Współpraca gospodarcza: Norwegia

NORWEGIA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1.  Sytuacja gospodarcza

Królestwo Norwegii jest monarchią konstytucyjną o powierzchni 324 220 km². Według konstytucji, król ma szeroką władzę, m.in. wybiera Radę Państwa, egzekwuje podatki, mianuje wszystkich urzędników cywilnych, kościelnych i wojskowych, jest naczelnym dowódcą sił lądowych i morskich, ma też prawo łaski. W rzeczywistości władza wykonawcza spoczywa jednak w rękach rządu, na czele którego stoi premier. Liczba ludności: 4,6 mln. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 14,7 mieszkańca na 1 km². Norwegia jest wysoko rozwiniętym krajem przemysłowym. Gospodarka Norwegii oparta jest w głównej mierze na bogactwach naturalnych takich jak ropa naftowa i gaz, których złoża odkryto w 1977r. na szelfie Morza Norweskiego i Północnego oraz ryby. Lokomotywą wzrostu gospodarczego Norwegii są również inwestycje i konsumpcja prywatna. Gospodarka norweska jest kombinacją wolnego rynku i interwencjonizmu państwowego (państwo kontroluje sektor wydobycia i przetwórstwa ropy naftowej).  W referendach zorganizowanych w 1972 i 1994r. obywatele Norwegii odmówili członkostwa ich kraju w Unii Europejskiej. W 2008r. wysokie stopy procentowe oraz znaczne wykorzystanie czynników wytwórczych doprowadziły do wyhamowania wzrostu gospodarczego do poziomu 2,7%. W roku 2009 wzrost gospodarczy obniżył się do - 1%.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki norweskiej:

Źródła danych: Statistics Norway, Ministerstwo Finansów i Norges Bank

2. Podstawy prawno-traktatowe

Od momentu wejścia Polski do UE, tj. od 1 maja 2004r. współpraca gospodarcza realizowana jest na podstawie Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) wraz z poprawkami wynikającymi z rozszerzenia EOG o 10 krajów nowo przystępujących (Protokół do EOG w sprawie rozszerzenia wszedł w życie 6 grudnia 2005r.) oraz Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą (EWG) a Królestwem Norwegii o wolnym handlu, podpisanej 14 maja 1973 r. 
Od 1 stycznia 2007r. obowiązuje prowizorycznie Protokół do EOG w sprawie rozszerzenia EOG o Republikę Bułgarii i Rumunię.
Nie straciły ważności bilateralne umowy między Polską a Norwegią , których nie obejmuje kompetencja Wspólnoty, w tym:

• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania,  z maja 1977r. (we wrześniu 2009r. została podpisana Konwencja między RP a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu. Umowa czeka na ratyfikację);
• Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji, z maja 1990r.

3. Polsko-norweskie obroty towarowe 

Według polskiej statystyki bazującej na dokumentach SAD wzajemne obroty towarowe kształtują się następująco:

Norwegia jest dla Polski ważnym partnerem handlowym - jej udział w  polskim eksporcie wynosi 1,91% (14 pozycja), a w polskim imporcie - 1,29% (21 pozycja).

Natomiast udział Polski w norweskim imporcie wynosi 2,5% a w norweskim eksporcie - 1,6%. Najważniejsi partnerzy handlowi Norwegii to: Wielka Brytania, Holandia, Francja, Niemcy i Szwecja. Te pięć krajów oraz  kolejne USA i Kanada to głównie odbiorcy norweskiej ropy i gazu.

Dominujące pozycje w polskim eksporcie do Norwegii stanowią:

• jednostki pływające, współdziałające urządzenia transportowe - 53%,
• urządzenia mechaniczne i elektryczne - 16,4%%,
• wyroby nieszlachetne - 10,7%,
• wyroby różne - 3,8%,
• produkty mineralne - 3,1%.

Dominujące pozycje w imporcie z Norwegii stanowią:

• jednostki pływające, współdziałające urządzenia transportowe - 38,4%,
• ryby - 24%,
• wyroby nieszlachetne - 11,1%,
• papier i tektura - 2,3%,
• produkty przemysłu chemicznego - 2%.

Dane statystyczne za rok 2008 wskazują wzrost obrotów w  porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego (5 mld 670,5 za 2008 r. i 4 mld 267,3 mln USD za 2007 r.), przy czym polski eksport do Norwegii wyniósł 2 mld 858,2 mln USD (2 mld 493,4 mln USD za 2007 r.), a polski import - 2 mld 812,3 mln USD (1 mld 773,9 mln USD za 2007 r.).
Wzrost obrotów podobnie jak w roku ubiegłym wypracowany jest głównie przez przedsiębiorstwa działające w sektorze gospodarki morskiej.
Wstępne dane statystyczne za 2009 r. pokazują wyhamowanie zarówno po stronie eksportu jak i importu. Wyraźnemu zmniejszeniu uległ polski import z Norwegii (34%). Stosunkowo nieduży (11%) spadek eksportu w największej mierze był zasługą wzrostu eksportu statków, łodzi i konstrukcji pływających. Eksport maszyn i urządzeń mechanicznych mimo spadku utrzymał duże znaczenie w polskim eksporcie. Wśród branż, które najmocniej dotknął kryzys byli eksporterzy wyrobów z aluminium, domów prefabrykowanych, elektroniki oraz branża drzewna i chemiczna.
Z zadowoleniem należy przyjąć bardzo dobre wyniki polskich stoczni. Pomimo kryzysu w branży norweskich armatorów oraz spowolnienia procesu decyzyjnego w branży offshore udało się uzyskać wzrost sprzedaży.

Wg danych statystycznych za VI miesięcy 2010 r. polsko-norweskie obroty handlowe wyniosły 2 mld  233 mln USD (spadek o 2% w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego). Polski eksport wyniósł 1 mld 119 mln USD (spadek o 19% w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego), a import z Norwegii wyniósł 1 mld 115 mln USD (wzrost o 23% w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego).

4. Inwestycje norweskie w Polsce

Wartość polskiego kapitału zainwestowanego w Norwegii na koniec 2008r . wyniosła 430,2 mln Euro. W powyższych statystykach nie zostały uwzględnione inwestycje firmy STATOIL, gdyż zgodnie z przyjętą metodologią liczenia BIZ, opracowaną przez OECD, przyjmowany jest kraj rejestracji inwestora, który bezpośrednio lokuje kapitał w danym kraju. W związku z powyższym Inwestor STATOIL został zakwalifikowany jako podmiot duński.
Największymi norweskimi inwestorami są Norgips, Hydro Central Europe B.V., Qubus Hotel System, Klif Holding A.S., Reitangruppen oraz NCC CONSTRUCTION AS.
Wartość polskiego kapitału zainwestowanego w Norwegii na koniec 2008 r. wyniosła 384,9 mln Euro.

5. Dostęp do rynku

Wzajemny handel pomiędzy Polską a Norwegią po naszej akcesji do UE opiera się na Umowie o Europejskim Obszarze Gospodarczym wraz z poprawkami wynikającymi z rozszerzenia EOG o 10 krajów nowo przystępujących. Umowa wraz z poprawkami jest stosowana prowizorycznie od 1 maja 2004 r.

W związku ze zmianą reżimu handlowego w handlu z Norwegią, wynikającą z akcesji Polski do UE:

• w odniesieniu do handlu artykułami przemysłowymi z Norwegią, to jego zasady zostały w ramach Umowy o wolnym handlu Polska-EFTA wynegocjowane na wzór umów o wolnym handlu jakie Unia Europejska zawarła z państwami EFTA (w przypadku Norwegii na wzór Umowy o EOG) tzn. bezcłowy dostęp do wzajemnych rynków. Dzięki temu Polska stając się członkiem Unii Europejskiej zachowała taki sam reżim handlowy z Norwegią, jaki obowiązywał przed akcesją, czyli pełną liberalizację wzajemnego handlu artykułami przemysłowymi. W tym zakresie nie wystąpił problem przenoszenia koncesji;
• w odniesieniu do handlu artykułami rolnymi strona polska w ramach negocjacji w sprawie rozszerzenia Europejskiego Obszaru Gospodarczego przyjęła warunki handlu artykułami rolnymi przetworzonymi określone w Protokole 2 i Protokole 3 Umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Są one zbliżone do warunków określonych Protokołem A do Umowy o wolnym handlu Polska-EFTA. W odniesieniu do handlu artykułami rolnymi nieprzetworzonymi to w ramach Umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym został utworzony dodatkowy kontyngent dla UE obejmujący częściowo koncesje jakie strona polska otrzymała jednostronnie od Norwegii;
• w odniesieniu do handlu artykułami rybnymi wzajemny handel UE - Norwegia został rozszerzony o kontyngent wynegocjowany w ramach rozszerzenia EOG. Dodatkowy kontyngent przyznany jest jednak wszystkim członkom UE.

Handel między Polską a Norwegią w nowym reżimie handlowym nadal rozwija się w szybkim tempie, a nasza akcesja do UE nie utrudnia wzajemnych warunków handlu.
Polska konsekwentnie w dalszym ciągu będzie podejmować, na różnych szczeblach UE, działania na rzecz liberalizacji warunków importu ryb na obszar UE i zapewnienia dostępu do tradycyjnych źródeł jego zaopatrzenia dla Polski.
Jednym z elementów Układu o utworzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego jest przyznanie Polsce, podobnie jak i innym nowym krajom UE, środków finansowych w ramach tzw. Mechanizmu Finansowego EOG oraz tzw. Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Darczyńcami są trzy państwa EFTA (Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu) – Norwegia, Islandia i Lichtenstein, które razem z UE współtworzą Europejski Obszar Gospodarczy. W zamian za korzystanie ze swobód jednolitego rynku, kraje te zobowiązały się udzielić pomocy finansowej najuboższym państwom członkowskim UE.

6. Polskie placówki  ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Oslo
Uranienborg Terrasse 11
0351 Oslo 3 Norway
tel.: (00 472-2) 60 24 48, 60 24 49
fax: (00 472-2) 56 53 81
e-mail: tradepol@broadpark.no
strona internetowa: http://www.oslo.trade.gov.pl/

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Oslo

OLAV KYRRES PLASS 1
0244 Oslo Norway
tel.: (0047) 24 110 850/851/852/870
fax: (0047) 22 444 839
e-mail: economic@oslo.polemb.net

wrzesień 2010 r.
Departament Spraw Europejskich