Współpraca gospodarcza: Rumunia

RUMUNIA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne

Rumunia jest republiką parlamentarną, posiadającą prezydenta wybieranego w wyborach bezpośrednich i dwuizbowy parlament. W dniu 1 stycznia 2007 roku została przyjęta do Unii Europejskiej. Jest także członkiem WTO i NATO. Jest 7 co do wielkości krajem wspólnoty. Jej powierzchnia liczy 238 tys. km². Rumunia dzieli się na 41 okręgów i miasto wydzielone Bukareszt. Ludność Rumunii liczy ok. 21,7 mln mieszkańców.
Z punktu widzenia regionu, Rumunia jest jego liderem, będąc największym ludnościowo państwem bałkańskim i posiadając drugi w kolejności (po Grecji) wskaźnik wartości PKB. Rumunia zaliczana jest do intensywnie rozwijających się gospodarek byłego bloku socjalistycznego, która dotychczas utrzymywała dobre tempo wzrostu gospodarczego, kontrolując swoją inflację i posiadając bardzo niski poziom bezrobocia. Jednak kraj ten mocno odczuł skutki światowego kryzysu gospodarczo-finansowego z 2009 roku, co przełożyło się na jego wyniki ekonomiczne w latach 2009-2010.

2. Sytuacja gospodarcza

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: European Economic Forecast, Spring 2011 (*dla 2011 i 2012 prognoza)

Polityka gospodarcza Rumunii, kraju dotkniętego przez bardzo poważny kryzys gospodarczy w 2009 i 2010 roku, była podporządkowana zacieśnieniu dyscypliny finansów publicznych dla zatrzymania spadku gospodarczego oraz sprostaniu wymogom członkostwa w EU, w tym szczególnie wykorzystania środków europejskich. Głównym celem rządu Rumunii jest powrót na ścieżkę szybkiego wzrostu gospodarczego i tworzenie nowych miejsc pracy. Negocjacje rządowe z IMF i Komisją Europejską w okresie 2009 - 2010 r., kolejne misje ewaluacyjne, porozumienia w sprawie międzynarodowej pomocy finansowej Rumunii oraz ostry program naprawczy zaczęły przynosić wymierne rezultaty. Skuteczne przeprowadzenie reformy emerytalnej oraz reforma płac w budżetówce ustabilizowały kurs wymiany rumuńskiej waluty wobec euro, znacząco obniżyło deficyt budżetowy (z poziomu ok. 10% w 2009r. do 6,5% w 2010 r.) i daje optymistyczną prognozę 1,5% wzrostu PKB w 2011r. z prawdopodobnym przyspieszeniem w 2012 r. powyżej 4%. Ostry program oszczędnościowy wprowadzony przez rząd w czerwcu 2010r., finalizacja restrukturyzacji administracji państwowej, równoległe podniesienie stawki VAT na towary i usługi z 19 do 24%, poprawa ściągalności podatków oraz funkcjonowania administracji fiskalnej oraz inne działania średniookresowe dot. zwiększenia przychodów państwa (poszerzenie podstawy opodatkowania, podniesienie niektórych podatków, wprowadzenie obowiązkowej składki zdrowotnej od emerytury), jak i wprowadzanie nowych uregulowań prawnych (ustawa nt. zunifikowanych płatności publicznych, prawo odpowiedzialności finansowej) to działania niepopularne, lecz  skuteczne dla poprawy stanu gospodarki.
Działania rządu w nadchodzącym roku (po Austerity Plan) mają skupiać się na zwiększeniu efektywności wydatków publicznych, poprawie ściągalności podatków, restrukturyzacji systemu celno – skarbowego oraz reformie systemu opieki zdrowotnej. Restrukturyzacja i prywatyzacja państwowych przedsiębiorstw sektora energii i transportu powinny zachęcić prywatnych inwestorów i przynieść dochody dla budżetu państwa.
Rumunia pierwotnie zamierzała wejść do strefy EURO w 2014 r., jednak wobec pogorszenia stanu gospodarki termin przeniesiono na 2015r. Rumunia obecnie nie spełnia kryteriów konwergencji, przede wszystkim kryterium deficytu budżetowego, stabilności kursu wymiany krajowej waluty, długoterminowych stóp procentowych. Ponadto Rumunia usilnie stara się o przystąpienie do Układu z Schengen i nie zgadza się z decyzją Komisji Europejskiej odraczającą wstąpienie Rumunii i Bułgarii do strefy Schengen.

3. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Rumunia przystąpiła do Unii Europejskiej w dniu 1 stycznia 2007 r. Odtąd nasze relacje handlowe z Rumunią regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej (zgodnie z Traktatem dotyczącym przystąpienia Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. nr 90, poz. 864)), w tym również Traktat Akcesyjny o przystąpieniu Rumunii i Bułgarii do UE z dnia 25 kwietnia 2005 roku (Dz.U. 2006 nr 79 poz. 548).

Oraz:

• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rumunii w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, sporządzona w Warszawie 23 czerwca 1994 r. (Dz.U. 1995 nr 77 poz. 386);
• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rumunii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Warszawie dnia 23 czerwca 1994 r. (Dz.U. 1995 nr 109 poz. 530);
• Deklaracja o współpracy Ministerstwa Gospodarki RP i Ministerstwa Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Handlu i Otoczenia Biznesu Rumunii z dnia 15 lipca 2009 r.;
• Wspólna Deklaracja dotyczącą polsko-rumuńskiego partnerstwa strategicznego podpisana przez Prezydentów Polski i Rumunii w dniu 7 października 2009r. oraz tzw. Action Plan z dnia 26 października 2010r.- Program Wykonawczy do ww. Deklaracji Prezydentów.

Rumunia przystąpiła do Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów z 11 kwietnia 1980 r., której sygnatariuszem jest Polska (Dz.U. 1997 nr 45, poz. 286).

4. Polsko - rymuńskie obroty towarowe (w mln EUR)

Rumunia zajmuje pozycję 20 partnera handlowego Polski i 14 w UE, z udziałem w obrotach ok. 1%. W 2010r. nastąpił awans Polski do pierwszej dziesiątki partnerów handlowych Rumunii: z 11 na 10 miejsce pod względem rumuńskiego eksportu i na 8 pod względem importu.
Rok 2010, będący czwartym rokiem członkostwa Rumunii w UE, to rok ponownego wzrostu poziomu rumuńsko-polskich obrotów towarowych i osiągnięcie poziomu obrotów handlowych najwyższych wartościowo w historii relacji dwustronnych. Mimo kryzysu gospodarczego poziom polskiego eksportu jest wysoki (dynamika 126 %), także firmy polskie w większym niż dotąd stopniu penetrują rynek rumuński, zwiększając poziom importu (dynamika 162%). W ciągu 12 miesięcy  2010r. obroty handlowe osiągnęły najwyższy w historii poziom 2 591 mln EUR, w tym eksport z Polski wyniósł 1 650 mln EUR, import z Rumunii 942 mln EUR, a saldo dodatnie dla Polski wyniosło ponad 700 mln EUR).

* dane wstępne, szacunki MG

W eksporcie z Rumunii do Polski największy udział w ciągu 2010 r. miały następujące grupy towarowe:

• Maszyny, urządzenia i sprzęt elektryczny - 310,91 mln EUR,
• Metale nieszlachetne i wyroby - 179,88 mln EUR,
• Pojazdy, samoloty, statki - 120,83 mln EUR,
• Tworzywa sztuczne i kauczuk - 97,94 mln EUR,
• Materiały i wyroby włókiennicze - 75,17 mln EUR.

W imporcie z Polski do Rumunii największy udział miały następujące grupy towarowe:

• Produkty mineralne - 285,73 mln EUR,
• Maszyny, urządzenia i sprzęt elektryczny - 259,27 mln EUR,
• Metale nieszlachetne i wyroby - 222,96 mln EUR,
• Tworzywa sztuczne i kauczuk - 154,63 mln EUR,
• Produkty przemysłu chemicznego i przem. pokrewnych - 147,84 mln EUR,
• Gotowe art. spożywcze, napoje bezalkoholowe, alkoholowe – 148,76 mln EUR.

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Wg szacunku Banku Narodowego Rumunii, w okresie styczeń - październik 2010 r. napłynęło do tego kraju 2,56 mld EUR bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Jest to spadek o 25,5% w stosunku do roku poprzedniego. Tak więc łączny napływ FDI w latach 2004-2010 (do końca listopada) wyniósł 52,7 mld EUR, co stanowi dwukrotny wzrost w stosunku do okresu 1991-2004.  Poziom ten, zdaniem analityków, może być trudny do utrzymania w latach kolejnych, chociaż zakłada się wzrost o 20% w 2011 i o 13% w 2012 r. Dodatkowo prywatyzacja państwowych przedsiębiorstw sektora energii i transportu powinny zachęcić dużych prywatnych inwestorów i przynieść dochody dla budżetu państwa. Jeszcze w 2008r. Rumunia była drugim po Polsce miejscem w Europie pod względem przyciągania FDI, obecnie sytuacja ta uległa znaczącej zmianie.
Dla polskich inwestorów Rumunia jest w dalszym ciągu interesującym miejscem działalności, zajmujemy 20 miejsce na liście inwestorów zagranicznych z udziałem 230 mln EUR, co stanowi 0,3% wartości całości napływu FDI do Rumunii. Jednym z głównych powodów jest członkostwo Rumunii w UE, oraz internacjonalizacja firm polskich, która skłania do poszukiwania nowych rynków zbytu. Kolejne, nowo założone firmy z udziałem kapitału polskiego, zarejestrowały swoją działalność w 2010 roku. Wg Rejestru Handlowego było ich 32 (w 2007 r. pierwszym roku członkostwa Rumunii w UE zarejestrowało się ponad 100, w 2008 było 70, w 2009 było 40), co świadczy, że zainteresowanie tym rynkiem wśród przedsiębiorców polskich utrzymuje się nadal.

Wśród  dużych inwestorów polskich w Rumunii między innymi znajdują się :

1. CAN PACK – spożywcze opakowania metalowe
2. MASPEX – soki, kawa, czekolada rozpuszczalna (kolejna inwestycja w 2009r.)
3. ASSECO – oprogramowanie komputerowe
4. USG CIECH SA – fabryka sody
5. PORTA – drzwi drewniane
6. BARLINEK – okleiny z drewna
7. CERSANIT – glazura i urządzenia sanitarne ( i nowe plany inwestycyjne)
8. VOX Profile – profile budowlane (okna, drzwi)
9. POLIMEX MOSTOSTAL COIFER – konstrukcje stalowe i usługi budowlane
10. PRUSZYŃSKI VIKING – blachy elewacyjne i dachowe

Obok dużych inwestorów polskich w Rumunii obecne są firmy mniejsze, najczęściej nastawione na sprzedaż swoich usług czy towarów produkowanych lub sprowadzanych z Polski. Szacowana ich łączna liczba w 2010 r. wynosiła 558 spółek, z tego aktywnych ponad 200. Zatrudniają one w Rumunii prawie 4 tys. pracowników. Polskie firmy funkcjonują generalnie w trzech sektorach: budownictwo, przemysł spożywczy i opakowania oraz usługi (prawne, nieruchomości, windykacja należności, detektywistyczne, doradztwo w funduszach strukturalnych).
Aktualnie brak większych inwestycji rumuńskich w Polsce, ale w 2009 r. ruszyły odwierty firmy Aurelian Oil & Gas PLC (w kooperacji z Kulczyk Holding) dla dotarcia do pokładów łupków gazonośnych w zachodniej części Polski. Jednocześnie Global Food Sp. z o.o. (z grupy European Drinks) o większościowym udziale właścicieli rumuńskich działa obok grupy firm GECAD (trzech autoryzowanych przedstawicieli w dziedzinie IT).

6. Dostęp do rynku

Od 1 stycznia 2007 roku zarówno Polska jak i Rumunia otworzyły wzajemnie swoje rynki dla czterech swobód UE (przepływu towarów, usług, osób i kapitału). Polscy przedsiębiorcy nie sygnalizują istotnych barier w dostępie do rynku rumuńskiego, poza drobnymi incydentami na przejściach granicznych. Ponadto występują ogólnie odczuwane przez firmy zagraniczne problemy z niestabilnością i niejasnością przepisów prawnych, biurokracją i korupcją. Są to problemy znane od dawna, z którymi władze rumuńskie walczą coraz skuteczniej.

7. Polskie placówki  ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Bukareszcie
Str. Monetariei 12. Apt.17+18
011 216 Bucuresti
tel.: + 40 21 31 00 470, 31 00 480
faks:  + 40 21 31 00 490
e-mail: weh@pol.ro
strona internetowa: http://www.bukareszt.trade.gov.pl

Wydział Polityczno - Ekonomiczny Ambasady RP w Bukareszcie
Aleea Alexandru nr 23, Sector 1
011 821 Bucuresti
tel.: + 40 21 308 22 00
faks:+ 40 21 23 07 832
e-mail: sekretariat@bukareszt.ro ; ambasada@bukareszt.ro
strona internetowa: http://www.bukareszt.polemb.net/

sierpień 2011 r.
Departament Spraw Europejskich