Współpraca gospodarcza: Łotwa

ŁOTWA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Sytuacja gospodarcza

Łotwa jest republiką parlamentarną. Na czele państwa stoi prezydent. Jest to kraj o powierzchni 64 589km², z czego prawie 45% to obszary leśne, który zamieszkuje 2,28 mln osób. Produkuje się tu m.in. pojazdy silnikowe, sprzęt telekomunikacyjny. Duże znaczenie dla gospodarki ma także leśnictwo, rybołówstwo, hodowla (głównie bydła mlecznego).

Pozostaje poza strefą wspólnej waluty europejskiej. 1 stycznia 2005 r. został ustał ustalony kurs wymiany lata do euro i wynosi 0,702804 LVL/EUR (z dopuszczalnym pasmem fluktuacji +/- 1%). Łotwa zamierzała przyłączyć się do strefy euro w 2010 r., z powodu wzrastającej inflacji termin ten przesunięto na 1 stycznia 2012 r.

Po kilkuletnim okresie dynamicznego rozwoju gospodarki, w 2007 r. pojawiły się sygnały o zagrożeniach, w tym rosnąca inflacja, stosunkowo wysoki deficyt na rachunku bieżącym bilansu płatniczego (około 18,5% PKB), niższy od planowanego eksport, wzrost ujemnego salda bilansu handlu zagranicznego. Inflacja w 2007 r. osiągnęła 13,4%, zaś w kwietniu 2008 r. wzrosła do 17,5%, aby we wrześniu ustabilizować się na poziomie 14,9%. Główną przyczyną wzrostu cen było wprowadzenie przez największą kompanię energetyczną Latvenergo nowych, wyższych o 40% taryf na energię elektryczną. W II kwartale 2008 r. wzrost gospodarczy z dotychczas dwucyfrowego poziomu spadł do ok. 0,1%. W I kwartale 2009 r. dochód narodowy skurczył się o 18,3%. W ostatnich dniach lutego 2009 r. dotychczasowy rząd podał się do dymisji, a 12 marca 2009 r. prezydent zatwierdził skład nowego gabinetu. W 2009 r. dochód narodowy Łotwy skurczył się o prawie 19%. Prognoza na 2010 r. przewiduje dalszy spadek PKB o ok.4%, natomiast w 2011r. przewidywany jest wzrost gospodarczy na poziomie 1,5%. Udział tzw. szarej strefy w gospodarce łotewskiej wynosi obecnie aż 39,4% PKB, co jest najwyższym wskaźnikiem w całej UE. Eksport Łotwy w 2008 r. wzrósł o zaledwie 1,5 %, a import spadł o 8,6%. W roku 2009 nastąpiła dalsza redukcja obrotów. Według wstępnych danych Centralnego Urzędu Statystycznego RŁ spadek obrotów w handlu zagranicznym na Łotwie wyniósł na koniec 2009 r. 31% w ujęciu rocznym. Szczególnie odczuwalny był znaczący spadek importu, który zmalał o 38%.

Według Państwowej Agencji Zatrudnienia RŁ poziom bezrobocia na Łotwie pod koniec roku 2009 zbliżył się do 19%. Niemal 70% łotewskich przedsiębiorstw dokonało redukcji zatrudnienia. Gospodarkę łotewską charakteryzuje wysoka emigracja zarobkowa. Szacuje się nieoficjalnie, że od momentu przystąpienia Łotwy do UE wyemigrowało ok. 80-100 tys. osób, co stanowi 7-9% ogółu osób zatrudnionych. W 2009 r. dotychczasowy dynamiczny wzrost płac został zatrzymany, odnotowano nawet niewielki spadek średniej płacy o ok. 3%. W 2009 r. średnia płaca brutto wyniosła ok. 461 LVL (656 EUR).

Najczęściej eksportowane łotewskie towary to: pasze dla zwierząt, soja, mleko, produkty przemysłu drzewnego. Sporą część stanowi reeksport. Największe pozycje importowe stanowią gaz ziemny, smary, materiały pędne, surówka miedzi. Największymi partnerami handlowymi są: Litwa, Estonia, Niemcy i Rosja. Rośnie znaczenie państw byłego związku radzieckiego w strukturze partnerów handlowych Łotwy 

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: Główny Urząd Statystyczny Łotwy, Bank Łotwy

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Polsko-łotewskie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 r. w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej (Dz.U. 2004 nr 90 poz. 864).
Ponadto obowiązują:

• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątku z 1993 r. (Dz.U. 1995 nr 53 poz. 285);
• Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji z 1993 r. (Dz.U. 1993 nr 122 poz. 549), z 26 kwietnia 1993 r., obowiązująca od 16 grudnia 1993 r.

Łotwa jest sygnatariuszem Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, z 11 kwietnia 1980 r., do której także przystąpiła Polska (Dz.U. 1997 nr 45 poz. 286). Łotwa - podobnie jak Litwa - zastrzegła, że zgodnie z artykułami 12 i 96 Konwencji, postanowienia artykułów 1 i 29 lub zawarte w Części II Konwencji, pozwalające na zawieranie umów sprzedaży bądź ich modyfikację lub zakończenie, jak również wyrażenie intencji, w formie innej niż pisemna nie będą miały zastosowania na terytorium tego kraju.

3. Polsko-łotewskie obroty towarowe (w mln EUR)

Źródło: Główny Urząd Statystyczny 

Łotwa jest 20 partnerem Polski w UE i 32 na świecie pod względem wielkości obrotów (wg danych wstępnych za 2009 r.).

W 2009 r. zajmowała 26 pozycję na świecie i 18 w UE pod względem polskiego eksportu z udziałem 0,57% w eksporcie Polski ogółem i odpowiednio 56 i 23 miejsce pod względem importu z udziałem 0,12%. Polska natomiast jest ważnym partnerem handlowym Łotwy, zajmując 7 pozycję w eksporcie z udziałem 3,6% i 4 w imporcie tego kraju, z udziałem 6,9%. Od roku 2008 Polska przesunęła się o jedno miejsce w górę w obydwu kategoriach.

W ciągu ostatnich lat struktura eksportu zmieniła się, pojawiły się towary, które do tej pory nie były przedmiotem wywozu z Polski. Głównymi towarami eksportowymi są obecnie: maszyny i urządzenia mechaniczne oraz pojazdy, stanowiące obecnie łącznie ponad 20% naszego eksportu, produkty przemysłu chemicznego (ok. 15% eksportu), metale nieszlachetne (ok.10% udziału w polskim eksporcie na Łotwę) i tworzywa sztuczne (ok. 8% eksportu).

W imporcie dominują obecnie: metale nieszlachetne i wyroby z nich, stanowiące ok. 28% udziału w imporcie z Łotwy (w 2007 r. odnotowano prawie czterokrotny wzrost importu tych towarów). Ponadto bardzo istotną pozycje importową stanowią drewno i wyroby z drewna (ok. 20% importu), a także produkty mineralne (ponad 10%). Łotwa należy do grupy krajów, z którymi Polska uzyskuje dodatnie saldo handlowe, które jednak na skutek znacznej redukcji wzajemnych obrotów w ostatnim czasie relatywnie zmalało.

W wyniku światowego kryzysu gospodarczego pod koniec roku 2008 i w roku 2009 odnotowano znaczną redukcję wzajemnych obrotów, zarówno eksportu jak i importu, w stopniu większym niż średni spadek obrotów Polski ogółem w tym okresie o ok. 10 punktów procentowych (dynamika polskich obrotów w 2009 r. wynosiła 77,8% w stosunku do roku 2009), co można wiązać z utratą konkurencyjności produktów łotewskich na skutek wzrostu cen i wysokiej inflacji, połączonej ze związaniem waluty łotewskiej z euro stałym kursem. W I półroczu 2010 r. odnotowano wyraźną poprawę sytuacji w wymianie towarowej obydwu krajów, zarówno po stronie eksportu, jak i importu, a obroty wzrosły w tym okresie w stosunku do I półrocza 2009 r. o ok. 14 %. 

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Polska jest na wysokim 5 miejscu wśród kierunków inwestycji łotewskich (za Litwą, Szwajcarią, Estonią i Ukrainą). Wg informacji Banku Centralnego Łotwy wielkość łotewskich inwestycji bezpośrednich w Polsce wg stanu na koniec 2008 r. wyniosła 37,4 mln EUR, środki te napłynęły w większości (ok. 35 mln. EUR) w 2008 r. i zainwestowano je głównie w sektor handlu. Pod koniec roku 2009 r. kapitał łotewski zainwestowany w Polsce w sektorze handlu osiągnął wartość 42,3 mln EUR. Wg danych polskich, opublikowanych przez NBP, wielkość zainwestowanego kapitału łotewskiego w Polsce na koniec grudnia 2008 r. przekroczyła 39 mln EUR.

Znaczenie polskich inwestycji bezpośrednich na Łotwie jest niewielkie. Wielkość polskich bezpośrednich inwestycji na Łotwie na tle inwestycji zagranicznych ogółem wynosi ok. 0,1%. Według źródeł łotewskich wartość polskich bezpośrednich inwestycji na Łotwie osiągnęła pod koniec 2008 r. 17 mln EUR i ponownie spadła i na koniec 2009 r. do poziomu 10 mln EUR. Większość inwestycji polskich koncentruje się na handlu hurtowym i detalicznym oraz nieruchomościach, reszta w niewielkim przemyśle przetwórczym. Wg danych polskich opublikowanych przez NBP, wielkość inwestycji polskich na Łotwie na koniec roku 2008 szacowano na 1,3 mln EUR. W 2008 r. odnotowano odpływ kapitału polskiego z Łotwy na sumę 5,9 mln EUR.

5. Dostęp do rynku

Z dniem 1 maja 2006 r. Łotwa otworzyła swój rynek pracy dla obywateli polskich. Istniejąca pomiędzy Polską i Łotwą infrastruktura prawna nie stwarza żadnych barier formalnych dla rozwoju współpracy gospodarczej.

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Ekonomiczny
6b Mednieku Str
Riga LV-1010
Latvia
tel.: + 371 6  703 15 00, + 371 6 703 15 07;+  371 6 703 15 24
faks: + 371 6 703 15 49
e-mail: weh@poltrade.lv
strona internetowa : http://www.poltrade.lv/

sierpień 2010 r.
Departament Spraw Europejskich