Współpraca gospodarcza: Włochy

WŁOCHY
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne

2. Sytuacja gospodarcza

Rok 2010 to kolejny rok powolnego wychodzenia Włoch z kryzysu. Zanotowano wzrost PKB o 1,2%, (-5,2% w 2009r.). Włoski dług publiczny, który należy do najwyższych w Europie, wzrósł w 2010r. o kolejne 2,1% i kształtuje się obecnie na poziomie 119% PKB. Główną przyczyną złego stanu gospodarki włoskiej są problemy strukturalne: wysokie zadłużenie, brak reform służby zdrowia i systemu emerytalnego, niska konkurencyjność, korupcja i niewydolność systemu sprawiedliwości oraz ewidentny spadek popytu wewnętrznego. Wpływ miały także problemy premiera Włoch i koalicji rządowej, zmiany personalne w ministerstwach oraz brak stabilnej perspektywy politycznej. Już przed 2008 rokiem tempo wzrostu  gospodarczego Włoch  należało do najniższych w UE z uwagi na wysoki deficyt finansów publicznych oraz silne uzależnienie od drożejącego importu surowców energetycznych. Charakterystycznym elementem gospodarki włoskiej jest duża liczba pośredników w  dystrybucji towarów,  co prowadzi do zawyżenia cen wewnętrznych i spadku konkurencyjności Włoch na rynku światowym. Istotną rolę w gospodarce kraju odgrywają  tradycyjne branże przemysłowe sektora firm małych i średnich, których produkcja przenosi się do Azji oraz eksport towarów o niskiej wartości dodanej, ale wysokich cenach. Oba elementy powodują, że są one łatwiej zastępowalne przez tańsze wyroby z importu. Udział Włoch w handlu światowym obniżył się do 3,2%. Tym nie mniej Włochy zajmują nadal wysokie, 8 miejsce jako eksporter światowy, a w przypadku importu znajdują się na 7 pozycji. Według większości prognoz Włochy zanotują w roku bieżącym deficyt budżetowy wysokości ponad 5% PKB, znacznie powyżej dopuszczalnego poziomu w strefie Euro. Wzrost gospodarczy osiągnie najprawdopodobniej 1%.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne (% zmiana w skali roku)

Źródło: European Economic Forecast, Spring 2011 (*dla 2011 i 2012 prognoza) 

3. Polityka gospodarcza

Nadrzędnym celem bieżącej polityki gospodarczej jest uzdrowienie finansów publicznych. Przedsięwzięcia antykryzysowe koncentrowały się dotychczas na wzroście inwestycji publicznych, ożywieniu popytu i pomocy dla najuboższych rodzin. Ewolucja włoskiego modelu przedsięwzięć antykryzysowych poszła w kierunku zastąpienia wsparcia budżetowego środkami sektora bankowego (publicznego i prywatnego) oraz poprawy konkurencyjności małych i średnich firm na rynkach zagranicznych. Średniookresowym celem gospodarczym pozostaje osiągnięcie równowagi w latach 2011-2012, redukcja zadłużenia publicznego przekraczającego obecnie 119% PKB i wzrost konkurencyjności na rynku światowym. Niezbędne będą radykalne zmiany w kosztownym systemie emerytalnym i służbie zdrowia, zwiększenie zakresu odpłatności za usługi zdrowotne oraz redukcja zatrudnienia w sektorze publicznym. Plan antykryzysowy  zakłada pobudzenie wzrostu, stabilizację finansów publicznych i reformę podatków, wprowadzenie podatku od zysków firm sektora naftowego oraz funduszy inwestycyjnych. Celem strategicznym pozostaje zmniejszenie uzależnienia od importu surowców energetycznych, dywersyfikacja źródeł importu, budowa gazoportów, farm wiatrowych i ograniczanie zużycia energii, natomiast program powrotu do energii nuklearnej został objęty rocznym moratorium z powodu tragicznych wydarzeń i zagrożenia nuklearnego w Japonii. Włochy popierają konkurencyjny wobec Nabucco projekt Gazpromu South Stream, którym paliwo z Rosji i Azji Środkowej, omijając Ukrainę, przez Morze Czarne i Bałkany ma popłynąć do Europy, dopuściły także Gazprom do bezpośredniej dystrybucji we Włoszech.

4. Stanowisko Włoch w sprawach europejskich

Priorytetowe znaczenie ma dla Włoch zachowanie w budżecie unijnym wysokich wydatków  na rzecz polityki spójności, tworzenie wspólnej polityki energetycznej UE oraz projekty partnerstwa śródziemnomorskiego. Werbalnemu angażowaniu się na rzecz wspólnej polityki energetycznej towarzyszy jednak stała rozbudowa dwustronnej współpracy z państwami eksportującymi ropę i gaz, w tym Rosją, Algierią, Libią i Egiptem. Włochy są trzecim co do wielkości konsumentem gazu ziemnego w Europie (90 mld m³) i znaczącym importerem energii elektrycznej, stąd ich zainteresowanie uregulowaniem współpracy transgranicznej Unii w tym zakresie z krajami tranzytowymi (Szwajcaria, Turcja). Włochy popierają utrzymanie bezpośredniego wsparcia finansowego dla rolników, jako rekompensaty za wypełnianie przez nich wielofunkcyjnej roli, ale w rosnącym stopniu z budżetów narodowych. Zajmują bardzo krytyczne stanowisko wobec rabatu brytyjskiego, jak również wobec wszelkich innych mechanizmów korekcyjno-kompensacyjnych, których beneficjentem są pojedyncze państwa unijne. Zdecydowanie uważają, że środki w ramach polityki spójności powinny być kierowane także do „starych” krajów UE. W trakcie negocjacji pakietu klimatyczno-energetycznego zajmowały stanowisko zbliżone do pozycji polskich.

5. Ramy prawno-traktatowe

Podstawowe znaczenie posiadają uregulowania Traktatu Akcesyjnego Polski do UE. Szereg kwestii związanych ze współpracą gospodarczą regulują bilateralne umowy międzyrządowe:

• Umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania z 1985 r.,
• Umowa w sprawie popierania i ochrony inwestycji z 1989 r.,
• Memorandum o współpracy na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw z 1999r.

Strona włoska zwróciła się z wnioskiem o wypowiedzenie umowy o wzajemnej ochronie i wspieraniu inwestycji zagranicznych w powołaniu na sugestie Komisji Europejskiej. W kwietniu 2009r. odbył się w Warszawie I Polsko-Włoski Szczyt Międzyrządowy z udziałem Premierów, w trakcie którego Wicepremier W.Pawlak i Minister C.Scajola podpisali deklaracje o współpracy ministerstw gospodarki w energetyce oraz kooperacji przemysłowej.

6. Polsko - włoskie obroty towarowe (w mln EUR)

Źródło: GUS, *dane wstępne 

Włochy są aktualnie drugim partnerem handlowym Polski z ok. 6% udziałem w obrotach z krajami UE ogółem. W roku 2010 wartość wzajemnych obrotów handlowych przekroczyła 14,7 mld EUR, eksport do Włoch - 7,1 mld EUR, zaś import z Włoch -7,6 mld EUR - pozytywnym zjawiskiem był wzrost polskiego eksportu do Włoch, mimo, ze saldo obrotów pozostało ujemne (-505 mln EUR). W 2009 roku nastąpił spadek obrotów handlowych o 15% związany z zjawiskami kryzysowymi w gospodarce europejskiej. Dopiero w okresie styczeń-październik 2010 r. import z Włoch osiągnął poziom ubiegłoroczny, podczas gdy w polskim eksporcie wystąpił już kilkuprocentowy wzrost w porównaniu do analogicznego okresu 2009 r. w 2010 r. Polska awansowała na 8 miejsce we włoskim eksporcie i 11 we włoskim imporcie (2% udziału we włoskim hz). Cechą charakterystyczną wymiany był dotychczas strukturalny deficyt handlowy związany z wysokim importem polskiej branży samochodowej oraz art. konsumpcyjnych pochodzenia przemysłowego i leków. W rezultacie znacznego zmniejszenia importu w latach 2009 - 2010 nastąpił  silny spadek deficytu. Polsko-włoską wymianę handlową cechuje koncentracja na kilku grupach towarowych. Najwyższy udział  wykazują pojazdy samochodowe, silniki spalinowe, części i akcesoria samochodowe, urządzenia elektroniczne i transmisyjne dla TV oraz artykuły spożywcze. Głównymi pozycjami w imporcie z Włoch są również części i akcesoria do pojazdów samochodowych, silniki spalinowe, towary branży maszynowej, sprzęt gospodarstwa domowego, wyroby chemiczne i farmaceutyki.  Funkcjonowanie obu krajów w ramach jednolitego rynku UE, zawieszenie ograniczeń w swobodzie podejmowania pracy powoduje, że nie występują istotne bariery w rozwoju bilateralnych stosunków handlowych.

7. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Włochy zajmują 8 miejsce na liście największych inwestorów zagranicznych w Polsce (spadek z 7 miejsca). Wielkość zainwestowanego kapitału włoskiego na koniec czerwca 2010 roku  wyniosła 8 miliardów Euro (3,12% wszystkich inwestycji zagranicznych), a liczba  funkcjonujących w Polsce włoskich przedsiębiorców wynosi szacunkowo ok. 1 000. Ponad połowa wartości tych inwestycji przypada na koncern Fiata (zatrudnia ok. 9 500 osób, wielkość zatrudnienia zapewne spadnie w związku z przeniesieniem nowego modelu Pandy do Włoch) i bank UniCredit. Należy do niego Bank Pekao S.A. W ostatnich latach największe włoskie inwestycje to odlewnia firmy Brembo, producenta tarcz hamulcowych, fabryka lodówek firmy Merloni oraz  Manuli Hydraulics, która w 2010r. podjęła decyzję o budowie nowego zakładu w  Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. W 2010 r. odnotowano 10 projektów typu greenfield z Włoch o wartości ok. 330 mln USD. Inwestrorzy włoscy są głównie związani z przetwórtswem przemysłowym i usługami. Polskie inwestycje kapitałowe we Włoszech nie są wysokie (ok. 50 mln Euro) i występują głównie w branży transportowej, handlu hurtowym i detalicznym, jakkolwiek liczba podmiotów dość szybko rośnie. Według szacunkowych danych zarejestrowanych jest ok. 100 polskich spółek kapitałowych i ponad 2000 podmiotów w formie samozatrudnienia w rzemiośle i usługach.

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP
00198 Roma, via Olona 2/4
tel.: + 39 06 854 11 28, + 39 06 854 81 89
faks: + 39 06 855 33 91
e-mail: info@infopolonia.it
strona internetowa: http://www.infopolonia.it/

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP 
Via Rubens 20, 00197 Rzym
Centrala tel.: +39 06.36204200
faks: +39 06.3217895
e-mail: ufficio.stampa@ambasciatapolonia.it
strona internetowa: http://www.ambasciatapolonia.it/

sierpień 2011 r.
Departament Spraw Europejskich