Syria

SYRYJSKA REPUBLIKA ARABSKA

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza

Syria jest republiką. Konstytucja z 1973 r. przewiduje podział władzy na wykonawczą, ustawodawczą i sądowniczą. Władzę wykonawczą sprawuje od 2000 r. Prezydent Bashar Al-Asad, zatwierdzony w 2007 r. w referendum na kolejną 7-letnią kadencję. Prezydent jest głową państwa, zwierzchnikiem premiera rządu oraz dowódcą sił zbrojnych. Mianuje i odwołuje swoich zastępców (2 wiceprezydentów), premiera, wicepremiera oraz ministrów.

Premier:                                            Pan Alid Safr

Minister Gospodarki i Handlu:        Pan Muhammad N. Al.-Sha’ar

Minister Przemysłu:             Pan Adnan Salakhu

Minister Ropy i Zasobów Mineralnych: Pan Sufiyan ‘Alaw

Charge d’Affaires Ambasady Syrii w Polsce: Pani Wissal Issa

Ambasador RP w Syrii:                    Pan Michał Murkociński

Syryjska Republika Arabska położona jest w południowo – zachodniej części Azji (region Bliskiego Wschodu), nad wschodnim wybrzeżem Morza Śródziemnego.

Powierzchnia - 185,2 tys. km², ludność - ok. 22,2 mln mieszkańców. Pod względem narodowościowym Arabowie stanowią 90 % ludności kraju, inne duże społeczności etniczne  tworzą Kurdowie, Ormianie, Czerkiesi i Turkmeni.

Stolicą kraju jest Damaszek (ok. 4 mln mieszkańców), większe miasta: Aleppo (4,2 mln), Homs (1,6 mln) i Hama (1,4 mln). Językiem urzędowym jest język arabski. Spośród języków obcych najbardziej rozpowszechnionym jest język angielski (w znacznie mniejszym stopniu język francuski, popularny głównie wśród społeczności chrześcijańskiej).

Lokalną walutą jest funt syryjski (SYP). Od początku 2007 r. obowiązuje kurs wolnorynkowy (kurs USD/SYP w 2010 r. wyniósł ca 46,5 SYP). Wymiany walut można dokonywać w bankach lub kantorach.

Bogactwa naturalne: Syria posiada złoża ropy naftowej i gazu ziemnego, fosfatów, rud chromu i manganu, rud żelaza, asfaltu, soli kamiennej, gipsu i marmuru.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło:Economist Intelligence Unit (EIU), Syryjski Bank Centralny, MFW, CIA, Centr.Biuro Statystyczne Syrii.  * Dane za 2010 r. są szacunkowe.

Syria jest krajem rozwijającym się, z gospodarką opartą w głównej mierze na sektorze przemysłowo-wydobywczym, tekstylnym i rolno-spożywczym. Sektor górniczy oparty jest na wydobyciu ropy naftowej i gazu ziemnego, natomiast w sektorze przemysłowym najbardziej rozwinięte są: przemysł petrochemiczny, tekstylno – odzieżowy, cementowy i spożywczy.

W wyjątkowo dobrym 2007 r. realny wzrost PKB wyniósł 6,3 %, Stał za nim m.in. rosnący eksport i większy niż w poprzednich latach napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Kryzys finansowy wpłynął negatywnie na osiągnięcie większego wzrostu gospodarczego w kolejnych latach, gł. ze względu na spadek popytu na produkty syryjskie, obniżenie poziomu inwestycji zagranicznych (zwłaszcza z krajów Zatoki) oraz niższą wartość transferów pieniężnych dokonywanych przez liczną społeczność syryjską pracującą za granicą.

Struktura PKB (2010 r.): rolnictwo – 17,6 %, przemysł – 26,8 %, usługi – 55,6 %.

W latach 2006-2010 r. Syria wdrażała 5-letni plan rozwoju gospodarczego mający na celu budowę gospodarki rynkowej w miejsce centralnie sterowanej, którego współautorem jest Wicepremier ds. gospodarczych A. Dardari. Zakładał on m.in. redukcję deficytu budżetowego poprzez restrukturyzację sektora przedsiębiorstw państwowych, uszczelnienie systemu podatkowego i ograniczenie subsydiów, stymulację lokalnych i zagranicznych inwestycji, modernizację infrastruktury. Kolejny plan, na okres 2011-2015, podlega obecnie uzgodnieniom. Jego główne założenia to: średnioroczny wzrost PKB w tym okresie o 5,7 %; napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych – 11 mld USD rocznie; 7 mld USD rocznie sektor publiczny ma inwestować w infrastrukturę; utworzenie 1,5 mln nowych miejsc pracy; stworzenie e-administracji, wprowadzenie podatku VAT, dalsze ograniczanie subsydiów.

Handel zagraniczny, bilans handlowy

Eksport: 12,8 mld USD w 2010 r.; o jego wielkości tradycyjnie decydują ropa naftowa i produkty przemysłu petrochemicznego (udział 35–40 % w eksporcie Syrii ogółem). Pozostałe ważne pozycje eksportowe: owoce i warzywa, bawełna, tekstylia i odzież, zwierzęta żywe i mięso, pszenica. Głównymi odbiorcami syryjskich towarów w 2009 r. były: Irak (30,2 %), Liban (12,2 %), Niemcy (8,9 %) oraz Egipt, Arabia Saudyjska i Włochy.

Import: 13,6 mld USD w 2010 r.; dominują w nim maszyny i sprzęt transportowy, urządzenia elektryczne, artykuły żywnościowe, zwierzęta, wyroby metalowe i chemikalia. Głównymi partnerami w imporcie Syrii w 2009 r. były: Arabia Saudyjska (10,1 %), Chiny (10,0 %), Turcja (7,0 %), Egipt (6,4 %) oraz ZEA, Włochy, Rosja i Niemcy.

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych: ONZ, Liga Arabska (AL), Panarabska Strefa Wolnego Handlu (GAFTA), Organizacja Arabskich Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OAPEC), Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (IAEA), Bank Światowy (WB), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), Islamski Bank Rozwoju (IDB).

Syria ma uprzywilejowany dostęp do rynku UE (na podst. umowy o współpracy z 1977 r.). Korzysta też z redukcji ceł i podniesionych limitów ilościowych na wybrane towary w ramach unijnego programu GSP (Generalego Systemu Preferencji Celnych UE). W grudniu 2008 r. została parafowana Umowa stowarzyszeniowa UE – Syria, do chwili obecnej nie doszło jednak do jej podpisania.

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

UE – Syria

• Umowa o współpracy między Syrią a Unią Europejską z 1977 r. Polska, po przystąpieniu do UE w 2004 r., stała się automatycznie stroną umowy.

Polska – Syria

• Konwencja w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, podpisana w Damaszku w sierpniu 2001 r., weszła w życie w grudniu 2003 r.
• Umowa o międzynarodowych przewozach drogowych, podpisana w Warszawie w kwietniu 1978 r., weszła w życie w kwietniu 1979 r.

-  w końcowej fazie negocjacji pozostaje projekt Umowy o współpracy w dziedzinie turystyki (tekst uzgodniony przez obydwie strony, gotowy do ew. parafowania).

3. Wymiana handlowa z Polską

W minionej dekadzie obserwowany był systematyczny wzrost polsko-syryjskich obrotów handlowych - od poziomu 13 mln USD do blisko 90 mln USD w 2010 r.:

Źródło: GUS, dane za 2010 r. są wstępne

Dominujące pozycje w polskim eksporcie do Syrii w 2010 r.

• gotowe artykuły spożywcze (gł. wyroby tytoniowe) – blisko 40 % udział w naszym eksporcie ogółem
• wyroby przemysłu papierniczego (gł. art. sanitarne, papier i tektura) – udział 13,9 %
• metale i wyroby z metali nieszlachetnych (półprodukty z żeliwa i stali) – udział 11,0 %
• drewno, gł. surowe – udział 8,3 %
• środki transportu, pojazdy (ciągniki, przyczepy, pojazdy dostawcze) – udział 7,3 %
• sprzęt mechaniczny i elektryczny (gł. lampy i żarówki, pompy, silniki) – udział 6,2 %.

Największe pozycje w imporcie z Syrii w 2010 r.:

• produkty mineralne (fosforany wapnia) – 80,6 % udział w naszym imporcie ogółem
• materiały i wyroby włókiennicze (tkaniny i przędza) - udział 8,2 %
• tworzywa sztuczne i wyroby z nich (płyty, taśmy, żywice) – udział 3,0 %
• produkty pochodzenia zwierzęcego (gł. jelita, pęcherze, żołądki) – udział 2,7 %.

Na widoczny wzrost eksportu w 2009 r. miały wpływ zwiększone dostawy w 2 sekcjach towarowych: wyroby metalowe (z żeliwa lub stali) oraz artykuły spożywcze (wyroby tytoniowe). Z kolei odnotowany w tym samym roku znaczny spadek w imporcie z Syrii spowodowany był głównie ograniczonymi zakupami fosforanów wapnia.

W okresie styczeń – marzec 2011 r. wzajemne obroty wyniosły 21,1 mln USD (wzrost o 4,6 % w porównaniu z I kwartałem 2010 r.), z czego eksport z Polski do Syrii stanowił 14,8 mln USD (wzrost o 48,2 %), zaś import – 6,3 mln USD (spadek o 38,4 %).

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Wymiana kapitału pomiędzy Syrią a Polską jest na bardzo niskim poziomie. Ze względu na niestabilną sytuację polityczną w regionie Bliskiego Wschodu polskie firmy nie są generalnie zainteresowane lokowaniem inwestycji w Syrii (inwestycję rozważa obecnie „Maspex”).
Z kolei syryjskie inwestycje w Polsce sprowadzają się do prywatnej działalności gospodarczej osiadłych w naszym kraju Syryjczyków, którzy inwestują głównie w sektor gastronomiczny i drobną wytwórczość

5. Dostęp do rynku

Polskie towary mają dostęp do rynku syryjskiego na takich samych zasadach, jak towary z innych krajów UE. W uprzywilejowanej sytuacji są towary pochodzenia arabskiego (w związku z członkostwem Syrii w GAFTA) oraz tureckiego (od początku 2007 r., w wyniku podpisania przez obydwa kraje umowy o wolnym handlu).

Od 2005 r. Syria zrobiła duży postęp w modernizacji swojego systemu celnego. Ujednoliciła dokumenty celne poprzez wprowadzenie jednego formularza w miejsce kilkunastu wcześniej istniejących. Jako członek Międzynarodowej Organizacji Standaryzacji (ISO) zastosowała w kodeksie celnym międzynarodowe nazewnictwo, kody i oznaczenia cyfrowe towarów, co usprawniło importerom pracę z prawidłowym przygotowywaniem wymaganych dokumentów celnych. Zmiany w przepisach celnych zostały zapoczątkowane po parafowaniu przez Syrię w 10.2004 r. Umowy Stowarzyszeniowej z UE (nie została ostatecznie podpisana), która przewidywała utworzenie w niedalekiej perspektywie wspólnego obszaru celnego.

Prawo syryjskie dopuszcza czasową odprawę towarów, zwolnienie z ceł i podatków w następujących przypadkach:

• realizacja inwestycji (import czasowy wyposażenia i samochodów niezbędnych do wykonania projektu). Po zakończeniu prac podmiot zagraniczny zobowiązany jest je powtórnie reeksportować, szczególnie samochody i sprzęt komputerowy;
• udział firm zagranicznych w targach organizowanych na terenie Syrii (import towarów, próbek w związku z udziałem w targach)

Utrudnieniem w handlu są niejasne przepisy dotyczące zamówień publicznych. Decyzje o rozstrzygnięciu przetargu są odkładane w czasie lub w ogóle nie zapadają. Przewlekłe procedury przetargowe narażają stających do nich na dodatkowe koszty finansowe, ponieważ długo muszą oczekiwać na zwrot wpłaconego wadium. Nierzadkim problemem jest zwolnienie gwarancji dobrego wykonania. Państwowe firmy syryjskie przesuwają w czasie zwrot w/w zabezpieczenia poprzez opóźnianie wystawienia końcowego certyfikatu, akceptującego odbiór inwestycji, towarów itp.

Od podmiotów zagranicznych wymaga się również stosowania się do procedur związanych z bojkotem państwa Izrael (dotyczy podmiotów zagranicznych ubiegających się o kontrakt w drodze przetargu), co wiąże się z obowiązkiem złożenia oświadczenia, że ani towary będące przedmiotem eksportu, ani materiały użyte do ich wytworzenia nie pochodzą z tego kraju. W tym celu należy załączać specjalny kwestionariusz, w którym wymaga się często poufnych informacji nt. prowadzonej przez firmę działalności handlowej.

W 2006 r. prezydent B. Asad zatwierdził nowe prawo dot. przepisów sanitarnych i fitosanitarnych, przy tworzeniu którego przyjęto międzynarodowe standardy dla importu i eksportu produktów i odpadów zwierzęcych. Prawo zawęża zakaz importu towarów mięsnych do regionu danego kraju, w którym nastąpiło skażenie lub wybuchła zaraza. Przepisy wykonawcze do uchwalonego prawa są już mniej precyzyjne I odbiegają od przepisów międzynarodowych w tym zakresie. Uniemożliwiają one często kontrahentom określenie procedur importowych. Ich niejasność powoduje, że eksporterzy zagraniczni nie wiedzą, czy stosowane wobec nich procedury fitosanitarne, często niewygodne i czasochłonne, mają na celu rzeczywiste oszacowanie ryzyka związanego z dopuszczeniem ich towarów na rynek, czy też charakter arbitralny (np. w celu zniechęcenia ich do wejścia na ten rynek).

6. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

• wizyta Wicepremiera ds. gospodarczych Syrii, Abdallaha Al-Dardariego w Polsce (w dn. 04-05.03.2009 r.), który w jej trakcie spotkał się z Premierem D. Tuskiem, Wicepremierem W. Pawlakiem oraz Ministrem Skarbu A. Gradem;
• Polsko – Syryjskie Forum Biznesu (05.03.2009 r.) z udziałem z polskiej strony Wicepremiera W. Pawlaka i Wiceministra A. Szejnfelda oraz ze strony syryjskiej Wicepremiera Al-Dardariego, zorganizowane we współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą. W Forum udział wzięło ok. 20 przedsiębiorców syryjskich oraz ok. 100 polskich.
• Syryjsko – Polskie Forum Biznesu (28.05.2009 r.) zorganizowane przez Ambasadę RP w Damaszku we współpracy z Syrian Enterprise & Business Centre i KIG. W Forum otwartym przez wicepremiera Syrii, A. Al Dardariego, uczestniczyło udział wzięli członkowie misji handlowej KIG oraz syryjskiego świata biznesu (ok. 100 osób);
• Ambasada RP w Damaszku zorganizowała w 2009 r. stoiska informacyjne na 3 imprezach targowych, gdzie syryjscy przedsiębiorcy mogli się zapoznać z ofertami polskich firm (targi: „Buildex” – branża budowlana, „MTP Sima” i „Big 4 Show” – sektor przemysłowy).
• W 2010 r. placówka uczestniczyła z własnym stoiskiem informacyjno-promocyjnym w MTP Sima (maj) oraz Big 4 Show (październik), na których prezentowała, oprócz materiałów promocyjnych poświęconych Polsce i jej gospodarce, katalogi i ulotki polskich firm. 
• W dniu 1 listopada 2010 r. miała miejsce uroczysta inauguracja bezpośrednich połączeń lotniczych między Warszawą a Damaszkiem.
• W styczniu 2011 r. odbyła się uroczysta inauguracja działalności Polsko-Syryjskiej Rady Biznesu. Rada została powołana pod patronatem Ministerstwa Gospodarki Syrii. Grupuje ona syryjskich przedsiębiorców prowadzących wymianę gospodarczą z Polską lub nią zainteresowanych. Przewodniczącym został mianowany P. Yacoub Kassab Bashi, biznesmen z miasta Hama, absolwent polskiej uczelni.
• W dn. 22 lutego 2011 r. z wizytą oficjalną w Syrii przebywał Wicepremier, Minister Gospodarki, W. Pawlak wraz z towarzyszącą mu grupą polskiego biznesu. Przeprowadził rozmowy z prezydentem, premierem, wicepremierem ds. gospodarczych oraz ministrem ropy i zasobów mineralnych. Dokonał otwarcia Polsko-Syryjskiego Forum Biznesu zorganizowanego przez Federację Syryjskich Izb Handlowych i Pracodawców RP. Prezesi obydwu organizacji podpisali porozumienie o współpracy.

7. Potencjalne dziedziny współpracy

Rynek syryjski wykazuje duże zapotrzebowanie na towary będące jednocześnie przedmiotem polskiego eksportu. Szansę na współpracę handlową z Syrią mają nasze firmy oferujące m.in.

• produkty pochodzenia zwierzęcego (produkty mleczarskie)
• produkty pochodzenia roślinnego (zboża: jęczmień, owies);
• gotowe artykuły spożywcze (wyroby tytoniowe, cukier);
• produkty przemysłu chemicznego;
• drewno i wyroby z drewna;
• metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych;
• maszyny i urządzenia mechaniczne;
• przyrządy, urządzenia i aparaty optyczne.

Polskie firmy mogłyby uczestniczyć również w rozbudowie i modernizacji takich dziedzin syryjskiej gospodarki, jak sektor przemysłowy, naftowo – gazowy czy też elektroenergetyczny. Ze względu na sprawowaną nad nimi kontrolę przez państwo,  kontrakty z podmiotami zagranicznymi zawierane są wyłącznie w drodze przetargowej.

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej, Referat Polityczno-Ekonomiczny
adres: Abou Roummaneh, Baha Eddin Aita Str., PO Box 501 Damascus, SYRIA
tel:  +963 11 333 30 10, fax: +963 11 331 53 18

e-mail: damaszek.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Strona internetowa: http://www.damaszek.polemb.net

Opracowanie:

Departament Międzynarodowej Współpracy Dwustronnej MG

Maj 2011 r.