Maroko

MAROKO

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza

Królestwo Maroka jest dziedziczną monarchią konstytucyjną. Głową państwa jest król (Muhammad VI). Władzę ustawodawczą stanowi dwuizbowy parlament. Władza wykonawcza należy do rządu, na którego czele stoi premier mianowany przez króla (Abbas El Fassi). Rząd jest odpowiedzialny przed królem i parlamentem.

Minister Handlu Zagranicznego:     Abdellatif Maazouz

Minister Gospodarki i Finansów:    Salaheddine Mezouar

Minister Przemysłu, Handlu i Nowych Technologii:   Ahmed Chami

(w dn. 25.10.br. odbyły się wybory parlamentarne – zwyciężyła umiarkowana Islamska Partia Sprawiedliwości i Rozwoju PJD, która z przyszłymi koalicjantami będzie tworzyć nowy rząd).

Ambasador Maroka w Polsce:         Moha Ouali Tagma

Ambasador Polski w Maroku:         Witold Spirydowicz

Powierzchnia: 446,6 tys. km² (pod administracją marokańską znajduje się też Sahara Zachodnia - 264,3 tys. km²); liczba ludności: 31,9 mln osób; stolica: Rabat (ok. 650 tys. mieszkańców); język oficjalny: arabski.

Walutą narodową jest dirham (MAD); średni roczny kurs dirhama w 2010 r.: 1 EUR = 11,15 MAD, 1 USD = 8,41 MAD; w 2009 r.: 1 EUR ≈ 11,25 MAD, 1 USD ≈ 8,09 MAD;.

Główne bogactwa naturalne: fosforyty, rudy żelaza, mangan, ołów, cynk, sól.

Pomimo światowego kryzysu finansowo-gospodarczego wzrost gospodarczy w Maroku w latach 2008-9 był stosunkowo wysoki, powyżej 5 % rocznie. W roku 2010 dynamika PKB nie przekroczyła 4 %.

Struktura PKB w 2010 r.: rolnictwo – 17,0 %, przemysł – 31,6 %, usługi – 51,4 %.

Od 2003 r. wartość obrotów handlowych Maroka z zagranicą – z wyraźną przewagą marokańskiego importu - stopniowo wzrastała. W roku 2010 była bliska 40 mld EUR, co oznacza 19 % wzrost w stosunku do roku wcześniejszego oraz powrót do wartości bliższych liczbom odnotowanym w roku 2008 (42,2 mld EUR).

Marokański eksport w 2010 r. wyniósł 13,2 mld EUR wykazując ponad 33 % wzrost w porównaniu z 2009 r. Na wzrost eksportu wpłynął prawie dwukrotny wzrost wartości sprzedaży fosforytów i produktów pochodnych w porównaniu z rokiem 2009 (o 96,6 %, do wartości 3,2 mld EUR). W eksporcie dominowały: fosforyty i produkty pochodne (24,1 % ogólnej wartości eksportu), wyroby przemysłu odzieżowego (12 %), przewody i kable elektryczne (9,3 %), produkty rybołówstwa (8,7 %) oraz artykuły włókiennicze (4,7 %). Główni partnerzy w eksporcie: Francja (22,5 % udział w całości eksportu), Hiszpania (17 %) oraz w dalszej kolejności Indie i Włochy (poniżej 5 %).

Wartość importu Maroka w 2010 r. wyniosła 26,7 mld EUR i wzrosła o 14 % w stosunku do 2009 r. Do największych pozycji w imporcie zaliczały się: ropa naftowa (8,4 % udział), olej napędowy i opałowy (6,5 %), LPG i inne węglowodory (4,7 %), a w dalszej kolejności - maszyny i urządzenia (3,7 %), samochody osobowe (3,2 %) i produkty chemiczne (3 %). Największymi partnerami w imporcie były: Francja (15,5 % importu Maroka ogółem), Hiszpania (10,6 %), a następnie Chiny, Włochy, Niemcy, USA, Arabia Saudyjska.

Stopa pokrycia importu eksportem wzrosła z 42,3 % do 49,4 %.

W 2010 r. stopa bezrobocia pozostała bez zmian, utrzymując się na poziomie 9,1 %. Utrzymała się także niska stopa inflacji, która ukształtowała się na poziomie 0,9 % (w roku 2009 wyniosła 1 %). Deficyt budżetowy wzrósł z 2,2 % w roku  2009 do 4,6 % w roku ubiegłym. W porównaniu z 2009 r. wzrósł  stan rezerw dewizowych – do 17,3 mld EUR, tj. o blisko 3 %. Wzrosły też wpływy uzyskiwane z dwóch poważnych źródeł dochodów: turystyki (do 5,1 mld EUR, tj. o 7,1 %) oraz transferów od Marokańczyków zatrudnionych za granicą (do 4,9 mld EUR, tj. o 7,8 %).

Maroko realizuje szereg programów gospodarczych, w tym dotyczących rozwoju przemysłu (strategia „Emergence”), rzemiosła („Vision 2015”), turystyki („Vision 2010”) i handlu wewnętrznego („Rawaj”) oraz rozbudowy infrastruktury (transport, zaopatrzenie w wodę pitną, asenizacja) i budownictwa socjalnego. Rozpoczęto też wdrażanie reform w sektorze rolnictwa i rybołówstwa w ramach przyjętego w 2008 r. kompleksowego planu rozwoju planu tej branży („Maroc Vert”).

Maroko jest członkiem ONZ, Ligi Arabskiej (AL), Światowej Organizacji Handlu, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Unii Maghrebu Arabskiego (UMA), Banku Światowego, Afrykańskiego banku Rozwoju (ABD). Posiada umowy o wolnym handlu z UE, USA, Turcją, a także z Egiptem, Tunezją i Jordanią (porozumienie z Agadiru) oraz krajami członkowskimi AL (umowa GAFTA).

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: Ministerstwo Gospodarki i Finansów, Bank Al-Maghrib (bank centralny)

2.    Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

UE–Maroko

Układ Stowarzyszeniowy podpisany w 1996 r., wszedł w życie 1 marca 2000 r. W 2008 r. KM, jako pierwszy z krajów EUROMED, uzyskało status zaawansowany w relacjach z Unią Europejską.

Polska-Maroko (w zakresie kompetencji narodowych)

międzyrządowe

• Umowa o komunikacji lotniczej z 29.11.1969 r.; weszła w życie z dniem podpisania,
• Umowa o międzynarodowych przewozach drogowych podpisana 01.02.1993 r,
• Umowa o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji podpisana w Rabacie 24.10.1994 r.; weszła w życie 05.07.1999 r.,
• Konwencja w sprawie unikania podwójnego opodatkowania podpisana w Rabacie 24.10.1994 r.; weszła w życie w 12.08.1996 r.,
• Umowa o transporcie morskim z 20.05.1999 r.; weszła w życie 07.07.2004 r.,
• Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki z 05.05.2000 r.; weszła w życie 07.03.2003 r.

międzyresortowe

między resortami gospodarki:

• Deklaracja Ministra Gospodarki RP i Ministra Handlu Zagranicznego KM o wzajemnej współpracy podpisana w Warszawie 28.01.2010 r.

między ministerstwami rolnictwa :

• Umowa o współpracy w dziedzinie kwarantanny i ochrony roślin podpisana 23.11.1995 r.
• Konwencja sanitarno-weterynaryjna podpisana 23.11.1995 r.

między ministerstwami środowiska :

• Umowa o współpracy w dziedzinie ochrony środowiska podpisana 05.05.2000 r.

3.      Wymiana handlowa z Polską

Źródło: GUS

Rok 2008 był wyjątkowo dobry pod względem wielkości polsko-marokańskich obrotów handlowych. Ich wartość (ponad 630 mln USD) uległa podwojeniu w stosunku do roku poprzedniego, zarówno po stronie polskiego eksportu, jak i importu z Maroka (gł. na skutek zwiększonych dostaw siarki i półproduktów stalowych z Polski oraz zakupów fosforanów z Maroka). W kolejnych latach wróciły one do notowanego wcześniej poziomu, nie przekraczającego 300 mln USD.

W roku ubiegłym w porównaniu z 2009 r. wystąpił niewielki spadek eksportu do Maroka (dynamika 99 %), przy jednoczesnym znacznym wzroście importu (dynamika 143 %). Spowodowało to wystąpienie po raz pierwszy od szeregu lat ujemnego dla Polski salda wymiany handlowej z Marokiem (- 18,4 mln USD wobec + 30,3 mln USD rok wcześniej).

W eksporcie do Maroka w 2010 r. dominowały 3 grupy towarowe, stanowiące blisko 62 % naszych dostaw na ten rynek:

• urządzenia mechaniczne i elektryczne (chłodziarki i zamrażarki, kable i przewody, maszyny piorące, żarówki i lampy) – 23,6 % udział w eksporcie ogółem;
• wyroby z metali nieszlachetnych (ostrza do golenia, półprodukty z żeliwa i stali, piecyki, rożna i kuchnie) – udział 20,6 %;
• produkty mineralne (siarka, węglowodory gazowe) – udział 17,8 %.

Ważnymi pozycjami były też: pszenica, opony gumowe, związki azotowe, papier i tektura.

Podobnie, import z Maroka zdominowany był przez 3 sekcje towarowe, które łącznie stanowiły ponad 83 % naszych zakupów:

ü   produkty mineralne (fosforany wapnia, rudy miedzi) – 30,8 % udział w całości polskiego importu;

ü   wyroby tekstylne (głównie odzież) – udział 30,3 %;

ü   produkty pochodzenia roślinnego (pomidory, owoce cytrusowe, ziemniaki) – udział 22,2 %.

W dalszej kolejności uplasowały się obuwie, chemikalia i sprzęt elektryczny.

Po 3 kwartałach 2011 r. polsko-marokańskie obroty handlowe wyniosły 309 mln USD, co oznacza 46 % wzrost w porównaniu z analogicznym okresem 2010 r. Polski eksport wyniósł 148 mln USD - odnotowując wzrost o prawie 50 %, natomiast import z Maroka był bliski 161 mln USD, tj. zwiększył się o ponad 43 %.

4.      Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Nadal brak jest na rynku Maroka polskich firm, które realizowałyby kontrakty inwestycyjne. Nasze firmy nie podejmowały w ostatnich latach takiej działalności, ani też nie tworzyły wspólnych przedsięwzięć w tym kraju. Jedyna polsko-marokańska spółka Comapol, która działała w KM od lat 70. zakończyła swoją działalność kilka lat temu. Niski pozostaje też poziom inwestycji marokańskich w Polsce (ca 2 mln USD w 2009 r.).

Nasze członkostwo w UE umożliwia udział polskich przedsiębiorstw i ekspertów w przedsięwzięciach finansowanych ze środków unijnych oraz kredytów Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Korzystne warunki prowadzenia działalności gospodarczej w Maroku oferują też rozbudowywane strefy wolnocłowe.

Natomiast dla rozpoczęcia ewentualnej współpracy z marokańskimi ośrodkami badawczo-rozwojowymi konieczne jest przedstawienie im propozycji konkretnych tematów i źródeł finansowania takiej współpracy. Współpraca KM z zagranicą w dziedzinie B+R opiera się m.in. na umowach i programach współpracy podpisanych przez Krajowe Centrum Badań Naukowo-Technicznych (CNRST) z podobnymi instytucjami w innych krajach (Francja, RFN, Hiszpania, Portugalia, Włochy, USA).

5.      Dostęp do rynku

Analizując możliwości dostępu towarów polskich do rynku marokańskiego należy uwzględnić, że proces liberalizacji wymiany handlowej Unia Europejska - Maroko, przewidziany Układem Stowarzyszeniowym, jest poważnie zaawansowany w zakresie produktów przemysłowych, zaś rozszerzenie liberalizacji na wymianę produktów rolnych i produktów rybołówstwa oraz większe otwarcie rynków dla nowych sektorów takich, jak usługi, są przedmiotem prowadzonych negocjacji.

Ponadto należy podkreślić, że rynek marokański charakteryzuje się:

• stosunkowo niską siłą nabywczą oraz jej koncentracją w głównych miejskich ośrodkach gospodarczych (Casablanca, Rabat, Tanger, Marrakesz, Fez, Agadir),
•  niską dynamiką popytu na podstawowe dobra konsumpcyjne oraz płytkim (nawet jeśli okresowo dynamicznym) popytem na dobra luksusowe,
• wzrastającą również sprzedażą towarów w ramach super/hipermarketów, franchisingu i sklepów firmowych, przy ciągle wysokim udziale tradycyjnych form dystrybucji i sprzedaży (bazary, handel uliczny i obnośny) ułatwiających obrót towarami podrobionymi pochodzącymi z przemytu,
• wysoką podażą podzespołów i wyrobów gotowych pochodzących z produkcji i dostaw firm zagranicznych, które posiadają w Maroku swoje oddziały lub filie,
• wzrastającą obecnością towarów wyprodukowanych w Azji (gł. w Chinach i Korei Płd.),
• powiązaniami technologicznymi i kapitałowo-kredytowymi firm obecnych na rynku w przypadku przedsięwzięć inwestycyjnych.

Utrzymanie dynamiki wzajemnej wymiany handlowej wymaga znacznych wysiłków promocyjnych polskich firm dla szerszej dywersyfikacji struktury eksportu do Maroka. Jeśli jest to korzystne, polskie firmy powinny brać pod uwagę współpracę z eksporterami z krajów dawnej 15-tki, którzy wcześniej nawiązali niezbędne kontakty i są już obecni na rynku.

6.      Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

W 2007 r. nastąpiło znaczne ożywienie dwustronnych kontaktów gospodarczych. Miały miejsce oficjalne wizyty: marokańskiego ministra rolnictwa i rozwoju wsi w RP oraz polskiego wicepremiera, ministra rolnictwa i rozwoju wsi w KM. Do Maroka przybyły też delegacje Krajowej Rady Izb Rolniczych i PKN Orlen S.A. W RP, w ramach kontaktów z Polską Konfederacją Przedsiębiorców Prywatnych „Lewiatan”, przebywała wiceprezes Generalnej Konfederacji Przedsiębiorstw Maroka (CGEM). Polscy biznesmeni odwiedzali KM w ramach misji gospodarczych Izby Przemysłowo-Handlowej Polska-Maghreb i Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach oraz misji szkoleniowej Krajowej Izby Gospodarczej.

W 2008 r. wzajemne kontakty w sferze gospodarczej były sporadyczne. Wspomnieć można o misji marokańskich biznesmenów do Polski (listopad 2008 r.) zorganizowanej przez Izbę Handlowo-Przemysłowo-Usługową w Casablance.

Rok 2009 był szczególną okazją dla aktywnej promocji polsko-marokańskich kontaktów z uwagi na przypadającą w nim 50. rocznicę nawiązania stosunków dyplomatycznych między naszymi krajami. W ramach jej uroczystych obchodów, w lipcu 2009 r. przebywała w Polsce delegacja Królestwa Maroka, z Ministrem Handlu Zagranicznego, P. Abdellatif Maazouzem. Dla towarzyszącej mu grupy biznesmenów Krajowa Izba Gospodarcza zorganizowała Polsko-Marokańskie Forum Ekonomiczne. W trakcie wizyty podpisana została ponadto umowa o współpracy pomiędzy Konfederacją Pracodawców Polskich (KPP) i Generalną Konfederacją Przedsiębiorstw Maroka (CGEM).

W styczniu 2010 r. przebywał w Polsce z wizyta oficjalną Premier KM, któremu towarzyszył m.in. Minister Handlu Zagranicznego. W trakcie wizyty podpisano Deklarację Ministra Gospodarki RP i Ministra HZ KM o wzajemnej współpracy, ustanawiająca mechanizm polsko-marokańskich konsultacji gospodarczych.

Mając na uwadze rosnące znaczenie Maroka dla relacji gospodarczych RP z regionem, z dniem 8 kwietnia 2011 r. wznowiona została działalność Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Maroku, z siedzibą w Casablance.

7.      Potencjalne dziedziny  współpracy

W miarę postępującej liberalizacji wymiany handlowej UE – Maroko w zakresie produktów rolnych można oczekiwać wzrostu polskiego eksportu rolno-spożywczego do tego kraju.

Ponadto, w związku z wdrażaniem ambitnych programów gospodarczych w Maroku, biorąc pod uwagą potencjalne możliwości polskich firm, możemy spodziewać się zwiększenia współpracy gospodarczej, w tym w zakresie dostaw maszyn i urządzeń oraz surowców i półproduktów dla różnych gałęzi przemysłu, a także wzrostu eksportu sprzętu medycznego, telekomunikacyjnego, wyrobów z tworzyw sztucznych.

Wobec realizowanych w Maroku inwestycji publicznych (ok. 39 mld EUR na lata 2008 – 2012), w tym w zakresie modernizacji infrastruktury transportowej (drogi, kolej, porty, lotniska), remontów linii energetycznych, rozwoju alternatywnych źródeł energii i programów uzdatniania wody, istnieją szanse podjęcia współpracy w tych tematach.

Potencjalne możliwości współpracy rysują się też w związku z prowadzonymi w KM poszukiwaniami złóż ropy naftowej i gazu ziemnego (zainteresowanie polskich firm dotyczy realizacji odwiertów badawczych), rozwojem energetyki (dostawy węgla dla marokańskich elektrowni) oraz w dziedzinie górnictwa nieenergetycznego (przemysł wydobywczy surowców mineralnych zajmuje bardzo ważne miejsce w gospodarce Maroka - w skali światowej kraj ten  jest pierwszym eksporterem i trzecim producentem fosforytów).

8.      Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Maroku

adres: 23, av. Oqbah, Agdal, B.P. 425, Rabat

tel.: (+212-537)  77-11-73, 77-17-91,   fax: (+212-537)  77-53-20, 77 85 66

e-mail: rabat.amb.sekretariat@msz.gov.pl, strona internetowa: www.rabat.polemb.net

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP

adres:
9, Rue d’Alger
Casablanca

e-mail: dariusz.osiak@trade.gov.pl,
strona internetowa: www.casablanca.trade.gov.pl  

Opracowanie:

Departament Międzynarodowej Współpracy Dwustronnej MG

grudzień 2011 r.