Chińska Republika Ludowa

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

 1. Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza

Chińska Republika Ludowa została utworzona 1 października 1949 roku. Na czele państwa stoi prezydent (obecnie Hu Jintao). Funkcje władzy wykonawczej sprawuje rząd na czele z premierem (Wen Jiabao). Organem ustawodawczym jest Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych. Chiny zajmują powierzchnię 9 597 tys. km². Są trzecim pod względem obszaru państwem na świecie, po Rosji i Kanadzie. Szacunkowa liczba ludności w lipcu 2009 roku wyniosła 1338,6 mln osób. Państwo chińskie składa się z 22 prowincji, 5 regionów autonomicznych, 4 miast wydzielonych (Pekin, Szanghaj, Tianjin, Chongqing) oraz 2 regionów specjalnych (Hong Kong oraz Makao). Stolicą kraju jest Pekin. Walutą jest yuan chiński (skrót międzynarodowy CNY, skrót chiński RMB). Średni kurs wymiany na koniec  2009  roku wynosił 1 USD =6,8249 RMB.

Wartość handlu zagranicznego Chin w 2009 r. wyniosła ok. 2116 mld USD, w tym eksport 1194 mld USD a import 922 mld USD. Nadwyżka handlowa osiągnęła ok.  273 mld USD.

Kraje UE pozostały największym partnerem handlowym Chin. Wartość dwustronnej wymiany towarowej w 2009 r. wyniosła 296 mld euro, a handlu usługami 30 mld euro. Chiny stanowią trzeciego partnera UE w eksporcie i zajmują pierwsze miejsce jako dostawca towarów do Unii.

Stany Zjednoczone były drugim największym partnerem handlowym Chin. Łączna wartość wymiany wyniosła 239,4 mld USD. Eksport Chin do Stanów Zjednoczonych wyniósł 178,6 mld USD (spadek o 16,1%). Wartość importu do Chin osiągnęła 60,7 mld USD (spadek o 11,3%). Wartość nadwyżki Chin w handlu ze Stanami Zjednoczonymi wyniosła 117,9 mld USD.

Japonia pozostaje trzecim największym partnerem handlowym Chin. Wartość obrotów na koniec października 2009 r. zamknęła się kwotą 182,3 mld USD (eksport do Japonii 78,6 mld USD, import z Japonii 103,6 mld USD).

Zagregowana wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI) w Chinach do końca 2009 r. wyniosła 576,1 mld USD, natomiast inwestycje Chin za granicą osiągnęły już wartość 227,3 mld USD.

Chiny posiadają największe na świecie rezerwy dewizowe, które w 2009 r. przekroczyły 2 biliony USD. Znaczna część chińskich rezerw lokowana jest w amerykańskich papierach wartościowych (ok. 650 mld USD). W pierwszych miesiącach kryzysu finansowego, który dotknął cały świat,  Chiny sondowały możliwość  umocnienia międzynarodowej roli własnej waluty, proponując niektórym krajom dokonywanie dwustronnych rozliczeń we własnych walutach, z pominięciem USD.

W ciągu minionych 2 lat gospodarka Chin doświadczyła największych trudności od roku 2000. Trzęsienie ziemi w Wenchuan w 2008 r. i w Yushu w 2010 pochłonęły ponad 100 tys. istnień ludzkich i spowodowały straty gospodarcze wartości ponad 120 mld USD.

W aspekcie międzynarodowym największy wpływ na stan gospodarki miał globalny kryzys ekonomiczny.  Spadł zewnętrzny popyt, co spowodowało trudności dla wielu chińskich firm, zwłaszcza z sektora MŚP. Od początku 2009 r. ok. 20 mln pracowników migrujących było zmuszonych opuścić miasta i wrócić na wieś. Stanowią oni ok. 15 % całej migrującej siły roboczej w Chinach.

W ramach przeciwdziałania skutkom kryzysu, rząd chiński zastosował pakiet stymulacyjny w kwocie 4 bilionów yuanów (ok. 586 mld USD) do wydatkowania w latach 2009 – 2010. Ponadto Chiny wsparły finansowo rolników w zakupach urządzeń domowego użytku i samochodów w celu pobudzenia krajowego popytu i stymulowania wzrostu konsumpcji.

Obecnie popyt wewnętrzny odgrywa znacznie większą rolę w kreowaniu wzrostu gospodarczego Chin. W 2009 r., pomimo spadku eksportu o 16 %, chiński PKB wzrósł o 8,7 %. Było to m. in. wynikiem 30-procentowego wzrostu inwestycji w środki trwałe i 17-procentowego wzrostu wartości wewnętrznej sprzedaży towarów konsumpcyjnych.

Chiny jako jedyna duża gospodarka zdołały utrzymać wzrost importu podczas kryzysu. W czasie gdy światowy handel spadł o 12,9 %, import do Chin wzrósł o 2,8 %, co wyniosło ten kraj na pozycję drugiego największego importera na świecie. Ich udział w globalnym imporcie wzrósł z 3,4 % w 2000 r. do 8,1 % w 2009 r.

Od 2002 roku Chiny zawarły 8 porozumień FTA i rozpoczęły negocjacje dot. następnych sześciu, łącznie porozumienia te obejmują 31 krajów i regionów.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródła: (dane za 2007):Narodowe Biuro Statystyczne ChRL, Bank Światowy; (2008, 2009) wg informacji Min. Handlu ChRL.

*4Chiny podają tylko dane dot. bezrobocia w miastach. Całkowite bezrobocie w Chinach oceniane jest na 9,0 %.

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej z Polską

• Umowa między Rządem PRL a Rządem ChRL o cywilnej komunikacji lotniczej, podpisana w Pekinie w dniu 20 czerwca 1986 r.;
• Umowa między Rządem PRL a Rządem ChRL w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, zawarta w Pekinie 7 czerwca 1988 r.;
• Umowa między Rządem PRL a Rządem ChRL w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji, zawarta w Pekinie w dniu 7 czerwca 1988 r.;
• Umowa między Rządem RP a Rządem ChRL o współpracy w transporcie morskim, podpisana w Warszawie w październiku 1996 r.;
• Umowa o współpracy finansowej, z września .2000 r.  (umowa o polskim kredycie eksportowym);
• Umowa o współpracy gospodarczej, podpisana w Warszawie, w czerwcu 2004 roku między Rządem RP a Rządem ChRL.

 3. Wymiana handlowa z Polską

Waluta: mln EUR

Źródło: Ministerstwo Gospodarki RP

W polskim eksporcie największy udział mają półprodukty z metali nieszlachetnych (38,9 %), maszyny (25,2 %) i produkty przemysłu chemicznego (13,0 %). W ujęciu towarowym w pierwszej dziesiątce towarów znajdują się miedź, kaprolaktam, obudowy górnicze, izocyjaniany, elementy kierownic samochodów i silników elektrycznych, oktanol, rudy ołowiu, silniki spalinowe, poliamidy, kauczuk i wały napędowe.. Udział wyrobów wysokoprzetworzonych w eksporcie w 2009 roku wzrósł z 29 do 32 %.

W imporcie do Polski ponad połowę stanowią wyroby przemysłu elektromaszynowego (54,8 %). Ważną kategorią są także wyroby włókiennicze (13,1 %), oraz wyroby różne (głównie meble i zabawki - 6,5 %). Do najważniejszych produktów w imporcie z Chin do Polski w 2009 roku należały  komputery, aparaty telefoniczne, części i akcesoria komputerowe i telefoniczne, transformatory, zestawy ubraniowe, maszyny drukarskie, zabawki, walizki i torby oraz bluzy i swetry.

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

W zakresie inwestycji polskich w Chinach w ostatnim czasie zwiększa się współpraca w sektorze górniczym, farmaceutycznym, górniczym oraz chemii budowlanej. Do końca 2006 r., wg danych NBP łączna wartość inwestycji polskich w Chinach wyniosła 128 mln euro.

Chińskie inwestycje w Polsce przez wiele lat nie były specjalnie widoczne, ale w latach 2007 – 2008 nastąpiła widoczna zmiana na lepsze. Wg statystyki NBP, do końca 2008 r. łączna wartość inwestycji chińskich w Polsce wyniosła 236,8 mln euro.

Wśród innych form współpracy wymienić należy współpracę finansową, której głównym elementem jest kredyt rządowy wspierający polski eksport (funkcjonuje od 2000 r.). Umowa kredytowa obowiązuje do końca stycznia 2011 r. W ramach kredytu rozpoczęto realizację nowych projektów, z branży górniczej, budowlanej i ochrony środowiska, zakontraktowano towary na kwotę blisko 200 mln USD.

5. Dostęp do rynku

Wejście na rynek chiński nadal stanowi dla polskich firm trudne wyzwanie. Na przeszkodzie stają pozataryfowe bariery w dostępie do rynku chińskiego. Chiny od 30 lat dążą do rozwoju rodzimych zdolności wytwórczych przy wykorzystaniu zagranicznych technologii, surowców i kapitału. Ponadto w branżach traktowanych priorytetowo jak np. przemysł samochodowy, inwestor zagraniczny nie może posiadać większości kapitału. W sektorze budowlanym trzeba wykazać się długoletnim doświadczeniem na rynku by móc ubiegać się o realizację projektów. Zakładając firmę handlową z kapitałem zagranicznym należy się liczyć z długotrwałą procedurą zatwierdzającą, czasochłonne są także procedury certyfikacji wyrobów przemysłowych. Istnieją zakazy importu szeregu artykułów rolno – spożywczych. Dobrą ilustracją trudności w wyeksportowaniu towarów do Chin jest porównanie liczby eksporterów z Polski do Chin  (ok. 1200 firm) do liczby importerów towarów z tego kraju na nasz rynek (ponad 17 tys. firm). Trzeba jednak obiektywnie przyznać, że Chiny dysponują znacznie szerszą, a przede wszystkim tańszą ofertą towarową w eksporcie.

Spośród różnorodnych pozataryfowych barier w dostępie do rynku chińskiego, do największych przeszkód należą kwoty i licencje, nieprzejrzystość regulacji prawnych, postępowania ochronne i antydumpingowe, reguły standaryzacji, certyfikacji i norm technicznych; wymagania finansowe dla zagranicznych inwestorów, wysokie koszty akwizycji i reklamy oraz bariera językowa i kulturowa.

Ocena barier dostępu do rynku przez UE

Pomimo podkreślanego przez Chiny zaangażowania w dalsze reformy gospodarcze, firmy z UE odnotowały pogorszenie się klimatu dla biznesu w tym kraju. Niektóre aspekty chińskiej polityki handlowej pozostałą złożone i niejasne.

Chiński System Obowiązkowej Certyfikacji (China’s Compulsory Certification Scheme – CCC) nadal jest poważną przeszkodą dla zagranicznych eksporterów ze względu na swoją złożoność, koszty i przewlekłość procedury.

UE liczy na to, że Chiny zrewidują plan CCC w kierunku oceny zgodności (produktów zagranicznych z normami chińskimi) biorącej za podstawę ryzyko. UE nalega, by Chiny uczyniły więcej w kierunku dostosowania chińskich standardów do międzynarodowych i unikania używania specyficznych chińskich standardów tam, gdzie istnieją standardy międzynarodowe. Obecnie tylko 47 % chińskich standardów jest dostosowanych do międzynarodowych.

UE z zadowoleniem przyjęła chińskie oświadczenie dot. chęci przystąpienia do GPA i zapowiedź przedłożenia odpowiedniej propozycji w lipcu br. UE oczekuje, że chińska propozycja będzie w znaczącym stopniu obejmowała zamówienia publiczne na szczeblu centralnym, prowincjonalnym i niższym. Chiński program dot. „rdzennych (chińskich) innowacji” budzi niepewność co do jego ostatecznego celu i możliwości zintegrowania z istniejącym prawem zamówień publicznych. UE chciałaby, aby Chiny jasno określiły cele związane z tym programem oraz oceniły jego wpływ na rynek zamówień publicznych. Cel takiego programu powinien zapewnić odpowiednie warunki do stworzenia zdolności firm do innowacyjności w warunkach otwartej i sprawiedliwej konkurencji, bez ograniczeń w dostępu do rynku.

Innym obszarem, który nadal niepokoi UE są bariery eksportowe. W opinii UE nie ma powodu by Chiny, jako już globalna siła gospodarcza, nadal uciekały się do takich środków, aby zredukowały kwoty eksportowe, podatki i zwroty VAT, które chronią podstawowe gałęzie przemysłu i zniekształcają dostęp do surowców.

Chiński system handlu nadal jest nadmiernie skomplikowany, z dużą liczbą barier pozataryfowych i uciążliwych przepisów

6. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

Jedną z konkretnych, przynoszących zauważalne efekty form promocji współpracy gospodarczej jest organizacja seminariów branżowych i misji handlowych w Chinach i w Polsce.

Kontynuacją tego typu działań powinno być dążenie do organizacji stałych przedstawicielstw w Chinach polskich przedsiębiorstw (również m.in. działania na rzecz organizacji przedstawicielstw polskich izb handlowych / branżowych w Chinach, podobnie jak to czynią niektóre inne kraje).

Duże znaczenie ma obecność na imprezach targowych, zarówno polskich przedsiębiorców przedstawiających własną ofertę, jak również organizacja stoisk rządowych z ofertą inwestycyjną i promocyjną Polski.

Powyższe działania przyczyniają się do przyspieszania tempa wzrostu eksportu z Polski i poprawy jego struktury branżowej.

Ważna jest także organizacja spotkań przedstawicieli poszczególnych resortów rządowych.

 7. Potencjalne dziedziny współpracy

Realizacja w ChRL projektów z zakresu ochrony środowiska – władze chińskie kładą duży nacisk na wszelkie działania z zakresu zwiększenia ochrony środowiska naturalnego. Spodziewana jest znaczna liczba nowych projektów, w przygotowaniach i realizacji których ma szansę zaistnieć strona polska.

Udział firm chińskich w realizacji projektów infrastrukturalnych w Polsce – szczególny wzrost aktywności firm chińskich odnotowano w zakresie możliwej realizacji projektów infrastrukturalnych w Polsce (autostrady, drogi, stadiony sportowe, budownictwo miejskie). Na wzrost aktywności w tym zakresie wpływa przyznanie Polsce prawa współorganizacji EURO 2012, jak i znaczne dotacje z budżetu UE przewidziane na rozbudowę infrastruktury w najbliższych kilku latach.

Wymiana turystyczna – rośnie liczba turystów chińskich odwiedzających Polskę, czemu sprzyja Memorandum of Understanding pomiędzy UE a Chinami, dotyczące przyznania Chinom statusu ADS (Approved Destination Status). Wymianie turystycznej sprzyja także przynależność Polski do strefy Schengen.

Współpraca naukowo-techniczna, a w szczególności badania dotyczące zmian klimatycznych, w tym produkcja energii, biotechnologie oraz zdrowie i produkcja zdrowej żywności. Władze ChRL zachęcać będą wiodące międzynarodowe ośrodki badawcze i uniwersytety do otwierania, wraz z chińskimi partnerami, laboratoriów mających w znaczny sposób zwiększyć krajowe możliwości, w takich dziedzinach jak zaawansowane technologie. Jest to również szansa dla polskich ośrodków naukowych i badawczych na to, aby zaistnieć w dziedzinie naukowo-technicznej na rozwijającym się bardzo dynamicznie rynku. Perspektywiczne mogą być projekty w dziedzinie bezpieczeństwa pracy w górnictwie węglowym, w tym wspólne opracowywanie pełnych systemów górniczych przystosowywanych do warunków chińskich i potencjalnie z zakresu przemysłu lotniczego. W dalszej kolejności pozytywne perspektywy współpracy rysują się w dziedzinach biotechnologii, informatyki oraz technologii związanych z efektywnym wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii.

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji

1 Ritan Road, Jianguomenwai

100600 Pekin

Tel.: (+86 10) 65321888, 6532 1235

Fax: (+86 10) 65325364, 65324958

Email: polcom@public3.bta.net.cn

Strona internetowa: www.beijing.polemb.net  (zakładka „biznes”)

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej

Wydział Ekonomiczny

1 Ritan Road, Jianguomenwai

100600 Pekin

Tel.: (+86 10) 6532 1235

Fax: (+86 10) 6532 1745

Email: polska@public2.bta.net.cn

Strona internetowa: www.beijing.polemb.net  (zakładka „współpraca gospodarcza”)

Źródła: DWD, materiały Ambasady RP w Pekinie