Jordania

JORDAŃSKIE KRÓLESTWO HASZYMIDZKIE

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne, sytuacja gospodarcza

Ustrój: na mocy konstytucji z 1952 r. kraj ten jest monarchią konstytucyjną, z silną pozycją króla (od 1999 r. jest nim Abdullah II). Oprócz króla władzę wykonawczą stanowi premier wraz z Radą Ministrów (nowy rząd został zaprzysiężony 9 lutego 2011 r.).

Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowe Zgromadzenie Narodowe (Izba Reprezentantów - 110 miejsc, wybierana na 4–letnią kadencję w wyborach powszechnych oraz Senat - 55 miejsc - senatorowie nominowani przez króla).

Premier:         Pan Awu Khasawneh (zarazem minister obrony)

Minister Przemysłu i Handlu: Pan Sami Gammoh

Minister Energii i Zasobów Mineralnych: Pan Qutaiba Abu Qura

Minister Technologii Informacyjnych i Komunikacyjnych: Pan Bassem Roussan

Charge d’Affaires Ambasady Jordanii: Pan Hemzah al-Omari (z siedzibą w Berlinie)

Charge d’Affaires Ambasady RP w Jordanii: Pan Krzysztof Bojko

Jordania, położona na Bliskim Wschodzie, zajmuje powierzchnię 89,3 tys. km², którą zamieszkuje 6,5 mln mieszkańców (szacunki z lipca 2011), z czego 98 % stanowi ludność pochodzenia arabskiego. Stolicą państwa i głównym ośrodkiem gospodarczym kraju jest Amman. Oficjalnym językiem urzędowym jest arabski, w biznesie i administracji rozpowszechniony jest język angielski.

Od 1989 r. postępuje - najbardziej zaawansowany w regionie - proces demokratyzacji kraju, który jednak wciąż utrudniony jest przez nacisk konserwatywnych plemion jordańskich oraz niestabilną sytuację w regionie Bliskiego Wschodu. Po objęciu władzy w 1999 r., Król Abdullah II rozpoczął wdrażanie ambitnego programu reform gospodarczych, przewidującego m.in. liberalizację handlu zagranicznego, prywatyzację państwowych przedsiębiorstw, ograniczenie subsydiów, zwłaszcza w sektorze paliwowym. Gospodarka jordańska odczuła skutki światowego kryzysu finansowego, zaś najbardziej ucierpiały jej proeksportowe działy: wytwórczości, wydobywczy i reeksportu towarów. W sektorze finansowym, w niewielkim stopniu powiązanym z zagranicznymi rynkami kapitałowymi, skutki kryzysu nie były aż tak dotkliwe.

Bogactwa naturalne: fosforany, potaż (węglan potasu), ropa z łupków

Produkt krajowy brutto mierzony parytetem siły nabywczej (purchasing power parity – PPP) według szacunkowych danych za 2010 r. był wyższy i osiągnął wartość bliską 35 mld USD. Tempo wzrostu PKB Jordanii, po wyjątkowo słabym wyniku w 2009 r. (2,3 %), w roku ubiegłym szacowane jest na 3,1 %.

Struktura PKB:   usługi – gł. usługi finansowe i turystyka (66,2 % w 2010 r.), w dalszej kolejności przemysł (30,3 %) i rolnictwo (3,5 %).

Stopa inflacji gwałtownie spadła w 2009 r. (- 0,7 %), natomiast za rok 2010 szacowana jest na 5 %. Bezrobocie wg oficjalnych danych w 2010 r. wynosiło 12,5 % wobec 12,9 % w roku 2009, natomiast nieoficjalnie ocenia się go na 30 %. 

W ostatnich latach w Jordanii obserwowany był wzmożony napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych, głównie z państw Zatoki Perskiej, USA, Francji i Libanu, które  przeważnie lokowano w branży nieruchomości, usług finansowych, telekomunikacji, transporcie i turystyce. Kapitalizacja giełdy papierów wartościowych w Ammanie za 2009 r. wynosiła ok. 29 mld USD, co oznacza 11 % spadek względem roku poprzedniego, będący wynikiem światowego kryzysu gospodarczo-finansowego. W  I połowie 2008 r. Jordania podpisała porozumienie o spłacie zagranicznego zadłużenia z 10 krajami. Spadło ono z 6,8 mld USD w 2009 r. do 6,4 mld USD na koniec 2010 r.

Zmiany w Iraku, w następstwie wojny w 2003 r., przyczyniły się do przyspieszenia tempa wzrostu gospodarczego kraju. Pomimo kryzysu gospodarczo-finansowego dynamika napływu BIZ do Jordanii w zasadzie nie uległa zmianie w porównaniu do lat 2004-2008. Program prywatyzacji przebiegał sprawnie, pod nadzorem Wykonawczej Komisji Prywatyzacyjnej. Na generalną poprawę sytuacji gospodarczej miał też wpływ notowany do 2008 r. wzrost eksportu, będący wynikiem m.in. podpisania porozumień o wolnym handlu, zwłaszcza z USA Jordania szuka nowych rynków eksportowych i koncentruje się na takich kierunkach jak Algieria, Libia, Jemen, Sudan. Rząd będzie chciał wykorzystać uzgodnienia zawarte w ramach GAFTA (Greater Arab Free Trade Agreement), które promuje bezcłowy handel między państwami arabskimi.

Eksport w 2010 r. wyniósł 7,3 mld USD (odzież, nawozy sztuczne, potaż, fosforany, warzywa, farmaceutyki). Główni partnerzy: USA (17,1 %), Irak (17,0 %), Indie (13,6 %), Arabia Saudyjska (10,6 %), Syria (4,2 %), Zjednoczone Emiraty Arabskie (4,1 %),

Import w 2010 r. wyniósł 13,0 mld USD (ropa naftowa, maszyny i urządzenia, środki transportu, żelazo, zboża). Główni partnerzy: Arabia Saudyjska (17,3 %), Chiny (11,0 %), USA (6,9 %), Egipt (6,1 %).

Główne wskaźniki makroekonomiczne

Źródło:  Central Bank of Jordan Monthly Report,  Jordan Economic Monitor, CIA

*/ dane za 2010 rok są szacunkowe

Jordania należy do następujących organizacji międzynarodowych: ONZ i jej agendy (m.in. UNIDO, UNCTAD), Światowa Organizacja Handlu (WTO, od 2000 r.), Bank  Światowy (WB), Islamski Bank Rozwoju (IDB), M-narodowy Fundusz Walutowy (IMF),
M-narodowy Bank Rekonstrukcji i Rozwoju (IBRD), Światowa Organizacja Ceł (WCO).

Jest stroną następujących regionalnych porozumień integracyjnych oraz umów o handlu preferencyjnym: Wielka Arabska Strefa Wolnego Handlu - GAFTA (1998), Umowa o wolnym handlu z USA (2000), Umowa o wolnym handlu z krajami EFTA (1999), Umowa stowarzyszeniowa z Unią Europejską (2002), Umowa o wolnym handlu z Egiptem, Tunezją i Marokiem  - AGADIR  (2004), Umowa o wolnym handlu z Singapurem (2004).

2.  Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

UE – Jordania

 Układ stowarzyszeniowy podpisany w 1997 r., wszedł w życie w dniu 1 maja 2002 roku

Polska – Jordania (w zakresie kompetencji narodowych)

• Umowa  o międzynarodowych przewozach drogowych z 30.10.1978 r., weszła w życie w dniu 3 marca1979 r.,
• Umowa o komunikacji lotniczej z 22 listopada 1993 r., weszła w życie 2 lipca 2001 r.,
• Umowa w/s unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatku od dochodu (z 1997, weszła w życie 22.04.1999 r.),
• Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji (z 1997, obow. od 14.08.1999),
• Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki (z 2004 r., weszła w życie 13.12.2006 r.).

3. Wymiana handlowa z Polską

Źródło: GUS              

Dominującymi pozycjami w polskim eksporcie do Jordanii w 2010 roku były:

• urządzenia mechaniczne i elektryczne (zespoły prądotwórcze, nośniki do zapisu dźwięku, wały napędowe) – 12,5 mln USD, 32,1 % udział w naszym eksporcie ogółem
• produkty mineralne (oleje ropy naftowej) – 5,0 mln USD, udział 12,9 %
• produkty pochodzenia zwierzęcego (sery, serwatka) – 5,0 mln USD, udział 12,8 %
• wyroby papiernicze – 4,4 mln USD, udział 11,5 %
• środki transportu (gł. ciągniki) – 3,1 mln USD, udział 7,9 %.

Główni eksporterzy: Grupa LOTOS S.A., Bel Polska Sp. z o.o. (art. spożywcze), Procter and Gamble Polska Sp.z o.o., Alstom Power Sp. z o.o., Gemalto Sp.z o.o. (sprzęt ICT).

(Wyjątkowo wysoki poziom polskiego eksportu w 2008 r. wynikał ze znacznie zwiększonych dostaw do Jordanii wyrobów przemysłu tytoniowego).

W imporcie z Jordanii w 2010 r. największą pozycją były produkty przemysłu chemicznego (lekarstwa i ich komponenty), których zakupiliśmy za 1,25 mln USD (67,8 % naszego importu). Znacznie mniejszą sekcję towarową  stanowiły produkty pochodzenia roślinnego – 0,3 mln USD (18,2 % udział w imporcie).

Główni importerzy: Polpharma S.A., Hortico S.A.

(Wysoki poziom importu w 2008 r. wynikał z dużych zakupów fosforanów wapnia).

W okresie styczeń – sierpień 2011 r. wartość obrotów wyniosła 21,7 mln USD (spadek o 27,6 % w porównaniu z 8 miesiącami 2010 r.), w tym polski eksport – 20,7 mln USD (spadek o 20,7 %), zaś import z Jordanii – 1,0 mln USD (spadek o 37,5 %)

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Jordańskie oficjalne źródła statystyczne nie odnotowały polskich inwestycji w Jordanii.
Z uwagi na położenie geograficzne Jordanii w niestabilnym politycznie regionie świata, perspektywy rozwoju gospodarki jordańskiej są w dużym stopniu uzależnione od sytuacji politycznej w państwach sąsiednich: Iraku, Izraelu, Autonomii Palestyńskiej oraz Syrii i Egipcie. Występujące konflikty, mające swój wymiar w aktach terrorystycznych, negatywnie rzutują na postrzeganie Jordanii przez potencjalnych inwestorów zagranicznych.

Wg informacji z Ambasady RP w Jordanii, na terenie tego kraju zarejestrowana jest 1 spółka prawa handlowego z udziałem kapitału polskiego: Jordan-Polish Company. Rozpoczęła ona działalność w maju 2009 r. z zamiarem prowadzenia działalności handlowej.

Z kolei perspektywicznymi sektorami współpracy w zakresie inwestycji firm jordańskich w Polsce mogą być: hotelarstwo, turystyka oraz usługi finansowo-bankowe.

5. Dostęp do rynku

W odniesieniu do produktów rolnych liberalizacja handlu następuje na zasadzie obopólnych ustępstw, z uwzględnieniem obecnie funkcjonującej Wspólnej Polityki Rolnej UE.

Polskie firmy eksportujące do Jordanii produkty spożywcze, ale też kosmetyki i farmaceutyki napotykały na pewne trudności w pozyskaniu norm i standardów wymaganych na tym rynku. Firmy zgłaszały też problemy w zakresie procedur celnych. Zgodnie z praktyką unijną przy eksporcie polskich towarów do Jordanii obowiązują świadectwa pochodzenia towarów „Certificate Euro1” lub „Certificate of Origin”. Mimo to jordańskie władze celne domagały  się, aby dokumenty te były poświadczane przez Krajową Izbę Gospodarczą oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP.

Polskie przedsiębiorstwa mogą świadczyć usługi na terenie Jordanii w oparciu o spółki prawa handlowego z partnerami miejscowymi lub w całości kontrolowane przez kapitał polski. W zależności od przedmiotu działalności, stawka podatku od osób prawnych wynosi 15 - 35 %. Stawką 35 % opodatkowane są banki oraz instytucje finansowe. Spółki prowadzące działalność handlową, ubezpieczeniową oraz świadczące usługi telekomunikacyjne opodatkowane są 25 % podatkiem dochodowym. Najniższa stawka podatku – 15 % ma zastosowanie do spółek  produkcyjnych, transportowych oraz budowlanych. Spółki działające w specjalnych strefach ekonomicznych korzystają z szeregu zwolnień podatkowych.

Wymóg posiadania koncesji lub licencji ma zastosowanie tylko do nielicznych obszarów działalności,  jak obrót specjalny, działalność bankowa i ubezpieczeniowa, czy przemysł wydobywczy.

6. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

Współpraca samorządów gospodarczych rozpoczęła się w 2004 roku, kiedy to po raz pierwszy Ambasada RP w Ammanie zorganizowała Polsko-Jordańskie Forum Biznesu „Polska Bliżej". Impreza ta, mająca charakter konferencji i bezpośrednich spotkań przedsiębiorców polskich i jordańskich, nabrała cyklicznego charakteru i w maju 2010 r. zorganizowano jej siódmą już edycję.

Podczas 4. Forum w 2006 r. podpisano porozumienie o współpracy między Krajową Izbą Gospodarczą a Jordańską Izbą Handlową.

W czerwcu 2008 r., w czasie 5. Forum, odbyło się pierwsze robocze posiedzenie Polsko-Jordańskiej Rady Biznesu. Przewodniczącym Rady został Mohammad Halajka (były wicepremier Jordanii i minister przemysłu i handlu) W skład Rady wchodzą przedsiębiorcy polscy i jordańscy uczestniczący w obradach forum. Głównym celem działań jest wzajemna pomoc obu stron w kontaktach handlowych oraz promocja inwestycji w Polsce i Jordanii.

W dn. 3-6 maja 2010 r. odbyły się w Ammanie międzynarodowe wielobranżowe targi „Project Near East 2010”. Impreza ta stanowiła kontynuację organizowanych od 2003 r. targów „Rebuild Iraq”. Ambasada RP wystąpiła ze stoiskiem informacyjno-promocyjnym, na którym przedstawiciele polskich firm zaprezentowali swoje oferty eksportowe. Polskie stoisko osobiście odwiedził Minister ds. Robót Publicznych i Budownictwa Jordanii, P. Muhammad Taleb Obeidat.. Prezentowano na nim oferty eksportowe 60 polskich firm.

W lipcu 2010 r. w Ambasadzie RP w Ammanie odbyło się pierwsze spotkanie Jordańsko-Polskiej Rady Biznesu (JPRB), z udziałem 40 przedstawicieli firm jordańskich reprezentujących sektory: turystyczny, przemysłowy oraz handlowy. Pierwszym prezesem został wybrany minister ds. rozwoju politycznego P. Musa Maaytah. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele wizytującej Jordanię delegacji MG i firm przemysłu obronnego. Z kolei w lipcu 2011 r. miało miejsce 1. uroczyste posiedzenie JPRB (przy udziale przedstawicieli jordańskiego rządu), któremu przewodniczył Min. M. Maaytah.

7. Potencjalne dziedziny współpracy

Sektor turystyczny oraz handel są istotnymi częściami gospodarki jordańskiej, zatrudniającymi najwięcej osób. Kraj ten poważnie inwestuje w promocję turystyki, stąd należy ją zaliczyć – poza wymianą handlową - do perspektywicznych dziedzin współpracy (rozbudowa infrastruktury, modernizacja obiektów hotelowych, udział w przedsięwzięciach mających na celu obsługę turystów przybywających coraz liczniej do Jordanii).

Dużą rolę rząd przywiązuje też do rozwoju sektora transportu oraz bankowości i ubezpieczeń. W związku z realizowanymi w Jordanii projektami inwestycyjnymi rośnie zapotrzebowanie na maszyny budowlane i linie produkcyjne. Polskie firmy mogą też świadczyć usługi jako podwykonawcy całych takich projektów. Ponadto wzrasta zainteresowanie oferowanymi przez polskie firmy farmaceutykami i sprzętem IT.

8.  Kontakt

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Jordanii

No 3 , Mahmoud Seif Al-Din Al-Irani St., P.O.Box 942050, Amman 11194
tel. (+962 6) 551 25 93, 551 25 94, 551 25 96,   fax (+962 6) 551 25 95, 553 26 81 
e-mail: amman.amb.sekretariat@msz.gov.pl; www.amman.polemb.net

Opracowanie:

Departament Międzynarodowej Współpracy Dwustronnej MG

październik  2011 r.