Ostatnia aktualizacja: 2012-07-10

Azerbejdżan

AZERBEJDŻAN

Informacja o stosunkach gospodarczych Polski z Azerbejdżanem

 

1. Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza

Typ państwa: republika parlamentarno-prezydencka z silną władzą prezydencką

 

Powierzchnia: 86,6 tys. km.2

Ludność: 9,11 mln (1 stycznia 2012 r.)

Stolica: Baku           

Waluta: manat AZM

Kurs waluty: USD = 0,7896 AZM (1.01.2012 r.)

 

Azerbejdżan jest członkiem GUAM (Organizacja na Rzecz Demokracji i Rozwoju, w której skład wchodzą Gruzja, Ukraina, Azerbejdżan i Mołdowa) i Czarnomorskiej Organizacji Współpracy Gospodarczej (Black Sea Economic Cooperation - BSEC).

Azerbejdżan realizuje swoją politykę gospodarczą również w ramach Wspólnoty Niepodległych Państw. Prowadzi negocjacje dot. akcesji do WTO. Azerbejdżan ma podpisane umowy o strefie wolnego handlu z Rosją, Ukrainą, Gruzją, Kirgistanem, Tadżykistanem, Uzbekistanem, Mołdową i Białorusią.

2. Sytuacja gospodarcza

W 2011 r. gospodarka Azerbejdżanu znacząco wyhamowała. Wzrost PKB w ubiegłym roku wyniósł zaledwie 0,1%. Motorem gospodarki Azerbejdżanu jest wydobycie i eksport ropy naftowej i gazu ziemnego. Azerbejdżan posiada również zasoby złóż metali szlachetnych (włączając złoto i srebro) oraz metali kolorowych. Sektor naftowy, jako kluczowa gałąź gospodarki, wytwarza ponad połowę PKB oraz generuje ok. 70% wpływów budżetowych.

W strukturze PKB przemysł zajmuje 53,9%, rolnictwo 5.5%, budownictwo 8,3%, transport i komunikacja 6.6%, handel 7,2%, usługi 12%. 

W celu zdynamizowania wzrostu pozaenergetycznych gałęzi gospodarki Azerbejdżan realizuje Strategię Rozwoju Regionów na lata 2009 – 2013, będącej głównym elementem polityki wspierania równomiernego i zrównoważonego wzrostu.

W porównaniu z 2010 r. spadło tempo rozwoju sektora naftowego o 9,3% podczas gdy realny wzrost sektora pozanaftowego wzrósł o 9,4% (w 2010 r. o 7,9%).

 

Obroty handlowe Azerbejdżanu z zagranicą w 2011 r. wyniosły 36,33 mld USD, w tym eksport 26,57 mld USD (wzrost o 24,4 % w porównaniu do 2010 r.), a import 9,75 mld USD (wzrost  o 24,4%). 

Kraje Unii Europejskiej są głównym partnerem handlowym Azerbejdżanu. Przypada na nie  ponad 53% obrotów handlowych Azerbejdżanu z zagranicą, w tym udział krajów UE w eksporcie do Azerbejdżanu wynosi 59,2%, a w  imporcie z krajów UE do Azerbejdżanu 31,9%. Udział natomiast krajów WNP w wymianie handlowej z Azerbejdżanem stanowi ponad 14 %, w tym import z krajów WNP do Azerbejdżanu wynosi 25,7% obrotów handlowych Azerbejdżanu z zagranicą, a  eksport  z krajów WNP do Azerbejdżanu 11%.   

Ponad 94 % eksportu Azerbejdżanu stanowią surowce mineralne, a 5,3 % pozostałe towary. W strukturze eksportu pozostałych towarów 23% stanową środki transportu, 17% - tłuszcze roślinne i zwierzęce, 17% - gotowe produkty spożywcze, 11%- metale nieszlachetne, 10% - produkty pochodzenia roślinnego. W strukturze importu czołowe pozycje zajmują maszyny i urządzenia - 26%, metale nieszlachetne – 16%, środki transportu – 14%,  gotowe produkty spożywcze - 10%, produkty chemiczne – 7%, produkty pochodzenia roślinnego - 6%, produkty drewniane, papier – 5%, produkty z kamienia, cementu, ceramiki – 4%, produkty z plastiku, kauczuku, gumy – 4%.

Największymi partnerami handlowymi Azerbejdżanu są w eksporcie: Włochy (35% eksportu ogółem), Francja (15%), USA (6,8%), Rosja (4,5%), Indonezja (3,4%), Ukraina (3,4%), a w imporcie Rosja, (16,8% importu ogółem), Turcja (13,3%), Niemcy (8,7%), USA (6,5%), Chiny (6,5%), Francja (6,2%), Ukraina (5,7%), Wielka Brytania (5%), Włochy (2,6%), Kazachstan (2,2%).

Inwestycje zagraniczne w gospodarkę Azerbejdżanu wynoszą  narastająco ok. 3187 mln USD. Inwestycje zagraniczne skierowane są głównie w sektor naftowy. Największymi inwestorami są: Wielka Brytania (44,6% udział w inwestycjach ogółem), USA (14,4%), Japonia (9,1%), Norwegia (5,1,), Czechy (4%), Turcja (4%). 

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Wskaźniki

2007

2008

2009

2010 

2011

 

PKB (w mld USD)

33,05

46.25

43,2

51,9

63,6

PKB na 1 mieszkańca (w USD)

3906,1

5403,9

3.171,5

5.797,8

7.003,4

PKB (zmiana %)

24,7

10,8

9,3

5,0

0,1

Deficyt budżetowy (% PKB)

2,9

3,0

0,7

0,9

bd

Produkcja przemysłowa (zmiana %)

25,0

6,0

8,6

23,0

24,0

Inflacja (średnioroczna, %)

16,7

20,8

1.5

5,7

7,9

Bezrobocie (%, w oparciu o metodologię ILO)

6,6

6,1

6,0

0,7

0,7

Eksport towarów (w mld USD)

6,0

47,7

14,7

21,3

26,6

Import towarów (w mld USD)

5,7

7,1

6,1

6,6

9,7

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (mld USD)

6,6

6,8

5,4

8,2

8,6

 

Źródło: Komitet ds. Statystyki Republiki Azerbejdżanu (www.azstat.org)

*przeliczone wg średniego  kursu w  2011r.

 

Sektor naftowy

Eksploatacja bogactw naturalnych w Azerbejdżanie objęta jest państwowym monopolem. Wydobycie surowców przy udziale zagranicznych firm realizowane jest poprzez utworzenie spółek joint venture lub w oparciu o Porozumienia o Podziale Produkcji (PSA – Production Sharing Agreement), które są ratyfikowane przez parlament. W Azerbejdżanie głównymi producentami ropy naftowej i gazu są państwowy azerbejdżański koncern naftowy SOCAR, międzynarodowe konsorcjum AIOC (Azerbaijan International Operating Company), którego udziałowcami są m.in.: BP (operator projektu), Chevron, SOCAR, Unocal, LUKoil, Statoil, ExxonMobil, Pennzoil, ITOCHU, TPAO, Delta Hess.  Konsorcjum AIOC zarządza pracami na morskim bloku Azeri-Czirag-Guneszli (ACG), z którego pochodzi około 80% wydobywanej w Azerbejdżanie ropy naftowej. Dodatkowo w Azerbejdżanie pracami wydobywczymi zajmuje się szereg mniejszych kompanii operacyjnych i spółek joint venture z udziałem SOCAR. 

Azerbejdżan prowadzi politykę dywersyfikacji tras dostaw ropy naftowej. Jednym z priorytetowych kierunków są kraje Europy Zachodniej. Azerbejdżan aktywizuje swoje działania m.in. na rynku rumuńskim, gruzińskim, gdzie zainwestowali w rafinerie, jak również inwestuje w budowę sieć stacji benzynowych w tych krajach i na Ukrainie. Najważniejszym partnerem w planach transportu nośników energii pozostaje Turcja i Rumunia.   

W 2011 r. wydobycie ropy naftowej w Azerbejdżanie wyniosło 45,4 mln ton, a gazu ziemnego 25,7 mld m3 (o 2,2 % mniej niż w 2010 r.).

 

3. Ramy prawno-traktatowe polsko-azerbejdżańskiej współpracy gospodarczej

Od 1 maja 2004. stosunki gospodarcze Polski z Azerbejdżanem reguluje Umowa o Partnerstwie i Współpracy zawarta pomiędzy UE i Azerbejdżanem, podpisana w

Luksemburgu 22 kwietnia 1996 r. (weszła w życie 22 czerwca 1999 r.), której postanowieniami objęte zostały nowe państwa członkowskie UE.

Bazę prawno-traktatową współpracy gospodarczej Polski i Azerbejdżanu tworzą m.in. następujące umowy:

  • umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku podpisana 26.08.1997 r.;
  • umowa o współpracy w dziedzinie turystyki podpisana 26.08.1997 r.;
  • umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji podpisana 26.08.1997 r. (Dz. U. z 1999 r Nr 61 poz. 656.);
  • umowa o współpracy gospodarczej podpisana 30 marca 2005 r. (Monitor Polski z 2006 r Nr 10 poz. 128.).

Azerbejdżan jest jednym z uczestników inicjatywy Partnerstwa Wschodniego. Azerbejdżan objęty jest Europejską Polityką Sąsiedztwa. W Nowej Perspektywie Budżetowej 2007-2013 finansowanie pomocy dla Azerbejdżanu odbywa się w ramach ENPI (European Neighbourhood and Partnership Instrument).

Aktualnie UE prowadzi z Azerbejdżanem negocjacje dotyczące zawarcia umowy stowarzyszeniowej.    

 

4. Wymiana handlowa Polski z Azerbejdżanem   mln USD              

 

2007

 

2008

 

2009

2010

2011*

Dynamika

2010=100

Obroty

73,8

272,1

93,2

145,0

130,7

67

Eksport

69,3

104,9

82,9

134,6

126,4

94

Import

  4,4

167,1

 10,3

10,3

   4,3

41

Saldo

+57,6

-62,2

      +72,6

+124,2

+122,2

 

Źródło: dane GUS  *dane wstępne

 

W 2011 r wymiana handlowa pomiędzy Polską i Azerbejdżanem osiągnęła wartość 130,7 mln USD, w tym eksport  126,4 mln USD (spadek o 6% w porównaniu z 2010 r.), import 4,3 mln USD (spadek o 60%).  Saldo wymiany towarowej wyniosło 126,4 mln USD. Udział Azerbejdżanu w obrocie towarowym Polski z zagranicą wyniósł 0,01%.

Największy udział w polskim eksporcie do Azerbejdżanu zajmują wyroby przemysłu elektromaszynowego (40 %), kolejne miejsca zajmują wyroby przemysłu chemicznego (20,3%), artykuły rolno-spożywcze (13,4%) i wyroby przemysłu drzewno-papierniczego (7,5%).

Największą pozycją w strukturze polskiego eksportu do Azerbejdżanu w 2011 r. była aparatura odbiorcza do rejestracji i odbioru dźwięku, maszyny i urządzenia mechaniczne, pojazdy samochodowe, kamienie młyńskie, leki, polietylen, mięso z drobiu. 

W strukturze importu w 2011 r. dominującą pozycję zajmują artykuły rolno-spożywcze (59%), w tym orzech laskowe (43%) i soki oraz produkty przemysłu chemicznego 39%.  

W okresie styczeń-kwiecień 2012 r. wymiana handlowa osiągnęła wartość 39,6 mln USD, z tego eksport wyniósł 37,9 mln USD (wzrost o 11% w porównaniu do analogicznego okresu 2011 r.), import 1,7 mln USD (4 krotny wzrost).

 

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Zaangażowanie kapitałowe we wzajemnych stosunkach gospodarczych jest nieznaczne. Należy odnotować, iż podstawa prawna jaką stanowi umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Azerbejdżanu  o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji, a także realizowane przez rząd obu krajów programy prywatyzacyjne

stanowią sprzyjające okoliczności dla podejmowania przez zainteresowane firmy działalności inwestycyjnej. 

 

6. Dostęp do rynku

Azerbejdżan korzysta z preferencji celnych w ramach obowiązującego od 1 stycznia 2006 roku Generalnego Systemu Preferencji Celnych UE (GSP+). Oznacza to, że towary niewrażliwe można sprowadzać na obszar celny UE z zastosowaniem stawki celnej 0% (z wyłączeniem składnika rolnego). Z kolei towary wrażliwe sprowadzane są po stawce obniżonej o 3,5 punktu procentowego w stosunku do stawki KNU. W maju 2011 r. Parlament Europejski przedłużył obowiązywanie preferencji celnych GSP+ dla Azerbejdżanu do końca 2013 r.

Wobec Azerbejdżanu stosowane są następujące pozataryfowe środki handlowe: nadzór nad importem środków tekstylnych, system Kimberley (dotyczy obrotu diamentami), monitoring graniczny w imporcie obuwia, zakaz wprowadzania na teren UE towarów naruszających niektóre prawa własności intelektualnej, zakaz importu skór i innych towarów wytwarzanych z niektórych gatunków dzikich zwierząt.

W Azerbejdżanie stosowane są cła eksportowe na towary uważane za szczególnie ważne z punktu widzenia interesu narodowego: ropę naftową i produkty naftowe, polietylen, sodę kaustyczną, rury stalowe, koncentraty rud żelaza, wyroby z brązu, bawełnę i kawior. Towary wyprodukowane w Azerbejdżanie przez inwestorów zagranicznych są zwolnione z cła eksportowego. Zabrania się eksportu broni palnej, materiałów radioaktywnych, narkotyków oraz leków psychotropowych.

Z dniem 1 stycznia 2012 r. wszedł w życie nowy Kodeks celny Azerbejdżanu. Stawki celne importowe Azerbejdżanu mieszczą się w przedziale 0 – 15%. 

Rząd azerbejdżański reguluje eksport tzw. towarów strategicznych: ropy i produktów naftowych, bawełny, energii elektrycznej i metali kolorowych. Eksporterzy tych towarów zobowiązani są do uzyskania zgody na eksport tych towarów w Państwowym Komitecie Nadzoru Handlu Zagranicznego.

Podatek od wartości dodanej (VAT) płacony jest od sprzedaży towarów i usług oraz od  towarów importowanych. Stosowana jest jednolita stawka VAT w wysokości 18%.

Na import mięsa i przetworów z mięsa wymagana jest licencja Państwowego Komitetu Weterynarii.

W Azerbejdżanie obowiązuje akcyza na niektóre towary m.in. alkohol i papierosy.

Przeprowadzona w 2009 i 2010 latach deregulacja podstawowych aktów prawnych dotyczących działalności gospodarczej (kodeks podatkowy, celny, ziemski, cywilny, handlowy  itd. spowodowała, iż Azerbejdżan awansował na 66 pozycję spośród 183 państw               w  rankingu   Banku Światowego w zakresie łatwości prowadzenia działalności gospodarczej                  (4 pozycje za Polską). Wprowadzono m.in. rejestrację przedsiębiorstw w jednym okienku oraz elektroniczną formę rejestracji „online”, uproszczono system podatkowy oraz dostęp do kredytów. Deklaracje celne mogą być składane elektronicznie e-cło, a należność celna uiszczana poprzez transfer do banku lub kartą płatniczą. W Azerbejdżanie obowiązuje ustawa o ochronie inwestycji zagranicznych.

Wg. raportu „Transparency International" dotyczącego poziomu korupcji na świecie pt. „Indeks Percepcji Korupcji 2011" Azerbejdżan zajął 143. miejsce, na 183 kraje biorących udział w ocenie.

W grudniu 2011 r. Prezydent Azerbejdżanu podpisał ustawy o utworzeniu parków przemysłowych w mieście Sumgaiti oraz w Baku. W celu przyciągnięcia inwestorów zarówno krajowy jak i zagranicznych rząd Azerbejdżanu pracuje aktualnie nad ustawą o utworzeniu specjalnych stref ekonomicznych w Azerbejdżanie.   

 

7. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

Na podstawie umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Azerbejdżanu o współpracy gospodarczej podpisanej w marcu 2005 r. powołana została Polsko-Azerbejdżańska Międzyrządowa Komisja ds. Współpracy Gospodarczej. Komisja odbyła dotychczas cztery posiedzenia. Ostatnie odbyło się w Baku w dniu 24 listopada 2010 r.  W ramach Komisji podjęte zostały zagadnienia współpracy m.in. w sektorze ropy  i gazu, w dziedzinie rolnictwa, transportu,  finansowo-bankowej, zdrowia, ochrony środowiska. Komisji przewodniczyli ze strony polskiej Wicepremier. Minister Gospodarki W. Pawlak, ze strony azerbejdżańskiej Minister Przemysłu i Energetyki N. Alijew.

24 listopada 2010 r. w Baku, przy okazji Komisji  odbyło się Forum Biznesu z udziałem polskich i azerbejdżańskich firm. W Forum uczestniczyło ponad 30 polskich firm m. in. reprezentujący branżę budowlaną, rolno-spożywczą, energetykę odnawialną, technologie ekologiczne, branżę medyczną. W Forum wzięli również udział przedstawiciele polskich uczelni (AGH, Akademia Morska w Szczecinie), które są  zainteresowane  nawiązaniem współpracy naukowej i naukowo-badawczej, wymianą studentów z azerbejdżańskimi uczelniami.

W latach 2006-2007 odbyły się dwie edycje Ekspozycji Narodowych, w których wzięło udział po ok. 40 polskich firm. 

W czerwcu 2011 r. w Polsce złożyła wizytę misja gospodarcza ok. 25 firm z Azerbejdżanu.

 

Minister Gospodarki obejmuje częściowym dofinansowaniem niektóre przedsięwzięcia promocyjne o charakterze proeksportowym – bliższe informacje dostępne są w Portalu Promocji Eksportu www.eksporter.gov.pl, www.trade.gov.pl zakładka instrumenty wsparcia eksportu.

Pomocy finansowej w realizacji przedsięwzięć promocyjnych mogą udzielać również Urzędy Marszałkowskie w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych 2007 - 2013 – informacje w domenie: www.mrr.gov.pl i na stronach urzędów marszałkowskich poszczególnych województw.

 

8. Potencjalne dziedziny współpracy

W perspektywie średniookresowej gospodarka Azerbejdżanu ma znikome szanse na dywersyfikację i pozostanie nadal zależna od sektora wydobywczego. Jednakże perspektywy rozwoju gospodarczego Azerbejdżanu pozostają dobre przede wszystkim ze względu na wzrost cen na surowce energetyczne na światowych rynkach oraz spodziewany wzrost wydobycia gazu ziemnego oraz budowę nowych sieci transportu tych surowców na rynki zewnętrzne, w tym możliwości tranzytu surowców z wykorzystaniem istniejących sieci transportowych.

Szanse dla eksporterów jak i inwestorów stwarza polityka rządu ukierunkowana na rozwój branż z poza sektora energetycznego, w tym działania rządu ukierunkowane na tworzenie  dogodnych warunków dla inwestorów w parkach przemysłowych i planowane utworzenie specjalnej strefy ekonomicznej.

Do najbardziej perspektywicznych obszarów współpracy można zaliczyć branżę budowlaną, farmaceutyczną, rolno-spożywczą, w tym logistykę i przechowalnictwo (cold chain & storage), giełdy towarowe, przemysł meblarski, kosmetyczny, dostawy maszyn i urządzeń dla sektora przetwórstwa ropy i gazu, alternatywne źródła energii, w tym wiatrowej, oczyszczalni ścieków i budowę wodociągów, utylizację odpadów niebezpiecznych, uzdatnianie wody, oczyszczanie gruntów, wysokie technologie, IT.

 

9. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej

w Republice Azerbejdżanu

Wydział Ekonomiczny

Azerbejdżan, AZ-1000, Baku
ul. Kiczik Gala 2, Iczeri Szeher

Tel. +994 (12) 492 01 14

Faks +994 (12) 492 02 14

E-mail: baku.amb.sekretariat@msz.gov.pl              
Strona internetowa: www.baku.polemb.net

 

Opracowano w DPD Warszawa, lipiec 2012 r.

Redaktor wprowadzający:
Bąkowski Grzegorz
Data utworzenia:
2011-05-09 15:27:55
Data ostatniej modyfikacji:
1970-01-01 02:00:00
Liczba odsłon artykułu:
10768