Libia

LIBIA

Informacja nt. stosunków gospodarczych z Polską

1.      Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza 

Oficjalna nazwa: Wielka Libijska Arabska Dżamahirija Ludowo-Socjalistyczna

(dżamahirija, czyli „państwo mas ludowych”, oparte na Trzeciej Uniwersalnej Teorii opisanej w Zielonej Książeczce. Płk Muammar Kadafi w 1969 wraz z grupą oficerów doszedł do władzy stając na czele rewolucji Al-Fateh, w 1990 r. został ogłoszony przez Powszechny Kongres Ludowy (parlament) – przywódcą rewolucji libijskiej).

Z uwagi na utrzymującą się niestabilną sytuację w regionie, informacja będzie uzupełniona po jej ostatecznym wyjaśnieniu.

Ambasador RP w Libii: Pan Wojciech Bożek

Brak ambasady Libii w Polsce – funkcjonuje jedynie Biuro Współpracy Ekonomicznej Libii w Warszawie.

Powierzchnia Libii wynosi 1.759.540 km². Ponad 90 % stanowią tereny pustynne. Większość z ok. 6,3 mln ludności zamieszkuje wąski pas wybrzeża Morza Śródziemnego (jego długość wynosi 1770 km). Ludność stanowią Arabowie, Berberowie i Tuaregowie. Językiem urzędowym i jedynym powszechnie używanym jest arabski. Stolicą jest Trypolis (1,2 mln mieszkańców), drugim największym miastem – Benghazi (640 tys.). Bogactwa naturalne: ropa naftowa, gaz ziemny, gips. 

Walutą narodową jest dinar libijski LYD; średni kurs wymiany w 2009 r. wynosił: 1 USD = 1,25 LYD, 1 EUR = 1,77 LYD.

PKB w 2009 r. wyniósł ok. 60,4 mld USD i zwiększył się o ok. 1,8 % w porównaniu 2008 r. (wg danych  szacunkowych IMF, kwiecień 2010 r.). Gospodarka libijska jest zdominowana przez sektor węglowodorów, który dostarcza ok. 98 % wpływów eksportowych oraz 90 % dochodów budżetowych. Sektor ten generuje ponad 70 % PKB Libii, usługi – ok. 26 %, rolnictwo – 4 %. Inflacja w latach 2004-2006 utrzymywała się na niskim poziomie poniżej 3,1 %. W 2007 r. wzrosła do ponad 6 % oraz do ca 10 % w roku 2008. W ub. roku odnotowano widoczny spadek stopy inflacji, która oscylowała w granicach 2,4 – 2,6 %. Według ostatnich dostępnych danych nt. poziomu bezrobocia z 2006 r. wynosiło ono 20,7 %.  

Od 2004 r. obserwowany jest dynamiczny wzrost bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Libii. Dotyczą one prawie wyłącznie sektora wydobywczego (ropa naftowa i gaz ziemny - 2,5 mld USD w 2007 r.). Dług zagraniczny Libii nieznacznie wzrósł i na koniec 2009 r. wyniósł 6,5 mld USD. Na lata 2008-12 zaplanowano realizację programu rozbudowy i modernizacji infrastruktury (robót publicznych) o wartości rzędu 115 mld USD (m.in. 530 tysięcy mieszkań, szkoły, autostrady, hotele i centra handlowe, lotniska kolej). Rezerwy walutowe Libii (włączając złoto) na koniec 2009 r. osiągnęły wartość 99,2 mld USD.

W wymianie handlowej z zagranicą Libia tradycyjnie już notuje dodatnie saldo obrotów (ponad 10 mld USD w 2009 r.). Według wstępnych danych, w ub. roku osiągnęły one poziom 56,3 mld USD, co oznacza spadek o ok. 33 % w porównaniu z 2008 r.

Wartość eksportu w 2009 r. przekroczyła 34,2 mld USD, tj. spadła o blisko 45 % (z prawie 62 mld USD w 2008 r.). Libijski eksport zdominowany jest przez dostawy ropy naftowej, produktów petrochemicznych, gazu ziemnego i chemikaliów. Głównymi odbiorcami towarów libijskich w ub. roku były: Włochy (37,7 % udział w eksporcie Libii ogółem), Niemcy (10,1 %), Francja (8,4 %), Hiszpania (7,9 %), Szwajcaria (5,9 %) i USA (5,3 %).

Import do Libii w 2009 r. wyniósł 22,1 mln USD, co oznacza wzrost o ca 2 % w porównaniu z 2008 r. W jego strukturze towarowej największy udział przypadał na maszyny i urządzenia, żywność oraz sprzęt transportowy, natomiast głównymi dostawcami były: Włochy (18,9 % udział w libijskim imporcie), Chiny (10,5 %), Turcja (9,9 %), Niemcy (9,8 %) oraz w dalszej kolejności – Francja, Tunezja i Korea Płd.

Stosunki z UE: Brak powiązań prawno-traktatowych. Libia nie jest członkiem Unii dla Śródziemnomorza, posiada jedynie status obserwatora. Od listopada 2008 r. trwają negocjacje Libii z Komisją Europejską dotyczące wypracowania ramowej umowy o współpracy.

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych: Libia aktywnie działa na forum Unii Afrykańskiej (AU), należy także do Unii Maghrebu Arabskiego (AMU), Ligi Arabskiej (AL.), Organizacji Państw Eksporterów Ropy Naftowej (OPEC), Organizacji Państw Arabskich Eksportujących Ropę Naftową (OAPEC), Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Arabskiego Funduszu Walutowego (AMF), Banku Światowego (WB), Afrykańskiego Banku Rozwoju (AfBD), Wspólnego Rynku Wschodniej i Południowej Afryki (COMESA). Posiada status obserwatora w Światowej Organizacji Handlu (WTO).

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: The Economist Intelligence Unit, CIA World Factbook

^pprognoza, ^oostateczne

2.      Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

• W Trypolisie nie ma przedstawicielstwa Komisji Europejskiej. KE Jest reprezentowana w Libii przez Stałego Przedstawiciela UE w Tunisie. Libia posiada status obserwatora Unii dla Śródziemnomorza.
• W listopadzie 2008 r. rozpoczęły się negocjacje Libii z Komisją Europejską dot. wypracowania ramowej umowy o współpracy.
• Umowa o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej pomiędzy Rządem PRL a Rządem Libijskiej Republiki Arabskiej, podpisana 11 listopada 1974, weszła w życie 24 marca 1975 r.

3.        Wymiana handlowa z Polską

W ostatnich latach obserwowane jest stosunkowo słabe zainteresowanie polskiego biznesu wymianą handlową z Libią, której poziom nie przekraczał 50 mln USD. Podobnie, biznesmeni libijscy też nie wykazują większego zainteresowania ofertą polskich firm.

Źródło: GUS

Głównymi towarami w polskim eksporcie do Libii w 2010 r. były:

• środki transportu (pojazdy samochodowe, ciągniki) – 33,0 % udział w polskim eksporcie ogółem
• urządzenia mechaniczne i elektryczne (wały, łożyska, kotły, armatura) – udział 16,8 %
• produkty pochodzenia zwierzęcego (sery, mleko w proszku) – 15,2 % udział
• produkty przemysłu chemicznego (związki azotowe) – udział 10,3 %
• artykuły spożywcze (pieczywo cukiernicze, czekolada) – udział 6,6 %,

a ponadto konstrukcje stalowe, urządzenia geodezyjne, opakowania z papieru.

W imporcie w ub. roku występowały głównie polimery etylenu stanowiące ponad 80 % naszych zakupów w Libii(w latach wcześniejszych występowały też wyroby przemysłu metalurgicznego).

W okresie styczeń – czerwiec 2011 r. wartość wzajemnych obrotów wyniosła 5,7 mln USD (spadek o 64,2 % w porównaniu z 1. połową 2010 r.), w tym polski eksport – 4,0 mln USD (spadek o 74,3 %), zaś import z Libii – 1,7 mln USD (7-krotny wzrost).

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa:

w dziedzinie energetyki

Od kilku lat na rynku libijskim działa Geofizyka Kraków prowadząc badania sejsmiczne obszarów roponośnych. Firma Poszukiwania nafty i Gazu „Jasło”, która w 2006 r. dokonała rejestracji oddziału w Libii, dysponuje już dwiema wiertniami i realizuje kontrakty na rzecz m.in. państwowej firmy naftowej WAHA Oil. W 2007 r. PGNiG S.A. wygrało przetarg, a w lutym 2008 r. podpisało umowę z libijską Narodową Korporacją Naftową na poszukiwania i wydobycie węglowodorów. Dla celów prowadzenia prac na terenie Libii została utworzona spółka POGC Libya B.V. w Holandii oraz oddział tej spółki w Trypolisie. W branży badań geofizycznych dla sektora ropy i gazu na rynku libijskim operuje też Przedsiębiorstwo Badań Geofizycznych Sp. z o.o.

w dziedzinie geodezji i kartografii: w Libii działają trzy polskie firmy - Geokart Warszawa, Geokart International, MGGP S.A.

w branży budowlanej:  Polimex-Mostostal (budowa portu rybackiego), ICEC (konsulting budowlany, w j-v z lokalnym partnerem).

Libijskie inwestycje na terenie Polski nie występują.

5. Dostęp do rynku

Nie odnotowuje się specjalnych ograniczeń w dostępie polskich towarów i usług do rynku libijskiego.

Głównym problemem w działalności gospodarczej firm zagranicznych w Libii pozostaje kwestia długotrwałych procedur uzyskiwania wiz wjazdowych i pobytowych. Dodatkowym utrudnieniem było rozpoczęcie egzekwowania przez władze libijskie w listopadzie 2007 r. obowiązku arabizacji paszportów wszystkich cudzoziemców przyjeżdżających do Libii (wg stanu na koniec listopada wymóg ten zostanie wkrótce zniesiony).

6. Potencjalne dziedziny  współpracy

Perspektywicznymi towarami są produkty przemysłu elektro-maszynowego i stalowego oraz artykuły rolno-spożywcze. Należałoby zintensyfikować promocję polskiego sektora rolno-spożywczego. Realizacja umowy koncesyjnej na poszukiwanie gazu ziemnego przez PGNiG S.A. będzie wiązała się ze znacznymi inwestycjami kapitałowymi. Rozwijać działalność będą spółki z grupy PGNiG tj. Geofizyka Kraków i PRG Jasło.

W kontekście realizacji licznych inwestycji infrastrukturalnych o łącznej wartości ok. 100 mld USD istnieje duże zainteresowanie libijskiego biznesu nawiązaniem współpracy z polskimi firmami budowlanymi. Istnieje również potencjał dla polskich firm sektora zbrojeniowego.

7. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

Współpraca samorządu gospodarczego: jedyną aktywność przejawia Krajowa Izba Gospodarcza, która raz w roku organizuje misje gospodarcze do Libii. KIG ma podpisaną umowę o współpracy z libijska Izbą Handlową w Misuracie, podejmuje również próby w celu nawiązania bliższej współpracy z Generalnym Związkiem Izb Handlu i Przemysłu Wielkiej Dżamahiriji. W ramach KIG istnieje Polsko-Libijska Izba Gospodarcza.

W 2009 r. Ambasada RP w Trypolisie zorganizowała stoisko informacyjno-promocyjne na targach Oil&Gas Libya i Infrastructure Libya 2009. Były one główną imprezą wystawienniczą sektora energetycznego i infrastruktury w Libii. Z inicjatywy placówki w targach, w charakterze wystawców, wzięło udział Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo oraz dwie spółki z grupy PGNiG działające na terenie Libii, tj. Geofizyka Kraków i PRG Jasło. W trakcie targów odbyło się polsko-libijskie forum gospodarcze, w którym uczestniczyli również polscy przedsiębiorcy biorący udział w misji gospodarczej pod patronatem Krajowej Izby Gospodarczej.

Najważniejszym wydarzeniem w 2010 r. była wizyta w Libii delegacji polskiej pod przewodnictwem Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Gospodarki, P. Waldemara Pawlaka w związku z organizowanym w Trypolisie 3. Szczytem Afryka – UE (listopad 2010 r.). W trakcie wizyty Wicepremier W. Pawlak przeprowadził rozmowy z Prezesem National Oil Corporation, P. Shukri Ghanemem, podczas których omówiono perspektywy współpracy w sektorze ropy naftowej i gazu.

8.  Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Trypolisie
Sharia Ben Ashour 61, P.O.Box 519, Tripoli

Telefon: + 218 21/ 360 85 69, 361 59 72   fax: + 218 21/ 361 51 99

e-mail: trypolis.amb.sekretariat@msz.gov.pl

strona internetowa: http://www.trypolis.polemb.net

Opracowanie:

Departament Międzynarodowej Współpracy Dwustronnej MG

Wrzesień 2011 r.