Współpraca gospodarcza: Włochy

WŁOCHY
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne

2. Sytuacja gospodarcza

W latach 2008-2009 gospodarka włoska znajdowała się w fazie recesji wywołanej zaburzeniami na światowym rynku finansowym i załamaniem koniunktury gospodarczej w USA i Europie. Najbardziej dotknięte recesją zostały inwestycje, budownictwo, banki, przemysł maszynowy i petrochemiczny. Spadek PKB przekroczył 5%. Już w latach 2006-2007 tempo wzrostu  gospodarczego Włoch  należało do najniższych w UE z uwagi na wysoki deficyt finansów publicznych oraz silne  uzależnienie od drożejącego importu surowców energetycznych. Charakterystycznym elementem gospodarki włoskiej jest duża liczba pośredników w  dystrybucji towarów,  co prowadzi do zawyżenia cen wewnętrznych i spadku konkurencyjności Włoch na rynku światowym. Istotną rolę w gospodarce kraju odgrywają  tradycyjne branże przemysłowe sektora firm małych i średnich, których produkcja przenosi się do Azji oraz eksport towarów o niskiej wartości dodanej, ale wysokich cenach. Oba elementy powodują, że są one łatwiej zastępowalne przez tańsze wyroby z importu. Udział Włoch w handlu światowym obniżył się do 3,2%. Tym nie mniej Włochy zajmują nadal wysokie, 8 miejsce jako eksporter światowy a w przypadku importu znajdują się na 7 pozycji. Według większości prognoz Włochy zanotują w roku bieżącym deficyt budżetowy wysokości ponad 5% PKB, znacznie powyżej dopuszczalnego poziomu w strefie Euro. Wzrost gospodarczy nie przekroczy najprawdopodobniej 1%.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne  

Źródło: prognoza Komisji Europejskiej, styczeń 2009 r., *dane szacunkowe

3. Polityka gospodarcza

Nadrzędnym celem bieżącej polityki gospodarczej jest amortyzowanie skutków kryzysu gospodarczego, wspieranie aktywności kredytowej banków, podtrzymanie konsumpcji prywatnej i poziomu  inwestycji. Przedsięwzięcia antykryzysowe koncentrowały się początkowo na wzroście inwestycji publicznych, ożywieniu popytu i pomocy dla najuboższych rodzin. Ewolucja włoskiego modelu przedsięwzięć antykryzysowych zmierza obecnie do zastąpienia  wsparcia budżetowego środkami sektora bankowego (publicznego i prywatnego) oraz do poprawy konkurencyjności małych i średnich firm na rynkach zagranicznych. Średniookresowym celem gospodarczym pozostaje osiągnięcie równowagi budżetowej do 2011 roku, redukcja zadłużenia publicznego przekraczającego obecnie 115% PKB i wzrost konkurencyjności na rynku światowym. Niezbędne będą radykalne zmiany w kosztownym systemie emerytalnym i służbie zdrowia, zwiększenie zakresu odpłatności za usługi zdrowotne oraz redukcja zatrudnienia w sektorze publicznym. Plan ministra gospodarki G.Tremontiego zakłada pobudzenie wzrostu, stabilizację finansów publicznych i reformę podatków, wprowadzenie nowego podatku od zysków największych firm sektora naftowego oraz niektórych funduszy inwestycyjnych. Celem strategicznym pozostaje zmniejszenie uzależnienia od importu surowców energetycznych przez powrót do energii nuklearnej, dywersyfikację importu, budowę gazoportów, farm wiatrowych i ograniczanie zużycia energii. Włochy popierają konkurencyjny wobec Nabucco projekt Gazpromu South Stream, którym paliwo z Rosji i Azji Środkowej, omijając Ukrainę, przez Morze Czarne i Bałkany ma popłynąć do Europy, dopuściły także Gazprom do bezpośredniej dystrybucji we Włoszech.

4. Stanowisko Włoch w sprawach europejskich

Priorytetowe znaczenie ma dla Włoch zachowanie w budżecie unijnym wysokich wydatków  na rzecz polityki spójności, tworzenie wspólnej polityki energetycznej UE oraz projekty partnerstwa śródziemnomorskiego. Werbalnemu angażowaniu się na rzecz wspólnej polityki energetycznej towarzyszy jednak stała rozbudowa dwustronnej współpracy z państwami eksportującymi ropę i gaz, w tym Rosją, Algierią, Libią i Egiptem. Włochy są trzecim co do wielkości konsumentem gazu ziemnego w Europie (90 mld m3) i znaczącym importerem energii elektrycznej, stąd ich zainteresowanie uregulowaniem współpracy transgranicznej Unii w tym zakresie z krajami tranzytowymi (Szwajcaria, Turcja). Włochy popierają utrzymanie bezpośredniego wsparcia finansowego dla rolników, jako rekompensaty za wypełnianie przez nich wielofunkcyjnej roli, ale w rosnącym stopniu z budżetów narodowych. Zajmują bardzo krytyczne stanowisko wobec rabatu brytyjskiego, jak również wobec wszelkich innych mechanizmów korekcyjno-kompensacyjnych, których beneficjentem są pojedyncze państwa unijne. Zdecydowanie uważają, że środki w ramach polityki spójności powinny być kierowane także do „starych” krajów UE. W trakcie negocjacji pakietu klimatyczno-energetycznego zajmowały stanowisko zbliżone do pozycji polskich.

5. Ramy prawno-traktatowe

Podstawowe znaczenie posiadają uregulowania Traktatu Akcesyjnego Polski do UE. Szereg kwestii związanych ze współpracą gospodarczą regulują bilateralne umowy międzyrządowe:

• Umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania z 1985 r.
• Umowa w sprawie popierania i ochrony inwestycji z 1989 r.
• Memorandum o współpracy na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw z 1999r.

Strona włoska zwróciła się z wnioskiem o wypowiedzenie umowy o wzajemnej ochronie i wspieraniu inwestycji zagranicznych w powołaniu na sugestie Komisji Europejskiej. W kwietniu 2009r. odbył się w Warszawie I Polsko-Włoski Szczyt Międzyrządowy z udziałem Premierów, w trakcie którego Wicepremier W.Pawlak i Minister C.Scajola podpisali deklaracje o współpracy ministerstw gospodarki w energetyce oraz kooperacji przemysłowej.

6. Polsko - włoskie obroty towarowe (w mln EUR)

Źródło: GUS, dane wstępne za 2009 rok szacunek

W 2009 roku Włochy zajmowały 2 miejsce na liście głównych partnerów handlowych Polski (ponad 6% udziału w obrotach ogółem) o wysokim potencjale dalszego wzrostu wymiany i kooperacji przemysłowej. Polska zajmuje 13 miejsce na liście partnerów handlowych Włoch (2% udziału we włoskim hz). Cechą charakterystyczną wymiany jest deficyt handlowy związany ze strukturalnie wysokim importem polskiej branży samochodowej oraz art. konsumpcyjnych pochodzenia przemysłowego i leków. W rezultacie silnego zmniejszenia polskiego  importu w 2009 roku nastąpił  radykalny spadek deficytu handlowego. Polsko-włoską wymianę handlową cechuje koncentracja na kilku grupach towarowych. Najwyższy udział  wykazują pojazdy samochodowe, silniki spalinowe, części i akcesoria samochodowe, urządzenia transmisyjne dla TV oraz produkty pochodzenia zwierzęcego. Głównymi pozycjami w imporcie z Włoch są również części i akcesoria do pojazdów samochodowych, silniki spalinowe, leki, towary branży maszynowej, sprzęt gospodarstwa domowego. W latach 2006 -2007 nastąpił silny wzrost obrotów  związany  z  efektami członkostwa Polski w UE i likwidacją barier w dostępie do rynku, ale od 2008 roku wzrost obrotów  nie był już tak wysoki, co związane było z wcześniejszym wejściem Włoch w fazę dekoniunktury. Funkcjonowanie obu krajów w ramach jednolitego rynku UE, a także zawieszenie w  2006 r. okresu przejściowego na wolny przepływ pracowników z nowych państw członkowskich UE sprawia, że nie występują istotne bariery w rozwoju bilateralnych stosunków handlowych.

7. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Włochy zajmują 8 miejsce na liście największych inwestorów zagranicznych w Polsce. Wielkość zainwestowanego kapitału włoskiego na koniec 2008 roku wyniosła 4,3 miliardów Euro (4% wszystkich inwestycji zagranicznych), a liczba  funkcjonujących w Polsce włoskich inwestorów przekracza szacunkowo 1000. Ponad połowa wartości tych inwestycji przypada na koncern Fiata (zatrudnia ok. 9.000 osób) i bank UniCredit. Należy do niego Bank Pekao S.A. W ostatnich latach największą włoską inwestycją była odlewnia firmy Brembo, producenta tarcz hamulcowych oraz uruchomiona  fabryka lodówek firmy Merloni. W styczniu 2009 r. polski Impel i włoski Autogrill założyły współne przedsiębiorstwo dla budowy i eksploatacji stacji obsługi podróżnych na autostradzie A2. Polskie inwestycje kapitałowe we Włoszech nie są wysokie (ok. 49 mln Euro) i występują głównie w branży transportowej, handlu hurtowym i detalicznym, jakkolwiek liczba podmiotów dość szybko rośnie. Według szacunkowych danych zarejestrowanych jest ok. 100 polskich spółek kapitałowych i ponad 2000 podmiotów w formie samozatrudnienia w rzemiośle i usługach.

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP
00198 Roma, via Olona 2/4
tel.: + 39 06 854 11 28, + 39 06 854 81 89
faks: + 39 06 855 33 91
e-mail: info@infopolonia.it
strona internetowa: http://www.infopolonia.it/

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP
tel.: + 39 06 854 81 89, + 39 06 854 11 28
faks: + 39 06 855 33 91
e-mail: ufficio.stampa@ambasciatapolonia.it
strona internetowa: http://www.ambasciatapolonia.it/

kwiecień 2010 r.
Departament Spraw Europejskich