Gruzja

Notatka

na temat  stosunków gospodarczych Polski z Gruzją

1. Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza Gruzji

Powierzchnia:        69,7 tys. km² Ludność: ok. 4,38 mln

Stolica:                  Tbilisi (ok. 1,3 mln mieszkańców)

Waluta:                  Lari (GEL)

Prezydent Gruzji – Mikheil Saakaszwili

Premier Gruzji – Nika Gilauri

Wicepremier, Minister Stanu ds. Integracji Europejskiej i Euroatlantyckiej – Giorgi Baramidze

Minister Gospodarki i Zrównoważonego Rozwoju – Vera Kobalia

Minister Energetyki – Aleksandre Khetaguri

Minister Finansów – Dimitri Gvindadze

Minister Rolnictwa – Bakur Kwzereli

Członkostwo w ważniejszych ugrupowaniach międzynarodowych: ONZ, BŚ, MFW, WTO, EBOR, GUAM, BSEC.

• Gruzja posiada szereg podpisanych umów o ułatwieniach handlowych:GSP+ z UE
• FTA z krajami WNP oraz Turcją,
• MFN z krajami członkowskimi WTO,
• GSP z USA, Kanadą, Japonią, Szwajcarią i Norwegią,

Podstawą współczesnej gospodarki gruzińskiej jest uprawa owoców cytrusowych, winogron, herbaty, orzechów laskowych, warzyw i trzody chlewnej. Do głównych gałęzi przemysłu tego kraju zaliczyć należy przemysł hutniczy, lotniczy, wydobywczy (mangan i miedź), chemiczny oraz produkcję wina i wód mineralnych, wyrobów drewnianych, komponentów maszyn i urządzeń elektrycznych.

Na początku lat 90-tych XX w., w rezultacie wystąpienia szeregu czynników (rozpad ZSRR, konflikty wewnętrzne w Abchazji i Południowej Osetii, brak stabilizacji politycznej), Gruzja znalazła się w bardzo trudnej sytuacji gospodarczej. W 1995 r. Gruzja, przy wsparciu ze strony Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego, rozpoczęła proces stabilizacji gospodarki. Wprowadzono wymienialność waluty narodowej, sprywatyzowano handel i drobną wytwórczość, stworzono bazę prawną dla rozwoju prywatnej przedsiębiorczości. Procesy transformacji rynkowej są nadal kontynuowane – realizowany jest program prywatyzacyjny i podejmowane są działania w zakresie liberalizacji zasad prowadzenia działalności gospodarczej. Dzięki liberalnemu prawu pracy i niskim obciążeniom fiskalnym Gruzja znajduje się w czołówce państw przyjaznych inwestorom.

Światowy kryzys ekonomiczny nie zaszkodził dotychczas Gruzji w tym stopniu jak np. niektórym krajom wschodnim. Relatywnie niska zależność od eksportu i stopień rozwoju systemu bankowego oraz dopływ gotówki (przeznaczonej przede wszystkim na cele infrastrukturalne) związany z pomocą społeczności międzynarodowej po wydarzeniach z sierpnia 2008 r. spowodowały, że kryzys nie wpłynął znacząco na dane makroekonomiczne kraju. Znacznie ważniejszym powodem ujemnej wartości wzrostu gospodarczego w roku 2009 była konflikt z Rosją z sierpnia 2008 r.. Efektem tego wydarzenia był spadek bezpośrednich inwestycji zagranicznych, spadek obrotów w handlu zagranicznym oraz ruchu turystycznego.

Według najnowszych dostępnych danych ocenia się, że w roku 2009 PKB Gruzji pomniejszył się o ok. 4%.

Należy dodać, że pensje w Gruzji dynamicznie rosną z roku na rok - obecnie w przedsiębiorstwach państwowych średnia pensja wynosi 457 GEL (ok. 190 EUR) a w prywatnych 638 GEL (ok. 265 EUR).

Podobnie jak PKB, obroty handlowe Gruzji z zagranicą uległy po okresie nieustającego wzrostu obniżeniu. Wartość eksportu po 11 miesiącach osiągnęła 1,03 mld USD (w całym roku 2008 prawie 1,5 mld USD) a importu 3,9 mld USD (w całym roku 2008 ponad 6,3 mld USD) Eksportowane są przede wszystkim stal i żelazo (17%), napoje, w tym alkohole (10%) oraz wyroby jubilerskie (10%). W imporcie przeważają paliwa (17%), maszyny i urządzenia (9%) oraz pojazdy (8%).

W celu pobudzenia gospodarki w roku 2010, szczególnie sektora bankowego i budowlanego, przygotowano nowy pakiet finansowy. Zakłada on szybkie pozyskanie z EBRD 200 mln USD oraz emisję obligacji na kwotę 260 mln GEL (ok. 157 mln USD). Pozyskane środki przeznaczone będą na wsparcie sektora bankowego i projektów infrastrukturalnych. Elementem pakietu jest również liberalizacja prawa bankowego tak, aby banki mogły wprowadzić na rynek więcej pieniędzy. Ponadto przewiduje się wprowadzenie kredytów z gwarancją państwa dla lokalnych firm budowlanych.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: Departament Statystyki Gruzji, Ministerstwo Finansów Gruzji, Centralny Bank Gruzji

2. Ramy prawno-traktatowe polsko-gruzińskiej współpracy gospodarczej

Do najważniejszych umów regulujących polsko-gruzińską współpracę gospodarczą zaliczyć należy:

• Umowę o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich krajami członkowskimi, z jednej strony, a Gruzją, z drugiej strony, sporządzoną w Luksemburgu dnia 22 kwietnia 1996 r. (Dz. U.  205 z 4 sierpnia 1999 r., str. 3),
• Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji o współpracy gospodarczej, podpisaną w dniu 5 listopada 2007 r. w Warszawie,
• Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Gruzji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania
  w  zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisaną w Warszawie dnia 5 listopada 1999 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 248 poz. 1820).

3. Wymiana handlowa Polski  z Gruzją (mln USD)        

Dane GUS

• Wg. GUS, w 2010r. polsko-gruzińskie obroty handlowe wyniosły 59,9  mln USD (wzrost o 13,0% w porównaniu analogicznym okresem ub.r. , w tym polski eksport 46,2 mln USD ( wzrost o 11,1% ), a import 8,7 mln USD (wzrost o 25,6%).  Polska odnotowała dodatnie saldo wymiany handlowej w kwocie 42,5 mln USD.Wg. danych GUS polsko -gruzińskie obroty handlowe za okres styczeń-czerwiec 2011r. wyniosły 31,2 mln USD, co stanowi wzrost o 15,7% w porównaniu do analogicznego okresu z ubiegłego roku, w tym polski eksport 27,4 mln USD (wzrost o 19,2%), a import 3,8 mln USD (spadek o 4,5%).

• Polski eksport do Gruzji  obejmuje  m.in.: leki, kosmetyki, proszki do prania, pieluchy, golarki, meble, tłuszcze roślinne, pojazdy, maszyny budowlane, części do taboru kolejowego, farby, płyty pilśniowe i wiórowe. W przypadku importu z Gruzji,  najwazniejsze pozycje stanowią art. rolno-spożywcze m.in.: wina, orzechy, owoce suszone, soki, woda mineralna, a także podzespoły elektroniczne i elektrotechniczne.

4. Polsko-Gruzińska Międzyrządowa Komisja ds. Współpracy Gospodarczej

W dniu 4 marca 2010r. w Tbilisi odbyło się pierwsze posiedzenie Polsko-Gruzińskiej Komisji ds. Współpracy Gospodarczej. Przewodniczącą sekcji polskiej Komisji była  Grażyna Henclewska, Podsekretarz Stanu w MG, a sekcji gruzińskiej Zurab Alavidze, Wiceminister Rozwoju Gospodarczego.

Podczas obrad Komisji, która została powołana na podstawie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji o Współpracy Gospodarczej ( z 5 listopada 2007r.), omówiono najważniejsze dziedziny gospodarcze będące przedmiotem polsko-gruzińskiej współpracy gospodarczej, w tym w sektorze energetycznym, polityce regionalnej,  finansach i bankowości, rolnictwie, turystyce, inwestycjach, ochronie środowiska i wielu innych.

W dniu 9 maja br. w W-wie odbyło się  II-gie posiedzenie Polsko-Gruzińskiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Gospodarczej, na którym omówiono całość spraw związanych z polsko-gruzińską współpracą gospodarczą. Stronie polskiej przewodniczyła  Grażyna Henclewska, Podsekretarz Stanu w MG, a stronie gruzińskiej Abesalom Kekelia, I-szy Z-ca Ministra Gospodarki i Zrównoważonego Rozwoju Gruzji.  Podczas komisji omówiono wszystkie aspekty polsko-gruzińskiej współpracy gospodarczej dotyczące różnych sektorów , w tym handlu, energetyki, rolnictwa, budownictwa, zdrowia, turystyki i wielu innych. Podczas pobytu delegacji gruzińskiej w W-wie odbyło się także spotkanie biznesowe w PAIiIZ promujące rozwój wzajemnej współpracy gospodarczej, w tym inwestycyjnej.

5. Dostęp do rynku

Gruzja, jako członek Światowej Organizacji Handlu (WTO), nie stosuje żadnych istotnych ograniczeń w zakresie handlu zagranicznego i zagranicznych transferów finansowych, a jej system regulacji prawnych w tym zakresie oceniany jest jako jeden z najbardziej liberalnych. Ponadto, przyjęta przez władze gruzińskie polityka zakłada brak ograniczeń w zakresie lokowania bezpośrednich inwestycji w Gruzji, z wyłączeniem jedynie kilku strategicznych branż. Szczegółowe informacje nt. regulacji prawnych z zakresu prowadzenia współpracy gospodarczej z partnerami gruzińskimi powinien być dostępny na stronie Gruzińskiej Agencji Inwestycyjnej www.investingeorgia.org/en/. Aktualny wykaz prywatyzowanych przedsiębiorstw gruzińskich zamieszczany jest na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego Gruzji www.privatization.ge, zaś informacje o możliwościach inwestycyjnych w rolnictwie – na stronie: www.agro100.ge.

Władze gruzińskie systematycznie podejmują działania w celu dalszej liberalizacji dostępu do rynku gruzińskiego, zmniejszania obciążeń inwestorów zagranicznych (m.in. nowelizacja kodeksu podatkowego z dniem 1 stycznia 2005 r.) i dostosowania gruzińskich przepisów prawnych do standardów międzynarodowych. Ponadto, podejmowane są różnorodne inicjatywy, których celem jest prowadzenie dialogu administracji ze środowiskami przedsiębiorców (utworzenie Rady Biznesu USA-Gruzja czy Rady Biznesu UE-Gruzja).

Jednym z podstawowych zadań władz Gruzji jest przekonanie inwestorów zagranicznych o bezpieczeństwie inwestowania w Gruzji. Służy temu między innymi liberalizowanie ustawodawstwa gospodarczego oraz szereg reform:

• Liberalny i przejrzysty system podatkowy,
• Reforma celna:
• uproszczenie procedur, zmniejszenie maksymalnego  czasu odprawy celnej,
• zmniejszenie ilości wymaganych pozwoleń i licencji oraz uproszczenie systemu   ich wydawania,
• wprowadzenie zasady obsługi przedsiębiorców przy jednym okienku (one stop shop) oraz zasady „milczenie oznacza zgodę”,
• Budowa systemu regulacji technicznych,
• liberalne prawo pracy,
• Uchwalenie ustawy o wolnych strefach ekonomicznych i jej faktyczna implementacja (powstały strefy w Poti oraz w Kutaisi),

Działania te zyskały uznanie w oczach międzynarodowych instytucji finansowych, które wysoko plasują Gruzję w rankingach wolności gospodarczej.

Generalnie polityka handlowa Gruzji jest stosunkowo liberalna:

• niskie cła (90% dóbr objętych jest stawką zerową),
• jedynie kilka licencji i pozwoleń,
• brak kontyngentów importowych,
• brak opłat eksportowych i reeksportowych,
• brak podatku VAT od eksportu,
• uproszczone i skrócone procedury odpraw celnych.

Jedną z podstawowych barier handlowo-gospodarczych jest przede wszystkim niestabilna sytuacja  polityczna w regionie.

6. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

W dniach 5-8 grudnia 2007 r. w Tbilisi odbyła się Polska Ekspozycja Narodowa, w której udział wzięło 25 przedsiębiorców z Polski. Przedsięwzięcie przebiegało pod patronatem ministra gospodarki RP, ministra rolnictwa i rozwoju wsi RP oraz ministra rozwoju gospodarczego Gruzji; poprzedzone było seminarium (20 lipca 2007 r.) i konferencją
(19 października 2007 r.) nt. stosunków gospodarczych między Polską i Gruzją – obydwa spotkania zorganizowane były dla przedsiębiorców zainteresowanych rynkiem gruzińskim
i przebiegały w Ministerstwie Gospodarki. W latach 2008-=2011r. delegacja Gruzji uczestniczyła w Forum Ekonomicznym w Krynicy.

Pomocy finansowej w realizacji przedsięwzięć promocyjnych, w tym na terenie Gruzji, mogą udzielać Urzędy Marszałkowskie w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych 2007 - 2013
- informacje na stronie: www.mrr.gov.pl i na stronach urzędów marszałkowskich poszczególnych województw.

W dniach 18-20 listopada 2010r. przebywała w Gruzji polska misja gospodarcza pod przewodnictwem Pani Grażyny Henclewskiej, Podsekretarza Stanu w MG. Podczas misji było m.in. zorganizowane polsko-gruzińskie seminarium biznesu w Tbilisi. 

W lipcu 2011r. podczas pobytu w Gruzji Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego odbyło się Polsko-Gruzińskie Forum Biznesu z udziałem przedstawicieli polskiej i gruzińskiej administracji gospodarczej oraz przedsiębiorstw.

Decyzją Komitetu Polityki Ubezpieczeń Eksportowych z dnia 24 października 2007 r. – przywrócone zostało zabezpieczenie Gruzji systemem ubezpieczeń kredytów eksportowych, oferowanych przez Korporację Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A – strona: www.kuke.com.pl.

7. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada RP w Gruzji

Wydział ekonomiczny

ul. Braci Zubalaszwili 19

0108 Tbilisi, Georgia

tel.: (+ 995 32) 92 03 98

fax: (+ 995 32) 92 03 97

economy@poland.ge

www.tbilisi.polemb.net

Departament Międzynarodowej

Współpracy Dwustronnej,

Ministerstwo Gospodarki

Warszawa, wrzesień 2011r.