Ministerstwo Gospodarki > Współpraca międzynar... > Współpraca gospodarc...

WIELKA BRYTANIA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

Oficjalna nazwa państwa brzmi: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii. Wielka Brytania jest monarchia konstytucyjną.  Ludność Wlk. Brytanii liczy 58 mln mieszkańców. Gospodarka Wielkiej Brytanii postrzegana jest jako jedna z najsilniejszych i najbardziej liberalnych w Unii Europejskiej.

W 2008 r. gospodarka Wielkiej Brytanii (WB), wbrew wcześniejszym prognozom rządowym, poddała się światowemu kryzysowi finansowemu i gospodarczemu. Nie sprawdziły się żadne wcześniejsze prognozy dotyczące sytuacji gospodarczej w tym kraju. Koniunktura gospodarcza WB ostro wyhamowała w roku 2008 i zakładany jest dalszy jej spadek w roku 2009. Złą sytuację gospodarczą WB obrazują m.in. wzrastająca stopa bezrobocia kształtująca się na poziomie 5,8% w III kw. 2008 roku (wzrost o 0,4% w stosunku do kwartału poprzedniego i o 0,5% w stosunku rocznym) i pogarszający się stan finansów publicznych. Jedynie inflacja, będąca jednakowoż dużo powyżej zakładanego w roku ubiegłym poziomu 2–2,5%, zaczęła spadać z najwyższego od wielu lat poziomu 5,2% we wrześniu 2008 do 4,5% w październiku. 

Także od października ubr. zarówno przedstawiciele rządu brytyjskiego jak też centralnego Banku Anglii otwarcie mówią o recesji, jaka postępuje w tym kraju. Od ostatnich dwóch kwartałów 2008 r. praktycznie nie obserwowany jest wzrost gospodarczy. GDP w trzecim kwartale 2008 roku spadł do -0,5% w stosunku do 0,0% w drugim kwartale.

Obecny Pre-budget Report (nazywany potocznie „budżetem recesji”) zakłada zwiększenie długu publicznego do 394 mld GBP na przestrzeni lat 2008-09 – 2012-13. Dług publiczny WB wzrosnąć ma powyżej wcześniej planowanego poziomu, do 41,2% GDP w roku 2008-2009 i wzrastać będzie według prognoz aż do 57,4% GDP w roku  2013-2014

W najnowszym Pre-budget Report zostało także potwierdzone, że rząd zawiesił zasadę limitu zaciągania pożyczek budżetowych tylko do wysokości 40% GBP. Przewidywany jest wzrost zadłużenia netto (public sector net borrowings) z 2,6 % GDP w roku budżetowym 2007-2008 do 2008-2009 – 5,3 % GDP (78 mld GBP) z przewidywanym dalszym trendem wzrastającym w roku 2009-2010 – 8% GDP (118 mld GBP). Jak założono dla bieżącego roku budżetowego wydatki budżetowe ogółem wyniosą 623 mld GBP (tj. ok.10,1 tys. GBP na obywatela), dochody budżetowe ogółem 545 mld GBP. W roku 2009-2010 zakłada się wzrost wydatków budżetowych do wysokości 654 mld GBP, a w 2010-2011 do 682 mld GBP. Jednym z głównych założeń mających zahamować recesję jest zmniejszenie podatku VAT z 17,5% do 15%, począwszy od 1 grudnia ub.r. aż do końca 2009 roku. Później ma powrócić do poprzedniej wartości. W odniesieniu do towarów akcyzowych (alkohol, tytoń i paliwa) obniżka ta zostanie wyrównana akcyzą. Zaproponowany w dokumencie pakiet fiskalny zakłada wpompowanie przez rząd 20 mld GBP do gospodarki brytyjskiej w ciągu najbliższego roku, w celu zapobieżenia głębokiej recesji. Obniżone zostały szacunki tegorocznego wzrostu gospodarczego WB, przedstawione w marcu ubr. w dokumencie budżetowym z wcześniejszych 2% do 0,75%. Obniżona została także prognoza wzrostu na rok 2009 do między -0,75% a -1,25% z przewidywanych wcześniej 2,5%. Rząd przewiduje, że widoczny wzrost gospodarczy, pomiędzy 1,5% a 2% nastąpi dopiero w roku 2010. W sektorze wydatków publicznych rząd przewiduje, że realne wydatki wzrosną o około 1,2% w ciągu roku, a około 3 mld GBP wydatków zostanie przeniesionych z założeń finansowych na lata 2010-11 do puli wydatków roku bieżącego. Rząd zamierza wydać także 535 mln GBP na inwestycje z zakresu efektywności energetycznej, transportu kolejowego i ochrony środowiska. Poinformowano także, iż zamierza się zaoszczędzić dodatkowe 5 mld GBP (z przewidywanych wcześniej na lata 2007–10, 30 mld GBP) planowanych w związku ze wzrostem efektywności w sektorze publicznym.

W zakresie energii dokument zakłada także możliwość ingerencji rządu w rynek energii w celu obniżenia rachunków za gaz i energię elektryczną. Rząd zamierza także wydać 100 mld GBP, aby pomóc obywatelom w ociepleniu budynków mieszkalnych. W zakresie środowiska naturalnego rząd planuje wdrożenie nowego systemu opłat za poszczególne kategorie samochodów. Podatek akcyzowy od wszystkich typów samochodów ma wzrosnąć o 5 GBP w roku przyszłym, natomiast zróżnicowanie akcyzy w zależności od emisji CO2 przez dany model samochodu ma zostać wprowadzone od 2010 r. Do roku 2037 zostanie także przedłużony wymóg wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł i stosowania coraz bardziej przyjaznych środowisku metod jej wytwarzania. Zostanie także wprowadzony nowy podatek lotniczy, który będą płacić pasażerowie w zależności od długości trasy przelotu.

Rząd zakłada odłożenie w czasie wzrostu podatku dochodowego od sektora małych przedsiębiorstw. Uprzednio zakładano, że wzrośnie on od 2009 roku z 21 do 22%. Małe i średnie przedsiębiorstwa mają także uzyskać obniżenia podatkowe w wysokości 1 mld GBP poprzez rządowy program Small Business Finance Scheme oraz 2 mld GBP gwarancji bankowych. Rząd przeznaczy także dodatkowe 4 mld GBP dla banków w celu pomocy małym i średnim przedsiębiorstwom. Według założeń rządowych banki powinny pójść za przykładem Royal Bank of Scotland (RBS) i nie podwyższać opłat bankowych dla MSP. Będą one także mogły rozkładać swoje zobowiązania podatkowe tak, aby zachować płynność finansową. Od stycznia 2009 roku SMEs zyskają także gwarancje eksportowe w wysokości 1 mld GBP. Zakłada się także rozszerzenie systemu pomocy przedsiębiorstwom, które były dochodowe, lecz obecnie ponoszą straty. Straty do wysokości 50 tys. GBP będą odpisywane z dochodów przez nie osiągniętych w ciągu ostatnich trzech lat, a nie jak zakładano uprzednio, jednego roku. Według rządu ma to pomóc aż 75 tysiącom małych i średnich przedsiębiorstw.

Rząd zdecydował o wprowadzeniu od 2010 roku 45% stawki podatku dochodowego od dochodów rocznych powyżej 150 tys. GBP. Od kwietnia 2010 r. zniesione zostaną także wszystkie osobiste bonifikaty i ulgi dla osób o dochodach rocznych powyżej 140 tys. GBP. Także od kwietnia 2010 r zwiększona zostanie o 0,5% składka na ubezpieczenie społeczne, jednakże osoby zarabiające poniżej 20 tys. GBP rocznie zostaną z niej zwolnione w całości.

W związku z trudną sytuacją na rynku nieruchomości rząd zamierza przedstawić pakiet pomocy dla sektora mieszkaniowego w wysokości 1.8 mld GBP. Dodatkowe 775 mln GBP ma zostać przeznaczone na inwestycje w nowo budowane mieszkania i modernizację starych

W ramach Finance Bill’2009 rząd zapowiada także reformę sytemu podatkowego w celu uatrakcyjnienia WB jako miejsca lokowania międzynarodowych przedsiębiorstw (przewidywane są np. zwolnienia podatkowe w zakresie opodatkowania dywidendy średnich i dużych grup kapitałowych, bez względu na wysokość udziału). Projekt odpowiednich przepisów został przekazany do konsultacji w grudniu 2008 r.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Wskaźniki	2005	2006	2007 szacunek	2008 szac.	2009 progn.
PKB na 1 mieszkańca (w tys. €)	27,3	28,4	b.d.		-
PKB (w mld €)	1790,7	1873,0	1.365 mld GBP		-
PKB (dynamika w %)	1,8	2,75	3,0	0,75 -1,5(IV kw)	-1,25 - -0,75
Deficyt budżetowy (% PKB)	0,5	2,8	2,6	2,9	-
Dług publiczny (% PKB)	35,5	37,5	36,3	41,2	48,2
Inflacja (w %)	2,0	2,75	2,0	3,75 3,1 (XII)	0,5 3,0 (I 09)
Bezrobocie (w %)	5,0	5,5	5,4	5,2 6,5 (XI-I 09)	-
Eksport (w mld €)	309,1	b.d.	105,9 mld GBP I poł. 07	100,4 (I-VI)	-
Import (w mld €)	405,6	b.d.	149,5 mld GBP I poł. 07	139,1 (I - VI	-
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (mld €)	219 mld USD	170 mld USD	b.d.	b.d	-
Inwestycje bezp. Wlk. Brytanii za granicą (mld €)	b.d.	b.d.	b.d.	b.d	-

Źródło: Office for National Statistics, HM Treasury, Eurostat, Pre-Budget Report 2008

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Stosunki gospodarcze między Polską a Wielką Brytanią regulowane są m.in. przez:

• Traktat Akcesyjny z 16 kwietnia 2003 r.
• Wieloletnią umową o rozwoju współpracy gospodarczej, przemysłowej, naukowej i technicznej między Rządem PRL a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii, podpisanej w Londynie dnia 20.03.1973r. (niepublikowana) www.msz.gov.pl/bpt/documents/9477.pdf
  
• Konwencję między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, podpisanej w Londynie dnia 20 lipca 2006 r. ( Dz.U. 2006 nr 226 poz. 1646).
• Umowę między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisana w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r.( Dz.U. 1988 nr 12 poz. 93).
  

3. Wymiana handlowa z Polską

mln EUR

	2006	Dynamika 2005=100	2007	Dynamika 2006=100	2008	Dynamika 2007=100	2009 6 m-cy	Dynamika 2008=100
Obroty	7.912,1		9.796,8	123,8	10.740,4	109,6	4.262,33	79,29
Eksport	5.020,9	125,8	6.050,2	120,5	6.699,95	110,7	2.865,74	85,64
Import	2.891,3	115,1	3.746,5	129,6	4.040,45	107,8	1.396,85	68,82
Saldo	2.129,6	*	2.303,7	*	2.659,50		1468,89

Dane: DAiP MG, GUS

Według danych handlu zagranicznego Polski za 2008 r. udział Wlk. Brytanii  w obrotach Polski z krajami UE wyniósł 4,15%.

W 2008 r. wzajemne obroty osiągnęły wartość 10 740,4 mld EUR w tym polski eksport wyniósł 6 699,95 mld EUR a import z WB wyniósł 4,040,45 mld EUR.
W strukturze polskiego eksportu do Wielkiej Brytanii przeważają towary wysoko przetworzone, a dominującą pozycję stanowią maszyny i urządzenia mechaniczno-elektryczne, których udział wykazuje stałą tendencję wzrostową i stanowi ponad 50% wartości całego eksportu do Wielkiej Brytanii.

Struktura towarowa polskiego eksportu do Wielkiej Brytanii w 2008 r. przedstawiała się jak niżej:

• Maszyny i urządzenia - wartość 2130,3 mln euro,  udział 31,8%;
• Środki transportu - wartość 1253,2 mln euro, udział 18,71%;
• Metale nieszlachetne i wyroby - wartość 467,0 mln euro, udział   6,97%;
• Produkty chemiczne - wartość 456,2 mln euro, udział 6,81%;
• Gotowe art. rolno-spożywcze - wartość 432,4 mln euro, udział   6,45%;
• Wyroby różne - wartość 379,2 mln euro, udział 5,66%.
  

W polskim eksporcie do Wielkiej Brytanii dominującą rolę odgrywają duże firmy zagraniczne, które zainwestowały w produkcję w Polsce i teraz eksportują swoje wyroby na rynki Unii Europejskiej. Dotyczy to w głównej mierze sprzedaży silników, aparatury telekomunikacyjnej, samochodów, mebli, wyrobów czekoladowych itp.
Coraz powszechniejszą staje się też kooperacja przemysłowa, tj. przenoszenie przez firmy brytyjskie produkcji komponentów i podzespołów do Polski.

W przypadku polskiego importu z Wielkiej Brytanii zarówno tempo, jak też jego struktura nie ulegają zasadniczym zmianom. Zdecydowaną przewagę mają towary wysoko przetworzone, tj. pojazdy, maszyny i urządzenia mechaniczne i elektryczne oraz produkty przemysłu chemicznego, w tym głównie farmaceutyki - łącznie około 50% udziału w imporcie.

Struktura polskiego importu w 2008r. przedstawiała się jak niżej:

• Produkty chemiczne - wartość 957,9 mln euro, udział 23,71%;
• Maszyny i urządzenia - wartość  870,8 mln euro, udział 21,55%;
• Środki transportu - wartość  669,1 mln euro, udział 16,56%;
• Tworzywa sztuczne - wartość 270,1 mln euro, udział 6,68%;
• Metale nieszlachetne - wartość 250,8 mln euro, udział 6,21%;
• Produkty mineralne - wartość 206,1 mln euro, udział 5,10%).

Perspektywy współpracy. W gospodarce Wielkiej Brytanii, w dobie kryzysu w gospodarce światowej nastąpi w 2009r. spadek o -1,25% do –0,75% wartości PKB, przy wzrastającym bezrobociu i niskiej inflacji oraz niestabilnej sytuacji finansów publicznych.

Dynamicznie rozwijający się eksport na rynek brytyjski świadczy o dużym potencjale strony polskiej, jak też i o chłonności rynku brytyjskiego. Stąd przy stosunkowo wysokich kosztach wytwarzania, zwłaszcza w tzw. przemysłach tradycyjnych, elastyczność popytu na towary z importu jest tutaj stosunkowo wysoka. Biorąc pod uwagę zaawansowanie technologiczne polskich przedsiębiorstw, wykształconą kadrę techniczną, stosunkowo niskie koszty produkcji itp., należy przyjąć, że polski eksport do WB będzie nadal wzrastać, lecz w związku ze zmieniającą się relacją kursową i obniżonym, w wyniku kryzysu, popytem wewnętrznym w WB, jego wzrost nie będzie tak dynamiczny.

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Według danych NBP wartość inwestycji Wlk. Brytanii w Polsce na koniec 2007 r. wyniosła EUR 4606,5 (8 miejsce). Łączna ilość zarejestrowanych inwestorów brytyjskich w Polsce (powyżej 1 mln EUR) wynosi ponad 80, przy czym pierwsza 15-ka największych firm zainwestowała ponad 80% całości inwestycji brytyjskich w Polsce. Do największych inwestycji brytyjskich w Polsce należą: Tesco Plc (supermarkety), Imperial Tobacco Plc (przemysł tytoniowy), GlaxoSmithKline (farmacja), British Oxygen Corporation (gazy techniczne), AVIVA Plc (finanse), Bates Ltd (transport, magazyny), Cadbury’s Schweppes (art. spożywcze), Shell Overseas Holdings Ltd. (produkty naftowe).
Obserwujemy również znaczny wzrost zainteresowania ze strony polskich firm jak też osób fizycznych podejmowaniem działalności gospodarczej, w tym głównie usługowej, na terenie Wielkiej Brytanii. Rejestrowane są firmy z sektora budowlanego, przedstawicielstwa polskich firm produkcyjnych i handlowych, polskie hurtownie, sklepy, restauracje, bary itp. Według szacunków BPCC już 40 tys. firm tego typu założonych przez Polaków funkcjonuje w Wielkiej Brytanii. Wartość polskich inwestycji na terenie Wielkiej Brytanii wg danych NBP na koniec 2007r. wyniosła 778,8 mln EUR, co plasuje ten kraj na szóstym miejscu wśród polskich inwestycji za granicą.

5. Dostęp do rynku

Wielka Brytania dokonała otwarcia rynku pracy dla obywateli polskich z dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej. Otwarcie rynku pracy ma duże znaczenie dla realizacji na rynku brytyjskim kontraktów przez polskie przedsiębiorstwa z zaangażowaniem pracowników z kraju. Zgodnie z oceną administracji brytyjskiej pełne otwarcie rynku pracy dla nowych krajów członkowskich UE było korzystne dla gospodarki brytyjskiej.
Pracownicy z Polski znajdują zatrudnienie głównie w hotelarstwie i gastronomii, rolnictwie, przemyśle przetwórczym, służbie zdrowia, handlu, budownictwie i transporcie.
Nie odnotowano żadnych przeszkód ani barier w handlu z Wielką Brytanią. Istniejące specyficzne wymagania odnośnie wprowadzania pewnych towarów na rynek brytyjski nie mają charakteru dyskryminacyjnego, gdyż stosowane są jednakowo wobec wszystkich dostawców (erga omnes). Dotyczy to w szczególności przepisów odnośnie kwarantanny zwierząt oraz bardziej niż w pozostałych krajach UE restrykcyjnych przepisów w zakresie przemysłu meblarskiego (konieczność posiadania specjalnych certyfikatów na bezpieczeństwo p.poż.).

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
15 Devonshire Street
London W1G 7AP United Kingdom
Tel.: +44 20 7580 5481; Fax: +44 20 7323 0195
E-mail: weh@polishemb-trade.co.uk
Strona internetowa: http://london.trade.gov.pl/

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Ekonomiczny1
5 Devonshire Street
London W1G 7AP United Kingdom
Tel.: +44 20 7580 5481;
Fax: +44 20 7323 0195
E-mail: weh@polishemb-trade.co.uk
Strona internetowa: http://www.london.polemb.net/

wrzesień 2009 r.
Departament Spraw Europejskich