Ministerstwo Gospodarki > Współpraca z zagranicą > Współpraca gospodarc...

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne i sytuacja gospodarcza

powierzchnia:	92 390 km2
liczba regionów	18 dystryktów, 2 regiony autonomiczne
ludność:	10,6 milionów
przyrost naturalny	0,36%
głowa państwa-prezydent	Anibal Cavaco Silva od 9.03.2006
premier	Jose Socrates od 12.03.2005
minister gospodarki i innowacyjności	Manuel de Pinho od 12.03.2005
minister finansów	Fernando Texeira dos Santos od 21.07.2005
najbliższe wybory parlamentarne	luty 2009
przynależność do Unii Europejskiej	od 1986 roku
ambasador RP w Lizbonie		Katarzyna Skórzyńska
ambasador Portugalii w Warszawie:		Jose Sequeira e Serpa

Republika Portugalii, najbardziej na zachód wysunięty kraj europejski, po bezkrwawej „rewolucji goździków” w 1974 roku  przyjął model nowoczesnej  demokracji parlamentarnej.  Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament liczący 230 posłów. Głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach bezpośrednich na okres 5 lat. Do jego uprawnień należy powoływanie premiera mającego większość w parlamencie, ogłaszanie wyborów, jeżeli rząd utraci większość parlamentarną i możliwość zaskarżania ustaw do sądu konstytucyjnego. Portugalia utrzymuje uprzywilejowane stosunki polityczne i gospodarcze ze swoimi dawnymi koloniami (Brazylia, Angola, Mozambik). Należy do uboższych i mniej rozwiniętych krajów Wspólnoty, a pod względem wielkości PKB na mieszkańca została wyprzedzona w 2006 roku przez Czechy. Aktualnie władzę sprawuje lewicowy rząd wyłoniony przez Partię Socjalistyczną. Kraj boryka się z szeregiem problemów strukturalnych, jak zadłużenie publiczne, wysoki deficyt handlowy, mało wydolny system emerytalny i szkolnictwa, rozbudowane przywileje socjalne niektórych grup zawodowych, co skutkuje niskim od lat tempem wzrostu gospodarczego i innowacyjności.

Głównym stymulatorem wzrostu gospodarczego w 2007 roku pozostawał eksport, który powiększył się o około 9%, znacznie wyraźniej aniżeli w latach poprzednich. Wzrost PKB ogółem kształtował się poniżej średniej krajów UE i zamykał się w granicach 1,9%. Źródłem wzrostu eksportu była korzystna sytuacja na rynkach zagranicznych, a nie wzrost konkurencyjności portugalskich towarów. Głównym partnerem handlowym Portugalii są kraje UE (77% eksportu, 75% importu), z dominującą pozycją Hiszpanii, Niemiec, Francji, Wlk.Brytanii i Włoch. Na podkreślenie zasługuje wysoka dynamika eksportu do krajów trzecich , co wiąże się z nową strategią handlową, polegającą na wytypowaniu 10 rynków priorytetowych (7 z nich to rynki pozaeuropejskie) o wzmożonej promocji eksportu i inwestycji. Przy wysokiej konkurencji w krajach  UE, Portugalia  wiąże duże nadzieje z rozwojem współpracy z krajami Afryki i Ameryki Płd. Bardzo ważnym sektorem usług jest turystyka. Przychody z turystyki i napływ inwestycji zagranicznych, neutralizują wysoki deficyt handlowy sięgający 20 miliardów Euro. Portugalia była jednym z trzech krajów UE, w których w 2007r najbardziej wzrosło bezrobocie. Pod koniec 2007 r.  wskaźnik wyniósł  8,2%

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne.

Wyszczególnienie	2005	2006	2007	2008 prognoza	2009 prognoza
PKB na 1 mieszk.(w Euro)	14.110	14.620	14.900	15.090	15.300
PKB (w mld Euro)	148,8	155,1	158,5	161,0	163,0
PKB (dynamika w %)	0,7	1,3	1,9	1,3	1,4
Deficyt budżetu (% PKB)	-6,1	-3,0	-3,0	-2,4	-1,5
Dług publiczny (% PKB)	63,7	66,0	65,1	64,9	63,4
Inflacja (w %)	2,1	3,1	2,4	2,4	2,0
Bezrobocie (w %)	7,6	7,7	8,0	7,6	7,4
Eksport (w mld Euro)	33,5	34,5	37,4	39,0	42,3
Import (w mld Euro)	49,6	53,1	56,8	59,0	62,0

 Źródło: IMF, European Central Bank, Plan Stabilizacji i Wzrostu

Polityka gospodarcza
Głównym celem rządu portugalskiego jest zdecydowane podniesienie  międzynarodowej konkurencyjności kraju i niskiej obecnie innowacyjności, a także powstrzymanie zagrożeń związanych ze spadkiem aktywności gospodarczej głównego partnera handlowego- Hiszpanii, przy rosnących cenach paliw oraz żywności na rynku międzynarodowym. Gospodarka portugalska opiera się w dużym stopniu na sektorach technologicznie mało zaawansowanych, jak przemysł metalowy tekstylia, odzież, obuwie, winiarstwo.W strukturze tworzenia dochodu narodowego znacznie wyższą pozycje niż w pozostałych krajach UE zajmuje rolnictwo (blisko 8%), na sektory przetwórcze przypada 26% i na usługi 66%.  Niski poziom inwestycji krajowych przy znacznym bezrobociu i zadłużeniu publicznym, skłonił rząd Jose Sokratesa już w latach 2005-2006 do wprowadzanie radykalnych i niepopularnych  reform (Pakt Stabilizacji i Wzrostu, Plan Technologiczny). Zmierzają one do konsolidacji finansów publicznych, systemu socjalnego i zwiększenia  popytu wewnętrznego. Są już widoczne pierwsze korzystne efekty reform. Poważne oszczędności mają być osiągnięte przez  reformę administracji publicznej. Planowany wzrost inwestycji publicznych, w tym budowa nowego portu lotniczego i szybkiej kolei typu TGV złagodzą problem bezrobocia mniej kwalifikowanych pracowników. Częścią reform jest nowy Kodeks Pracy, który ma wejść w życie w 2008r. Wprowadza zmiany zmierzające do zwiększenia elastyczności zatrudnienia, upraszcza procedury zwalniania w firmach, zaostrza przepisy dot. otrzymywania zasiłków.

Integracja europejska
Portugalia należy do krajów  o najwyższym poziomie pomocy unijnej, dzięki której zbudowano w krótkim czasie bardzo nowoczesną infrastrukturę drogową i komunalną. Znaczącym impulsem rozwojowym kraju była organizacja Wystawy Światowej w 1998 roku w Lizbonie (budowa 17 km mostu przy ujściu rzeki Tag). Portugalia zainteresowana jest żywotnie w  kontynuacji polityki spójności i realizacji Strategii Lizbońskiej oraz otwierania się na kraje śródziemnomorskie. W latach 2007-2013 otrzyma ponad 3,9 miliarda € na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich. Środki mają być przeznaczone na rozwój 4 sektorów rolnych mających najkorzystniejsze warunki rozwoju (sektor owoców i warzyw, kwiaciarstwa, wina, oliwek). Rząd popiera mechanizm redukowania płatności bezpośrednich z kwot otrzymanych w ramach wspólnotowej polityki rolnej i dobrowolnie przekazuje na rozwój terenów wiejskich 5% środków  przeznaczonych dla rolników. Portugalia, jako jedyny kraj ze „starej 15” ma zgodę  na zwiększenie o 1% emisji gazów cieplarnianych do roku 2020, w sektorach, które nie są objęte limitami handlu emisjami, to jest transportu, budownictwa i rolnictwa. Portugalia chciałaby stworzyć wspólny, międzynarodowy rynek handlu emisjami CO2. Komisja Europejska przyznała Portugalii na lata 2008-2012  limity emisji CO2 na poziomie 34,8 mln ton na wnioskowane 35,9 mln ton.

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej
Centralne znaczenie mają zapisy Traktatu Akcesyjnego z 2004 roku i regulacje unijne w zakresie funkcjonowania jednolitego rynku europejskiego. Część spraw związanych ze współpracą gospodarczą regulują bilateralne umowy uzupełniające postanowienia Traktatu:

· Konwencja w sprawie unikania podwójnego opodatkowania z maja 1995 r.
· Umowa w sprawie popierania i wzajemnej ochronie inwestycji z marca 1993 r.
· Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki ze stycznia 2003 r.

W płaszczyźnie resortowej warto wspomnieć o protokole o współpracy między Ministerstwem Gospodarki RP i Ministerstwem Gospodarki Republiki Portugalskiej, podpisanym w 1997 r. Protokół został zawarty na 5 lat i jest automatycznie przedłużany na kolejne pięcioletnie okresy ważności. W 1999 roku podpisano Protokół w sprawie współpracy i pomocy technicznej między Ministerstwem Pracy i Polityki Socjalnej a Ministerstwem Pracy i Solidarności Republiki Portugalskiej.

3. Wymiana handlowa z Polską
Portugalia nie jest liczącym się partnerem handlowym Polski, przypada na nią tylko 0,3% łącznych obrotów handlowych. Wśród starych krajów Unii Europejskiej zajmuje przedostatnie miejsce (przed Luksemburgiem) pod względem wielkości obrotów. W globalnych obrotach handlowych Polski znajduje się na 27 miejscu w eksporcie i 37 miejscu w imporcie. Jest jednocześnie jedynym krajem UE, z którym zanotowano spadek eksportu e 2007 roku. Niska dynamika gospodarcza spowodowała przejściowo zmniejszone zapotrzebowanie na eksportowane z Polski metale i silniki samochodowe. Z kolei w naszym eksporcie znacząco spadły dostawy gotowych pojazdów i wyrobów przemysłu lekkiego.

W pierwszych pięciu miesiącach 2008 roku nastąpiła odbudowa naszego eksportu, który wzrósł o ponad 1/3 w porównaniu do analogicznego okresu roku ubiegłego. W naszym eksporcie dominują maszyny, silniki i komponenty samochodowe, sprzęt elektryczny, jednostki pływające oraz wyroby przemysłu chemicznego. Znaczący jest udział mebli oraz urządzeń TV i video. W polskim imporcie z Portugalii najważniejszą pozycję zajmują również maszyny i urządzenia mechaniczne, samochody, sprzęt elektrotechniczny, urządzenia odbiorcze radiotelefoniczne, a także wyroby tekstylne. Powołanie Polsko-Portugalskiej Izby Gospodarczej w Warszawie w marcu 2008 roku oraz wizyta szefa portugalskiej agencji promocji AICEP, przyniosły ożywienie w dwustronnych kontaktach gospodarczych.

Obroty handlowe Polska –Portugalia

mln Euro	2005	2006	2007	Dynamika 2006=100	I - V 2008	Dynamika I -V 2008
Obroty	567,5	720,8	625,2	86,7	305,9	122,2
Eksport	344,2	421,4	338,4	80,3	160,5	134,1
Import	223,3	299,4	286,8	95,8	145,4	115,2
Saldo	120,9	122,0	51,6	x	15,1	x

Źródło:2007-2008 dane wstępne GUS

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa
Portugalia jest dla Polski ważniejszym partnerem inwestycyjnym, aniżeli handlowym. Na koniec 2006 roku wartość bezpośrednich inwestycji portugalskich wyniosła 466,7 mln Euro,  (20 miejsce na liście inwestorów zagranicznych).Jednocześnie rynek polski jest dla Portugalii największym rynkiem inwestycyjnym w Europie Środkowo-Wschodniej i jest zaliczany do 10-ciu rynków priorytetowych . Po wejściu do Unii Europejskiej w Polsce działało 28 firm portugalskich, w dniu dzisiejszym jest już ich 82, z których najwięcej zainwestował Jeronimo Martins Holding, posiadający sieć sklepów „Biedronka”. W Międzylesiu we wrześniu br. otwarty będzie 1000-czny sklep Biedronki w Polsce. Grupa zakupiła na początku 2008 roku sieć sklepów Plus niemieckiego dystrybutora Tengelman, awansując do największych sieci dyskontowych w Polsce przy zatrudnieniu ponad 12 tysięcy pracowników.

Do znaczących inwestorów należą także Banco Comercial Portuges, największa prywatna grupa finansowa Portugalii, posiadająca 60% akcji Banku Millenium S.A. oraz Mota Engil-liczące się w Polsce przedsiębiorstwo budowlane, realizujące m. innymi kilka odcinków autostrad i dróg ekspresowych na południu Polski. Polskie inwestycje w Portugalii mają znikomą wartość w granicach 2 mln Euro, w tym w przeróbce żużla z pieców hutniczych, produkcji materiałów budowlanych oraz w rzemiośle.

5. Dostęp do rynku
Nie występują praktycznie żadne ograniczenia ani bariery w wymianie handlowej. Portugalia, począwszy od 1 maja 2006 otworzyła swój rynek pracy. Nie są znane poważniejsze przeszkody administracyjne w funkcjonowaniu polskich przedsiębiorców na tym rynku w zakresie towarów i usług. Zauważalne przeszkody w rozwoju polskiego eksportu do Portugalii leżą w barierach komunikacyjnych oraz niedostatecznej aktywności promocyjnej polskich przedsiębiorstw i regionów( niewielki udział w tamtejszych targach i wystawach) oraz niewystarczającej ofercie handlowej kierowanej na ten najbardziej odległy geograficznie rynek unijny. Na rynku portugalskim dominują wielkie korporacje międzynarodowe z krajów UE, stąd też sytuacja małych firm jest obiektywnie trudniejsza, aniżeli w innych krajach.

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe
Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
Rua Antonio Saldanha, 48 (Restelo)
1400-021 Lisboa
Portugal
Tel. +351 21 301 33 27, +351 21 301 33 28, +351 21 30133 29
Fax: +351 21 301 28 70
E -mail; weh.lizbona@mgip.gov.pl lub weh.lizbona@netcabo.pt
Strona internetowa : http://www.negociosnapolonia.com/
Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Ekonomiczny
Avenida das Descobertas 2
1400-092 Lisboa
Portugal
Tel. +351 21 3012 350, +351 21 3014 200
Fax: +351 21 3010 202
E-mail: emb.polonia@mail.telepac.pt
Strona internetowa . http://www.emb-polonia.pt/