Tadżykistan

TADŻYKISTAN

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne, sytuacja gospodarcza

Powierzchnia:        143,1 tys. km ²

Ludność:               7,6 mln

Stolica:                  Duszanbe

Waluta:                  somoni

Członkostwo w ważniejszych ugrupowaniach międzynarodowych i regionalnych: ONZ, WNP, MFW, BŚ, Centralnoazjatycka Wspólnota Gospodarcza (członkowie: Kirgizja, Kazachstan, Tadżykistan, Uzbekistan), Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza (członkowie: Kirgizja, Kazachstan, Rosja, Białoruś, Tadżykistan), Szanghajska Organizacja Współpracy (członkowie: Kirgizja, Kazachstan, Rosja, Chiny, Tadżykistan, Uzbekistan).

Z uwagi na trwające w latach 1992-1997 konflikty, Tadżykistan pozostaje najsłabiej rozwiniętym z krajów Azji Centralnej. W strukturze gospodarki dominującą rolę odgrywa rolnictwo (przede wszystkim produkcja bawełny), w którym zatrudnienie znajduje 75% ludności kraju i które generuje ok. 20% tadżyckiego PKB. W przemyśle tadżyckim zasadnicze znaczenie odgrywa natomiast produkcja aluminium (zakład produkcji aluminium w Tursunzade). Eksport bawełny i aluminium dostarcza ok. 82% dochodów walutowych państwa. Inną ważną gałęzią gospodarki Tadżykistanu jest produkcja i handel energią elektryczną (kraj ten dysponuje doskonałymi warunkami dla rozwoju hydroenergetyki dzięki dużej ilości górskich rzek spływających, jednak obecnie wykorzystywany jest niewielki potencjał możliwości produkcyjnych energii pozyskiwanej w ten sposób). W Tadżykistanie występują liczne bogactwa naturalne: węgiel, srebro, złoto, kamienie szlachetne, uran, ołów, cynk, piaskowiec. Przemysł wydobywczy nie ma dotychczas większego znaczenia dla gospodarki. Wydobywa się głównie węgiel, srebro i złoto.

Wdrożenie reform gospodarczych przy aktywnym wsparciu wspólnoty międzynarodowej przyczyniło się do poprawy sytuacji gospodarczej – czego świadectwem jest obserwowany w ostatnich latach szybki wzrosty gospodarczy. W ramach realizowanych reform, rząd Tadżykistanu prowadzi szeroki program prywatyzacji, podejmowane są wysiłki w celu przyciągania zagranicznych inwestycji. Realizacja tych reform, a także dalszy rozwój gospodarczy Tadżykistanu uzależniony jest od przezwyciężenia szeregu barier, wśród których wymienić należy m.in. nadal istotne uzależnienie gospodarki od zagranicznej pomocy finansowej, konieczność wzmocnienia struktur administracyjnych państwa oraz wysoki poziom oceny ryzyka działalności w tym kraju związany z sąsiedztwem Afganistanu.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: WPHI Ambasady RP w Taszkencie;  The World Factbook – CIA

Podstawowymi towarami eksportowanymi przez Tadżykistan są: aluminium, energia elektryczna, bawełna, owoce, olej roślinny i włókno bawełniane. W ostatnich latach odnotowywana jest tendencja do stałego zmniejszania eksportu surowca bawełnianego, płótna, rudy i produktów przemysłu chemicznego. Głównymi odbiorcami są: Holandia (ok. 40%), Turcja (ponad 30%), Rosja (ok. 7%), Uzbekistan (ok. 6%) i Iran (ok. 5%). Najważniejsze artykuły importowane to: energia elektryczna, produkty naftowe, maszyny i urządzenia, artykuły rolno-spożywcze, wyroby przemysłu chemicznego, gaz ziemny, środki transportu i materiały budowlane. Struktura geograficzna importu wskazuje na przewagę krajów WNP – Rosję (ponad 30%), Kazachstan (ok. 13%), Uzbekistan (ok. 8%). Znaczącym importerem są Chiny (ok. 11%).

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Podstawą prawną polsko-tadżyckich stosunków, w tym gospodarczych, jest:

• Porozumienie  o Partnerstwie i Współpracy ustanawiające partnerstwo pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Tadżycką, z drugiej strony  (PCA), podpisane 11 października 2004 r. w Luksemburgu, które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2010 r.,
• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Tadżykistanu o współpracy gospodarczej, sporządzona w Duszanbe 3 listopada 2009 r., która weszła w życie 21 kwietnia 2010 r. (MP z 2010 r. nr 61 poz. 793).

3. Wymiana handlowa z Polską  w mln USD  

Źródło: GUS

*) dane szacunkowe

Polsko-tadżykistańskie obroty handlowe charakteryzowały się w ostatnich latach dużymi wahaniami poziomu i zróżnicowaną strukturą. W polskim eksporcie do Tadżykistanu zasadniczą, choć do 2009 r. malejącą pozycję stanowi cukier (51% wartości eksportu w 2008 r., 14% - w 2009 r., 72% w 2010 r.). Wśród pozostałych pozycji wymienić należy: maszyny i urządzenia, artykuły z aluminium, preparaty kosmetyczne, meble. W 2010 r. eksport z Polski do Tadżykistanu realizowało 61 firm.

Polska importuje natomiast z Tadżykistanu przede wszystkim bawełnę,  przędzę bawełnianą oraz tkaniny bawełniane (łącznie artykuły z bawełny stanowią ok. 75 – 85% wartości importu ogółem), a także aluminium nieprzetworzone i blachy z aluminium oraz produkty przemysłu chemicznego. W 2010 r. import z Tadżykistanu realizowało 13 podmiotów gospodarczych.

Z uwagi na to, że jednym z podstawowych kierunków polityki gospodarczej Tadżykistanu w 2011 r. jest aktywizacja działań na rzecz dalszego przyciągnięcia bezpośrednich inwestycji zagranicznych oczekiwać należy, że perspektywicznymi kierunkami rozwoju współpracy gospodarczej i wymiany handlowej między Polską i Tadżykistanem będą projekty w dziedzinie przetwórstwa surowców (aluminium, bawełny, wełny, skór i in.). Ponadto z uwagi na realizowane programy modernizacji istniejącej bazy produkcyjnej intensyfikacja współpracy postępować powinna w dziedzinie przemysłu rolno-spożywczego (pozyskanie nowych technologii dla przetwórstwa i produkcji, przechowalnictwa żywności) przemysłu lekkiego (dostawy maszyn i urządzeń) i energetyki (dostawy urządzeń dla małych elektrowni wodnych). Istnieją też duże możliwości eksportu z Polski zwierząt żywych, różnego rodzaju sadzonek, gotowych artykułów spożywczych, produktów przemysłu chemicznego oraz wyrobów z metali nieszlachetnych.

Wraz z przystąpieniem do UE Polska objęta została mechanizmami wspólnej polityki handlowej UE wobec krajów trzecich, w tym Tadżykistanu.

4. Dostęp do rynku tadżykistańskiego

W zakresie współpracy gospodarczej z zagranicą władze Tadżykistanu prowadzą politykę  ukierunkowaną na przyciągnięcie zagranicznych inwestycji i liberalizację handlu zagranicznego. Należy oczekiwać, iż dostęp do rynku tego kraju ulegnie poprawie wraz
z przyszłym członkostwem Tadżykistanu w Światowej Organizacji Handlu.

(więcej informacji na stronie www.trade.gov.pl > Wydział Uzbekistan > Tadżykistan).

5. Wspieranie polskiego eksportu i działania promocyjne

Powołana mocą Umowy o współpracy gospodarczej z 3 listopada 2009 r. Polsko-Tadżykistańska Międzyrządowa Komisji ds. Współpracy Gospodarczej odbyła dotychczas 2 posiedzenia – w październiku 2010 r. oraz październiku 2011 r. Podnoszono m.in. tematykę:

- rozwoju współpracy gospodarczej, czemu mogłyby służyć fora biznesowe i misje gospodarcze,  

- podjęcia współpracy w dziedzinie przemysłu wydobywczego i przetwórstwa metali szlachetnych, a także eksploatacji złóż ropy naftowej i gazu ziemnego,

- zwiększenia sprzedaży towarów i usług w tym maszyn budowlanych i górniczych, sprzętu medycznego, artykułów rolno-spożywczych,

- intensyfikacji współpracy w zakresie ochrony środowiska w oparciu o projekt rządowy pod nazwą „Akcelerator Zielonych Technologii – GreenEvo”.

W październiku 2011 r. Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych SA zorganizowała, w ramach Programu Promocji Gospodarczej Polski Wschodniej, misję gospodarczą polskich przedsiębiorców do Duszanbe, której celem było nawiązanie kontaktów handlowych i współpracy inwestycyjnej z potencjalnymi kontrahentami z Tadżykistanu.

Minister Gospodarki obejmuje częściowym dofinansowaniem niektóre przedsięwzięcia promocyjne o charakterze proeksportowym – bliższe informacje dostępne są w Portalu Promocji Eksportu www.eksporter.gov.pl zakładka instrumenty wsparcia eksportu oraz Portalu Wydziałów Promocji Handlu i Inwestycji Ambasad i Konsulatów RP (WPHI) www.trade.gov.pl > Wydział Uzbekistan > Tadżykistan.

Pomocy finansowej w realizacji przedsięwzięć promocyjnych mogą udzielać również Urzędy Marszałkowskie w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych 2007 - 2013 – informacje w domenie: www.mrr.gov.pl i na stronach urzędów marszałkowskich poszczególnych województw.

Przedsiębiorcy mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dokonujący eksportu krajowych towarów i usług, mogą skorzystać z usług KUKE SA w zakresie gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeń kredytów eksportowych z Tadżykistanem.

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Taszkiencie

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji

I Radca, Kierownik Wydziału Sławomir Strzałkowski

ul. Mahatma Gandi, 1 tupik dom 4, Taszkent 7000000,

tel.: (+998 71) 237 36 50

tel/fax: (+998 71) 237 53 82

e-mail: weh-amb@bcc.com.uz

www.trade.gov.pl > Wydział Uzbekistan > Tadżykistan

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Taszkiencie

ul. Firdavsiy 66, Yunasabadskiy Rayon, 700084 Taszkent
tel. (+998 71) 120 86 50
fax (+998 71) 120 86 51
e-mail: ambasada@bcc.com.uz,      

taszkent.amb.sekretariat@msz.gov.pl 
http://www.taszkent.polemb.net

___________________________________________

Opracowano w Departamencie Międzynarodowej

Współpracy Dwustronnej Ministerstwa Gospodarki

Warszawa, listopad 2011 r.