Współpraca gospodarcza: Szwecja

SZWECJA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Sytuacja gospodarcza

Królestwo Szwecji jest monarchią konstytucyjną, w której realną władzę wykonawczą sprawuje rząd pod przewodnictwem premiera. W roku 1995 Szwecja przystąpiła do Unii Europejskiej wraz z Finlandią i Austrią. Szwecja zajmuje obszar 450 tys. km2, z czego około 53% zajmują lasy, a jej ludność liczy 9,5 mln mieszkańców. Należy do grupy najbogatszych krajów UE, jej dochód narodowy jest wyższy o ok. 23% od średniego dochodu per capita w całej UE (liczonego wg siły nabywczej). Szwecja jest oceniana jako jedna z lepszych gospodarek wśród państw OECD. Pozostaje poza strefą euro, pomimo, że wypełnia kryteria konwergencji, a Traktat UE nie przewiduje derogacji dla Szwecji w tym zakresie. Społeczeństwo szwedzkie odrzuciło przyjęcie wspólnej waluty w narodowym referendum we wrześniu 2004 r.

Najważniejsze gałęzie gospodarki szwedzkiej to przemysł drzewny, maszynowy i elektroniczny. Szwecja jest liderem w technologiach ochrony środowiska. Polityka rządu, podobnie jak w Finlandii, ma orientację pro-socjalną, choć obecnie rząd sprawuje koalicja liberalno-prawicowa. Pozycja związków zawodowych jest bardzo silna. Bezrobocie w Szwecji należy do najmniejszych w krajach UE. Istotne problemy gospodarcze Szwecji to wpływ kryzysu na jej otwartą gospodarkę, zmonopolizowanie niektórych gałęzi (np. sektora handlu detalicznego) oraz wysokie koszty siły roboczej, a także starzejące się społeczeństwo i wysokie koszty opieki socjalnej i absencji zdrowotnej.

Szwecja jest eksporterem netto, nadwyżka w jej obrotach handlowych (towary i usługi), która od lat przekraczała 20 mld EUR, w roku 2010 spadła do 18,6 mln EUR. Najważniejsi partnerzy eksportowi Szwecji (wg stanu z 2010 r.) to: Norwegia (10,6% eksportu), Niemcy (10,2%),  Wielka Brytania (7,4%), Dania (7,3%)  i Finlandia (6,4%). Główni partnerzy importowi to: Niemcy (18,1% importu), Norwegia (9%), Dania (8,3%), Holandia (6,5%), Finlandia (5,3%).
Szwecja, podobnie jak inne kraje europejskie, odczuła boleśnie skutki globalnego kryzysu finansowego. Na początku roku 2008 zakładano wzrost PKB na poziomie ok. 3%, kryzys spowodował spowolnienie gospodarki szwedzkiej znaczniejsze niż szacowano jeszcze pod koniec 2008 r. Ostatecznie w 2008 r. odnotowano jego spadek o 0,4%, a w 2009 r. PKB Szwecji skurczył się o ponad 5%. Dane szacunkowe Eurostat na koniec 2010 r. wskazują jednak na powrót Szwecji na ścieżkę rozwoju i wzrost PKB o ok. 5,7% w 2010 r. oraz 4,2% w 2011 r.
Pod koniec 2008 r. rząd Szwecji przedstawił plan stabilizacyjny będący odpowiedzią na kryzys gospodarki światowej. Plan ten zakładał przeznaczenie 15 mld SEK (ok. 1,5 mld EUR) na program gwarancyjny dla banków. Bank centralny Szwecji zredukował znacznie oprocentowanie swoich instrumentów finansowych. W lipcu 2009 r. stopa oprocentowania repo wzostała zredukowanado  0,25%, zaś stopa depozytowa banku centralnego została ustalona na poziomie ujemnym -0,25%. W 2010 r. stopy procentowe ponownie wzrosły i pod koniec roku  stopa repo wynosiła 1,25%, a depozytowa 0,5%. W połowie 2011 r. stopa depozytowa wzrosła do 1%, a repo do 1,75%. Finanse publiczne Szwecji są zdrowe.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki

Źródła: Biuro Statystyczne Szwecji, EUROSTAT

2. Ramy prawno-traktatowe

Polsko-szwedzkie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 r. w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpieniu Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej (Dz.U. 2004 nr 90 poz. 864).
Ponadto obowiązują umowy dwustronne w zakresie nie objętym uregulowaniami UE, wśród których najważniejsze, to:

• Umowa w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji z 13.10.1989 r., weszła w  życie 4.01.1990 r. (Dz.U. 1990 nr 38 poz. 218);
• Konwencja w sprawie unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodów z 19.11.2004 r., weszła w życie 17.02.2006 r. (Dz.U. 2006 nr 26 poz. 193);
  Szwecja jest sygnatariuszem Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, z 11 kwietnia 1980 r., do której także przystąpiła Polska (Dz.U. 1997 nr 45 poz. 286). Szwecja, podobnie jak inne kraje skandynawskie (Dania, Finlandia, Norwegia) zadeklarowała w dokumencie ratyfikacyjnym, zgodnie z art. 92 par. 1, że nie będzie związana Częścią II Konwencji dotyczącą zawierania umów.

3. Polsko-szwedzkie obroty towarowe (w mln EUR)

Źródło: GUS

Szwecja w 2010 r. była 11 partnerem Polski w świecie i 8 w UE pod względem obrotów, z udziałem w eksporcie 2,96% i w imporcie 1,88%. Polskie obroty towarowe ze Szwecją w ostatnich latach charakteryzowały się bardzo dynamicznym wzrostem. Od roku 1998 uległy podwojeniu.

Udział Polski w obrotach Szwecji jest również istotny. W 2010 r. Polska znalazła się na 12 miejscu wśród odbiorców szwedzkich towarów i 13 wśród krajów eksportujących na rynek szwedzki - z udziałem odpowiednio 2,55% i 2,88%.
W strukturze obrotów towarowych Polski ze Szwecją najważniejszą rolę odgrywają wyroby przemysłu elektromaszynowego (ok. 52% eksportu i ok. 48% importu). Głównymi wyrobami z tej grupy eksportowanymi na ten rynek są: pojazdy samochodowe oraz ich części i akcesoria, aparatura odbiorcza dla telewizji oraz jej części, drut izolowany, części do urządzeń służących do podnoszenia, przenoszenia, załadunku lub rozładunku, łożyska toczne. Duży udział w handlu mają wyroby metalurgiczne, wyroby przemysłu chemicznego, wyroby przemysłu drzewno-papierniczego oraz produkty mineralne. Ważną grupę towarów eksportowanych do Szwecji stanowią meble i wyroby z drewna (płyty, sklejki itp.) - stanowią obecnie łącznie ok. 16 % eksportu do Szwecji.
Pod koniec 2008 r. odnotowano duży spadek wzajemnych obrotów. Negatywna tendencja utrzymała się w 2009 r., spadek wzajemnych obrotów wynosił ok. 30% w porównaniu do 2008 r. Na początku roku 2009 znacząco wzrósł udział we wzajemnych obrotach artykułów pochodzenia rolniczego (udział eksportu wzrósł z 4% do 6% a importu z 3 do 10%). Pod koniec roku 2009 odnotowano niewielką poprawę w zakresie eksportu z Polski i pogłębianie się spadku importu ze Szwecji, natomiast w 2010 r. wzajemna wymiana ponownie dynamicznie rosła. Tendencja ta utrzymuje się na poczatku 2011 r.

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, pod koniec 2009 r. w Polsce funkcjonowało 676 spółek z udziałem kapitału szwedzkiego, a liczba udziałowców wyniosła 830. Podstawowy kapitał zagraniczny spółek szwedzkich wyniósł 3 843 mln PLN, co stanowiło 2,5% kapitału zagranicznego ogółem.
Z powyżej wymienionych spółek kapitałem zagranicznym powyżej 1 mln USD dysponowało 100 firm. Kapitał podstawowy kapitał tych spółek był oszacowany na 3.509,9 mln PLN, co stanowiło 2,49% wartości wszystkich inwestycji powyżej 1 mln USD.
Łączna wartość bieżąca szwedzkich bezpośrednich inwestycji w Polsce (inaczej nazywanych jako zobowiązania polskie z tytułu szwedzkich inwestycji bezpośrednich) na koniec 2009 roku wyniosła według Narodowego Banku Polskiego 6 399,4mln EUR - odnotowano przyrost o ponad 1 mld EUR w stosunku do roku 2008 (5 377,6 mln EUR).
Szwecja jest 6 inwestorem w Polsce (po Niderlandach, Niemczech, Francji, Luksemburgu i USA) z udziałem w inwestycjach bezpośrednich ogółem ok. 4,56 %.
Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych odnotowała pod koniec 2009 r. 82 dużych inwestorów zarejestrowanych w Szwecji inwestujacych w Polsce. Pełna lista PAIIZ znajduje się na stronie internetowej PAIIZ - Lista największych inwestorów zagranicznych w Polsce z komentarzem-grudzień 2009 r.  Najwięksi szwedzcy inwestorzy bezpośredni w Polsce to: Vattenfall AB (planuje wycofanie się z Polski), IKEA, Telia AB, Nordea Bank Sweden AB, Skanska Kraft AB, Arctic Paper AB, Svenska Handelbanken, Volvo AB, Swepol Link AB, NCC AB, Trelleborg AB, Skandinavska Enskilda Banken AB (SEB), Alcro-Beckers AB, SKF, Sansvik. Ostatnio w Polsce rozwija działalność inwestycyjną firma Elektroluks, największy w świecie producent sprzętu AGD. Vattenfall i IKEA planują zwiększenie swoich inwestycji, plany inwestycyjne tych firm sięgają 1 mld EUR w nadchodzących latach. W sierpniu 2010 r. IKEA rozpoczęła budowę nowoczesnej fabryki paneli, tartaku i lakierni w gminie Orla. Plany przewidują zainwestowanie w te zakłady 340 mln EUR.

Łączna wartość zainwestowanych w Szwecji polskich kapitałów bezpośrednich, szacowana przez Narodowy Bank Polski, pozostała na tym samym poziomie co w roku 2008 i wynosiła na koniec 2009 r. (wg NBP) 184 mln EUR, co stanowiło ok. 1,15% bezpośrednich inwestycji Polski ogółem. W 2007 r. odpłynęło ze Szwecji ok 200 mln EUR polskiego kapitału.

5. Dostęp do rynku

Szwecja jest jednym z trzech „starych” krajów członkowskich, które nie wprowadziły barier w dostępie do rynku pracy po przystąpieniu nowych państw do UE. Od 2 maja 2004 r. obywatele nowych krajów członkowskich mogą przyjeżdżać do Szwecji i szukać tutaj pracy przez 3 miesiące. Jeśli te starania zakończą się powodzeniem, mogą otrzymać ważne przez 3 lata pozwolenie na pracę. Z chwilą legalnego podjęcia zatrudnienia, przysługują im i ich rodzinom świadczenia socjalne na równi z obywatelami szwedzkimi.
Usługodawcy z innych państw UE napotykają w Szwecji na trudności związane z działalnością szwedzkich związków zawodowych, które, szczególnie w sektorze usług budowlanych, stawiają podmioty zagraniczne przed praktycznym wymogiem przystąpienia do układów zbiorowych. Wymóg ten stanowi znaczące ograniczenie swobody świadczenia usług. Praktyki te są zgodne ze szwedzkim prawem pracy i zostały zaskarżone przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości, który uznał je za niezgodne z prawem europejskim.Ze względu na wysokie wymagania konsumentów i administracji odpowiedzialnej za dopuszczanie artykułów żywnościowych na rynek szwedzki, a także zmonopolizowany system handlu detalicznego i hurtowego tymi artykułami, niezwykle trudno jest dostawcom z innych krajów wejść na rynek tych artykułów.

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP
Friggagatan 4, 114 27 Stockholm, Szwecja
tel.: + 46 8 453 84 20
faks: + 46 8 21 61 88
e-mail: stockholm@trade.gov.pl
strona internetowa: http://sztokholm.trade.gov.pl

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP
Karlavägen 35, 114 32 Stockholm, Szwecja
tel.: + 46 8 50 57 50 00
fax: + 46 8 50 57 50 86
e-mail: info.polen@polemb.se
strona internetowa: http://www.sztokholm.polemb.net/

sierpień 2011 r.
Departament Spraw Europejskich