Algieria

ALGIERSKA REPUBLIKA LUDOWO-DEMOKRATYCZNA

Informacja o stosunkach gospodarczych  z Polską

1.      Podstawowe informacje, sytuacja gospodarcza

Algieria jest republiką, w której decydujący głos w sprawach państwa należy do prezydenta kraju. Od 1999 r. jest nim Abdelaziz Bouteflika, który w 2009 r. ponownie został wybrany w powszechnym głosowaniu na trzecią 5-letnią kadencję.

Premier: Pan Ahmed Ouyahia

Minister Handlu: Pan Mustapha Benbada

Minister Energii i Górnictwa: Pan Yousef Yousfi

Minister Przemysłu, MŚP i Promocji Inwestycji: Pan Mohammed Benmeradi

Ambasador Algierii w Polsce: Pan Abdelkader Khemri

Ambasador RP w Algierii: Pan Michał Radlicki

Powierzchnia Algierii wynosi 2 381 741 km2, (2 miejsce w Afryce - po Sudanie i 10 w świecie). Ludność: 35 mln mieszkańców. Stolicą jest położony nad Morzem Śródziemnym Algier (4 mln mieszkańcow). Kraj posiada bogate zasoby wielu surowców naturalnych, w tym w szczególności nośników energii: gazu i ropy naftowej, a także złota, diamentów, uranu, rud żelaza, fosforytów, cynku, ołowiu i miedzi.

Walutą narodową jest dinar algierski (DZD), którego oficjalny średni kurs wymiany wobec USD i EUR w 2010 r. wynosił: 1 USD = 76,0 DZD, 1 EURO = 95,9 DZD.

Cieszący się poparciem większości społeczeństwa Prezydent Bouteflika doprowadził do zakończenia krwawej wojny domowej, ustabilizował sytuację polityczną i zainicjował bezprecedensowe reformy ekonomiczne. Ich celem jest modernizacja, unowocześnienie i rozwój praktycznie wszystkich dziedzin życia społeczno-gospodarczego kraju. Głównym wyzwaniem pozostaje doprowadzenie do dywersyfikacji gospodarki dla zmniejszenia jej uzależnienia od sektora ropy i gazu, przynoszącego ok. 45 % PKB, 60 % wpływów budżetowych i 97-98 % dochodów eksportowych.

Strukturę PKB - oprócz sektora węglowodorów - tworzą: pozostałe gałęzie przemysłu, budownictwo i roboty publiczne (15 %), rolnictwo (9 %) i usługi (30 %). Średnia stopa wzrostu PKB na przestrzeni ostatnich kilku lat przekroczyła 3 %, w ryzach utrzymywana była inflacja (średnio 4 %), bezrobocie zredukowano wg algierskich danych oficjalnych do 9,9 % (2010 r.). Zmniejszono zadłużenie zagraniczne – do 4,1 mld USD na koniec 2010 r. Rezerwy dewizowe sięgały 150 mld USD. Część z posiadanych nadwyżek, zgromadzonych na specjalnie w tym celu utworzonym Funduszu Regulacji Dochodów (45 mld USD), Algieria inwestuje w zagraniczne papiery wartościowe, głównie bony skarbowe rządu USA.

W wymianie handlowej z zagranicą Algieria od kilku lat notuje dodatnie saldo obrotów (ok. 12,5 mld USD w 2009 r., 15,6 mld w 2010 r.).

W strukturze towarowej importu największy udział przypada na dobra inwestycyjne oraz półprodukty i surowce, a następnie towary żywnościowe i dobra konsumpcyjne trwałego użytku. W eksporcie z Algierii dominują węglowodory, których udział przekracza 97 %.

Głównym partnerem handlowym Algierii jest UE,  na którą przypada ok. 55,5 % importu oraz 50 % eksportu Algierii. Głównymi odbiorcami algierskiego eksportu były w 2010 r. następujące kraje: USA (23 % eksportu ogółem), Włochy (17 %), Hiszpania (11 %), Francja (8 %). Najwięksi dostawcy towarów do Algierii to: Francja (20 % importu ogółem), Chiny (12 %), Włochy (10 %) i Hiszpania (8 %), Niemcy (5 %).

Pomimo występowania szeregu barier i niedogodności na rynku algierskim, w ubiegłych latach zwiększało się zainteresowanie realizacją inwestycji zagranicznych, które zaczynają wykraczać poza dominujący od lat sektor węglowodorów, obejmując inne branże, jak nieruchomości, turystykę, usługi, budownictwo, wybrane gałęzie przemysłu (m.in. rolno-spożywczy, materiałów budowlanych), gdzie szczególną aktywność przejawia kapitał z państw arabskich. Ze względu na światowy kryzys finansowo - gospodarczy wartość BIZ napływających do Algierii w 2009 r. spadła do 1,7 mld USD.

Algierskie reformy realizowane są w oparciu o szczegółowe plany rozwojowe. W 2010 r. Algieria przyjęła kolejny 5-letni program rozwoju kraju (2010 – 2014), na realizacje którego przeznaczono kwotę 286 mld USD (są to m.in. regionalne programy rozwoju 2 wielkich obszarów geograficznych kraju: Południa - Grand Sud i Wielkiego Płaskowyżu - Hauts Plateaux oraz plany branżowe, w tym Narodowy Plan Rozwoju Rolniczego).

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych: ONZ, Unia Afrykańska (AU), Liga Arabska (AL.), Unia Maghrebu Arabskiego (AMU), Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OPEC), Organizacja Arabskich Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OAPEC), Bank Światowy (WB), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), Afrykański Bank Rozwoju (AfDB), międzynarodowy bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD).

Algieria zawarła umowę stowarzyszeniową z Unią Europejską. Negocjuje swoje członkostwo w Światowej Organizacji Handlu, prowadzi też rozmowy w/s zawarcia umowy stowarzyszeniowej z EFTA.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródła : Banque d’Algerie, Office Nationale des Statistiques, CIA Factbook, UNCTAD

*/ dane szacunkowe

2. Ramy prawno - traktatowe współpracy gospodarczej:

UE – Algieria

Umowa Stowarzyszeniowa pomiędzy Unią Europejską a Algierią, podpisana w Walencji 22.04.2002 r., obowiązująca od 01.09.2005 r.

Polska - Algieria (formalnie obowiązujące umowy i porozumienia dwustronne)

• Umowa o współpracy gospodarczej, naukowej i technicznej m. Rządem PRL a Rządem Algierskiej Republiki Demokratyczno-Ludowej z 26.01.1963 r., obow. od  26.01.1963 r.
• Umowa między Rządem PRL a Rządem ARL-D o transporcie lotniczym z 06.02.1965 r., obowiązuje od 29.11.1967 r. W 2006 r. Urząd Lotnictwa Cywilnego RP i Ministerstwo Transportu Algierii uzgodniły tekst nowej umowy; jej podpisanie spodziewane jest wkrótce.
• Umowa między Rządem PRL a Rządem Algierskiej Republiki Demokratyczno-Ludowej o utworzeniu Komitetu Mieszanego do spraw współpracy gospodarczej i naukowo – technicznej, podpisana 21.08.1973 r.
• Porozumienie żeglugowe między Rządem PRL i Rządem Algierskiej Republiki Demokratyczno – Ludowej, podpisane 08.11.1975 r., obowiązuje od  27.10.1976 r. Ministerstwo Infrastruktury RP i Ministerstwo Transportu Algierii przygotowały tekst nowej umowy dwustronnej  (po parafowaniu, w trakcie dalszych uzgodnień).
• Konwencja między Rządem RP a Rządem Algierskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, podpisana 31.01.2000 r. w Algierze, ratyfikowana przez Polskę w 2004 r. (prowadzone są działania na rzecz jej ratyfikacji także przez Algierię i wejścia w życie).

3. Wymiana handlowa z Polską

Źródło: GUS       

W wymianie handlowej pomiędzy Polską a Algierią przez lata dominował polski eksport. Import algierskich towarów był sporadyczny i miał znikomą wartość. Utrzymywane było wysoce dodatnie dla Polski saldo obrotów. Tendencja ta uległa zmianie w 2009 r., który był rekordowy pod względem wolumenu wzajemnej wymiany. Było to wynikiem dużych spotowych zakupów algierskiej ropy naftowej dokonanych przez (PKN Orlen, Lotos). Wartość polskiego eksportu do Algierii w ostatnich latach jest względnie stabilna, natomiast zauważalna jest zmiana struktury sprzedaży. W 2009 r. przeważały pojazdy, urządzenia mechaniczne i elektryczne oraz wyroby z metali i produkty mineralne, stanowiące ok. 68 %. 

W strukturze eksportu do Algierii w 2010 r. największymi grupami towarowymi były:

• produkty mineralne (koks i półkoks) – 26,4 % udział w naszym eksporcie ogółem
•  produkty pochodzenia zwierzęcego (mleko i serwatka w proszku, sery) – 20,5 %
• wyroby z metali nieszlachetnych (pręty stalowe, konstrukcje metalowe) – 20,3 %
• artykuły spożywcze (wyroby mączne, czekolada) – 9,7 %
• sprzęt transportowy (pojazdy osobowe i dostawcze, ciągniki) – 7,3 %.

Import z Algierii zdominowany był przez jedną pozycję – fosforany wapnia (96,2 % udział).

W okresie styczeń – sierpień 2011 r. wartość obrotów wyniosła 277,9 mln USD (wzrost o 50,3 % w porównaniu z 8 miesiącami 2010 r.), w tym polski eksport – 251,2 mln USD wzrost o 50,2 %), zaś import z Algierii – 26,7 mln USD (wzrost o 51,4 %).

4. Współpraca inwestycyjno – kapitałowa

Współpraca inwestycyjno-kapitałowa pomiędzy obydwoma krajami na razie jest znikoma. Algierskie inwestycje w Polsce sprowadzają się wyłącznie do prywatnej działalności gospodarczej Algierczyków od lat osiadłych w Polsce w handlu, usługach (restauracje), drobnej wytwórczości, nie przedstawiającej istotnej wartości.

Brak jest de facto inwestycji polskich w Algierii. Do Ambasady RP w Algierze docierają informacje (najczęściej nieoficjalne) o zamiarach firm polskich uczestnictwa w algierskim procesie prywatyzacji (zakup przedsiębiorstwa, nabycie części jego aktywów, itp.), realizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych w różnych branżach czy otwarcia przedstawicielstwa firmy w Algierii. Jedna z nich, producent mebli BLACK RED WHITE (BRW) - największe przedsiębiorstwo w Polsce produkujące meble - 1 maja 2008 r. otworzyła oddział w Algierze pod nazwą Furnitures Design Black Red White w formie spółki z o.o., która w salonie meblowym o powierzchni 800 m² prowadzi sprzedaż mebli.

Od ponad roku dwie polskie firmy prywatne, Pracownie Konserwacji Zabytków z Warszawy oraz Dolnośląskie Centrum Chorób Serca „Medinet” z Wrocławia, realizują na rynku algierskim kontrakty usługowe. 

W 2009 r. odnotowano pierwszą od wielu lat inicjatywę grupy PGNiG otwarcia w Algierze swojego przedstawicielstwa. Podobne sygnały wpłynęły od polskiej spółki sektora transportu ropy i gazu ziemnego firmy MEDGAZ S.A. zainteresowanej rozwojem współpracy w ramach podwykonawstwa na realizację projektu budowy gazociągu z Ouargla do Annaby. W tym i podobnych przypadkach nie można mówić jednak o realizowanych projektach inwestycyjnych, lecz jedynie o działaniach intensyfikujących polski eksport.

5. Dostęp do rynku

Kwestie handlowe między Polską a Algierią reguluje Umowa stowarzyszeniowa UE – Algieria, obowiązująca od 1 września 2005 r. Określa ona zasady i kalendarz stopniowego obniżania obciążeń taryfowych (cła i innych tego typu opłat) we wzajemnym handlu, aż do ich całkowitego zniesienia w 2017 r., kiedy ma zacząć funkcjonować eurośrodziemnomorska strefa wolnego handlu. Stosowane przez Algierię mechanizmy, formy i instrumenty pozataryfowe ochrony własnego rynku w coraz większym stopniu są harmonizowane z regułami międzynarodowego handlu i uwzględniają wymogi WTO, zważywszy na prowadzone przez Algierię negocjacje w sprawie uzyskania członkostwa w tej organizacji.

Uciążliwość prowadzenia współpracy gospodarczej z rynkiem algierskim wynika przede wszystkim z odmienności kulturowej i obyczajowej oraz specyficznej mentalności partnera. W równym stopniu dokuczliwe są biurokracja oraz przewlekłość i opóźnienia procedur związanych z obsługą operacji handlu zagranicznego. Istotnym utrudnieniem w handlu jest także brak płynności w algierskich portach. Szczególny problem stanowi archaiczny system bankowy, gdzie jednak także podejmowane są próby reform. Realizacja dostaw dla sektora publicznego ma miejsce w ramach zamówień publicznych w drodze organizacji przetargów (na rynku algierskim występuje bardzo silna konkurencja ze strony firm z najważniejszych gospodarczo krajów świata).

Także Uzupełniające Prawo Finansowe (LFC 2009), które miało służyć zahamowaniu wzrostu wartości importu i zachowaniu nadwyżki w handlu zagranicznym oraz pobudzeniu i zdywersyfikowaniu uzależnionej od sektora nośników energii gospodarki algierskiej, w istotny sposób wpłynęło na sytuację zagranicznych podmiotów operujących w Algierii. Główne postanowienia LFC dotyczą: wyłącznego ograniczenia formy rozliczeń transakcji importowych do akredytywy dokumentowej (co wiąże się z przedłużeniem i komplikacją dostępnych procedur, a także generacją dodatkowych kosztów transakcyjnych), ograniczenia przyznawania kredytów konsumpcyjnych wyłącznie do kredytu na zakup nieruchomości (zmniejszenie płynności finansowej), wprowadzenia obowiązku posiadania przez algierskiego partnera minimum 30 % udziału w spółkach z firmami zagranicznymi typu import – eksport, wprowadzenia obowiązku posiadania większościowych udziałów (min. 51 %) przez algierskich partnerów w projektach o charakterze inwestycyjnym.

6. Działania na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej

Działania promocyjne

2007 r. (czerwiec) - organizacja przez Krajową Izbę Gospodarczą Polskiej Wystawy Narodowej z udziałem kilkunastu firm z Polski na najważniejszej imprezie targowo-wystawienniczej w Algierii - Foire Internationale d’Alger;

2009 r. - organizacja przez Wydział Promocji Handlu i Inwestycji (WPHI) Ambasady RP w Algierze stoisk informacyjno-promocyjnych na targach międzynarodowych (m.in.  farmaceutycznych SIPHAL, elektrotechnicznych ELECTRO, budownictwa BATIMATEC, medycznych SIMEM, przemysłu rolno-spożywczego DJAZAGRO, przemysłowych ALGER INDUSTRIES);

2009 r. (grudzień) organizacja przez WPHI Algier seminarium nt. perspektyw rozwoju  polsko-algierskiej wymiany handlowej;

• 2010 r. -  organizacja przez WPHI Algier stoisk informacyjno-promocyjnych na 8 imprezach targowo-wystawienniczych (w tym branży medycznej SIEHM, budowlanej BATIMATEC, energetycznej SIEREME i ERATAM, rolno-spożywczej DJAZAGRO);
• 2010 r. (wrzesień) – misja gospodarcza KIG, na czele z Prezesem A. Arendarskim (Algier, Annaba, Oran);
• 2010 r. (wrzesień i grudzień) – realizacja przez WPHI seminariów nt. perspektyw rozwoju współpracy polsko-algierskiej.

Wizyty członków rządu/parlamentu

• 2006 r. (luty) - wizyta w Algierze ministra gospodarki RP Piotra Woźniaka,
• 2007 r. (styczeń) - wizyta w Warszawie ministra energii i górnictwa Algierii Chakiba Khelila
• 2008 r. (listopad) - wizyta w Algierze marszałka Senatu RP Bogdana Borusewicza
• 2010 r. (luty) - wizyta w Algierze wicepremiera, ministra gospodarki RP Waldemara Pawlaka
• 2011 r. (kwiecień) - wizyta w Polsce ministra rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich Algierii Rachida Benaissy
• 2011 r. (lipiec) – wizyta w Polsce ministra spraw zagranicznych Algierii Mourada Medelci.

Sesje komisji mieszanych

1986 r. ostatnia (4 w kolejności) sesja Komitetu Mieszanego ds. Współpracy Gospodarczej i Naukowo-Technicznej pomiędzy Polską a Algierią

Inne

W listopadzie 2006 r. w Algierze podpisano umowę w sprawie wcześniejszej spłaty zadłużenia algierskiego wobec Polski z tytułu przyznanego kredytu rządowego.

7. Potencjalne  dziedziny współpracy

W Algierii występuje olbrzymie zapotrzebowanie na towary, technologie, usługi i inwestycje. Wynika to z ograniczonej podaży produkcji krajowej lub jej braku, niedostatku własnych kadr oraz realizowanego programu reform. MFW zakłada, że w najbliższych latach wskaźniki makroekonomiczne Algierii ulegną poprawie, aczkolwiek wprowadzenie LFC 2009 może ograniczyć przyrost wartości algierskiego importu.

a) Eksport:

• towary na bieżące potrzeby (żywność, leki, surowce, półprodukty, części zamienne i wyposażenie dla rożnych gałęzi przemysłu),
• towary, usługi, inwestycje, nowoczesne technologie dla procesu modernizacji i unowocześniania kraju (sektor energii, infrastruktura przemysłowa i transportowa, budownictwo, środki transportu, gospodarka wodna, ochrona środowiska, rolnictwo, informatyka, różne gałęzie przemysłu, jak elektryczny, mechaniczny, części zamiennych do samochodów, spożywczy, turystyka, hotelarstwo, telekomunikacja, górnictwo, konserwacja zabytków, lecznictwo, rybołówstwo);

b) Import, poszukiwania i wydobycie surowców energetycznych oraz różnych kopalin i minerałów;

c)   Współpraca w dziedzinie obronności;

c)   Udział w procesie prywatyzacji algierskiego sektora państwowego;

d)   Kształcenie kadr;

e)   Wymiana doświadczeń z polskiej transformacji ustrojowej (prywatyzacja, sektor finansowy i bankowość, rozwój małych i średnich przedsiębiorstw).         

8. Polskie placówki ekonomiczno - handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Algierii, Referat ds. Polityczno-Ekonomicznych

adres : 104, Hai El Binaa, Dely Brahim, 16302 Alger

tel:  +213 - 21 - 917782/83, fax: +213 - 21 - 917812/04

e-mail: algier.amb.sekretariat@msz.gov.pl        strona internetowa: www.algier.polemb.net

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Algierii, Wydział Promocji Handlu i Inwestycji

adres : 04 ter, rue Rabah Bourbia, El Biar, 16606 Alger

tel. :  +213 - 21 – 921706, 921828, fax :  +213 - 21 - 921622

e-mail: alger1@trade.gov.pl     strona internetowa: www.alger.trade.gov.pl

Opracowanie:

Departament Międzynarodowej Współpracy Dwustronnej MG

listopad 2011