Mołdowa

                                                MOŁDAWIA

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1.Podstawowe informacje 

Typ państwa – Republika o ustroju parlamentarnym

Powierzchnia 33,8 tys.km² , ludność 3,4 mln stolica Kiszyniów (0,7 mln), waluta: lej. Republika Mołdawii jest członkiem WTO i międzynarodowych organizacji regionalnych: Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP), GUAM (Gruzja, Ukraina, Azerbejdżan, Mołdawia), BSEC (Organizacji Czarnomorskiej Współpracy Gospodarczej).

Od 1992r. jest członkiem MFW; przystąpiła do Strefy Wolnego Handlu Europy Południowo – Wschodniej CEFTA, podpisując Porozumienie CEFTA w 2006 roku. Wcześniej podpisała dwustronne umowy o wolnym handlu z krajami CEFTA.

Z krajami WNP Mołdawia ma zawarte dwustronne umowy o wolnym handlu, na podstawie których w handlu wzajemnym nie są pobierane cła (z pewnymi wyjątkami).

Mołdawia ma status kraju rozwijającego się, jest beneficjentem systemu UE ogólnych preferencji celnych (GSP). Od 2006 r. eksport towarów z Mołdawii do krajów UE odbywa się w oparciu o system „GSP plus”. Od 1.03.2008r. Komisja Europejska wdrożyła w odniesieniu do Mołdawii Autonomiczne Preferencje Handlowe (ATP).

W Mołdawii następuje transformacja w kierunku gospodarki rynkowej. Rozwija się proces  prywatyzacji. Wprowadzane są zmiany przepisów prawnych w handlu zagranicznym w kierunku liberalizacji.

2. Sytuacja gospodarcza

Od 2000r. Republika Mołdawii odnotowywała wzrost gospodarczy. W 2006r. nastąpił spadek dynamiki PKB oraz pogorszenie innych wskaźników gospodarczych spowodowane głównie problemami handlowymi w stosunkach ekonomicznych z głównym partnerem gospodarczym Mołdawii – Rosją. W rezultacie udział Rosji w eksporcie Mołdawii obniżył się z około 32% w 2005r. do 17% w 2006r. i 2007r.

W II półroczu 2007r. na wyniki gospodarcze negatywny wpływ miała największa od 60 lat susza. Spowodowała spadek produkcji rolnej o 1/5 oraz znaczny spadek produkcji w przemyśle spożywczym.

Na skutek zjawisk kryzysowych w 2009 roku nastąpiło  pogorszenie sytuacji gospodarczej przejawiające się spadkiem PKB o 6,5%, produkcji przemysłowej o 22,2%,  rolnej o prawie 10%, wzrostem deficytu budżetowego i znacznym spadkiem obrotów handlowych.

W  2010 roku sytuacja gospodarcza Mołdawii uległa poprawie. Odnotowano wzrost produkcji przemysłowej (+7%) , rolnej (+7,9%), oraz handlu zagranicznego. Nastąpiło zwiększenie konsumpcji oraz poprawa sytuacji w transporcie i budownictwie. Średnia płaca nominalna płaca w gospodarce narodowej wyniosła 182 EUR.

Te pozytywne tendencje obserwowane są również w roku bieżącym (wzrost PKB w I-szym półroczu o 7,5%, produkcji przemysłowej o 9,1%) i świadczą o rozpoczęciu procesu stopniowego wychodzenia  z kryzysu gospodarczego.  

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki

    Źródło: Państwowy Urząd Statystyczny Republiki Mołdowy

3. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Z dniem akcesji Polski do UE polsko – mołdawską współpracę gospodarczą reguluje Układ o partnerstwie i współpracy między UE i Mołdawią z 1994r., rozszerzony na nowe państwa członkowskie UE. Porozumienie z UE dotyczące handlu tekstyliami obowiązuje od 1993r.

W dniu 7 września 2006 r. podpisana została nowa Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Mołdawii o współpracy gospodarczej, której postanowienia  nie kolidują z kompetencjami UE. Weszła w życie 24 maja 2007r.(2007/56/629MP).

Umowa stanowi podstawę prawną dla funkcjonowania nowej Polsko – Mołdawskiej Komisji ds. Współpracy Gospodarczej. I posiedzenie Komisji przeprowadzone zostało w Warszawie w dniu 10 czerwca 2008r. W ramach posiedzenia podpisano Porozumienie o współpracy między Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości a Ministerstwem Gospodarki i Handlu Republiki Mołdawii.

W polsko – mołdawskich stosunkach gospodarczych obowiązuje szereg umów i porozumień, m.in. umowy międzyrządowe: o unikaniu podwójnego opodatkowania z 16.11.1994r. (1996/38/166Dz.U) i o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji z 16.11.1994r. (1995118/568Dz.U).

4. Wymiana handlowa z Polską w mln USD

Po dużych spadkach obrotów w 2009 roku (o ponad 49% w tym polskiego eksportu o prawie 44%), będących wynikiem zjawisk kryzysowych w gospodarce światowej, od pierwszych miesięcy 2010 roku obserwowano ich stopniową odbudowę. W 2010 r. obroty wyniosły 205,5 mln USD - wzrost o 28,9%, w tym polski eksport 154,8 mln USD - wzrost o 32,2%, import 50,7 mln USD – wzrost o 35,3%).  

W 2010 roku Polska zajmowała 9 miejsce, zarówno w mołdawskim eksporcie jak i w imporcie z udziałami odpowiednio 3% i 2,7%. Swoje towary na rynek mołdawski eksportowało  ponad 1000 polskich firm.

Największe pozycje towarowe w eksporcie polskim eksporcie do Mołdawii, który miał zróżnicowany charakter to:

• urządzenia mechaniczne i elektryczne do rejestracji i odbioru dźwięku (udział w eksporcie ogółem prawie 21%)
• tworzywa sztuczne i wyroby z nich w tym kauczuk i wyroby z kauczuku (udział ponad 10%)
• materiały i wyroby włókiennicze (udział ponad 10%)
• produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych w tym produkty farmaceutyczne, kosmetyki, środki czystości, farby i lakiery (udział 10%)
• gotowe artykuły spożywcze w tym cukier i wyroby cukiernicze, przetwory mięsne i owocowo-warzywne, pasza dla zwierząt (udział 9,5%)

We wszystkich wyżej wymienionych grupach nastąpił znaczny wzrost eksportu w porównaniu z rokiem 2009.

Największe pozycje w imporcie z Mołdawii, który miał charakter surowcowo – zaopatrzeniowy, to:

• metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych w tym sztaby i pręty oraz półprodukty z żeliwa (udział  ponad 31%)
• gotowe artykuły spożywcze  w tym wina, soki owocowe, przetwory owocowo-warzywne  nasiona rzepaku i słonecznika (udział ponad 29%)
• wyroby różne w tym meble, artykuły pościelowe, lampy i oprawy oświetleniowe, reklamy świetlne itp. (udział ponad 29%)
• produkty pochodzenia roślinnego w tym zboża, nasiona oleiste, owoce i orzechy jadalne (udział prawie 14%)

Spadki w polskim imporcie z Mołdawii wystąpiły w grupie metali nieszlachetnych natomiast pozostałe wymienione grupy odnotowały istotne wzrosty.

Wg.  danych za 6 m-cy 2011 r. obroty wyniosły 107,3 mln USD (wzrost o 16% w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego) w tym polski eksport 78,2 mln USD (wzrost o 14%), import 29,1 mln USD (wzrost o 23%).

Wraz z przystąpieniem do UE, Polska objęta została mechanizmami wspólnej polityki handlowej UE wobec krajów trzecich, w tym Mołdawii. 

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

W 2010 roku łączna wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Mołdawii liczona narastająco, przekroczyła 2,8 mld USD. (w 2010 r. ca. 95 mln. USD). Najwięksi inwestorzy to: Holandia, Cypr, Włochy, Rosja, Niemcy.

Wartość kapitału polskiego zaangażowana w inwestycjach w Mołdawii wynosi około 0,5 mln USD. W 2010 r. w Mołdawii zarejestrowanych było 57 przedsiębiorstw z kapitałem polskim.

6. Dostęp do rynku

Mołdawia, która jest członkiem WTO, prowadzi liberalną politykę handlu zagranicznego. W eksporcie i imporcie Mołdawii nie ma ograniczeń ilościowych. Stosuje się licencjonowanie eksportu i importu niektórych towarów. Zakaz importu dotyczy starych samochodów, ograniczenia eksportu dotyczą złomu i odpadów metali kolorowych i żelaznych. Mołdawia przedłużyła do 2012 r. stosowanie środków ochronnych w imporcie cukru. (specjalne, stopniowo malejące,  cło specyficzne).

Mołdawia jest zainteresowana napływem inwestycji zagranicznych. W Mołdawii funkcjonują specjalne strefy ekonomiczne „Ekspo-Biznes-Kiszinen”, „Twardica”, „Ungheni” oraz parki produkcyjne „Wulkeneszt”, „Taraklija” i „Otaci-Biznes”. 

Mołdawia korzysta z pomocy UE (realizacja Planu Działania UE - Mołdawia), która m.in. służy zbliżeniu mołdawskiego ustawodawstwa i instytucji do wymogów unijnych.

7. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

Z polskiej inicjatywy została przygotowana i podpisana 4 czerwca 2007 r. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Mołdawii o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej w kwocie około 15 mln USD na sfinansowanie dostaw polskich towarów inwestycyjnych i usług w dziedzinie zaopatrzenia w wodę pitną, przez polskie firmy do Mołdawii, na warunkach komercyjnych. Umowa weszła w życie w dniu 14 sierpnia 2007r.

Przedmiotem finansowania w ramach kredytu  miało być 6-9 projektów. Umowa nie była realizowana z uwagi na brak środków w budżecie Mołdawii na ten cel. We wrześniu 2009 roku strona mołdawska poinformowała o braku możliwości realizacji tej umowy

Mołdawia objęta jest systemem finansowego wspierania polskiego eksportu ze środków budżetowych, co oznacza m.in. możliwość dofinansowania części kosztów uzyskania certyfikatu wyrobu, jak również realizacji branżowych projektów promocyjnych.

W dniu 14 kwietnia 2011 r. w Kiszyniowie odbyło się drugie posiedzenie Polsko-Mołdawskiej Komisji ds. Współpracy Gospodarczej podczas, którego omówiono ważniejsze obszary będące przedmiotem polsko-mołdawskiej współpracy gospodarczej, w tym w zakresie handlu i inwestycji, sektorze rolnictwa,  finansów i bankowości, ochronie środowiska, małej i średniej przedsiębiorczości, rozwoju regionalnego, normalizacji metrologii i oceny zgodności, zdrowia, turystyki i szeregu innych. 

Szczegółowe informacje nt. zasad udzielania w/w wsparcia, znaleźć można pod adresem: http://www.eksporter.gov.pl

8. Potencjalne dziedziny współpracy

Perspektywicznymi obszarami współpracy gospodarczej są m.in. rolnictwo i przemysł spożywczy, w tym winiarstwo, ochrona środowiska, mała i średnia przedsiębiorczość.

9. Polskie placówki ekonomiczno – handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej

Wydział Ekonomiczny

Str. Grenoble, No.126, MD – 2019 Chisinau

Tel: (00-373 22) 285950, 285960, 285970

Fax: (00 – 373 22) 289000

E – mail: polemb@mtc.md

Strona internetowa: www.kiszyniow.polemb.net

Opracowano w DWD MG

Warszawa,  wrzesień, 2011 r.