Chile

CHILE

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1.      Sytuacja gospodarcza

Typ państwa: republika prezydencka. Prezydent jest jednocześnie szefem rządu.

Powierzchnia: 757 tys. km.kw.   Ludność: 16,6 mln.

Głównym bogactwem naturalnym jest miedź (I miejsce na świecie w wydobyciu), następnie saletra, srebro, złoto, molibden, lit, mangan, ołów i cynk. Do bogactw naturalnych należą też zasoby morza (6000 km linii brzegowej). Najważniejsze gałęzie przemysłu to hutnictwo miedzi i przemysł spożywczy (głównie produkcja wina i przetwórstwo ryb). Dużą rolę odgrywa sadownictwo.

Chile zawarło Umowę o Stowarzyszeniu z Unią Europejską w 2002r. Umowa o wolnym handlu weszła w życie w dn. 1.02.2003r. i określa preferencyjne warunki współpracy w wielu innych dziedzinach gospodarki, jak finanse, usługi, inwestycje, transport, współpraca małych i średnich przedsiębiorstw, technologia i inne. W ciągu ostatnich 20 lat eksport Chile do krajów UE wzrósł pięciokrotnie, w tym - trzykrotnie od czasu wejścia w życie handlowej części Umowy Stowarzyszeniowej. Ponad 96% towarów w wymianie handlowej objętych jest zerową stawką celną.

Chile jest aktywnym członkiem następujących międzynarodowych organizacji: APEC, BIS, CAN (członek stowarzyszony), FAO, G-15, G-77, IADB, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICCt (sygnatariusz), ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, IMSO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITSO, ITU, ITUC, LAES, LAIA, Mercosur (członek stowarzyszony), MIGA, MINUSTAH, NAM, OAS, OECD, OPANAL, OPCW, PCA, RG, SICA (obserwator), UN, UNASUR, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, Union Latina, UNMOGIP, UNTSO, UNWTO, UPU, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO (dane CIA Word Factbook, luty 2010)

Gospodarka chilijska odnotowuje znaczące sukcesy od ponad 20 lat dzięki dobremu zarządzaniu finansami publicznymi. Rozsądna polityka makroekonomiczna i stabilizacja fiskalna stanowiły kluczowe czynniki wzrostu Chile w warunkach realizacji strategii otwartego rozwoju gospodarki surowcowej. Wobec światowego kryzysu gospodarczego 2007-2009, wskaźniki gospodarcze Chile pogorszyły się – wzrost gospodarczy i popyt wewnętrzny odnotowały spadki. W rankingach i raportach OECD i Banku Światowego, Chile uznaje się za najbardziej bezpieczne i stabilne państwo Ameryki Południowej. Solidne podstawy makroekonomiczne, gwarancje prawne dla zagranicznych firm, wysoki wskaźnik wolności gospodarczej, stabilność polityczna, niewielka korupcja oraz bezpieczeństwo wyróżniają ten kraj na tle innych państw kontynentu.  

Chile nie prowadzi polityki protekcjonistycznej. Skala interwencjonizmu państwowego jest niska. Chile nadal utrzymuje się w grupie 10 krajów na świecie o największej wolności gospodarczej (sklasyfikowane na 10 miejscu na świecie) w rankingu, opublikowanym przez Heritage Foundation, (Index of economic freedom 2010). Jest to najlepszy wynik wśród krajów Ameryki Łacińskiej. Chilijska gospodarka została oceniona jako wolna w 77,2%. Najwyżej został oceniony poziom wolności handlu, wysokości wydatków państwowych i wolności inwestycji. W ciągu ostatnich 20 lat Chile podpisało 27 umów handlowych z 56 państwami na świecie (w tym 20  umów o wolnym handlu). W roku ubiegłym zawarł kolejną umowę - Traktat o Wolnym Handlu z Malezją (Chile jest pierwszym krajem Ameryki Łacińskiej, z którym Malezja podpisała tego typu porozumienie). Trwają negocjacje podobnej umowy z Wietnamem  i Indonezją.  

Według danych Banku Centralnego Chile wartość eksportu w 2010 r. wyniosła ok. 69,6 mld USD, importu  - 54,5 mld USD.  Bilans handlowy Chile zanotował nadwyżkę głównie dzięki utrzymującemu się wzrostowi cen miedzi na rynku światowym (miedź stanowi ok. 56% wartości chilijskiego eksportu). W 2010 r. sprzedaż miedzi wzrosła o 43% w porównaniu z rokiem 2009. Wobec zwiększającego się popytu światowego na lit bardzo perspektywicznym towarem eksportowym dla Chile jest węglan litu. Chile posiada jedne z największych złóż tego surowca na świecie. Obecnie tylko dwie firmy państwowe posiadają koncesję na jego wydobycie i wartość eksportu tego surowca, która powoli, ale systematycznie wzrasta, wyniosła w ubiegłym roku 170 milionów USD. Lit należy do surowców strategicznych, ale chilijskie Ministerstwo Górnictwa zapowiada podjęcie działań w celu otwarcia tego sektora na inwestycje z zagranicy w celu zwiększenia mocy wydobywczych i eksportowych. Wśród pozostałych dóbr eksportowych znajdują się: celuloza i papier, produkty chemiczne, ryby, wino, molibden, świeże winogrona, złoto, mączka rybna, drewno. W ubiegłym roku spadek eksportu zanotował sektor rybołówstwa, największy wzrost eksportu zanotowały natomiast: przemysł wydobywczy (miedź, molibden, saletra, złoto, srebro, żelazo, sól, jod, węglan litu) oraz przemysł drzewny.

Rząd chilijski przywiązuje dużą wagę do ochrony środowiska i konieczność wprowadzania nowych technik ograniczających emisję gazów cieplarnianych. Opublikowany w 2006r. rządowy „Plan Bezpieczeństwa Energetycznego Chile”, jako podstawowe cele określa: dywersyfikację źródeł energii (dostawców i surowców), uzyskanie większej niezależności/ autonomii energetycznej oraz promowanie bardziej efektywnego i oszczędnego użytkowania energii. Ustalono, że Chile potrzebuje zdywersyfikowanej struktury nośników paliw, w oparciu o źródła własne: wodne, geotermiczne, wiatru oraz importowane: węgiel kamienny i LNG. Głównym problemem dla gospodarki staje się zaopatrzenie w surowce energetyczne i konieczność poszukiwania alternatywnych źródeł energii (import gazu skroplonego, budowa elektrowni wodnych, wykorzystanie węgla kamiennego). Udział importowanych surowców do produkcji energii w Chile w ostatnich latach jest stały i wynosi ok. 70%. Uzależnienie od importu stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego ze względu na duże wahania cen i częste ograniczenia dostaw surowców energetycznych. W obliczu możliwości kryzysu energetycznego rząd podjął następujące kroki:

• wprowadzenie planu oszczędzania energii ( kampania promocyjna na rzecz oszczędności energii oraz nowy system ułatwiający firmom wynagradzanie klientów  ograniczających zużycie energii.
• przygotowanie rozwiązań prawnych, pozwalających na przyspieszenie rozpoczęcia projektów inwestycyjnych w energetyce (zwłaszcza wydawanie pozwoleń związanych z ochroną środowiska).

W 2010r zlecił też wykonanie trzech niezależnych analiz dotyczących ewentualnego wytwarzania energii atomowej (decyzja o budowie elektrowni atomowej ma zapaść nie wcześniej niż 2016 r.). We wrześniu 2010 r. otwarto publiczne przetargi na poszukiwania i eksploatację energii geotermicznej, będące częścią planu rządu na polu rozwoju energii geotermicznej jako czystego źródła energii i dywersyfikacji jej źródeł. Zaawansowane są również prace nad zmianą ustawodawstwa, które ma uprościć procedury udzielania koncesji na poszukiwania i eksploatację źródeł tego typu energii.  Celem rządu jest osiągnięcie do 2020 r. stanu, gdzie 20% energii będzie pochodzić ze źródeł odnawialnych. 

W 2010 r. rząd przyjął także dodatkowe dwie rezolucje w sprawie ochrony rybołówstwa. Jedna z nich  ustanowiła obligatoryjną procedurę uzyskania świadectwa połowowego dla eksporterów ryb do krajów Unii Europejskiej, druga dotyczy warunków i ograniczeń importu produktów morskich. Pod koniec 2010 roku Chile uzgodniło porozumienie z UE w kwestii zachowania, ochrony i zarządzania  zasobami miecznika na Pacyfiku Południowo-Wschodnim, które toruje drogę do otwarcia wyznaczonych portów chilijskich dla jednostek rybackich flot państw unijnych. 

Prognozy dla Chile na 2011 r. są optymistyczne. Według szacunków Banku Centralnego, Chile osiągnie w bieżącym roku wzrost gospodarczy rzędu 5,5%-6,5%. Przewidywany jest wzrost inwestycji o ok. 10% w skali roku oraz płac nominalnych o ok. 4,5%. Konsumpcja wewnętrzna wzrośnie o ok. 4,6%. Program odbudowy kraju na lata 2010 - 2013 zakłada realizację inwestycji w wysokości 8,4 miliardów USD w najbliższych 4 latach w sektorach: mieszkalnictwo, urbanistyka, architektura; infrastruktura szkolna, drogowa, wodociągowa, szpitalna itp., organizacja robót publicznych;  ochrona zdrowia; zapobieganie kataklizmom.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki:

Źródło:Ambasada RP w Santiago de Chile

(Według szacunków Banco Central, Chile osiągnął w 2010 r. wzrost gospodarczy od 4,5% do 5,5% (w 2009 r. PKB spadło o ok. 1,9%), poziom inflacji – ok. 2,5%, stopę bezrobocia – ok. 8,5 %, wzrost inwestycji o ok. 10% oraz płac nominalnych o ok. 4,5%.

2.  Ramy traktatowe współpracy gospodarczej

• Umowa o Stowarzyszeniu z UE (umowa o wolnym handlu weszła w życie w dn. 1.02.2003r.).
• Umowa o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji z dnia 5.07.1995r. (weszła w życie w 2000r.). Publikacja: 2000/21/265 Dz.U.
• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z dnia 10.03.2000r. (weszła w życie w dn.1.01.2004r.). Publikacja: 2004/193/1976 Dz.U.
• Umowa o współpracy celnej podpisana dnia 28.06.2007r. w Brukseli.

3. Wymiana handlowa z Polską mln USD

(Dane Departament Analiz i Prognoz MG)

Spośród krajów Ameryki Łacińskiej, Chile znajduje się na piątym miejscu  pod względem wartości obrotów (po Brazylii, Argentynie, Bahamach, i Meksyku). Pod względem udziału w naszym eksporcie sytuuje się na poziomie Jordanii i Pakistanu (udział 0,04%), natomiast pod względem udziału w imporcie – obok Arabii Saudyjskiej i Hongkongu (udział 0,12%). Na uwagę zasługuje szybki wzrost obrotów  począwszy od roku 2004, wynikający m.in. akcesji Polski do UE i związanym z tym objęciem nas Umową Stowarzyszeniową UE-Chile oraz z aktywnej promocji chilijskich produktów na polskim rynku. W konsekwencji nastąpił znaczny wzrost ujemnego salda obrotów.

W eksporcie do Chile występują takie towary jak bramownice drogowe, ładowarki i koparki, wyroby stalowe, kamienie młyńskie i szlifierskie, aparatura do telefonii, szyny kolejowe, części do kotłów, syropy cukrowe, druty i kable, suszarki włókiennicze, płatki ziemniaczane, opony.

W imporcie:  rudy i koncentraty miedzi, winogrona, filety rybne, wino, filety rybne,  śliwki suszone,  owoce świeże (jabłka, śliwki, kiwi, gruszki) mięso wieprzowe mrożone.

4.   Współpraca inwestycyjno – kapitałowa

Nie odnotowano jak dotychczas polskich inwestycji w Chile ani chilijskich w Polsce.

5.      Dostęp do rynku

Chile należy do rynków najbardziej otwartych na współpracę gospodarczą i handlową. Stosowana w imporcie jednolita stawka celna (6% od 2003r.) średnio w praktyce jest dużo niższa z uwagi na umowy o wolnym handlu zawarte przez Chile z wieloma krajami. Polskie towary korzystają z ułatwień dostępu na mocy umowy o wolnym handlu Chile – UE i stawki celne stosowane w imporcie z Polski podlegają stopniowej redukcji. Pomimo to istnieją pewne bariery poza-taryfowe. Chile nie uznaje większości europejskich certyfikatów bądź dopuszczeń do obrotu na rynku WE. Przeszkody dotyczą przede wszystkim norm technicznych i sanitarnych. Największe ograniczenia występują w przypadku towarów spożywczych i kosmetyków - ich wprowadzenie ich na rynek jest uwarunkowane uzyskaniem odpowiednich zezwoleń (organ odpowiedzialny za dopuszczenie- Urząd ds. upraw i hodowli bydła w Ministerstwie Rolnictwa).  Niemniej jednak, do chwili obecnej polskie przedsiębiorstwa nie zgłaszały Placówce problemów z dostępem do rynku.

6.   Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

• reaktywacja w 2003 roku Chilijsko-Polskiej Izby Handlowej;
• zawarcie w 2003 roku (z inicjatywy strony polskiej) umowy między Polską Agencją Inwestycji Zagranicznych i chilijską instytucją promocji gospodarczej PROCHILE o współpracy w dziedzinie promocji handlowej (organizowanie kampanii promocyjnych, wymiana specjalistów i stażystów, wymiana misji handlowych.
• zawarcie w 2003 roku umowy między Państwową Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości i Fundacją EUROCHILE, przewidującej m.in. wspólne uczestnictwo polskich i chilijskich firm w programach UE promujących udział w targach, poszukiwanie partnerów biznesowych i wymianę informacji handlowych. Umowa dotyczy głównie małych i średnich przedsiębiorstw z obu krajów.
• podpisanie w czerwcu 2007r. Umowy o współpracy celnej
• obrady  IV rundy polsko-chilijskich konsultacji gospodarczych w formule think-tank we wrześniu 2007r w Warszawie oraz konsultacje na szczeblu wiceministrów spraw zagranicznych w grudniu 2007r.
• wizyta rządowej delegacji pod przewodnictwem b. Sekretarza Stanu w MG – Adama Szejnfelda w grudniu 2008r.  z udziałem grupy polskich przedsiębiorców oraz POT.
• seminarium dotyczące wzajemnych możliwości inwestycyjnych i handlowych zorganizowane przez Ministerstwo Gospodarki i Ambasadę Chile z okazji otwarcia Biura Handlowego Chile w Polsce w lutym 2010 r. Przewodniczący Seminarium – Podsekretarz Stanu w MG – Pan Marcin Korolec, wychodząc na przeciw życzeniom strony chilijskiej, zaproponował podjęcie kolejnego kroku w celu dynamizacji współpracy – podpisanie międzyrządowej Umowy o Współpracy Gospodarczej.

Partner chilijski, pomimo licznych deklaracji podczas rozmów rządowych w grudniu 2008r. nie podjął zaproponowanego przez nas tematu spotkania na szczeblu eksperckim w celu nawiązania współpracy naukowej w dziedzinie  górnictwa i czystych technologii (w oparciu o umowę o współpracy naukowej i technologicznej) ani zorganizowania w 2009r. w Warszawie kolejnej rundy konsultacji eksperckich think-tank. Przejawy aktywności partnera wystąpiły dopiero w lutym br. , organizując wspólnie z Ministerstwem Gospodarki ww. seminarium.

Do najważniejszych wydarzeń politycznych w okresie minionych lat należały wizyty w Chile prezydentów RP: L. Wałęsy (1995 r.) i A. Kwaśniewskiego (2002 r.) oraz  w Polsce prezydentów Chile: E. Freia (1999 r.) i R. Lagosa (2002 r.). Premier RP, J. Buzek wziął udział w ceremonii zaprzysiężenia prezydenta R. Lagosa (2000 r.). W marcu 2006r. w uroczystości zaprzysiężenia ówczesnej prezydent Chile, Michelle Bachelet udział wzięła małżonka śp. prezydenta RP, Pani Maria Kaczyńska. W maju 2008r z oficjalną wizytą w Chile przebywał premier RP – Donald Tusk.

7.   Potencjalne dziedziny współpracy

Stopień zainteresowania lokalnego biznesu współpracą z Polską jest umiarkowany i  w dużym stopniu wynika z nieznajomości oferty eksportowej polskich przedsiębiorstw. Konkurencyjność polskiego eksportu znacznie zyskała po wejściu Polski do UE, tym niemniej z uwagi na dużą  konkurencję zagraniczną, nasi dostawcy muszą się liczyć z koniecznością konsekwentnych i długotrwałych działań promocyjnych na rynku chilijskim. Istnieje możliwość lokowania polskich urządzeń dla transportu  kolejowego (szyny, akcesoria), budownictwa (okna, drzwi, parkiety), łączności (kable) oraz przemysłu chemicznego (nawozy, soda kaustyczna, opony, kosmetyki), wyrobów ze szkła i ceramiki.

Dziedziny potencjalnej współpracy: przemysł obronny i lotniczy (w tym wymiana informacji, współpraca szkoleniowa), badania i rozwoju systemu monitoringu i dozoru portów, rybołówstwo. Polska posiada rozwinięty przemysł obronny znany już w Chile i jest zainteresowana współpracą w tej dziedzinie zarówno z chilijskim przemysłem, jak  i ośrodkami badawczymi. INowym elementem współpracy polsko-chilijskiej może być obszar związany z poszukiwaniem i wykorzystywaniem na większą skalę nowych, niekonwencjonalnych nośników i źródeł energii, w tym energii odnawialnej. Z zainteresowaniem przyjęliśmy chilijską inicjatywę współpracy w zakresie gazyfikacji węgla, złożoną w grudniu 2008r., którą należy uznać za perspektywiczną dziedzinę kooperacji. Szansą dla polskich firm mógłby stać się powrót w Chile do wydobycia węgla kamiennego na większą skalę. Chociaż eksploatacja złóż jest utrudniona (większość znajduje się głęboko pod ziemią lub na trudno dostępnych terenach), główną zaletą, pozyskiwania energii z węgla kamiennego jest jego stosunkowo stabilna cena na rynkach światowych. Są też szanse na eksport urządzeń dla przemysłu wydobywczego (zwł. górnictwo miedzi)oraz na zwiększenie eksportu w branżach: transportu  kolejowego (szyny, akcesoria), budownictwa (okna, drzwi, parkiety), łączności (kable) oraz przemysłu chemicznego (nawozy, soda kaustyczna, opony, kosmetyki).

8.   Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

      Ambasada RP w Chile

   Mar del Plata 2055, Providencia, Santiago de Chile

   Tel: (00562) 204 12 13, 269 02 12      Fax: (00562) 204 93 32

E-mail: embcom@entelchile.net

Strona internetowa: www.polonia.cl, www.embpolonia.cl

Wykaz polskich placówek zagranicą:  http://bazateleadresowa.poland.gov.pl/