          Pani Drije Nadra

Ambasador RP w Tunezji:                Pan Krzysztof Olendzki

Graniczy z Algierią i Libią. W latach 1881-1956 r. znajdowała się pod protektoratem Francji.

Powierzchnia: 163 610 km² Ludność: 10,6 mln mieszkańców Stolica: Tunis

Język urzędowy: arabski, szeroko rozpowszechniony jest także język francuski.

Gospodarka: lider nie tylko wśród krajów Wielkiego Maghrebu, ale także wśród państw kontynentu afrykańskiego. W połowie lat 80. został zapoczątkowany program zmian strukturalnych w gospodarce kraju, który był wspierany przez Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Program przewidywał m.in. liberalizację cen i handlu zagranicznego, a także dalszą prywatyzację przedsiębiorstw należących do państwa.

Podstawowe bogactwa naturalne: ropa naftowa, gaz ziemny i fosforyty. Ponadto wydobywa się rudy żelaza, cynku, ołowiu, sól z wody morskiej. Rozwinięty jest przemysł chemiczny (nawozy fosforowe, tworzywa sztuczne i farmacja), przemysł rolno - spożywczy (głównie olejarski – czołowy światowy producent oliwy oraz winiarski), mineralny (cement, cegły i pustaki, płytki ceramiczne), tekstylny, elektromaszynowy (montaż samochodów i ich części), metalowy (chłodziarki i zamrażalki), elektrotechniczny i elektroniczny (odbiorniki radiowe i telewizyjne, transformatory, kable, sprzęt telekomunikacyjny).

Waluta: dinar tunezyjski TND; kurs wymiany 2010 r.: 1 EUR = 1,90 TND, 1 USD = 1,44 TND

PKB: od 2008 r. odnotowano pewne spowolnienie wzrostu gospodarki Tunezji (4,6 % - wobec 6,3 % w 2007 r.). Wzrost PKB za 2009 r. szacowany jest na poziomie 3 %, za 2010 r. – 3,4 %. Struktura wytwarzania produktu krajowego brutto w 2010 r.: rolnictwo – 10,6 %, przemysł – 34,6 %, usługi (zwłaszcza turystyka) – 54,8 %

Handel zagraniczny 2010 r.:

Eksport – 16,1 mld USD; główne towary: odzież, tekstylia, produkty rolne, sprzęt mechaniczny i elektryczny, fosforyty i chemikalia, węglowodory; partnerzy: Francja (29,6 %), Włochy (21 %), Niemcy (8,8 %), Libia (5,8 %), Hiszpania (5 %), W. Brytania (4,8 %.

Import – 20,0 mld USD; główne towary: tekstylia, maszyny i wyposażenie, węglowodory, chemikalia, żywność; partnerzy: Francja (20,1 %), Włochy (16,4 %), Niemcy (8,8 %), Chiny (5 %), Hiszpania (4,5 %).

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne:  2007 r. – ok. 1,7 mld USD, 2008 r. – 2,5 mld USD, 2009 r. – 2,1 mld USD. Skumulowana wartość BIZ w Tunezji na koniec 2010 r. szacowana jest na 33,6 mld USD.

Dzięki racjonalnej polityce gospodarczej Tunezja pozostaje w stanie makroekonomicznej równowagi. Potwierdzają to: dość niska i kontrolowana inflacja (4 – 5 %), stabilny kurs dinara, bezpieczny, niewielki poziom deficytu budżetowego (ca 3 %), rosnące rezerwy dewizowe (ponad 11 mld USD na koniec 2010 roku). Słabościami gospodarki tunezyjskiej są: wysokie i w zasadzie niemalejące bezrobocie (według oficjalnych danych 14 - 15 %, według MFW – ok. 20 %), rosnące zadłużenie przedsiębiorstw i ludności, niepokojąco wysoki dług publiczny. Istotne niedostatki występują również w tunezyjskim systemie rządzenia. Wyraża się to w dużej centralizacji, braku przejrzystości w podejmowania decyzji, słabo jeszcze rozwiniętym systemie bankowym, nadmiernym zadłużeniu firm i ludności w bankach.

Tunezja posiada wysokie, jedne z najkorzystniejszych wśród krajów afrykańskich, notowania w zakresie ryzyka handlowego, inwestycyjnego oraz spłaty długu zagranicznego. Widać również pozytywne efekty dywersyfikacji gospodarki, rozwój infrastruktury (budowa autostrad) oraz osiągnięcia socjalne (wzrost stopy życiowej, rosnąca średnia wieku ludności, ochrona zdrowia, powszechne szkolnictwo). Bez większych zakłóceń realizowana jest liberalizacja wymiany towarowej zgodnie z Umową Stowarzyszeniową z UE i porozumieniami WTO.

Tunezja należy do wielu organizacji międzynarodowych, w tym do: ONZ, Ligi Arabskiej (AL.), Unii Afrykańskiej (AU), Światowej Organizacji Handlu (WTO – członek założyciel), Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Międzynarodowego Banku Rekonstrukcji i Rozwoju (IBRD). Należy również do UMA – Unii Maghrebu Arabskiego, Światowej Organizacji Celnej, COMESA - Wspólnoty Państw Sahelu i Sahary, CEEAO - Wspólnoty Ekonomicznej Państw Afryki Zachodniej. Jest pierwszym państwem śródziemnomorskim, które w 1995 r. zawarło układ stowarzyszeniowy z Unią Europejską (weszła w życie w marcu 1998 r)..

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki:

Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, CIA, African Economic Outlook

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy.

UE – Tunezja

• Umowa Stowarzyszeniowa pomiędzy Unią Europejską a Republiką Tunezyjską, podpisana w 1995 r. i obowiązująca od 01.03.1998 r., regulująca m.in. relacje ekonomiczne, w tym zasady wymiany handlowej.

Polska - Tunezja (formalnie obowiązujące umowy i porozumienia dwustronne)

• Umowa o współpracy w dziedzinie transportu morskiego (2002, obowiązuje od 2004)
• Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki (weszła w życie w czerwcu 2000 r.)
• Konwencja w/s unikania podwójnego opodatkowania (1993 r., obowiązuje od 1993 r.)
• Umowa w/s popierania i wzajemnej ochrony inwestycji (1993 r., obow. od 1993 r.)
• Umowa o współpracy naukowo-technicznej (1961 r.)
• Umowa o transporcie lotniczym (1969 r.).

3. Wymiana handlowa Polski z Tunezją

Źródło: GUS       

Najważniejsze pozycje w polskim eksporcie do Tunezji w 2010 r.:

• urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny (akumulatory, urządzenia chłodzące, kable i przewody elektryczne, maszyny budowlane) – 30,5 % polskiego eksportu ogółem;
• pojazdy samochodowe (dostawcze i osobowe), ciągniki i ich części – 18,0 % udział;
• produkty przemysłu chemicznego – 8,7 % udział;
• produkty mineralne (oleje ropy naftowej) – 8,7 % udział;
• wyroby z tworzyw sztucznych (rury, węże) – 8,6 % udział;
• wyroby z metali nieszlachetnych (ostrza do golenia, piece, rożna) – 5,9 % w n/eksporcie.

Pozostałe, znacznie już mniejsze wartościowo pozycje, stanowiły tekstylia (tkaniny syntetyczne, dzianiny), wyroby ze szkła i ceramiki, produkty przemysłu papierniczego.

W polskim imporcie z Tunezji w 2010 r. dominowały:

• produkty mineralne (naturalne fosforany wapnia) – 28,8 % udział w polskim imporcie;
• sprzęt elektryczny i mechaniczny (drut izolowany, aparatura odbiorcza do telewizji i sygnalizacyjna, suszarki i wirówki) – 27,5 % udział;
• materiały i wyroby włókiennicze (odzież, tkaniny) – 24,8 % udział;
• obuwie – 11,1 % udział.

Sprowadzaliśmy ponadto niewielkie ilości artykułów wyposażenia wnętrz, akcesoriów do pojazdów samochodowych i produktów pochodzenia roślinnego.

W okresie styczeń – październik 2011 r. wzajemne obroty wyniosły 160,5 mln USD (wzrost o 0,4 % w porównaniu z 10 miesiącami 2010 r.), z czego eksport z Polski do Tunezji stanowił 47,4 mln USD (wzrost o 11,8 %), zaś import – 113,1 mln USD (spadek o 3,7 %).

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Współpraca taka pomiędzy Polską a Tunezją w zasadzie jest marginalna. Zarówno Polska, jak
i Tunezja są krajami, które starają się pozyskać kapitał i inwestorów zagranicznych. Tunezyjczycy zainteresowani są głównie otwieraniem przedsięwzięć turystycznych
i handlowych w Polsce. Wg ostatnich posiadanych informacji, w naszym kraju funkcjonuje około 40 przedsięwzięć tunezyjsko-polskich, głównie w branży turystyczno-gastronomicznej oraz w wolnych zawodach, a ponadto dwa przedsięwzięcia polsko-tunezyjskie typu joint-venture w Tunezji.

Przykłady realizowanej współpracy joint-venture: Krakowska Fabryka Armatur (KFA), firma Tunipol – joint-venture z grupą Maspex z Wadowic (produkty instant) oraz firma Besta z Wielkopolski (eksport zwierząt, artykułów weterynaryjnych, środków do pielęgnacji bydła, współpraca z Tunezją w poprawie genetyki zwierząt i inne).

5. Dostęp do rynku

W ostatnich latach Ambasada RP w Tunezji nie informowała o istnieniu niekorzystnych warunków w dostępie polskich towarów do rynku tunezyjskiego. Nie występowały szczególne ograniczenia taryfowe, czy też pozataryfowe w handlu z tym krajem, wręcz przeciwnie, począwszy od 1996 r. miała miejsce coroczna redukcja i stopniowa likwidacja ceł importowych dotycząca krajów członkowskich UE w zakresie artykułów przemysłowych i rolnych, przewidziana w Układzie Stowarzyszeniowym UE – Tunezja. W rezultacie, od stycznia 2008 r. obowiązują „0” stawki celne na towary przemysłowe importowane do Tunezji, co sprawia, że szanse na lokowanie polskich towarów na tym rynku stale rosną. Trwają rozmowy Tunezji z UE na temat ułatwień w obrocie usługami i artykułami rolno-spożywczymi.

Najważniejsza przeszkoda tkwi jednak w postępowaniu firm polskich, które często wykazują się zbytnia pasywnością na rynku tunezyjskim oraz nieufnością wobec tamtejszych partnerów.

6. Potencjalne dziedziny współpracy

Istnieje możliwość rozwoju polskiego eksportu dóbr inwestycyjnych, którego importerami są i będą firmy niepaństwowe, jak na przykład eksport urządzeń odlewniczych, urządzeń do wytwarzania energii z promieni słonecznych, wyrobów stalowych i innych (import wówczas nie odbywa się drogą przetargów).

Ponadto, rysują się znaczne szanse na zwiększenie eksportu polskich produktów chemii organicznej i nieorganicznej, mebli i wyposażenia hotelowego, sprzętu medycznego, wyrobów metalurgicznych, drewna. Duży potencjał istnieje też w zakresie eksportu towarów rolno-spożywczych (głównie zbóż). Polskie przedstawicielstwo dyplomatyczne w Tunisie czyni też starania, aby przyspieszyć procedurę uzgodnień certyfikatów weterynaryjnych w odniesieniu do eksportu z Polski: bydła żywego, mięsa wołowego, mięsa wieprzowego na zaopatrzenie hoteli i drobiu.

8.  Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej, Wydział Ekonomiczny
adres: Le Grand Boulevard de la Corniche,  Lot 517, 1053 Les Berges du Lac II, TUNIS

tel.: (00216)   71 196 191;  71 196 193;  71 196 196;   faks: (00216) 71 196 203

E-mail: tunis.amb.sekretariat@msz.gov.pl 

Strona internetowa: www.tunis.polemb.net

Opracowanie:

Departament Międzynarodowej Współpracy Dwustronnej MG

Grudzień  2011 r.