Ministerstwo Gospodarki > Współpraca międzynar... > Współpraca gospodarc...

REPUBLIKA SŁOWACKA

Republika Słowacka
Typ państwa: republika parlamentarna
Powierzchnia: 49 035 km2
Ludność: 5,37 mln.
Podział administracyjny: 8 krajów i 79 powiatów

1. Sytuacja ogólna

Słowacja jest republiką demokratyczną o systemie rządów parlamentarno-gabinetowych. Na czele państwa stoi prezydent, wybierany w wyborach powszechnych (od 1999) na kadencję pięcioletnią. Ratyfikuje on umowy międzynarodowe, wysyła i przyjmuje ambasadorów, jest zwierzchnikiem sił zbrojnych. Jego kompetencje w polityce wewnętrznej są ograniczone: nominowanie premiera i rządu, prawo weta oraz inicjatywy ustawodawczej, możliwość rozwiązania parlamentu przed terminem w określonych konstytucyjnie sytuacjach. Prezydent dzieli się władzą wykonawczą z premierem, który stoi na czele gabinetu posiadającego poparcie większości jednoizbowego parlamentu – 150-osobowej Rady Narodowej Republiki. Zarówno rząd, jak i prezydent w drodze specjalnej procedury referendalnej mogą zostać odwołani przez społeczeństwo, co jak na Europę Środkową jest rozwiązaniem nader oryginalnym.
Obecnie funkcję premiera pełni Robert Fico popierany przez koalicję Partii Ludowej – Ruchu dla Demokratycznej Słowacji, Słowacką Partię Narodową oraz zwycięski  Smer, którego jest przewodniczącym.

2. Sytuacja gospodarcza

Rok 2008 był dla Słowacji kolejnym rokiem wysokiego wzrostu gospodarczego - wzrost o 6,4%. Czynnikami wewnętrznymi wzrostu gospodarczego był przede wszystkim wysoki popyt wewnętrzny, poprawne wyniki branż eksportowych, malejący, ale w dalszym ciągu zadawalający napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych, wzrost wydajności pracy, wysoka konkurencyjność niektórych sektorów gospodarki słowackiej oraz coraz lepsze wykorzystanie funduszy unijnych. Pierwsze skutki światowego kryzysu gospodarczego i finansowego zarejestrowano w październiku, kiedy to słowacka gospodarka zaczęła wchodzić w fazę wyraźnego spowolnienia. W reakcji na coraz wyraźniejsze symptomy spowolnienia gospodarczego, słowacki rząd przyjął w listopadzie 2008 r. pierwszy pakiet działań antykryzysowych. Do chwili obecnej wprowadzono już trzy pakiety antykryzysowe i trwają prace nad czwartym. Produkcja przemysłowa – była obok eksportu - jedną z głównych sił napędowych gospodarki Słowacji, zwłaszcza w I półroczu 2008 roku. Sytuacja w II półroczu ulegała  wyraźnemu pogorszeniu. Całoroczny wzrost produkcji przemysłowej wyniósł jedynie niecałe 2%, zaś w styczniu 2009 roku zarejestrowano - nie notowany od 1999 roku – spadek tej produkcji  aż o 27% w stosunku do analogicznego okresu 2008 r. Najwyższą dynamikę spadku - o 47,7% - zarejestrowano w sektorze środków transportu (głównie samochodów),  który ma podstawowe znaczenie dla gospodarki Słowacji. Bezrobocie w 2008 roku, po raz pierwszy w historii, spadło poniżej 10%, ale ta pozytywna tendencja  nie zostanie utrzymana. W 2009 roku przewiduje się wzrost stopy bezrobocia do ponad 12%. Ważnym osiągnięciem rządu RS w 2008 roku było odpowiednie przygotowanie tego kraju do wejścia do strefy euro z dniem 1 stycznia 2009 roku. Ostatnie prognozy KE przewidują w 2009 roku recesję na poziomie 2,6%, natomiast Ministerstwo Finansów RS w prognozie  z czerwca br. zakłada znacznie wyższy  jej poziom  - 6,2%. Średnia stopa inflacji wyniesie 2,2%, zaś prognozowany deficyt budżetowy wzrośnie do ok. 6,5% PKB.

3. Handel zagraniczny

Obroty handlu zagranicznego Słowacji w 2008 r. były o ponad 18 % wyższe niż w 2007 roku i wyniosły 96,1 mld EUR.  Wartość eksportu wzrosła o ok.20 % i  wyniosła 47,7 mld EUR, zaś wartość importu zwiększyła się o ponad 17%,osiągając 48,4 mld EUR. Deficyt handlowy Słowacji wyniósł 0,7 mld EUR. Najwyższy deficyt  handlowy  odnotowano  w handlu z Rosją, Koreą Płn, Chinami, Tajwanem oraz Japonią. Największą nadwyżkę Słowacja uzyskała w obrotach towarowych z Wielką Brytanią, Austrią,  Francją, Polską  i Włochami.
Eksport: Głównymi odbiorcami słowackich towarów  były: Niemcy (20,2%), Czechy (13,1 %), Francja (6,8%), Polska (6,6%),Węgry (6,2%) i Włochy (5,9%). Udział krajów UE w słowackim eksporcie wynosił 85,2%. Największy wartościowy udział w słowackim eksporcie  miały następujące grupy asortymentowe: maszyny i urządzenia mechaniczne 32,1%, środki transportu - 23,1%, metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych 13,8%, wyroby przemysłu chemicznego- 7,7%, produkty mineralne 5,9%, wyroby przemysłu drzewno-papierniczego- 4,2%, art. rolno-spożywcze- 3,9% oraz wyroby przemysłu lekkiego- 3,9%.
Import: Największymi dostawcami towarów na rynek słowacki  były następujące kraje: Niemcy (19,7 %), Czechy (11,3%), Rosja (10,8%), Korea Płd. (5,8%), Chiny (5,7%), Węgry (5,0%), Francja (4,0%) oraz Polska (3,9 %). Udział krajów UE w słowackim imporcie stanowił 67,1 %. Największy udział w słowackim imporcie miały następujące grupy asortymentowe: wyroby przemysłu elektromaszynowego – 46,4%, produkty mineralne 14,3%, wyroby przemysłu chemicznego – 12,3% oraz wyroby metalurgiczne - 10,8%. 

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

	2005	2006	2007	2008	2009*/
PKB w mld euro / c.stałe/	30.5	32.3	b.d	b.d	b.d
PKB (dynamika w %)	6,1	8,3	10,4	6,4	-2,6
PKB na 1 mieszk. (tys. EUR)	7,1	7,5	b.d.	15,5	b.d
Deficyt budżetu (w % PKB)	3,3	3,7	2,5	2,3	3,1
Dług publiczny (w % PKB)	46,5	30,4	30,6	29,2	32,2
Inflacja (w %)	2,7	2,7	2,5	4,6	2,0
Stopa bezrobocia (w %) - ILO	11,4	9,4	10,8	9,6	12,0
Eksport (w mld euro)	31,9	33,3	39,8	47,7	-10,2%
Import (w mld euro)	34,4	35,7	41,2	48,4	-7,6%

Dane: Słowacki Urząd Statystyczny, WE Amb. RP w Bratysławie; *- prognoza KE

4. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne

Wg najnowszych, nieoficjalnych danych Narodowego Banku Słowacji na dzień 31.12.2007r. skumulowana wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych dokonanych na Słowacji wyniosła 25.806,0 mln EUR. Najwięksi inwestorzy to: Holandia -5.140,6 mln EUR, Austria – 3.676,6 mln EUR, Włochy- 3.495,7 mln EUR oraz Niemcy -3.344,7 mln EUR. Branże, w które zainwestowano najwięcej kapitału: produkcja przemysłowa, produkcja i dystrybucja  energii elektrycznej, gazu i wody oraz pośrednictwo finansowe. Polska z inwestycjami wartości 74,7 mln EUR znalazła się na 20 miejscu. W 2008 roku bezpośrednie inwestycje zagr. na Słowacji wyniosły 916,3 mln EUR. W tym okresie najwięcej zainwestowały: Czechy – 497,1 mln EUR, Cypr – 187,5 mln EUR oraz Polska 42,1 EUR, która po raz pierwszy uzyskała tak wysoką pozycję / 3 miejsce/ wśród inwestorów lokujących swój kapitał na Słowacji.
Skumulowana wartość słowackich inwestycji za granicą wyniosła 1.285,1 mln EUR, w tym: w Czechach - 555,7 mln EUR, Austrii - 196,4 mln EUR, Luxemburgu  162,1 mln EUR. Polska znalazła się na 6 miejscu z łączną kwotą inwestycji słowackich 45,8 mln EUR. Największa wartość inwestycji została skierowana do sektora nieruchomości, pośrednictwa finansowego, produkcji przemysłowej oraz handlu hurtowego i detalicznego.
W 2008 roku Słowacja dokonała bezpośrednich inwestycji zagranicznych w innych krajach o wartości 150 mln EUR. Największą wartość osiągnęły inwestycje słowackie skierowane do: Czech - 94,0 mln EUR, Austrii - 58,2 mln EUR oraz Hiszpanii – 13,9 mln EUR. Najwięcej zainwestowano w sektorze nieruchomości, produkcji przemysłowej i pośrednictwie finansowym.
Należy się spodziewać, że kryzys finansowy i gospodarczy w krajach, które najwięcej inwestują na Słowacji, spowoduje zmniejszenie ilości i wartości inwestycji  w 2009 r. Gorsza niż w poprzednich latach sytuacja finansowa potencjalnych inwestorów, niski wzrost gospodarczy prognozowany w krajach UE na 2009r. oraz utrudniony dostęp do kredytów dla firm, nie zachęcają inwestorów do inwestowania na Słowacji.

5. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Z dniem akcesji do Unii Europejskiej Polska przyjęła prawodawstwo Wspólnot Europejskich w myśl podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 r. Traktatu Akcesyjnego. Utrzymano w mocy te polsko-słowackie umowy międzynarodowe, które nie są w kolizji z acquis communautaire, pozostałe zaś zostały wypowiedziane. Nadal obowiązują: Umowa między RP a RS o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku , podpisana 18 sierpnia 1994 roku w Warszawie (Dz.U. 1996 nr 30 poz. 131 ) oraz Umowa o ochronie inwestycji zagranicznych podpisana w Warszawie dnia 18 sierpnia 1994 roku (Dz.U. 1996 nr 55 poz. 246 ).

6. Obroty handlowe Polski z Republiką Słowacką

	2005	2006	2007	2008	Dynamika 2007=100	I-VII 2009	Dynamika 2008=100
Eksport	1 367,8	1.838,8	2219,9	2.851,62	128,5	1127,58	73,16
Import	1 495,2	1.781,9	2190,3	2.700,45	123,3	1085,71	70,28
Obroty	2 863,1	3.620,7	4410,2	5.552,08	125,9	2213,29	71,72
Saldo	-127,4	+56,9	+29,6	151,17	*	41,87	*

Źródło: DAP MG

Wymiana handlowa pomiędzy Polską i Słowacją zarejestrowała w 2008 roku ponownie wysoką, ponad 25%  dynamikę wzrostu. Wg danych Urzędu Statystycznego RS Polska zajmowała 4 pozycję w słowackim eksporcie oraz 9 pozycję w imporcie.
Na wskutek światowego kryzysu gospodarczego roku polsko-słowackie obroty handlowe w I półroczu 2009 roku, wg GUS, zarejestrowały spadek aż o ok. 30% w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego, w tym polski eksport o ponad. 27%.

Największe pozycje polskiego eksportu w 2008 roku na Słowację to: części i akcesoria do pojazdów samochodowych - 5,4% ogółu eksportu, izolowane druty i kable 3,4%, pozostałe wyroby z żelaza i stali 2,9%, oleje z ropy naftowej, inne niż surowe 2,9%, koks i półkoks z węgla kamiennego i brunatnego -2,9%, węgiel kamienny w różnych postaciach - 2,6%, meble do siedzenia i ich części - 2,6%, pozostałe sztaby i pręty ze stali niestopowej - 2,3% , kątowniki i inne profile z żelaza albo ze stali niestopowej - 2,2% oraz pozostałe meble i ich części – 2,1%.  Na ww. 10 ww. grup towarowych przypadało ok. 29,3% polskiego eksportu ogółem. Najdynamiczniej rósł eksport: koksu i półkoksu z węgla kamiennego i brunatnego, odbiorników telewizyjnych, kątowników, kształtowników i profili z żelaza lub stali niestopowej, urządzeń do automatycznego przetwarzania danych. Największy spadek w polskim eksporcie odnotowano w olejach z ropy naftowej, częściach do pojazdów samochodowych, koksie i półkoksie z węgla kamiennego i brunatnego, mebli do siedzenia, maszyn i urządzeń klimatyzacyjnych oraz drutów i kabli.

Do najważniejszych pozycji polskiego importu ze Słowacji należały: płaskie wyroby walcowane z żelaza lub stali niestopowej -  14,3%, oleje z ropy naftowej, inne niż surowe - 9,9%, urządzenia nadawcze dla radiofonii lub telewizji - 8,0%, samochody osobowe i inne pojazdy mechaniczne - 6,9%, części i akcesoria do pojazdów samochodowych - 2,3%, żelazostopy - 2,2%, silniki elektryczne - 2,1%, urządzenia nadawcze dla radiofonii -2,0%, automaty pralnicze - 1,7%, słód prażony lub nie prażony - 1,4%. Na te pozycje przypadało ok. 51% polskiego importu z tego kraju.
Największy wzrost wartości importu odnotowano w przypadku pojazdów samochodowych, części i podzespołów urządzeń nadawczych dla radiofonii i telewizji, wyrobów walcowanych z żelaza i stali. Zmniejszył się znacznie import ze Słowacji aluminium nieobrobionego, art. chemicznych, kukurydzy.

Według wstępnych danych Narodowego Banku Słowackiego (ewidencja inwestycji powyżej 16,6 tys. EUR), polskie przedsiębiorstwa zainwestowały na terenie Słowacji w okresie od 1993 do 31.12.2008 r. 74,7 mln EUR- 20 miejsce, udział 0,3%.
Polskie inwestycje na Słowacji związane są głównie z dystrybucją towarów rynkowych (materiały budowlane, meble, artykuły rolno-spożywcze, tekstylia, obuwie, sprzęt gospodarstwa domowego) oraz z branżą samochodową. Największe polskie inwestycje dotyczą produkcji i dystrybucji napojów (Maspex Wadowice) oraz usług doradztwa komputerowego i sprzedaży oprogramowania (Asseco Poland, Comarch), jak też dystrybucji materiałów budowlanych i artykułów wyposażenia wnętrz (Merkury Market).
W 2008 r. polskie inwestycje na Słowacji wyniosły 42,1 mln EUR (udział 4,6%)- 3 miejsce wśród inwestorów zagr. Najwięcej zainwestowały firma Merkury Market, która otworzyła sklep w Bratysławie (w planach na 2009 r. są kolejne w Żylinie i Michalowcach) oraz firma Enterprise Investor, która kupiła 43,0% akcji producenta napojów niealkoholowych Kofola - Hoop. W związku ze światowym kryzysem finansowym, którego skutki zaczęła również odczuwać Słowacja, firma Coffeheaven wycofała się z rynku słowackiego. Z tych samych względów z planowanej na Słowacji inwestycji w wysokości 50 mln EUR zrezygnowała Telefonica Kable.
Przedsiębiorstwa słowackie, w okresie od 1993 do 2008 r., zainwestowały w Polsce 45,8 mln EUR (Polska znajduje się na 6-tym miejscu wśród wszystkich krajów, w których firmy słowackie zainwestowały najwięcej).  W 2008r. słowackie firmy wycofały z Polski kapitał wartości 4 mln EUR.

7. Dostęp do rynku

W relacjach ze Słowacją (wzajemnie) nie stosuje się ograniczeń na rynku pracy i delegowania pracowników.

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Ekonomiczny Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
ul. Hummelova 4,
814 93 Bratislava
Tel: 00421-2-5443 2744
Faks: 00421-2-5443 2007
E-mail: weh@polamb.sk  
Strona internetowa : http://www.weh.polamb.sk/

październik 2009 r.
Departament Spraw Europejskich