Armenia

ARMENIA

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza

Powierzchnia:        29,8 tys. km²

Ludność:               3,25 mln

Stolica:                  Erywan

Waluta:                  dram (AMD)

Członkostwo w ważniejszych ugrupowaniach międzynarodowych: ONZ, WTO, BŚ, WNP, MFW, EBOR, OBWE, BSEC. Armenia jest objęta Europejską Polityką Sąsiedztwa UE oraz Partnerstwem Wschodnim.

Na początku lat 90-tych XX w. w wyniku wystąpienia szeregu niekorzystnych czynników – m.in. związanych z trzęsieniem ziemi, a także konfliktem wojennym dotyczącym Górskiego Karabachu  – gospodarka Armenii znalazła się w stanie zapaści.

Rozpoczęte w 1994 r., przy współpracy z MFW, reformy gospodarcze przyniosły pozytywny skutek, o czym świadczyć może wysoka dynamika wzrostu PKB (o ponad 13% w latach 2006 i 2007 r. oraz o 6,8% w 2008 r.). Światowy kryzys finansowy i gospodarczy oraz wydarzenia w Gruzji w sierpniu 2008 r. wpłynęły na wyhamowanie szybkiego tempa wzrostu gospodarczego (spadek o 14,4% w 2009 r.), lecz nadal kontynuowane są reformy – m.in. dalsza liberalizacja warunków prowadzenia działalności gospodarczej, prywatyzacja oraz tworzenie korzystnych warunków dla inwestycji zagranicznych. Wzmacniane są działania proeksportowe, reformowany jest system podatkowy, podjęta została walka z korupcją. Systematycznej poprawie ulega stan dróg, rozwija się transport lotniczy.

Obecnie podstawą gospodarki Armenii jest obróbka diamentów i przemysł jubilerski, produkcja maszyn, silników elektrycznych, wyrobów przemysłu tekstylnego, chemicznego, przetwórstwo żywności oraz produkcja koniaku. W rolnictwie dominuje uprawa winogron
i warzyw oraz hodowla trzody chlewnej.

Głównymi towarami eksportowymi Armenii są: metale nieszlachetne i wyroby z nich (ok. 1/3 wartości eksportu), produkty mineralne, kamienie szlachetne, kamienie nieszlachetne
i wyroby z nich, gotowe artykuły spożywcze. Najważniejszymi odbiorcami w 2010 r. były kraje Unii Europejskiej – przypadało na nie ponad 50% eksportu Armenii (w tym Niemcy  15,8% wolumenu sprzedaży, Bułgaria 15,3%) oraz kraje WNP – udział eksportu wyniósł 16,9% (w tym Rosja 13,3%, Ukraina 1,0%). 

Zasadnicze grupy towarowe w imporcie do Armenii to: maszyny i urządzenia, produkty mineralne, metale nieszlachetne i wyroby z ich, pojazdy, gotowe artykuły spożywcze. Głównymi dostawcami są: Rosja (22 – 24% całości importu) oraz Chiny, Ukraina, Niemcy, Iran, Turcja, USA.

Perspektywy dalszego rozwoju gospodarczego Armenii uzależnione są od rozwiązania szeregu kwestii problemowych – takich jak: istotne uzależnienie gospodarki od sfery zagranicznej (w tym zarówno dostaw niezbędnych towarów i surowców energetycznych, pomocy rozwojowej krajów trzecich, jak i środków finansowych przekazywanych przez liczną ormiańską diasporę mieszkającą w Europie i USA) oraz ograniczonych możliwości transportu towarów (blokada transportowa ze strony Turcji i Azerbejdżanu oraz utrudnienia
w tranzycie przez Gruzję).

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Gospodarki, Centralny Bank Armenii

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Do najważniejszych umów regulujących polsko-armeńską współpracę gospodarczą zaliczyć należy:

• Umowę o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich krajami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, z drugiej strony, z dnia 22 kwietnia 1996 r. (Dz. U. z 2006 r., nr 39, poz. 269) [Polska stałą się stroną umowy 1 maja 2004 r.],
• Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii
  o współpracy gospodarczej, podpisana 12 marca 2010 r. (MP z 2010 nr 56 poz. 761),
• Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii
  o współpracy w dziedzinie turystyki, z dnia 14 stycznia 1999 r.;
• Konwencję między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii
  w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, z dnia 14 sierpnia 1999 r. (Dz.U. z 2005 r., nr 66, poz. 576).

3. Wymiana handlowa z Polską w mln USD

Źródło: GUS

*) dane szacunkowe

Wymiana handlowa z Armenią nie jest znacząca. W 2008 r. obroty handlowe uległy podwojeniu w stosunku do poprzedniego roku – eksport wzrósł ponad 2-krotnie, a import zwiększył się o niespełna 46%. Natomiast w 2009 roku nastąpił spadek obrotów. Dane za 2010 r. wskazują na niewielki wzrost wolumenu obrotów w stosunku do poprzedniego roku.

Struktura towarowa polsko-armeńskiej wymiany handlowej charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem (brak stałych pozycji towarowych i zmieniający się ich udział w polskim eksporcie do Armenii lub imporcie z tego kraju) oraz znacznym rozdrobnieniem w przypadku polskiego eksportu do tego kraju.

Do znaczących pozycji towarowych eksportowanych z Polski do Armenii w ostatnich trzech latach zaliczyć należy: urządzenia mechaniczne i elektryczne, produkty przemysłu chemicznego oraz gotowe artykuły spożywcze.  

W imporcie z Armenii, dominują wyroby nieszlachetne – żelazo, żeliwo i stal oraz produkty pochodzenia mineralnego lub ich pochodne – kauczuk i wyroby z kauczuku.

Wraz z przystąpieniem do UE Polska objęta została mechanizmami wspólnej polityki handlowej UE wobec krajów trzecich, w tym Armenii.

4. Dostęp do rynku

W rankingu wolności gospodarczej publikowanym przez The Wall Street Journal i Heritage Foundation Armenia zakwalifikowana została w 2010 r. do kategorii „w zasadzie wolny” plasując się na 38 pozycji na 179 ocenianych krajów.

Polityka inwestycyjna i handlowa Armenii oceniana jest przez międzynarodowe organizacje jako jedna z najbardziej liberalnych wśród krajów WNP.

Jako członek WTO, Armenia stosuje uregulowania wymiany handlowej zgodne z wymogami tej organizacji, a ograniczenia w wymianie handlowej dotyczą jedynie nielicznych grup towarowych. Ograniczenia te dotyczą m.in. towarów reeksportowanych (na postawie porozumień zawartych z krajem, którego dotyczy procedura reeksportu), mogą mieć również charakter ograniczeń pozataryfowych (licencji i kontyngentów – są one stosowane
w odniesieniu m.in. do importu środków chemicznych stosowanych do ochrony roślin, obrotu dzikimi zwierzętami i roślinami, eksportu wyrobów tekstylnych do krajów członkowskich UE, obrotu lekarstwami, obrotu materiałami promieniotwórczymi) czy zakazów (dotyczy to m.in. takich towarów jak: dokumenty zawierające tajemnice państwowe, wyroby alkoholowe bez akcyzy, odpady, towary przeterminowane, zakażone rośliny i zwierzęta, dobra
o znaczeniu historycznym, antyki).

W imporcie towarów do Armenii stosuje się dwie stawki celne (0% oraz 10%), w przypadku towarów eksportowanych nie stosuje się żadnych stawek celnych. W odniesieniu do importowanych do tego kraju towarów obowiązuje również podatek VAT (20%), a w odniesieniu do niektórych towarów (alkohol i wyroby alkoholowe, wyroby tytoniowe, ropa naftowa oraz ciekłe węglowodory) – także akcyza. Ponadto w przypadku szeregu towarów – takich jak np. niektóre artykuły rolno-spożywcze, nawozy, środki higieny, wyroby AGD, itd. – przy ich eksporcie do Armenii wymagane są certyfikaty  jakościowe. Szczegółowe informacje nt. obowiązujących w Armenii regulacji z zakresu handlu zagranicznego znaleźć można na stronie internetowej Służb Celnych Armenii pod adresem http://www.customs.am.

Inwestorzy zagraniczni, zgodnie z obowiązującymi przepisami armeńskimi, zagwarantowane mają równe traktowanie z podmiotami krajowymi oraz mogą liczyć na dodatkowe ulgi i preferencje władz Armenii (np. specjalne zwolnienia z podatku CIT dla inwestorów zagranicznych, których wkład inwestycyjny przekroczy 500 mln AMD). Szczegółowe informacje nt. obowiązujących w Armenii regulacji z zakresu lokowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych znaleźć można na stronie internetowej Agencji Rozwoju Armenii pod adresem http://www.ada.am.

5. Wspieranie polskiego eksportu i działania promocyjne

Powołana mocą podpisanej 12 marca 2010 r. Umowy o współpracy gospodarczej, Polsko-Armeńska Komisja Międzyrządowa do spraw Współpracy Gospodarczej sprzyja  dynamizowaniu obrotów handlowych i inicjatywom gospodarczym w różnych dziedzinach gospodarki obu krajów. Dotychczas przeprowadzone były 2 posiedzenia Komisji – w lipcu 2010 r. i 2011 r. Posiedzeniom Komisji, jak również wizycie w Armenii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Pana B. Komorowskiego, składanej w lipcu 2011 r. towarzyszyły seminaria gospodarcze dla przedsiębiorców połączone z matchmakingiem.

Minister Gospodarki obejmuje częściowym dofinansowaniem niektóre przedsięwzięcia promocyjne o charakterze proeksportowym – bliższe informacje dostępne są w Portalu Promocji Eksportu www.eksporter.gov.pl zakładka instrumenty wsparcia eksportu oraz stronie internetowej Ministerstwa Gospodarki www.mg.gov.pl zakładka Fundusze Unii Europejskiej.

Pomocy finansowej w realizacji przedsięwzięć promocyjnych udzielają również Urzędy Marszałkowskie w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych 2007 - 2013 – informacje w domenie: www.mrr.gov.pl i na stronach urzędów marszałkowskich poszczególnych województw.

Przedsiębiorcy mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dokonujący eksportu krajowych towarów i usług, mogą skorzystać z usług KUKE SA w zakresie gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeń kredytów eksportowych z Armenią. Mogą też skorzystać
z wieloletniego programu rządowego „Wsparcie polskiego eksportu poprzez udzielanie przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) kredytów dla zagranicznych nabywców polskich towarów i usług lub ich banków z ochroną ubezpieczeniową KUKE SA”.

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada RP w Armenii

ul. Hanrapetutyan 44A, Erywan
tel.: (+374 10) 54 24 93 oraz 54 24 95
fax: (+374 10) 54 24 96 oraz 54 24 98
e-mail: erewan.amb.sekretariat@msz.gov.pl 

www.erewan.polemb.net

_________________________________________

Opracowano w Departamencie Międzynarodowej

Współpracy Dwustronnej Ministerstwa Gospodarki

Warszawa, listopad 2011 r.