Ministerstwo Gospodarki > Współpraca międzynar... > Współpraca gospodarc...

RUMUNIA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

Powierzchnia: 238 391 km²
Ludność: 21,7 mln
Prezydent Rumunii: Traian BASESCU (Partia Demokratyczna, Prezydent od grudnia 2004 r.)
Premier Rumunii: Calin POPESCU-TARICEANU (Narodowa Partia Liberalna, Premier od grudnia 2004 r.)
Minister Gospodarki i Finansów: Varujan VOSGANIAN
Ambasador Rumunii w Polsce: Gabriel BARTAS (od lutego 2006 r.)

Rumunia jest republiką parlamentarną, w której głową państwa jest prezydent, jednak faktyczną władzę wykonawczą pełni szef rządu. Po przystąpieniu do Unii Europejskiej w dniu 01.01.2007 r., jest 7. co do wielkości krajem wspólnoty. Graniczy z Węgrami, Serbią, Bułgarią, Ukrainą i Republiką Mołdowy. Posiada dostęp do Morza Czarnego w delcie Dunaju, który płynie wzdłuż granic Rumunii z Serbią i Bułgarią. Jej powierzchnia liczy 237 tys. km². Rumunia dzieli się na 41 okręgów i miasto wydzielone Bukareszt. Ludność Rumunii liczy ok. 22 mln (w 2005 r szacowano liczebność Rumunów na 21,6 mln). Jest to kraj zróżnicowany etnicznie, gdzie prócz Rumunów (ok. 90% ludności) największą grupę narodowościową stanowią Węgrzy (ok. 6,6% ludności), następnie Romowie (ok. 2,5). Dominującą religią jest prawosławie. Rumunia jest członkiem NATO od 2004 roku.

Od 1991 roku gospodarka Rumunii jest prywatyzowana, ale ok. 30% gospodarki pozostaje nadal w rękach państwa. Najważniejszymi gałęziami są górnictwo, hutnictwo i przemysł maszynowy. Dynamicznie rozwija się turystyka. Średnia płaca wynosi równowartość ok. 230 euro. Bezrobocie jest relatywnie niskie i wynosi ok. 6 proc. Inflacja w 2005 r. przekraczała 9%, w 2006 r. szacuje się jej sprowadzenie do poziomu 6,4%.

Najważniejsi partnerzy handlowi Rumunii to Włochy (ok. 21% eksportu i ok. 18% importu), Niemcy (odpowiednio 15,4% i 18%) i Francja (ok. 7% eksportu i importu Rumunii). Główne towary eksportowe to: tekstylia i obuwie, metale i wyroby metalowe, maszyny i urządzenia, minerały i paliwa, chemikalia, produkty rolne.
Rumunia należy do najuboższych krajów UE, dochód narodowy na mieszkańca wyniósł w 2007 r.  5600 euro.

Według danych Narodowego Instytutu Statystyki (NIS) wzrost PKB w pierwszych dziewięciu miesiącach 2008r. w porównaniu do tego samego okresu 2007 r. osiągnął poziom 8,9% (kwartał I 8,2%, kwartał II 9,3%, kwartał III 9,1%). Jego wartość wyniosła 335,2 mld RON – czyli około 92,34 mld EUR. Dane za cały rok dostępne będą w marcu 2009r., jednak według oficjalnych szacunków wzrost gospodarczy na koniec 2008 r. wyniósł 8,3%.Tym samym udało się utrzymać wysoki poziom wzrostu PKB z roku 2007 r. (6%) i 2006 r. (7,9%).

W pierwszych trzech kwartałach 2008 r. motorem wzrostu były w dalszym ciągu usługi. Ich udział w tworzeniu PKB – wyniósł 47%. Na drugim miejscu był przemysł: 24,4%. Udział budownictwa  pozostał na poziomie 9%, a rolnictwa 7%. Wartość dodana brutto w sektorze usług zanotowała wzrost 5,6%, zaś poziom aktywności w budownictwie wzrósł o 31,1% w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Wartość dodana brutto w przemyśle wzrosła o 4,8%. Rolnictwo wzrosło o 23,4%.

Wzrost kosztów pracy w trzecim kwartale 2008r. w porównaniu do analogicznego okresu 2007 r. wyniósł 19,39%.
W 2008 r., podobnie, jak rok wcześniej, nie udało się osiągnąć zakładanego celu inflacyjnego. Stopa inflacji przekroczyła górny limit celu inflacyjnego 3,8% (+-1%) i osiągnęła 6,3%. W celu ograniczenia inflacji Narodowy Bank Rumunii (BNR) stopniowo podwyższał referencyjną stopę procentową. Na ostatnim posiedzeniu Rady Banku Centralnego (w dniu 7 stycznia 2009 r.) zdecydowano utrzymać stopę procentową na niezmienionym poziomie: 10,25%, pomimo alarmujących danych z rynku kredytowego. Ceny produkcji przemysłowej zanotowały jeszcze większy wzrost – 11,7% (listopad 2008r. do listopada 2007 r.).

Według danych Ministerstwa Finansów, w pierwszych dziesięciu miesiącach 2008 r. ogólny skonsolidowany deficyt budżetowy wyniósł 8,11 mld RON, co oznacza 1,61% PKB. Pod koniec listopada 2008 r. Minister Gospodarki i Finansów ustępującego rządu, Varujan Vosganian podał, że szacowany deficyt budżetowy wyniósł po pierwszych jedenastu miesiącach 2008 r. 2,9% PKB. Nowy szef rządu Emil Boc zadeklarował tuż po objęciu funkcji (22 grudnia 2008 r.), że deficyt budżetowy Rumunii zbliża się do 5% PKB. Według analiz Międzynarodowego Funduszu Walutowego, deficyt budżetowy Rumunii na rok 2008r. wyniósł 4,8% PKB. Według danych Ministerstwa Finansów, od końca 2007 r. do końca października 2008 r. dług publiczny Rumunii wzrósł o 14,9% do 25,6mld EUR, czyli 18,6% PKB.

W projekcie budżetu na rok 2009 rząd przyjął następujące założenia: wzrost PKB 2,5%, inflacja 5%, kurs walutowy – 4 Ron/1 euro, stopa bezrobocia – 5,5%, średnia płaca brutto – 1690 lei, ujemne saldo obrotów bieżących na poziomie 10,3% PKB, deficyt budżetowy - 2% PKB.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki rumuńskiej w latach 2005-2009

	2005	2006	2007	2008*	2009-progn.
PKB na 1 mieszkańca (w tys. €)	3 668	4 200	5 600	b.d.	-
PKB (w mld €)	79,0	96,9	121,3	92,34 I-III kw	-
PKB (dynamika w %)	4,1	7,7	6,0	8,3	2,5
Deficyt budżetowy (% PKB)	-0,4	-1,7	-2,5	-1,61 I-X	-2,0
Dług publiczny (% PKB)	20,4	18,2	20,5	18,6 I-X	-
Inflacja (w %)	8,6	4,9	6,6	6,3	5,0
Bezrobocie (w %)	5,9	5,2	4,1	3,8 5,4 (III kw.)	5,5
Eksport towarów (w mld €)	22,3	25,9	29,4	31,58 I-XI	-
Import towarów (w mld €)	32,6	40,7	50,9	52,54 I-XI	-
Bezpośrednie inwestycje rumuńskie za granicą – wartość skumulowana (mld €)	b.d.	b.d.	b.d.	b.d.	-
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Rumunii – wartość skumulowana (w mld €)	21,9	30,9	b.d.	b.d. 8,64 (I-XI	-

Źródła: Eurostat, Narodowy Bank Rumunii, Ministerstwo Finansów Publicznych Rumunii, Narodowy Instytut Statystyki Rumunii; *dane wstępne.

2. Podstawy prawno-traktatowe bilateralnej współpracy gospodarczej

Rumunia przystąpiła do Unii Europejskiej 1 stycznia 2007 r.
Akcesja Polski do Unii Europejskiej wprowadziła istotne zmiany prawne w naszych relacjach handlowych z Rumunią. W związku z procesem dostosowania podstaw traktatowych współpracy gospodarczej z krajami trzecimi, w tym z Rumunią do wymogów Wspólnej Polityki Handlowej UE, Polska odstąpiła od dwustronnej Umowy o stosunkach handlowych i płatnościach z 18 grudnia 1990 r. oraz  Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA).

Od 1 stycznia 2007 r. roku nasze relacje handlowe z Rumunią reguluje postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej (zgodnie z Traktatem dotyczącym przystąpienia Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. nr 90, poz. 864)) na podstawie Ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o ratyfikacji traktatu między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej a Republiką Bułgarii oraz Rumunią dotyczącego przystąpienia Republiki Bułgarii i Rumunii do Unii Europejskiej, sporządzonego w Luksemburgu dnia 25 kwietnia 2005 r. (Dz.U. z 2006 r. nr 79, poz. 548).

Nie straciły ważności bilateralne umowy między Polską i Rumunią, których nie obejmuje kompetencja Wspólnoty, w tym:
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rumunii w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, sporządzona w Warszawie 23 czerwca 1994 r. (Dz.U. 1995 nr 77 poz. 386)
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rumunii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Warszawie dnia 23 czerwca 1994 r. (Dz.U. 1995 nr 109 poz. 530)
22 maja 1991 r Rumunia przystąpiła do Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów z 11 kwietnia 1980 r., której sygnatariuszem jest Polska (Dz.U. 1997 nr 45, poz. 286).

3. Wymiana handlowa z Polską w latach 2006-2009 (w mln EUR)

	2006	2007	Dynamika 2006=100	2008	Dynamika 2007=100	2009 6 m-cy	Dynamika 2008=100
Obroty	1 537,9	2 175,5	136	2464.28	113,3	806,16	65,38
Eksport	1 029,9	1 576,9	153	1801,50	114,2	575,90	64,65
Import	508,0	598,6	118	662,78	110,7	230,26	67,29
Saldo	522,0	978,3	-	1138,72	-	345,63

Źródło: GUS/CIHZ

Rumunia jest obecnie 21 partnerem handlowym Polski i 15 w UE, z udziałem w obrotach ok.  0,95%, w tym jej udział w imporcie wynosi 0,45%, a w eksporcie 1,55%. Polska, jako ważny partner handlowy Rumunii, znajduje się na 12 miejscu pod względem rumuńskiego eksportu i na 11 miejscu w imporcie.

Bardzo istotne przyspieszenie tempa wzrostu wymiany handlowej nastąpiło z chwilą przystąpienia Rumunii do CEFTA, to jest w dniu 1 lipca 1997 roku. Stało się to możliwe głównie dzięki wzajemnym koncesjom liberalizującym stosowane dotychczas cła we wzajemnym obrocie towarowym. W wyniku powyższego, a także aktywności firm handlowych, w 1998 roku nastąpił dynamiczny wzrost obrotów w stosunku do 1997 r. o 73%.

Kolejny impuls w handlu nastąpił w roku 2003, kiedy to w porównaniu z 2002 r., nastąpił 62% wzrost wymiany handlowej między Polską i Rumunią. W latach 2005 i 2006 odnotowano utrzymywanie się wysokiej dynamiki polsko-rumuńskiego handlu. W 2006 r. wzajemne obroty wzrosły o prawie 30% i przekroczyły 1,5 mld EUR. Tendencja wzrostowa utrzymywała się nadal w roku 2007, przy czym spowolniony został wzrost importu, przy wciąż rosnącej dynamice wzrostu eksportu z Polski, wynoszącej ponad 50%.

W 2008 r. widać wyraźnie, ze mocny wzrost polskiego eksportu do Rumunii i generalnie wymiany bilateralnej odnotowany w 2007 r. miał ścisły związek z wejściem Rumunii do UE. Wynikał on nie tyle ze zniesienia barier celnych (obowiązywały tylko na polską żywność, która nie należy o najważniejszych grup towarowych w wymianie), lecz z dużego zainteresowania wśród Polaków nowym rynkiem zbytu i wprowadzeniem znacznych ułatwień transportowych (zniesienie pozwoleń transportowych). Rok 2008 nie przyniesie już równie spektakularnych wzrostów polskiego eksportu, jednak w dłuższej perspektywie członkostwo Rumunii w UE powinno ułatwiać wzajemną wymianę co powinno zaowocować kontynuacją dobrego tempa wzrostu polskiego eksportu do Rumunii, potencjalnie w granicach 20-25% rocznie. Wpływać może na nią także wzrost polskich inwestycji, które często indukują import towarów (półproduktów) z Polski.

Główne grupy towarowe w eksporcie do Rumunii to: metale nieszlachetne i wyroby – w 2008 r. osiągnęły wartość 320 mln EUR, ok. 21% udział w eksporcie, dynamika 221%;  wyroby przemysłu elektromaszynowego, pojazdy, RTV, AGD – wartość 238 mln EUR, ok. 16% udział, dynamika 128%; produkty mineralne – wartość ok.160 mln EUR,  10% udział, dynamika 196%; wyroby przemysłu chemicznego – wartość ok.148 mln EUR,  9,6% udział, dynamika 135%.W imporcie natomiast dominowały metale nieszlachetne i wyroby – w 2007 r. osiągnęły wartość ok. 174 mln EUR,  29,4% udział w imporcie, dynamika 140%;  wyroby przemysłu elektromaszynowego – wartość ok. 172 mln EUR,  29% udział, dynamika 116%; tworzywa sztuczne i kauczuk - wartość ok. 75 mln EUR,  13% udział w imporcie, dynamika 110%.

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Według Narodowego Banku Rumunii (BNR) w 2007 r. do Rumunii napłynęło 7,2 mld EUR bezpośrednich inwestycji zagranicznych, a w ciągu 11 miesięcy 2008r. napływ ten wyniósł 8,64 mld EUR. Łączny napływu FDI w latach 2004 – 2008 wyniósł 34 mld EUR, co stanowi dwukrotny wzrost w stosunku do okresu 1991 – 2004. Oczekuje się, że w 2009 r. wzrostu inwestycji rzędu 5,5 mld EUR (co oznacza spadek  dotychczasowego napływu  o ok. 50%). Głównymi inwestorami są: Holandia, Austria, Włochy, Niemcy oraz Francja. Ilościowo najwięcej firm zarejestrowanych jest przez Włochów. Coraz większy udział mają inwestycje typu green field. Główne kierunki inwestowania w 2007 r. to motoryzacja, ICT, produkcja energii oraz materiałów budowlanych. W roku 2008 oczekuje się wzrostu BIZ spoza UE tj. z Indii, Chin, Japonii, Korei, Turcji i Izraela. Rumuńska Agencja ds. Inwestycji Zagranicznych (ARIS) oczekuje, że obecny poziom inwestycji będzie utrzymany w latach 2008-2013. Inwestycje spodziewane są w sektorze energetyki, budownictwa, farmaceutyki i telekomunikacji.
Dla porównania, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, które napłynęły do Rumunii w 2005 r. miały wartość 5,2 mld EUR.

Inwestycje polskie w Rumunii. W okresie przed akcesją do UE odnotowano duży wzrost zainteresowania rynkiem rumuńskim ze strony polskich inwestorów. Uzyskanie przez Rumunię członkostwa w UE i dynamicznie rozwijająca się gospodarka (wzrost 6,1%) spowodowały znaczący wzrost liczby nowo założonych firm z udziałem kapitału polskiego, które zajerestrowały swoją działalnośc w 2007 r. Wg rejestru handlowego ich liczba przekroczyła 100. Pojawił się też nowy trend, w którym firmy zagraniczne/międzynarodowe starają się wejść na rynek rumuński przy wykorzystaniu swoich oddziałów polskich. Najlepszym tego przykładem jest AIG Amplico Life, która uruchomiła w Rumunii fundusz ubezpieczeń emerytalnych w oparciu o kapitał pochodzący z Polski. Oprócz dużych inwestorów polskich w Rumunii obecne są także firmy mniejsze, najczęściej nastawione na sprzedaż swoich towarów produkowanych lub sprowadzanych z Polski. Ich łączna liczba w 2008r. przekroczyła 550.
Polskie inwestycje w Rumunii, według stanu na koniec 2007 r., wyniosły ponad 189 mln EUR.
Do największych polskich inwestycji należą: CanPack – opakowania metalowe (zainwestowane 55 mln EUR); Maspex – artykuły spożywcze (25 mln EUR); ASSECO, który zakupił udziały większościowe w firmach : FIBA Software (70% udziałów za 5,85 mln EUR), IT Net Consulting (70% udziałów za 9,78 mln EUR); Grupa Kapitałowa CIECH - fabryka sody (9,2 mln EUR); PORTA – drzwi drewniane (7,5 mln EUR); CERSANIT – glazura i urządzenia sanitarne (5 mln EUR).
Co do możliwości dalszego inwestowania, praktycznie ich zakres jest bardzo szeroki. Rumunia nadal pozostaje rynkiem rozwijającym się, na którym dobrze zorganizowane przedsiębiorstwo oferujące konkurencyjny towar bądź usługę ma realne szanse szybkiego wzrostu.
W roku 2007 i 2008 nie zanotowano większych inwestycji rumuńskich w Polsce, jednak w 2009 r. ruszą odwierty do wydobywania gazu firmy Aurelian Oil & Gas PLC.

5. Dostęp do rynku

Polska i Rumunia nie wprowadziły z chwilą przystąpienia Rumunii do UE okresów przejściowych dla swoich obywateli we wzajemnym dostępie do rynku pracy.
Na stosunki gospodarcze między naszymi krajami korzystnie wpływa generalnie życzliwe nastawienie Rumunów do Polaków i Polski. W praktyce zdarzały się jednak utrudnienia, np. ze strony rumuńskich służb celnych i drogowych, zwłaszcza w transporcie samochodowym przy odprawie TIR-ów. Dotyczyło to jednak przewoźników, niezależnie od kraju pochodzenia i często było wynikiem braku dostatecznej wiedzy u kierowców o obowiązujących przepisach.

Mając na uwadze dynamicznie rozwijającą się wymianę towarową między Polską i Rumunią, a więc także szybko rosnący wolumen przewożonych towarów, poważną barierą dla tego rozwoju może wkrótce stać się problem transportu. Przy obecnie istniejącej sieci dróg i przejść granicznych na trasach z Polski do Rumunii, transport samochodowy w niedługim czasie osiągnie maksimum wydolności. Transport towarów drogą lotniczą i morską między Polską i Rumunią praktycznie nie istnieje.

Kolejną barierę stanowią problemy finansowe, a właściwie brak wsparcia dla finansowania działalności małych i średnich przedsiębiorstw (kredyty, gwarancje).
Ponadto występują ogólnie odczuwane przez firmy zagraniczne problemy z niestabilnością i niejasnością przepisów prawnych, biurokracją i korupcją. Są to problemy znane od dawna, z którymi władze rumuńskie walczą coraz skuteczniej.

6. Polskie placówki  ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej  Polskiej W  Bukareszcie
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
Str. Monetariei 12. Apt.17+18, 011 216 Bucuresti
Tel.: +40 21- 31 00 470, 31 00 480
Faks:  +40 21 31 00 490
E-mail: weh@pol.ro
Strona internetowa: http://www.bukareszt.trade.gov.pl

Ambasada Rzeczypospolitej  Polskiej W  Bukareszcie
Wydział Ekonomiczno-Handlowy
Aleea Alexandru nr 23, Sector 1, 011 821 Bucureşti,
Tel. +40 21 308 22 00
Strona internetowa: http://www.bukareszt.polemb.net/

październik 2009 r.
Departament Spraw Europejskich