Brazylia

WYBRANE INFORMACJE

NT. POLSKO-BRAZYLIJSKICH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH

1. Informacje podstawowe.

Obszar:                                   8.514.876 km²  (5. miejsce na świecie)

Ludność:                                 190 mln  (5.  miejsce na świecie), ludność w miastach – 83,8%

Jednostka monetarna:              real (1 USD = 1,7 BRL)

Ustrój polityczny:                     Republika federacyjna typu prezydenckiego.

Prezydent:                                Dilma Rousseff  (od 1.01.2011 r.).

Minister Rozwoju,

Przemysłu i Handlu Zagr.:         Fernando Pimentel

Stopa wzrostu PKB:                7,5% ( 2010); -0,6% (2009); 5,2% (2008)

PKB per capita:                       10.800  USD (2010)

Wskaźnik bezrobocia:              6,7 % (2010)

Inflacja:                                   5% (2010), 4,2% (2009); 5,8 (2008)

Handel zagraniczny:                  2010 r. eksport: 201,9 mld USD, import 181,6 mld USD

Produkty eksportowane:          surowce (ruda żelaza, ropa naftowa, celuloza), produkty rolne (soja, mięso drobiowe, mięso wołowe, cukier, kawa, tytoń), produkty przemysłowe (samoloty, samochody i części do samochodów).

Produkty importowane:            ropa naftowa, gaz ziemny, samochody i części, farmaceutyki, chemikalia, nawozy, wyroby hutnicze z żelaza i stali, aparatura optyczna, kauczuk.

Struktura geogr. eksportu         (2010):   Chiny (udział 15,3%), USA (9,6%) Argentyna (9,2%), Holandia (5,1%), Niemcy (4%).

Struktura geogr. importu          (2010): USA (udział 14,9%), Chiny (14,1%), Argentyna (7,9%), Niemcy (6,9%), Korea (4,6%).

Zasoby naturalne:                     niemal wszystkie kopaliny i minerały, które występują na świecie; najbogatsze złoża rud żelaza, rud manganowych; boksyty, złoto, srebro, węgiel, ropa naftowa, gaz naturalny, magnezyty.

2. Gospodarka Brazylii.

Globalny kryzys gospodarczy spowodował przejściowe zahamowanie kilkuletniego okresu stosunkowo wysokiego wzrostu gospodarczego Brazylii i spadek PKB w 2009 r., niemniej już w 2010 r. stopa wzrostu PKB wyniosła 7,5% i prognozy wzrostu PKB w najbliższych latach oscylują wokół 5%.

Utrzymanie takiej stopy wzrostu będzie wymagało jednak znacznych inwestycji, zwłaszcza w infrastrukturze transportowej i energetyce, przy czym szereg inwestycji, zwłaszcza w infrastrukturze, będzie przyspieszonych z uwagi na organizację mistrzostw świata w piłce nożnej w 2014 r. i Olimpiady w 2016 r. w Rio de Janeiro.

Sytuacja makroekonomiczna Brazylii w połowie 2011 r. jest ustabilizowana, niemniej utrzymuje się nadal szereg negatywnych zjawisk hamujących wzrost gospodarczy kraju. Najważniejsze z nich to niska stopa inwestycji, brak wykwalifikowanej siły roboczej, skomplikowany system podatkowy, fatalny stan infrastruktury transportowej.

3. Polityka energetyczna.

Według ocen Międzynarodowej Agencji Energii Brazylia w 2015 r., dzięki nowym złożom odkrytym na Oceanie Atlantyckim, stanie się szóstym światowym producentem ropy naftowej z wydobyciem rzędu 3 mln baryłek dziennie (obecnie 2 mln). W związku z nowymi perspektywami w sektorze naftowym rząd Brazylii uruchomił program rozbudowy stoczni brazylijskich, które były od wielu lat nie doinwestowane. Planowana jest budowa 49 statków do przewozu ropy, produktów pochodnych i gazu oraz budowa lub leasing 146 statków do obsługi platform wiertniczych. Przewidziana jest również budowa kilkunastu nowych platform wiertniczych.

W 2009 r. uruchomiono drugi terminal do odbioru gazu płynnego w Zatoce Guanabara (stan Rio de Janeiro) o zdolności regazyfikacji 14 mln m³ gazu dziennie. Pierwszy terminal, w stanie Ceara, uruchomiony w 2008 r. ma zdolność odbioru 7 mln m³  gazu dziennie.

Niezależnie od rozpoczęcia eksploatacji nowych złóż na Atlantyku, rząd Brazylii buduje trzy nowe hydroelektrownie o dużej mocy (największa 11,2 tys. MW) oraz planuje budowę kilku elektrowni atomowych (obecnie Brazylia posiada dwie, a trzecia jest w budowie). Dynamicznie wzrasta ilość budowanych małych elektrowni wodnych (do 30 MW).

W ciągu najbliższych 5 lat będzie wybudowanych również około 40 elektrowni cieplnych o mocy do 700 MW na olej Diesla i węgiel (w północno-wschodnich, biedniejszych stanach Brazylii).

Produkcja biopaliw (bioetanolu i biodiesla) oraz eksportu brazylijskiej technologii produkcji bioetanolu z trzciny cukrowej nadal są popierane przez władze.  Na skutek kryzysu produkcja bioetanolu spadła w 2009 r. do 23 mld litrów, niemniej w 2010 r. osiągnęła poziom sprzed kryzysu w wysokości 25 mld l.

Na rynku brazylijskim istnieje obowiązek dodawania biokomponentów do oleju napędowego (w 2009 r. 4%, a w 2010 r. 5%), co spowodowało zwiększenie produkcji biodiesla do 1,8 mld litrów w 2010 r. W kwietniu 2008 r. zużycie bioetanolu w transporcie przekroczyło po raz pierwszy zużycie benzyny i tendencja ta utrzymuje się nadal. Bioetanol stosuje się również bezpośrednio w silnikach, bądź jako 25% dodatek do benzyny. Na arenie międzynarodowej Brazylia walczy o zniesienie barier dla eksportu swojego bioetanolu, głównie do USA i UE, jak dotychczas bez rezultatu.

W grudniu 2009 r. rząd Brazylii ogłosił pierwszy przetarg na dostarczenie energii z elektrowni wiatrowych. Wg prognoz rządowych w 2012 r. 3% energii elektrycznej w Brazylii będzie wytwarzane przez elektrownie wiatrowe.

4. Polsko-brazylijska współpraca gospodarcza.

Stan prawno-traktatowy.

W stosunkach gospodarczych z Brazylią obowiązują następujące porozumienia i umowy:

• Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii w sprawie transportu morskiego z dnia 26 listopada 1976 r.,
• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii o współpracy naukowo-technicznej z dnia 5 września 1996 r.,
• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii o ruchu bezwizowym podpisana 14 lipca 1999 r.,
• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii o usługach lotniczych podpisana 13 marca 2000 r.,
• Umowa między PAIiIZ i brazylijską Agencją Promocji Eksportu i Inwestycji APEX o współpracy we wzajemnej promocji gospodarczej ze stycznia 2008 r.,
• Deklaracja Ministerstwa Rozwoju, Przemysłu i Handlu Zagranicznego Brazylii i Ministerstwa Gospodarki RP o wzajemnej współpracy z sierpnia 2009 r.

Od 1993 r. działa w São Paulo Brazylijsko-Polska Izba Gospodarcza, zaś od 1995 r. Polsko-Brazylijska Izba Handlowa z siedzibą w Warszawie. W maju 2005 r. w São Paulo powstała polonijna Rada Biznesu Brazylia-Polska. W sierpniu 2008 r. zainaugurowano filię Brazylijsko-Polskiej Izby Handlowej w Kurytybie.

W sierpniu 2009 r. Województwo Wielkopolskie otworzyło swoje przedstawicielstwa w Sao Paulo i Kurytybie.

Wymiana handlowa.

Wartość obrotów handlowych w latach 2007 – 2010 (mln USD):

Źródło: GUS

Wg danych brazylijskich (SECEX) obroty polsko-brazylijskie w 2010 r. wyniosły 836,8 mln USD, w tym eksport Polski 445,2 mln USD, a import 391,6 mln USD.

Różnica między danymi SECEX i polskimi wynika głównie z realizacji niektórych transakcji handlowych za pośrednictwem innych krajów, głównie Holandii i Niemiec. Dotyczy to przede wszystkim naszego importu produktów rolno-spożywczych z Brazylii.

Udział Polski w ogólnej wymianie handlowej Brazylii pozostaje niewielki i nieznacznie przekracza 0,2% (0,21% w imporcie i 0,2% w eksporcie). Udział Polski w obrotach Unii Europejskiej z Brazylią przekroczył 1% (0,9% w brazylijskim eksporcie i 1,2% w imporcie).

Główne pozycje w naszym eksporcie to szyny kolejowe (udział 15,7%), siarczan amonu (6,2%), części telewizorów (5,4%), inne nawozy sztuczne (5%), części samochodowe (4,1%). W imporcie największą pozycję stanowiły samoloty (udział 30,9%). Kolejne pozycje to tytoń (19,5%), części samochodowe (11,3%), makuchy sojowe (6,1%), skóry (3,1%).

Współpraca inwestycyjna.

W 2010 roku polskie inwestycje w Brazylii osiągnęły wartość  617,5 tys. USD (w 2009 r. było 575,4 tys. USD).

Wg danych Narodowego Banku Polskiego napływ brazylijskich inwestycji bezpośrednich do Polski wynosił na koniec 2010 r. 78,7 mln euro (z tego 72,2 mln euro w 2009 r.).

5. Perspektywy współpracy.

Rynek brazylijski, z uwagi na swoją wielkość i perspektywy rozwoju, może odgrywać w przyszłości ważną rolę dla Polski. Przede wszystkim ze względu na pierwszoplanową pozycję tego kraju na kontynencie południowoamerykańskim, jego bogate zasoby naturalne (m.in. boksyty, rudy żelaza, złoto, mangan, nikiel, fosforany, platyna, cyna, uran, ropa naftowa, hydroenergia, drewno) i żywnościowe.

Dla polskiej gospodarki ważny jest również fakt, że Brazylia od wielu lat jest dużym importerem m.in. pojazdów samochodowych i części, sprzętu elektromechanicznego, leków, elektroniki, nawozów i chemikaliów.

Szczególnie istotna, z punktu widzenia polskich interesów handlowych w Brazylii jest sytuacja w sektorze nawozów mineralnych. Tylko 40% zapotrzebowania Brazylii na nawozy jest zaspokojone przez produkcję krajową. Reszta pochodzi z importu i proporcja ta utrzyma się w najbliższych latach. Otwiera to przed krajowymi dostawcami szerokie możliwości rozszerzenia i umocnienia polskiego udziału w rynku tego kraju..

Duże nadzieje wiążemy z możliwością udziału polskich firm w rozwoju brazylijskiego sektora morskiego i powiązaną z nim infrastrukturą. Strona brazylijska jest szczególnie zainteresowana polskimi maszynami, urządzeniami i silnikami.

Perspektywicznym obszarem współpracy jest także przemysł obronny. Temat ten omawiany był podczas Brazylijsko-Polskiego Forum Obronności, które odbyło się w październiku 2009 r. w Sao Paulo z udziałem ministrów obrony obydwu krajów. Polskie firmy deklarowały wówczas zainteresowanie udziałem w modernizacji armii brazylijskiej.

Duże zapotrzebowanie po stronie brazylijskiej oraz możliwości dostaw po stronie polskiej odnotowujemy również w kategoriach:

• Wyrobów przemysłu elektromaszynowego i aparatury radiowo-telewizyjnej,
• Wyrobów i akcesoriów kolejowych.

6. Ostatnie i najbliższe ważne wydarzenia.

• w sierpniu 2009 r. miała miejsce robocza wizyta Sekretarza Stanu A. Szejnfelda w Brazylii (podpisanie deklaracji o wzajemnej współpracy),
• we wrześniu 2009 r. otwarto Biuro APEXBrasil w Warszawie (brazylijska agencja rządowa odpowiedzialna za promocję eksportu i inwestycji),
• w październiku 2009 r. w Brazylii odbyło się Polsko-Brazylijskie Forum Przemysłu Obronnego z udziałem ministrów obrony obydwu krajów,
• w październiku 2009 r. z wizytą w Polsce przebywał Wiceminister Rozwoju, Przemysłu i Handlu Zagranicznego Brazylii p. Ivan Ramalho, 
• w 2010 roku obchodzono 90-lecie nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy Polską i Brazylią – w ramach tych uroczystości w maju 2010 r. w Rio de Janeiro odbyło się forum gospodarki morskiej z udziałem Podsekretarza Stanu R. Baniaka.
• w czerwcu 2010 r. w Warszawie Wicepremier, Minister Gospodarki p. Waldemar Pawlak odbył spotkanie z Ministrem Spraw Zagranicznych Brazylii Panem C. Amorim.
• w listopadzie 2010 r. otwarty został Attaszat Wojskowy przy Ambasadzie RP w Brasilii.
• w grudniu 2010 r. w Polsce miała miejsce wizyta w Polsce ministra obrony Brazylii Nelsona Jobima.

7. Współpraca UE-Mercosul i UE-Brazylia.

Podstawą przyszłych dwustronnych stosunków handlowych UE z Brazylią będzie Umowa Stowarzyszeniowa UE-Mercosul, która stworzy rozległy obszar wolnego handlu. Umowa ta jest obecnie przedmiotem negocjacji i powinna dać impuls dla regionalnej integracji handlowej między krajami Mercosul oraz stymulować nowe możliwości handlu z UE poprzez usunięcie taryfowych i pozataryfowych barier w handlu. Umowa Stowarzyszeniowa UE-Mercosul obejmie swym zakresem m.in. kwestie handlu towarami i usługami, inwestycje, aspekty prawa własności intelektualnej (IPR), w tym ochronę oznaczeń geograficznych, zamówienia publiczne, bariery techniczne w handlu oraz środki sanitarne i fitosanitarne.

Negocjacje Umowy Stowarzyszeniowej toczą się od 1999 r. Po zawieszeniu w 2004 r.,  rozmowy zostały wznowione w   2010 r. w wyniku aktywnego działania prezydencji hiszpańskiej w Radzie UE, a także pewnych ustępstw ze strony Mercosul (zwłaszcza Argentyny). Fakt ten został ogłoszony na szczycie UE-Ameryka Łacińska w Madrycie w maju 2010 r. Negocjacje są kontynuowane w  2011 r.

UE jest dla Brazylii największym partnerem handlowym, stanowiąc 21,4% jej całkowitej wymiany handlowej (w 2010 r.). Zaś dla UE Brazylia jest 10 parterem handlowym, ale największym eksporterem produktów rolnych do UE, z udziałem 12,4% w całkowitym imporcie (w 2010). W wymianie towarowej z Brazylią Unia Europejska odnotowuje ogólny deficyt sięgający ponad 4,1 mld Euro (w 2009                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              r.), natomiast w handlu usługami zanotowano nadwyżkę na kwotę 2,4 mld Euro . UE jest największym inwestorem zagranicznym w Brazylii w wielu sektorach gospodarki.

Wymiana towarowa:

• eksport z UE do Brazylii w 2009:  21.6 mld Euro (głownie towary przetworzone: maszyny, urządzenia transportowe, środki chemiczne)
• import z Brazylii do UE w 2009: 25.7 mld Euro (dominują produkty rolne, maszyny i urządzenia transportowe).

Handel usługami:

• eksport usług z UE do Brazylii w 2009 r. wyniósł 8.8 mld Euro
• import usług z Brazylii do EU wyniósł w 2009 r. 6.3 mld Euro

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne

• napływ inwestycji z UE do Brazylii w 2009 r. wyniósł 6.9 mld Euro
• napływ brazylijskich inwestycji do UE w 2009 r. wyniósł 2.8 mld Euro
• skumulowana wartość inwestycji UE w Brazylii w 2009 r. wyniosła 112.5 mld Euro
• skumulowana wartość inwestycji brazylijskich w UE w 2009 r. wyniosła 42.1 mld Euro

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe.

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
Ambasady RP w Brazylii z siedzibą w Sao Paulo
Rua Zequinha de Abreu, 240
CEP 01250-050 Sao Paulo – SP, Brasil
Tel.: +55 (11) 3673-2776/ +55 (11) 3673-1420
Faks: +55 (11) 3673-0354
E-mail: conselheiro.sp@trade.gov.pl, saopaulo@trade.gov.pl
Strona internetowa: www.saopaulo.trade.gov.pl

Opracował: Jan Przegaliński

                    Główny Specjalista

Akceptował: Tomasz Ostaszewicz

                      Dyrektor