Izrael

PAŃSTWO IZRAEL

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza

Ustrój: Republika parlamentarna na czele której stoi prezydent; parlament (Knesset) jest jednoizbowy i liczy 120 posłów wybieranych na czteroletnią kadencję; władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem na czele: Izrael nie ma spisanej konstytucji, a  poszczególne sfery życia reguluje zbiór pojedynczych ustaw, tworzących blok konstytucyjny.

Koalicja rządząca: Likud (23 mandaty), Yisrael Beitaynu (15 mandatów), Labor
(13 mandatów), Shas (11 mandatów), Habayit Hayehudi (3 mandaty).

Prezydent Izraela      – Pan Szymon Peres

Premier Izraela          – Pan Benjamin Netanyahu

Minister Przemysłu, Handlu i Pracy            - Pan Shalom Simhon

Ambasador Izraela w Warszawie                 - Pan Zvi Rav-Ner

Ambasador RP w Tel Awiwie                      - Pani Agnieszka Magdziak-Miszewska

Święta narodowe: Święto Niepodległości; Izrael proklamował niepodległość 14 maja 1948 r. Rocznica jest obchodzona według  kalendarza księżycowego.

Powierzchnia:      22 tys. km².

Ludność:              7,3 mln mieszkańców

Stolica: Jerozolima (ok. 750 tys. mieszkańców); ONZ i większość państw nie uznają de iure suwerenności Izraela nad całą Jerozolimą. Większość przedstawicielstw dyplomatycznych mieści się w Tel-Avivie (390 tys.).

Języki oficjalne: hebrajski i arabski; w powszechnym użyciu angielski i rosyjski.

Waluta: 1 nowy izraelski szekel (NIS) = 100 agorot, średni kurs w 2010 r: 1 USD = 3,74 NIS,  1 EUR = 4,96 NIS

Bogactwa naturalne: drewno, potaż, rudy miedzi, fosfaty, brom, siarka, rudy manganu, gaz ziemny (na szelfie śródziemnomorskim, jeszcze nie eksploatowane).

PKB: w latach 2004-2007 średni roczny wzrost PKB oscylował w granicach 5 %. Światowy kryzys finansowy spowodował przejściowy tylko spadek jego dynamiki – z ponad 4 % w 2008 r. do 0,2 % w roku 2009 r. W ub. roku wzrost PKB szacowany był na 3,4 %. Struktura PKB: usługi (finansowe, hotelarskie i handel) – 65 %, przemysł – 32,6 %, rolnictwo – 2,4 %.

Przemysł i rolnictwo: zaawansowane technologie, przemysł chemiczny, budownictwo, przemysł spożywczy i inne. Uprawy: głównie cytrusy i warzywa. Hodowla: bydło rogate, drób, farmy rybne.

Eksport: 54,3 mld USD w 2010 r. Główne towary w eksporcie: maszyny i urządzenia, software, szlifowane diamenty, produkty rolne, chemikalia, tekstylia i dodatki; główni partnerzy: USA (35 %), Hong Kong (6 %), Belgia (5 %).

Import: 55,6 mld USD w 2010 r. Główne towary w imporcie: surowce, sprzęt wojskowy, dobra inwestycyjne, diamenty nieszlifowane, paliwa, zboża, dobra konsumpcyjne; główni partnerzy: USA 12 %), Chiny, Niemy i Szwajcaria (po ca 7 %), Belgia (5 %).

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych: ONZ, Światowa Organizacja Handlu (WTO), Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Bank Światowy (WB), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), Międzynarodowy Bank Rekonstrukcji i Rozwoju (IBRD), Konferencja NZ ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD), Organizacja NZ ds. Rozwoju Przemysłowego (UNIDO).

Izrael zawarł umowę stowarzyszeniową z UE w 1995 r. (weszła w życie 01.06.2000 r.).

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło:  CIA, www.cbs.gov.il, www.bankisrael.gov.il               */ dane szacunkowe

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Od wstąpienia Polski do UE współpraca gospodarcza z Izraelem kształtowana jest w oparciu o zapisy umowy stowarzyszeniowej Izrael - UE. Ponadto obowiązują następujące umowy:

• o unikaniu podwójnego opodatkowania (podpisana w 1991, obowiązuje od 30.12.1991 r.)
• o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji (1991 r., obowiązuje od 6.05.1992 r.)
• o współpracy w dziedzinie rolnictwa (1991 r., obowiązuje od 26.04.1993 r.)
• o współpracy w dziedzinie turystyki (1997 r., obowiązuje od 30.08.1999 r.)
• o współpracy technicznej w dziedzinie mleczarstwa (1997 r., obowiązuje od 09.10.1997 r.)
• o zniesieniu obowiązku wizowego (1999 r., obowiązuje od 15.05.2000 r.)
• o komunikacji lotniczej (1990 r., obowiązuje od 21.08.1991 r.)
• o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych (2001 r., obow. 09.12.2001 r.)
•  o ochronie informacji niejawnych (podpisana 24.02.2011 r.)
• memorandum o współpracy w dziedzinie przemysłów obronnych (podpisana 17.11.2004).

Na etapie negocjacji pozostaje projekt Umowy między Ministerstwem Gospodarki RP a Ministerstwem Przemysłu, Handlu i Pracy Izraela (reprezentowanym przez jego agendę - Chief Scientist Office) o współpracy w dziedzinie przemysłowych projektów badawczo-rozwojowych (projekt Umowy został pozytywnie zaopiniowany przez Komisję Europejską i po uzyskaniu zgody Prezesa RM RP na rozpoczęcie negocjacji przekazany stronie izraelskiej – oczekujemy na jej stanowisko).

3. Wymiana handlowa z Polską

Źródło: GUS       

W 2009 r. po raz pierwszy w okresie obejmujacym ostatnie 10 lat Polska odnotowała dodatnie saldo w obrotach handlowych z Izraelem i zdołała je utrzymać w roku ubiegłym.

W polskim eksporcie do Izraela w 2010 r. największe grupy towarowe stanowiły:

• maszyny i urządzenia (aparatura dla TV, telefonii, akumulatory, maszyny piorące, suszące itp., nośniki do zapisu dźwięku, silniki) - 24,5 % udział w naszym eksporcie;
• art. spożywcze (kakao, napoje i wody, przetwory, wyr. piekarnicze) – 19,4 % udział;
• środki transportu i ich części (podwozia z silnikami, pojazdy osobowe) - 12,1 % udział;
• produkty przemysłu chemicznego (preparaty higieniczne i czyszczące, leki) - udział 8,2 %;
• metale i wyroby metalowe (gł.sztaby i pręty stalowe, ostrza do golenia, art. z niklu - 7,7 %;
• wyroby przemysłu papierniczego (papier, tektura): udział 7,5 %;
• tworzywa sztuczne (gł. polimery etylenu) i wyr. z kauczuku (opony) – udział 5,9 %.

Do największych eksporterów z Polski należały firmy: Man Star Trucks&Buses, XL Energy Marketing, Eko-Vit, Mondi Świecie, PLL Lot, Z-d Przemysłu Mięsnego Biernacki, Basell Orlen Polyolefins, Ferrero Polska, Celsa „Huta Ostrowiec”, Z-dy Metalowe  „Mesko”, GM.

W imporcie z Izraela dominowały 2 grupy towarów, stanowiące blisko połowę n/zakupów:

     wyroby chemiczne (środki ochrony roślin, leki, preparaty kosmetyczne): 26,1 % udział
w naszym imporcie;

     urz. mechaniczne i elektriczne (gł. układy scalone, aparatura do telefonii i sygnalizacji, silniki i turbiny) – 22,5 %,

oraz w dalszej kolejności broń i amunicja (udział 9,7 %), wyroby z tworzyw sztucznych (płyty, folie, taśmy itp., opakowania) – 7,4 %, produkty pochodzenia roślinnego (warzywa, cytrusy) – 6,7 %, art. spożywcze (soki owocowe, ekstrakty kawy i herbaty) – 6,6 % oraz wyroby tekstylne (przędza, płótna impregnowane) – 5,2 %.

Główni importerzy: Makhteshim-Agan, Bumar, AB, Iscar-Poland, Teva Kutno, Fresh World-International, Biofarm, ABC Data Holding, Jeronimo Martins, Eurocast, Hortex Holding.

W okresie styczeń – czerwiec 2011 r. wartość wzajemnych obrotów osiągnęła 396,4 mln USD (wzrost o 10,2 % w stosunku do 1. połowy 2010 r.), w tym polski eksport – 198,5 mln USD (wzrost o 2,9 %), zaś import z Izraela – 197,9 mln USD (wzrost o 18,6 %).

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Według polskich danych statystycznych bezpośrednie inwestycje izraelskie w Polsce w 2009 roku wyniosły około 150 mln USD, jednak izraelski kapitał zainwestowany w Polsce znacznie tę kwotę przewyższa. Różne źródła wskazują na zaangażowanie izraelskich inwestorów na poziomie pomiędzy 2 a 5 mld USD (znakomita większość inwestorów izraelskich lokuje kapitał w Polsce poprzez firmy mające siedzibę w trzecim kraju europejskim lub USA). Na polskim rynku obecne są między innymi: firma transportowa Egged, sieć aptek Super Pharm, koncern chemiczny Agan Makhteshim (z-dy Rokita Agro), TEVA (fabryka Polfa Kutno). Oprócz w/w na rynku polskim obecne są m.in.: BST, Sorbit, Link 4, Yona Group, Karen GAP, ECI Telecom-Tadi Pol, Tadiran, Elite, Eden - Dar Natury, Multilock, a Cinema City, GTC, Plaza Centres i Ronson są notowane na giełdzie warszawskiej. Wielkim powodzeniem cieszą się inwestycje w nieruchomości. Duże i średnie firmy deweloperskie z kapitałem izraelskim budują w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu, Łodzi itd.

Pojawia się zainteresowanie inwestycjami w działalność wytwórczą i w sektor usług, choć jak dotąd brak jest informacji o zrealizowanych projektach. Rośnie zainteresowanie izraelskich inwestorów branżą energii odnawialnej, w tym budową elektrowni wiatrowych, produkcją energii elektrycznej przy wykorzystaniu energii fal morskich, a ponadto firm badających możliwość instalacji indywidualnych słonecznych instalacji grzewczych (woda i ciepło).

W poprzednich latach nie odnotowano przypadków inwestycji polskich w Izraelu, poza utworzeniem biura firmy Federico Mahora FM Group Izrael, sprzedającego kosmetyki w systemie multi-level marketing. W 2010 r. Asseco Poland zawarła umowę dot. nabycia akcji spółki holdingowej Formula Systems Ltd. (w branży informatycznej), notowanej na giełdzie w Tel Awiwie. Docelowy, całkowity koszt tej transakcji ma sięgać 145 mln USD, zaś Asseco ma wejść w posiadanie 50,19 % udziałów w kapitale zakładowym Formula Systems.

5. Dostęp do rynku

Izrael jest członkiem WTO, OECD  i państwem stowarzyszonym z Unią Europejską. Pomiędzy Polską i Izraelem obowiązuje umowa o wolnym handlu pomiędzy Izraelem a UE. Jedynie w odniesieniu do szeregu artykułów rolnych i pochodzenia rolniczego obowiązują ograniczenia w postaci ceł i kontyngentów. Polscy eksporterzy są traktowani na równi z eksporterami z innych krajów i nie stwierdzono stosowania szczególnych barier w tym względzie. Występujący od kilku lat zakaz importu żywych cieląt z Polski w istocie dotyczy wszystkich krajów, w których stwierdzono przypadki wystąpienia choroby BSE i obejmuje także zakaz importu wołowiny i jej przetworów ze zwierząt w wieku powyżej 48 miesięcy.

Szczególnym rodzajem ograniczania dostępu do rynku jest wymóg koszerności. Jest to bariera wynikająca z religijnego charakteru państwa. W konsekwencji mięso wieprzowe i jego przetwory (tak jak mięso innych zwierząt uznanych za „nieczyste”) nie może być przedmiotem importu. Generalnie jednak w odniesieniu do większości produktów spożywczych (poza mięsem) brak posiadania certyfikatu koszerności nie stanowi dzisiaj bariery w ich imporcie. Należy podkreślić, że wiele produktów polskich posiada już certyfikaty koszerności, a izraelscy importerzy chętnie współpracują w zakresie certyfikacji, często pokrywając niezbędne koszty.

Stosowane w Izraelu procedury, wymagania celne i przywozowe są analogiczne bądź zbliżone do standardów europejskich.

W odniesieniu do wymogów sanitarnych, fitosanitarnych i weterynaryjnych problemem jest trudność w bezpośrednim uzyskaniu wzorów wymaganych świadectw. Wszelkie produkty sprowadzane do Izraela muszą spełniać miejscowe standardy opracowywane przez The Standards Institution of Israel. W sprawie uzyskania certyfikatu dla konkretnego produktu z wnioskiem winien wystąpić zarejestrowany izraelski importer.

Spełnianie wymogów sanitarnych potwierdzane jest przez Ministerstwo Zdrowia. Tu również procedura przygotowana jest pod kątem importera miejscowego. Import do Izraela owoców świeżych jest możliwy tylko i wyłącznie po uzyskaniu certyfikatu dla konkretnego produktu i producenta, po przeprowadzeniu badań fitosanitarnych.

Izrael stosuje restrykcyjną politykę w zakresie zatrudnienia obywateli obcych i konsekwentną politykę deportacji nielegalnych imigrantów (w tym z Polski). Legalna praca możliwa jest po uzyskaniu wizy z pozwoleniem na pracę. Możliwość taka dotyczy jednak tylko niektórych dziedzin gospodarki i niektórych posad, a ponadto jest limitowana.

6. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy

Są one prowadzone przez Wydział Promocji Handlu i Inwestycji oraz pion ekonomiczny Ambasady RP w Tel Avivie. Obejmują zarówno promocję mającą na celu zainteresowanie importerów i inwestorów izraelskich polskim rynkiem, jak również bezpośrednie działania kierowane do konkretnych przedsiębiorstw i instytucji. WPHI corocznie uczestniczy w imprezach informacyjno-promocyjnych – targach, konferencjach, seminariach, spotkaniach, stanowiących okazję do zaprezentowania oferty firm polskich oraz możliwości inwestycyjnych w Polsce. Są one organizowane na terenie Izraela i Autonomii Palestyńskiej, stanowiąc okazję do bezpośrednich spotkań potencjalnych partnerów biznesowych.

Stymulowanie polsko-izraelskiej współpracy gospodarczej odbywa się również poprzez bieżące wspieranie zarówno firm polskich, jak i izraelskich w zakresie informacji na temat warunków prowadzenia działalności gospodarczej w obu krajach, szczegółowych przepisów dotyczących importu/eksportu określonych produktów, pomocy w nawiązaniu kontaktów
z partnerami handlowymi. Dodatkowym narzędziem jest portal WPHI w Tel Avivie (www.telaviv.trade.gov.pl), w którym regularnie zamieszczane są m.in. oferty eksportowe polskich firm, oferty importerów izraelskich, oferty inwestycyjne. Ponadto, WPHI utrzymuje bieżące kontakty z Instytutem Eksportu i Współpracy Międzynarodowej, Federacją Izraelskich Izb Handlowych, Stowarzyszeniem Biznesmenów Izraelskich, Izbą Handlową Izrael-Polska oraz polskimi izbami handlowymi. Rozwój współpracy odbywa się także na płaszczyźnie miast/samorządów, m.in. w formie misji gospodarczych do Izraela.

W 2009 r. zostały podjęte kroki na rzecz formalnej regulacji współpracy w sferze badawczo-rozwojowej i nowoczesnych technologii pomiędzy oboma krajami. Planowane jest podpisanie stosownej umowy o współpracy.

7. Potencjalne dziedziny współpracy

Polska dysponuje w ofercie eksportowej większością produktów importowanych przez Izrael z całego świata. Widać możliwości zwiększenia eksportu artykułów już sprowadzanych
z Polski, wymaga to jednak zainteresowania ze strony polskich eksporterów. Eksport żywności wykazuje od kilku lat stabilny wzrost i ma dobre perspektywy dalszego rozwoju.

Rozwijającym się stopniowo segmentem rynku produktów spożywczych jest zdrowa, ekologiczna żywność. Spory potencjał posiadają metale i wyroby, w szczególności profile stalowe kęsy, srebro i cynk. Potencjalnym towarem eksportowym są również surowce (Izrael posiada bardzo ubogie zasoby surowców własnych). Występuje duże zapotrzebowanie na maszyn i urządzeń, zwłaszcza dla sektora infrastruktury, budownictwa i rolnictwa. Obserwuje się duże zainteresowanie zakupem drewna, pojawiają się zapytania odnośnie możliwości zakupu komponentów i części zamiennych dla motoryzacji. Jest możliwość eksportu kabli elektrycznych i energetycznych.

Zgłaszają się firmy zainteresowane w lokowaniu obróbki precyzyjnej i wytwarzaniu precyzyjnych komponentów w Polsce. Rośnie eksport pojazdów i ich części, gł. autobusów. Istotnym obszarem wymagającym dalszego rozwoju pozostaje współpraca naukowo-badawcza. Szczególnie przydatne dla strony polskiej powinno być korzystanie z doświadczeń izraelskich w zakresie niezwykle skutecznej komercjalizacji wyników badań naukowych.

Offset

W lutym 2004 r. podpisana została umowa offsetowa, związana z zakupem przez Polskę izraelskiej rakiety „Spike”. Otwiera ona nowy rozdział współpracy gospodarczej dzięki bezpośredniemu związaniu szeregu polskich przedsiębiorstw z firmami izraelskimi, poprzez formułę offsetu bezpośredniego (sektor obronny) oraz pośredniego (sektor cywilny). Formuła umowy offsetowej zapewnia także transfer do Polski zaawansowanych technologii w obydwu sektorach. Umowa dotyczy kwoty 440 mln USD. Realizacja większości zobowiązań offsetowych, w tym związanych z transferem technologii do Zakładów Metalowych MESKO S.A., przebiega zgodnie z postanowieniami umowy offsetowej i nie budzi zastrzeżeń co do prawidłowości ich wykonywania.

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada RP w Tel Avivie, Wydział Polityczno-Ekonomiczny

16 Soutine St., 64-684 Tel Aviv,   tel: +972-3-7253111         faks: +972-3-5237806

e-mail: ryszard.szelagowski@msz.gov.pl,  strona internetowa: www.telaviv.polemb.net

Ambasada RP w Tel Avivie, Wydział Promocji Handlu i Inwestycji

adres: 79 Yehuda Hamaccabi St., 62300 Tel Aviv

tel:. +972-5446246     faks: +972-3-5446247

e-mail: telaviv@trade.gov.pl,   strona internetowa: www.telaviv.trade.gov.pl

Opracowanie:

Departament Międzynarodowej Współpracy Dwustronnej MG

Wrzesień 2011 r.