Ministerstwo Gospodarki > Współpraca międzynar... > Współpraca gospodarc...

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

Republika Litewska jest republiką parlamentarną, w której głową państwa jest prezydent. Składa się z 10 okręgów. Łączna powierzchnia kraju wynosi 65,3 tys. km2. Litwa liczy 3,7 mln mieszkańców, z których 80,6% to Litwini, 8,7% Rosjanie, 7,0%, Polacy, 1,6% Białorusini i 1,2% Ukraińcy. W roku 2004 Litwa przystąpiła wraz z 9 innymi krajami do Unii Europejskiej. Pozostaje poza strefą euro, przystąpienie Litwy do wspólnej waluty planowane jest w 2010 r. Od 2 lutego 2002 r. Bank Litwy związał litewskiego lita z euro stałym kursem 3,4528 LTL/EUR.

Od kilkunastu lat wzrost gospodarczy Litwy osiągał wartości rzędu 7-10%. Od 2000 roku PKB Litwy zwiększył się o ponad 70%. Wzrost odnotowały wszystkie działy gospodarki, przy czym najszybciej rozwijał się sektor budowlany. Pod koniec 2007 r. i na początku 2008 r. pojawiły się oznaki spowolnienia tempa wzrostu gospodarczego. Ujawniła się wysoka, znacznie przekraczając prognozy rządowe, inflacja, głównie w wyniku znaczących podwyżek kosztów ogrzewania, gazu i elektryczności dla gospodarstw domowych. W latach 2006 i 2007 miał miejsce znaczący wzrost płac, który w roku 2007 przekroczył 24%. Średnia miesięczna płaca netto pod koniec III kw. 2008 r. wynosiła 517 EUR.

Na skutek światowego kryzysu finansowego dynamika wzrostu wzrost PKB w październiku 2008 r. została zredukowana do 4,2%, a prognoza na rok 2009 jest znacznie gorsza niż przypuszczano na początku roku i przewiduje spadek PKB o ponad 20%. Narasta liczba bankructw i następuje wzrost bezrobocia.

W latach 2006-2007 r. odnotowano dobre wyniki handlu zagranicznego Litwy. Deficyt handlowy osiągnął pod koniec tego okresu 5,13 mld. Rok 2008 przyniósł poprawę bilansu i dalszy wzrost obrotów handlu zagranicznego. Po 11 mies. 2008 r. eksport wzrastał w tempie ponad 30%, a import o ok. 20%. Litwa najwięcej swych towarów eksportuje do Rosji (ok. 15%), na Łotwę (ok. 11,%), do Niemiec (ok. 8%). Rosja również jest liderem wśród państw, z których najwięcej Litwa importuje (ok. 29% importu pochodzi z Rosji), na kolejnej pozycji są Niemcy (ok. 12%) i Polska (ok. 10%).

Do głównych problemów gospodarczych Litwa zalicza konieczność zamknięcia starej elektrowni jądrowej w Ignalinie na koniec 2009 roku i wynikający stąd deficyt energii elektrycznej oraz wzrastający poziom inflacji.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki

Wskaźniki	2005	2006	2007	2008
PKB na 1 mieszkańca (w tys. €)	6,112	7,065	8,420	9,616
PKB (w mld €)	20,7	23,7	28,0	32,3
PKB (dynamika w %)	7,9	7,7	8,8	3,0
Deficyt budżetowy (% PKB)	-0,5	-0,4	-1,0	-3,2
Dług publiczny (% PKB)	18,6	18,0	17,0	15,6
Inflacja (CPI w %)	3,0	4,5	8,1	8,5
Bezrobocie (w %)	8,3	5,6	4,3	5,8
Eksport (w mld €)	9,49	11,26	12,51	16,1
Import (w mld €)	12,50	15,43	17,81	21,0
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne na Litwie (mld €)	6,92	8,37	10,28	9,12
Inwestycje bezpośrednie litewskie za granicą (mld €)	0,61	0,79	1,07	1,41

Źródła: Bank Litwy, Departament Statystyki Litwy

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Polsko-litewskie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 r. w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej (Dz.U. 2004 nr 90 poz. 864).

Ponadto obowiązują umowy międzynarodowe, które nie są w kolizji z Traktatem, pozostałe zaś zostały wypowiedziane. Wśród nich najważniejsze, to:

·          Umowa w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji z 28 września 1992 r., weszła w życie 6 sierpnia 1993 r. ( Dz.U. 1993 nr 122 poz. 543),

·          Umowa w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku z 20 stycznia 1994 r.. obowiązująca od 19 lipca 1994 r. (Dz.U. 1995 nr 51 poz. 277).

Litwa jest sygnatariuszem Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, z 11 kwietnia 1980 r., do której także przystąpiła Polska (Dz.U. 1997 nr 45 poz. 286). Litwa zastrzegła, że zgodnie z artykułami 12 i 96 Konwencji, postanowienia artykułów 1 i 29 lub zawarte w Części II Konwencji, pozwalające na zawieranie umów sprzedaży bądź ich modyfikację lub zakończenie, jak również wyrażenie intencji, w formie innej niż pisemna nie będą miały zastosowania na terytorium litewskim.

3. Wymiana handlowa z Polską

mln EUR

	2005	2006	2007	Dynamika 2006=100	2008	Dynamika 2007=100
Obroty	1 480,2	1 893,6	2 337,0	123,4	2641,0	113,0
Eksport	988,8	1 305,2	1 663,1	127,4	1882,5	113,2
Import	491,4	588,4	673,9	114,5	758,5	112,6
Saldo	497,4	716,8	989,2	*	1124,0	*

źródło: GUS

Litwa jest 14. partnerem handlowym Polski w Unii Europejskiej i 17. w świecie, z udziałem 1,6% w eksporcie polskim i 0,55% w imporcie (wg danych za 2008 r.). Polska natomiast należy do najważniejszych partnerów handlowych Litwy. Jest trzecim (po Rosji i Niemczech) dostawcą na Litwę, z udziałem w imporcie ok. 10%, i czwartym rynkiem eksportowym, z udziałem ok. 6%.

Po okresie spadku polskiego eksportu – spowodowanego zatrzymaniem reeksportu polskich towarów do Rosji w związku z akcesją Litwy do UE – i utrzymywania się obrotów handlowych na wyrównanym poziomie ok. 1,5 mld euro, od początku 2006 roku ponownie odnotowano dynamiczny wzrost wymiany handlowej. Jednak na skutek międzynarodowego kryzysu gospodarczego, który e znaczącym stopniu dotknął Państwa Bałtyckie, w tym Litwę, pod koniec roku 2008 wzajemne obroty gwałtownie wyhamowały, a w I półroczu 2009 r. spadły o ponad 40% w stosunku do analogicznego okresu 2008 r. (odpowiednio eksport spadł o ok. 40%, a import o ok. 43%).

W strukturze towarowej polskiego eksportu na Litwę dominują artykuły rolno-spożywcze – ok. 29%, produkty chemiczne i tworzywa sztuczne – ok. 21%, wyroby przemysłu elektromaszynowego – ok. 16,5% oraz wyroby przemysłu metalurgicznego – ok. 9,5%.

Z Litwy importujemy głównie produkty przemysłu chemicznego – ok. 41,5% importu, artykuły rolno-spożywcze – ok. 17%, produkty mineralne (w tym paliwa i oleje) – ok. 11%, wyroby różne (np. meble, zabawki) – ok. 9%.

Litwa należy do grupy krajów, z którymi Polska ma najwyższą nadwyżkę handlową. Przewaga eksportu nad importem sięga 60%. Największe saldo dodatnie dla Polski występuje w obrotach artykułami rolno-spożywczymi i wyrobami przemysłu elektromaszynowego, przemysłu chemicznego oraz wyrobami metalurgicznymi.

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Do 2007 r. Polska plasowała się na pierwszym miejscu wśród inwestorów zagranicznych na Litwie, z 21% udziałem. Wielkość polskich inwestycji spadła, według statystyk litewskich pod koniec 2008 r., do wartości ok. 537 mln, co stanowi ok. 6% zainwestowanego na Litwie kapitału ogółem i daje Polsce 9 pozycję wśród inwestorów. Zarejestrowano 160 spółek z udziałem kapitału polskiego.
Według danych NBP opublikowanych pod koniec 2008 r. inwestycje polskie na Litwie zostały zredukowane do 782 mln EUR, pomimo napływu w roku 2007 dalszych 350 mln EUR z Polski na Litwę.
Główne obszary działalności to: przetwórstwo ropy naftowej, produkcja wyrobów ze szkła, gumy i plastiku, ubezpieczenia, pośrednictwo finansowe, handel, transport, przemysł spożywczy. 15 grudnia 2006 roku sfinalizowano największą jak do tej pory transakcję zagraniczną polskiej firmy. PKN Orlen przejął ok. 85% akcji litewskiej rafinerii w Możejkach, za które zapłacił ok. 2,34 mld USD. Obecnie Orlen posiada 100% akcji, po wykupieniu pozostałej części w majau 2009 r.
Ponadto do największych polskich inwestorów należą m.in.: PZU Lietuva., Huta Szkła „Warta”, Computer Land S.A., Ciech, Tagatis, Ceramika Opoczno S.A. Na Litwie obecne są dwie polskie firmy ubezpieczeniowe: PZU oraz Commercial Union Polska. Powszechny Zakład Ubezpieczeń podpisał z bankiem „NORD/LB Lietuva” umowę, na mocy której kupił dwie spółki ubezpieczeniowe „Lindry”.
W Polsce działa obecnie 25 spółek z udziałem kapitału litewskiego. Według danych litewskich na wg stanu na koniec 2008 r. inwestycje przedsiębiorstw litewskich w Polsce wyniosły 134,5 mln EUR – 9,3% ogółu inwestycji litewskich za granicą. Plasuje to nasz kraj na trzeciej pozycji za Łotwą, Rosją (z Regionem Kaliningradzkim) oraz Holandią.
Według statystyk NBP bezpośrednie inwestycje litewskie w Polsce osiągnęły w 2006 r. wartość 18,8 mln EUR, a wroku 2007 uległy powiększeniu do do 31,7 mln EUR. Litewski Sanitas w wyniku zakupu akcji Jelfa S.A. od Skarbu Państwa, ARP S.A. i Grupy PZU przejął w kwietniu 2006 roku kontrolę nad spółką. Wartość tej inwestycji ocenia się na ok. 600 mln złotych.

5. Dostęp do rynku

Polska i Litwa nie stosują wzajemnie ograniczeń na rynku pracy i delegowania pracowników. Od 1 lipca 2009 osoba, posiadająca na Litwie zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej (Karty Przedsiębiorcy), nie może odsprzedawać wwożonych z Polski artykułów spożywczych innym sprzedawcom handlującym na targowiskach, a wyłącznie sprzedawać je „końcowym odbiorcom” (konsumentom). 
Ograniczenie zakresu czynności osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na podstawie Karty Przedsiębiorcy, tj. wykreślenie zgody na prowadzenie sprzedaży hurtowej (pozostawiając zgodę na handel detaliczny), ma na celu zmniejszenie ilości wwożonych z Polski artykułów rolno-spożywczych, głównie mięsa.  Uważa się, że decyzja ta przyniesie korzyści dużym sieciom handlowym, nie zmniejszy natomiast skali indywidualnego przywozu.
Z dniem 1.09.2009 r. wchodzi w życie rozporządzenie, zgodnie z którym litewskie spółki eksportujące surowce wtórne do krajów UE powinny uzyskać od instytucji narodowej, nadzorującej przetwórców surowców wtórnych w danym państwie, i przedstawić oryginał zaświadczenia, że taka spółka faktycznie istnieje, działa oraz jest w stanie przetworzyć tę ilość surowców wtórnych, które zamierza wyeksportować spółka litewska.

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
Vasario 16-osios g. 14/2
LT-01107 Vilnius
Tel.: (+370 5) 261 79 60
Faks: (+370 5) 261 06 86
E-mail:  vilnius@mg.gov.pl; weh.wilno@mgip.gov.pl
Strony internetowe : vilnius.trade.gov.pl/pl/; http://www.weh-wilno.lt/ ,

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Ekonomiczny
Smėlio g. 22A
LT-10323 Vilnius
Tel.: (+370 5) 270 90 01/02
Faks: (+370 5) 270 90 07
E-mail: ambpol@tdd.lt  
Strona internetowa : http://www.wilno.polemb.net/

wrzesień 2009 r.
Departament Spraw Europejskich