Współpraca gospodarcza: Norwegia

NORWEGIA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1.  Informacje ogólne

2. Sytuacja gospodarcza

Królestwo Norwegii jest monarchią konstytucyjną o powierzchni 324 220 km². Według konstytucji, król ma szeroką władzę, m.in. wybiera Radę Państwa, egzekwuje podatki, mianuje wszystkich urzędników cywilnych, kościelnych i wojskowych, jest naczelnym dowódcą sił lądowych i morskich, ma też prawo łaski. W rzeczywistości władza wykonawcza spoczywa jednak w rękach rządu, na czele którego stoi premier. Liczba ludności: 4,6 mln. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 14,7 mieszkańca na 1 km². Norwegia jest wysoko rozwiniętym krajem przemysłowym. Gospodarka Norwegii oparta jest w głównej mierze na bogactwach naturalnych takich jak ropa naftowa i gaz, których złoża odkryto w 1977 r. na szelfie Morza Norweskiego i Północnego oraz ryby. Lokomotywą wzrostu gospodarczego Norwegii są również inwestycje i konsumpcja prywatna. Gospodarka norweska jest kombinacją wolnego rynku i interwencjonizmu państwowego (państwo kontroluje sektor wydobycia i przetwórstwa ropy naftowej).  W referendach zorganizowanych w 1972 i 1994 r. obywatele Norwegii odmówili członkostwa ich kraju w Unii Europejskiej. 
Rok 2008 był rokiem ostrego wyhamowania norweskiej Gospodarki po 4 latach najszybszego w historii wzrostu. Rok 2009 dzięki dużej mobilności norweskiej Gospodarki, wysokiej i stałej nadwyżce budżetowej, utrzymaniu inwestycji publicznych na wysokim poziomie oraz prac na Norweskim Szelfie Kontynentalnym był rokiem powrotu Gospodarki na ścieżkę wzrostu.  W roku 2010 gospodarka cały czas wykazywała ślady kryzysu sprzed 2 lat, niemniej jednak wzrost został utrzymany.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki norweskiej (w %):

Źródła danych: Statistics Norway, Ministerstwo Finansów i Norges Bank

3. Podstawy prawno-traktatowe

Od momentu wejścia Polski do UE, tj. od 1 maja 2004 r. współpraca gospodarcza realizowana jest na podstawie Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) wraz z poprawkami wynikającymi z rozszerzenia EOG o 10 krajów nowo przystępujących (Protokół do EOG w sprawie rozszerzenia wszedł w życie 6 grudnia 2005 r.) oraz Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą (EWG) a Królestwem Norwegii o wolnym handlu, podpisanej 14 maja 1973 r. 
Od 1 stycznia 2007 r. obowiązuje prowizorycznie Protokół do EOG w sprawie rozszerzenia EOG o Republikę Bułgarii i Rumunię.
Nie straciły ważności bilateralne umowy między Polską a Norwegią , których nie obejmuje kompetencja Wspólnoty, w tym:

• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania,  z maja 1977 r. (we wrześniu 2009 r. została podpisana Konwencja między RP a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu. Umowa czeka na ratyfikację);
• Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji, z maja 1990 r.

4. Polsko-norweskie obroty towarowe 

Według polskiej statystyki bazującej na dokumentach SAD wzajemne obroty towarowe kształtują się następująco (w mln USD):

Norwegia jest dla Polski ważnym partnerem handlowym - jej udział w  polskim eksporcie wynosi 1,5% (18 pozycja), a w polskim imporcie - 1,5% (18 pozycja).

Natomiast udział Polski w norweskim imporcie wynosi 2,5%, a w norweskim eksporcie - 1,6%. Najważniejsi partnerzy handlowi Norwegii to: Wielka Brytania, Holandia, Francja, Niemcy i Szwecja. Te pięć krajów oraz  kolejne USA i Kanada to głównie odbiorcy norweskiej ropy i gazu.

Dominujące pozycje w polskim eksporcie do Norwegii w 2010 r. stanowiły:

• liniowce pasażerskie, łodzie wycieczkowe - 45,6%,
• statki rybackie, statki-przetwórnie - 3,7%,
• oleje ropy naftowej i z materiałów bitumicznych - 3,6%,
• konstrukcje i części konstrukcji - 3,4%,
• koks i półkos- 2,9%.

Dominujące pozycje w imporcie z Norwegii w 2010 r. stanowiły:

• oleje ropy naftowej i z materiałów bitumiecznych - 32,1%,
• liniowce pasażerskie, łodzie wycieczkowe - 16,7%,
• ryby świeże lub schłodzone - 16,1%,
• aluminium nieobrobione plastycznie - 8,5%,
• statki rybackie, statki przetwórnie - 5,1%.

Dane statystyczne za 2009 r. pokazują wyhamowanie, zarówno po stronie eksportu, jak i importu. Wyraźnemu zmniejszeniu uległ polski import z Norwegii (34%). Stosunkowo nieduży (11%) spadek eksportu w największej mierze był zasługą wzrostu eksportu statków, łodzi i konstrukcji pływających. Eksport maszyn i urządzeń mechanicznych mimo spadku utrzymał duże znaczenie w polskim eksporcie. Wśród branż, które najmocniej dotknął kryzys byli eksporterzy wyrobów z aluminium, domów prefabrykowanych, elektroniki oraz branża drzewna i chemiczna.
Z zadowoleniem należy przyjąć bardzo dobre wyniki polskich stoczni. Pomimo kryzysu w branży norweskich armatorów oraz spowolnienia procesu decyzyjnego w branży offshore udało się uzyskać wzrost sprzedaży.
Wg danych statystycznych za 2010 r. polsko-norweskie obroty handlowe wyniosły 4 mld  996,5 mln USD (wzrost o 12% w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego). Polski eksport wyniósł 2 mld 341,5 mln USD (spadek o 8% w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego), a import z Norwegii wyniósł 2 mld 655,0 mln USD (wzrost o 40% w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego). 

W okresie 5 miesięcy 2011 r. polsko-norweskie obroty towarowe wyniosły 3 mld 265 mln USD (wzrost o 84% w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego, kiedy to obroty towarowe wynosiły 1 mld 772 mln USD). Polski eksport do Norwegii wyniósł w tym okresie 1 mld 594 mln USD (w roku ubiegłym było to w analogicznym okresie 912,9 mln USD), a import z Norwegii wyniósł 1 mld 671 mln USD (858,9 mln USD w roku ubiegłym). Dynamika eksportu wynosiła 175%, a importu 195%.

5. Inwestycje norweskie w Polsce

Wartość polskiego kapitału zainwestowanego w Norwegii na koniec 2009 r. wyniosła 527 mln euro. W powyższych statystykach nie zostały uwzględnione inwestycje firmy STATOIL, gdyż zgodnie z przyjętą metodologią liczenia BIZ, opracowaną przez OECD, przyjmowany jest kraj rejestracji inwestora, który bezpośrednio lokuje kapitał w danym kraju. W związku z powyższym Inwestor STATOIL został zakwalifikowany jako podmiot duński.
Największymi norweskimi inwestorami są Norgips, Hydro Central Europe B.V., Qubus Hotel System, Klif Holding A.S., Reitangruppen oraz NCC CONSTRUCTION AS.

6. Inwestycje polskie w Norwegii

Wartość polskiego kapitału zainwestowanego w Norwegii na koniec 2009 r. wyniosła 760 mln euro.

6. Dostęp do rynku

Wzajemny handel pomiędzy Polską a Norwegią po naszej akcesji do UE opiera się na Umowie o Europejskim Obszarze Gospodarczym wraz z poprawkami wynikającymi z rozszerzenia EOG o 10 krajów nowo przystępujących. Umowa wraz z poprawkami jest stosowana prowizorycznie od 1 maja 2004 r.

W związku ze zmianą reżimu handlowego w handlu z Norwegią, wynikającą z akcesji Polski do UE:

• w odniesieniu do handlu artykułami przemysłowymi z Norwegią, to jego zasady zostały w ramach Umowy o wolnym handlu Polska-EFTA wynegocjowane na wzór umów o wolnym handlu jakie Unia Europejska zawarła z państwami EFTA (w przypadku Norwegii na wzór Umowy o EOG) tzn. bezcłowy dostęp do wzajemnych rynków. Dzięki temu Polska stając się członkiem Unii Europejskiej zachowała taki sam reżim handlowy z Norwegią, jaki obowiązywał przed akcesją, czyli pełną liberalizację wzajemnego handlu artykułami przemysłowymi. W tym zakresie nie wystąpił problem przenoszenia koncesji;
• w odniesieniu do handlu artykułami rolnymi strona polska w ramach negocjacji w sprawie rozszerzenia Europejskiego Obszaru Gospodarczego przyjęła warunki handlu artykułami rolnymi przetworzonymi określone w Protokole 2 i Protokole 3 Umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Są one zbliżone do warunków określonych Protokołem A do Umowy o wolnym handlu Polska-EFTA. W odniesieniu do handlu artykułami rolnymi nieprzetworzonymi to w ramach Umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym został utworzony dodatkowy kontyngent dla UE obejmujący częściowo koncesje jakie strona polska otrzymała jednostronnie od Norwegii;
• w odniesieniu do handlu artykułami rybnymi wzajemny handel UE - Norwegia został rozszerzony o kontyngent wynegocjowany w ramach rozszerzenia EOG. Dodatkowy kontyngent przyznany jest jednak wszystkim członkom UE.

Handel między Polską a Norwegią w nowym reżimie handlowym nadal rozwija się w szybkim tempie, a nasza akcesja do UE nie utrudnia wzajemnych warunków handlu.
Polska konsekwentnie w dalszym ciągu będzie podejmować, na różnych szczeblach UE, działania na rzecz liberalizacji warunków importu ryb na obszar UE i zapewnienia dostępu do tradycyjnych źródeł jego zaopatrzenia dla Polski.
Jednym z elementów Układu o utworzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego jest przyznanie Polsce, podobnie jak i innym nowym krajom UE, środków finansowych w ramach tzw. Mechanizmu Finansowego EOG oraz tzw. Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Darczyńcami są trzy państwa EFTA (Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu) – Norwegia, Islandia i Lichtenstein, które razem z UE współtworzą Europejski Obszar Gospodarczy. W zamian za korzystanie ze swobód jednolitego rynku, kraje te zobowiązały się udzielić pomocy finansowej najuboższym państwom członkowskim UE.

7. Polskie placówki  ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Oslo
Uranienborg Terrasse 11
0351 Oslo 3 Norway
tel.: (00 472-2) 60 24 48, 60 24 49
fax: (00 472-2) 56 53 81
e-mail: tradepol@broadpark.no
strona internetowa: http://www.oslo.trade.gov.pl/

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Oslo
OLAV KYRRES PLASS 1
0244 Oslo Norway
tel.: (0047) 24 110 850/851/852/870
fax: (0047) 22 444 839
e-mail: economic@oslo.polemb.net

lipiec 2011 r.
Departament Spraw Europejskich