Współpraca gospodarcza: Rumunia

RUMUNIA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne

Rumunia jest republiką parlamentarną, posiadającą prezydenta wybieranego w wyborach bezpośrednich i dwuizbowy parlament. W dniu 1 stycznia 2007 roku została przyjęta do Unii Europejskiej. Jest także członkiem WTO i NATO. Jest 7 co do wielkości krajem wspólnoty. Jej powierzchnia liczy 238 tys. km². Rumunia dzieli się na 41 okręgów i miasto wydzielone Bukareszt. Ludność Rumunii liczy ok. 21,7 mln mieszkańców.

Z punktu widzenia regionu, Rumunia jest jego liderem, będąc największym ludnościowo państwem bałkańskim i posiadając drugi w kolejności (po Grecji) wskaźnik wartości PKB. Rumunia zaliczana jest do intensywnie rozwijających się gospodarek byłego bloku socjalistycznego, która dotychczas utrzymywała dobre tempo wzrostu gospodarczego, kontrolując swoją inflację i posiadając bardzo niski poziom bezrobocia. Jednak kraj ten mocno odczuł skutki światowego kryzysu gospodarczo-finansowego z 2009 roku, co przełożyło się na jego wyniki ekonomiczne.

2. Sytuacja gospodarcza

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

* - prognozy, ** - szacunki

Źródło: Statystyki: Eurostat; MFW, International Financial Statistics za The Economist Intelligence Unit – Country Report January, April 2010; European Economic Forecast Spring 2010.

Polityka gospodarcza Rumunii, kraju który został dotknięty przez bardzo poważny kryzys gospodarczy w 2009 roku, była podporządkowana dwóm zasadniczym celom: zapobiegnięciu spadkowi wzrostu gospodarczego w warunkach głębokiego kryzysu gospodarczego (spadek PKB wyniósł 7,1%) i politycznego (rozpad koalicji rządowej od IX 2009 r.) oraz sprostaniu wymogom członkostwa w EU. W celu ochrony przed wpływem światowego kryzysu gospodarczego Rumunia wystąpiła także o międzynarodową pomoc finansową, w postaci pożyczki Międzynarodowego Funduszu Walutowego (12,95 mld), Unii Europejskiej (5 mld), Banku Światowego (1 mld na projekty inwestycyjne) i Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (1 mld w formie linii kredytowych dla banków).

Pomimo tych obiektywnych trudności udało się zrealizować lub zapoczątkować część działań określonych w planie antykryzysowym. Najważniejsze z nich miały na celu długoterminowe ograniczenie wydatków w sektorze finansów publicznych. Były to działania narzucone rządowi rumuńskiemu w ramach umowy na międzynarodową pożyczkę, gdzie zapisano, że wypłata kolejnych transz jest uzależniona od poziomu deficytu budżetowego oraz wprowadzenia działań mających na cele długoterminowe ustabilizowanie finansów państwa. Rumunii udało się uniknąć dwucyfrowego spadku PKB, a państwo w sumie bez większych trudności było w stanie realizować swoje zobowiązania. Okazało się, że gospodarka rumuńska ma solidniejsze podstawy od krajów bałtyckich, czy Ukrainy. Gospodarka rumuńska jest w dalszym ciągu w dużym stopniu zamknięta oraz uniezależniona od systemu bankowego. W czasie globalnego kryzysu gospodarczego, stanowi to jej przewagę. Ponadto w styczniu 2009 roku miał miejsce międzynarodowy kryzys gazowy. Duża część krajów, zwłaszcza należących do byłego bloku wschodniego, miała poważne kłopoty z zabezpieczeniem dostaw gazu dla przemysłu, a niektóre nawet do odbiorców indywidualnych, na skutek odcięcia dostaw gazu z rosyjskiego importu. Kryzys gazowy wykazał, że Rumunia jest krajem o stosunkowo dużym poziomie niezależności energetycznej. Pomimo całkowitego odcięcia importu, nie zanotowano żadnych przerw w dostawach gazu do odbiorców indywidualnych. Duzi odbiorcy gazu, przede wszystkim elektrociepłownie gazowe, w krótkim czasie przeszły na paliwo alternatywne, czyli mazut, utrzymując dzięki temu pełną moc produkcyjną.

W 2010 r. należy się spodziewać kontynuacji podjętych w 2009r. działań, zwłaszcza tych które zmierzają do ograniczenia wydatków budżetowych. W tej sprawie rząd jest bowiem związany porozumieniem z MFW i KE. Kontynuację polityki gospodarczej z 2009r. gwarantuje zachowanie przez E. Boca teki premiera - w grudniu, po rozstrzygnięciu wyborów prezydenckich, parlament zaakceptował nowy skład Rady Ministrów pod jego kierownictwem . Nowy rząd Rumunii będzie raczej unikał gwałtownych zmian w gospodarce, raczej nie zniesie ani nie podniesie linowych podatków. Deklaruje dalsze zmniejszanie liczby opłat para podatkowych. Rząd dążyć będzie prawdopodobnie do zwiększenia wykorzystania funduszy strukturalnych. Pewne obawy budzą wypowiedzi nowego Ministra Finansów, Sebastiana Vladescu, który szansy na bezkonfliktowe obniżenie wynagrodzeń w budżetówce, związane z koniecznością cięć wydatków, szuka w zwiększeniu inflacji. Rząd zapowiada kontynuację a nawet rozszerzenie programu „Grat” oraz „Pierwszy Dom”. Pierwszym, najbardziej pilnym zadaniem, będzie dokończenie restrukturyzacji administracji państwowej.

Rumunia pierwotnie zamierzała wejść do strefy EURO w 2014 r., jednak wobec pogorszenia stanu gospodarki termin przeniesiono na 2015r. Rumunia obecnie nie spełnia kryteriów konwergencji, przede wszystkim kryterium deficytu budżetowego, stabilności kursu wymiany krajowej waluty, długoterminowych stóp procentowych.

3. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Rumunia przystąpiła do Unii Europejskiej w dniu 1 stycznia 2007 r. Odtąd nasze relacje handlowe z Rumunią regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej (zgodnie z Traktatem dotyczącym przystąpienia Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. nr 90, poz. 864)), w tym również Traktat Akcesyjny o przystąpieniu Rumunii i Bułgarii do UE z dnia 25 kwietnia 2005 roku (Dz.U. 2006 nr 79 poz. 548).

Nie straciły ważności bilateralne umowy między Polską i Rumunią, których nie obejmuje kompetencja Wspólnoty, w tym:

• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rumunii w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, sporządzona w Warszawie 23 czerwca 1994 r. (Dz.U. 1995 nr 77 poz. 386);

• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rumunii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Warszawie dnia 23 czerwca 1994 r. (Dz.U. 1995 nr 109 poz. 530).

Rumunia przystąpiła do Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów z 11 kwietnia 1980 r., której sygnatariuszem jest Polska (Dz.U. 1997 nr 45, poz. 286).

4. Polsko - rymuńskie obroty towarowe w latach 2006-2009 (w mln EUR)

Rumunia jest obecnie 20 partnerem handlowym Polski i 14 w UE, z udziałem w obrotach ok. 0,93%, w tym jej udział w imporcie wynosi 0,54%, a w eksporcie 1,34%. Wśród największych partnerów handlowych Rumunii w 2009 r. Polska zajęła 11 miejsce, zarówno pod względem rumuńskiego eksportu, jaki i pod względem importu.

Rok 2009 stanowił okres wyraźnego kryzysu gospodarczego w Rumunii i związanego z nim poważnego spadku wymiany towarowej. Dekoniunktura objęła także wymianę z Polską. Wzajemne obroty towarowe sięgnęły 1863,7 mln EUR (eksport z Polski 1291,5 mln EUR, import z Rumunii 572,1 mln EUR, saldo dodatnie dla Polski 719,4 mln EUR). W stosunku od analogicznego okresu 2008r. eksport z Polski spadł o 28 %, a import z Rumunii o 14%. Trzeba jednak pamiętać, że w 2008 r. zanotowano rekordowy poziom wymiany towarowej. Obroty towarowe sięgnęły wtedy 2464,3 mln EUR, w tym eksport z Polski 1801,5 mln EUR, import z Rumunii 662,8 mln EUR, a saldo dodatnie dla Polski wyniosło 1138,7 mln EUR).

W 2009 roku największe grupy towarowe w polskim eksporcie do Rumunii to:

• maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny (158,8 mln EUR)
• metale nieszlachetne i produkty z metali nieszlachetnych (128,8 mln EUR)
• produkty chemiczne (102,3 mln EUR)
• produkty spożywcze, napoje i tytoń (94 mln EUR)
• guma i produkty z tych tworzyw (85,2 mln EUR)

W imporcie towarów z Rumunii, największe grupy towarów to:

• maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny (119,8 mln EUR)
• metale nieszlachetne i produkty z metali nieszlachetnych (63,5 mln EUR)
• guma i produkty z tych tworzyw (60,0 mln EUR)
• środki transportowe i materiały transportowe (57,7 mln EUR)
• tekstylia i produkty tekstylne (40,1 mln EUR).

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Wg szacunku Banku Narodowego Rumunii,  w okresie styczeń – wrzesień 2009 r. napłynęło do tego kraju 3,52 mld EUR bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Tak więc łączny napływ FDI w latach 2004 - 2009 (do końca września) wyniósł 49,5 mld EUR, co stanowi dwukrotny wzrost w stosunku do okresu 1991 - 2004.  Agencja ARIS ocenia, że poziom ten będzie trudny do utrzymania w latach 2009 – 2013, niemniej oczekiwany w 2009 r. poziom inwestycji rzędu 3,4 mld EUR został osiągnięty (ale jest to spadek dotychczasowego poziomu napływu). Najnowsze dane NBP dotyczące bezpośrednich inwestycji zagranicznych z podziałem na kraje dotyczą 2008r. Według nich polskie BIZ w Rumunii w 2008r. wyniosły 129,5 mln EUR, co oznacza znaczny wzrost w porównaniu do 2007 r., kiedy wyniosły one 23,2 mln EUR (w 2006 r. polskie BIZ osiągnęły wartość 54,2 mln EUR). Wartość skumulowanych inwestycji Polski w Rumunii w 2008 r. wyniosła 236,1 mln EUR. Na liście największych inwestorów zagranicznych w Rumunii w 2008 r . Polska znalazła się jednak poza pierwszą dwudziestką.

W 2009 roku na skutek światowego kryzysu gospodarczego, poziom inwestycji zagranicznych w Rumunii gwałtownie spadł. Wbrew temu trendowi w połowie roku doszło do otwarcia w Rumunii rozlewni soków polskiej firmy Maspex. Według deklaracji firmy wartość tej inwestycji wyniosła około 30 mln EUR. Łączna liczba firm z udziałem kapitału polskiego przekroczyła 500 (wg najnowszych danych WPHiI zarejestrowano 550 takich firm). Inwestycje w Rumunii znajdują się na jedenastym miejscu wśród polskich inwestycji w UE (zarejestrowano awans z trzynastej pozycji) i na czternastym miejscu wśród polskich inwestycji w świecie (awans z 15 pozycji). Dla polskich inwestorów Rumunia jest w dalszym ciągu interesującym miejscem działalności. Jednym z głównych powodów jest m.in. członkostwo Rumunii w UE, co wiąże się z zapewnieniem stosownego poziomu wiarygodności inwestycyjnej i łatwością prowadzenia biznesu.

Obecnie z dużych inwestorów polskich w Rumunii ulokowali się:

1. CanPack – opakowania metalowe
2. Maspex – soki, kawa, czekolada rozpuszczalna
3. Asseco – oprogramowanie komputerowe

Oprócz dużych inwestorów polskich w Rumunii obecne są także firmy mniejsze, najczęściej nastawione na sprzedaż swoich towarów produkowanych lub sprowadzanych z Polski. Szacowana ich łączna liczba w 2009 r. przekroczyła 550 spółek. Aktualnie nie ma większych inwestycji rumuńskich w Polsce, jednak w prowadzone są obecnie przez firmę Aurelian Oil & Gas PLC (w kooperacji z Kulczyk Holding) prace przygotowawcze dotyczące odwiertów wydobywczych gazu.

6. Dostęp do rynku

Od 1 stycznia 2007 roku zarówno Polska jak i Rumunia otworzyły wzajemnie swoje rynki dla czterech swobód UE (przepływu towarów, usług, osób i kapitału). Polscy przedsiębiorcy nie sygnalizują istotnych barier w dostępie do rynku rumuńskiego, poza drobnymi incydentami na przejściach granicznych. Ponadto występują ogólnie odczuwane przez firmy zagraniczne problemy z niestabilnością i niejasnością przepisów prawnych, biurokracją i korupcją. Są to problemy znane od dawna, z którymi władze rumuńskie walczą coraz skuteczniej.

7. Polskie placówki  ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Bukareszcie
Str. Monetariei 12. Apt.17+18, 011 216 Bucuresti
tel.: + 40 21 31 00 470, 31 00 480
faks:  + 40 21 31 00 490
e-mail: weh@pol.ro
strona internetowa: http://www.bukareszt.trade.gov.pl

Wydział Polityczno - Ekonomiczny Ambasady RP w Bukareszcie
Aleea Alexandru nr 23, Sector 1, 011 821 Bucuresti
tel.: + 40 21 308 22 00
faks:+ 40 21 23 07 832
e-mail: sekretariat@bukareszt.ro ; ambasada@bukareszt.ro
strona internetowa: http://www.bukareszt.polemb.net/

maj 2010 r.
Departament Spraw Europejskich