Współpraca gospodarcza: Irlandia

IRLANDIA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Sytuacja gospodarcza

Irlandia jest republiką. Powierzchnia wynosi: 70,2 tys. km². Ludność: 3,9 mln mieszkańców. Struktura wytwarzania PKB w Irlandii przedstawia się następująco: rolnictwo - 4%, przemysł - 36%, transport i komunikacja - 16,6% , usługi - 43,4%.

Budżet państwa na 2010 r. ogłoszony w dniu 09.12.2009 r. potwierdził determinację rządu do podjęcia trudnych decyzji politycznych warunkujących osiągnięcie zapowiadanych wcześniej oszczędności rzędu 4,05 mld EUR. W sytuacji kryzysu fiskalnego koalicja rządowa zdołała uzgodnić nieuniknione cięcia w wydatkach, mające na celu utrzymanie deficytu budżetowego na łączną kwotę ponad 12 mld EUR, tj. na poziomie poniżej 20% PKB. Oszczędności z tytułu obniżenia wynagrodzeń w sektorze publicznym o 5–15% mają wynieść w 2010r. w sumie 1,05 mld EUR. Na drugim miejscu plasują się oszczędności w służbie zdrowia (400 mln EUR), następnie nauka i edukacja (134 mln EUR), mimo deklaracji rządu, że priorytetem dla Irlandii jest tworzenie tzw. Smart Economy opierającej się na wysoko wykwalifikowanej sile roboczej. Ministerstwo Przedsiębiorstw, Handlu i Zatrudnienia ma zaoszczędzić 50 mln EUR, m. in. na dotacjach dla programów aktywizacji zawodowej i szkoleniach.
Rok 2010 był trzecim z rzędu, w którym odnotowano w Irlandii spadek dochodu narodowego. Według wstępnych danych Central Statistical Office (CSO) Produkt Krajowy Brutto Irlandii w 2010 r. obniżył się o 1,0%. Był to wynik co prawda lepszy niż w poprzednich dwóch latach (w 2009 r. spadek PKB wyniósł w skali roku 7,6% zaś w 2008 r. 3,5%), lecz znacznie gorszy od przewidywań ekspertów. Zakładali oni bowiem w 2010 r. zakończenie trwającej w Irlandii od 2 lat recesji i niewielki przyrost dochodu narodowego. Zmniejszenie tempa spadku PKB było głównie efektem rosnącej produkcji przemysłowej, która w 2010 r. zwiększyła się o 8,3%. Przyspieszony jej wzrost miał miejsce zwłaszcza w II połowie roku i był w dużej mierze efektem wzrastających zamówień ze strony zagranicy. Eksport pozostawał więc tym czynnikiem, który stymulując wzrost produkcji przemysłowej walnie przyczyniał się do złagodzenia skutków kryzysu gospodarczego w Irlandii.
Po drastycznym spadku obrotów irlandzkiego handlu zagranicznego, które miało miejsce w 2009 r. (eksport spadł wówczas o 2,5% a import obniżył się aż o 21,7%) w roku 2010 nastąpiła zasadnicza poprawa w tym zakresie. Według ostatnio dostępnych danych za pierwszych 11 miesięcy 2010 r. irlandzki eksport wzrósł o 5,8%, zaś import obniżył się nieznacznie o 0,2%. Przy utrzymaniu tej tendencji w ostatnim miesiącu roku można szacować, iż na koniec 2010 r. eksport Irlandii wyniesie ok. 90 mld EUR, zaś import 45 mld EUR. Będzie to oznaczało wypracowanie olbrzymiej nadwyżki obrotów bieżących w wysokości ok. 45 mld EUR.
Głównymi rynkami zbytu dla towarów irlandzkich były (dane za 11 miesięcy 2010 r.): Stany Zjednoczone, Zjednoczone Królestwo (Wielka Brytania łącznie z Północną Irlandią), Belgia, Niemcy, Francja, Hiszpania, Szwajcaria, Niderlandy, Włochy, i Chiny (łącznie z Tajwanem i Macao). W irlandzkim eksporcie Polska zajmowała 15. pozycję. Z kolei głównymi dostawcami towarów na rynek irlandzki były: Zjednoczone Królestwo, USA, Niemcy, Chiny, Niderlandy, Francja, Norwegia, Belgia, Szwajcaria i Japonia. Z krajów Unii Europejskiej pochodziło 58,9% importowanych do Irlandii towarów a ze Stanów Zjednoczonych 17,8%. Polska była 16. partnerem handlowym Irlandii w imporcie.
Oficjalny wskaźnik bezrobocia publikowany jest przez CSO kwartalnie. Według ostatnio dostępnych danych w III kw. 2010 r. stopa bezrobocia w Irlandii kształtowała się na poziomie 13,6%. Ocenia się, że średnia stopa bezrobocia w Irlandii w 2010 r. wyniesie 13,3%, co będzie oznaczało, że jej poziom będzie najwyższy od 1994 r.
Utrzymujące się wysokie bezrobocie jest największym, obok olbrzymiego deficytu budżetowego, problemem, z którym boryka się rząd Irlandii. Wśród ekonomistów przeważa pogląd, iż w 2011 r. stopa bezrobocia będzie kształtowała się w Irlandii w dalszym ciągu na wysokim poziomie 12-13%.
Rok 2010 przyniósł również odwrócenie tendencji w zakresie kształtowania się w Irlandii poziomu cen detalicznych. Według danych CSO średni poziom inflacji (Consumer Price Index - CPI) kształtował się w Irlandii w 2010 r. na poziomie -1,0%. Był on jednak znacznie niższy niż w roku 2009 kiedy to odnotowano spadek cen detalicznych (CPI) o 4,5%. Przewiduje się, że w 2011 r. deflacja przekształci się w Irlandii w niewielką inflację. Jej poziom będzie w dużym stopniu uzależniony od kształtowania się cen nośników energii na rynku światowym (gł. ropa naftowa) oraz żywności a także aktywności gospodarki irlandzkiej w najbliższym okresie. Nie wydaje się jednak, by jej poziom przekroczył w latach 2011 - 2012 średni poziom inflacji dla krajów strefy Euro.
W 2010 r. sytuacja finansowa Irlandii pozostawała niepewna, pomimo konsekwentnych i dosyć radykalnych działań rządu. W 2009 r. kraj zanotował największy deficyt budżetowy w krajach Unii Europejskiej w wysokości 14,6% PKB. Pogłębiał się on od początku 2010 r. i w opinii części analityków na koniec 2010 r. może wzrosnąć nawet do 38,5% PKB, znacznie przewyższając poziom notowany w jakimkolwiek kraju UE. Ogłoszony 7 grudnia 2010 r. budżet na 2011r., zawiera plan cięć budżetowych w łącznej kwocie 6 mld EUR które, zdaniem rządu, pozwolą sprowadzić deficyt budżetowy do poziomu 9,4% PKB w roku 2011. W najbliższym okresie polityka gospodarcza Irlandii będzie determinowana przede wszystkim przez warunki uzgodnione przez rząd z UE, MFW i Europejskim Bankiem Centralnym (ECB) w zamian za program pomocowy w wysokości 85 mld EUR.
Większość analityków ocenia, że w roku 2011 oraz w latach następnych sytuacja gospodarcza Irlandii będzie się stopniowo poprawiała. Tempo wychodzenia kraju z kryzysu będzie jednak najprawdopodobniej znacznie wolniejsze niż się to wydawało wcześniej. W swoim najnowszym raporcie (Central Bank & Financial Services Authority of Ireland Quarterly Bulletin 01/2011) nt. stanu gospodarki irlandzkiej ze stycznia 2011 r. Centralny Bank Irlandii (CBI) przewiduję, że Produkt Krajowy Brutto Irlandii wzrośnie w znacznie mniejszym stopniu niż wcześniej zakładano: o 1,0% w 2011 r. i o 2,3% w roku 2012.
Stopa bezrobocia w latach 2011 - 2012, zdaniem ekspertów CBI, będzie kształtowała się na poziomie z roku 2010 tj. w granicach 13,5%. W latach 2011 – 2012 przewiduje się ponadto wystąpienia w Irlandii niewielkiej inflacji, której poziom nie powinien jednak przekroczyć 1%.

Podstawowe wskaźniki gospodarki Irlandii w latach 2008-2012

Źródło: European Economic Forecast, spring 2011Central Statistics Office, Ministerstwo Finansów Irlandii

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej.

Stosunki gospodarcze między Polską a Irlandią regulowane są m.in. przez:

• Traktat Akcesyjny z 16 kwietnia 2003 r.,
•  Umowa o Rozwoju Współpracy Gospodarczej, Przemysłowej i Naukowo-Technicznej z 13 czerwca 1977 r. (niepublikowana),
   (pobierz plik pdf)
• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Irlandii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, sporządzona w Madrycie w dniu 13 listopada 1995 r. (Dz.U. 1996 r. nr 29, poz. 129).

3. Polsko - irlandzkie obroty towarowe (w mln EUR)

Irlandia jest 21-23 partnerem handlowym Polski w UE i mieści się w pierwszej trzydziestce partnerów Polski w ogóle. Udział w obrotach z krajami UE wynosi - 0,51%, w eksporcie - 0,37% i imporcie - 0,63%. 

Dane: GUS

W 2010 r. w polskim eksporcie do Irlandii dominowały wyroby przemysłu elektromaszynowego (34,2% udziału w całości eksportu), artykuły rolno-spożywcze (21,7%), produkty mineralne (16,2%) oraz wyroby przemysłu chemicznego (9,9%). Eksport towarów z w/w grup towarowych stanowił prawie 82% całości polskiego eksportu do Irlandii W porównaniu do sytuacji w roku poprzednim w 2010 r. nastąpiły znaczne zmiany w strukturze naszego eksportu do Irlandii. Obniżył się udział wyrobów przemysłu elektromaszynowego (z 38,1% do 34,2%), wzrósł natomiast udział produktów mineralnych (z 14,9% do 16,2%) oraz wyrobów przemysłu chemicznego (z 6,9% do 9,9%).
Struktura towarowa polskiego importu z Irlandii wykazuje większą w stosunku do naszego eksportu koncentrację. Ponad 86% importu przypada na dwie grupy towarowe: wyroby przemysłu elektromaszynowego i wyroby chemiczne. Analiza głównych pozycji w polskim imporcie z Irlandii potwierdza tezę o jej wysokiej koncentracji towarowej - pierwszych 20. pozycji w naszym imporcie stanowi ponad 75% wartości polskich zakupów w Irlandii. W imporcie z Irlandii tradycyjnie już dominują wyroby wysoko przetworzone i wysoko zaawansowane technologicznie.
W miarę poprawy i stabilizowania się sytuacji gospodarczej w Irlandii w 2011 r. można oczekiwać dalszego, powolnego wzrostu polskiego eksportu do tego kraju. Pod względem poziomu wymiany handlowej rok 2011 powinien być zdecydowanie lepszy od 2010 r. Wartość obrotów handlowych może zbliżyć się nawet do rekordowego poziomu z roku 2008, w który nasz eksport osiągnął poziom 531,5 mln EUR. Oznaczałoby to wzrost polskiego eksportu do Irlandii w granicach 10% - 15%.

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Według danych NBP wartość zobowiązań z tytułu inwestycji firm irlandzkich na koniec 2009 r. wyniosła 2.414,5 mln EUR (14 miejsce). Szacuje się że łączna ilość irlandzkich inwestorów w Polsce to ponad 40 firm.

Do największych inwestorów irlandzkich w Polsce należą:

• Allied Irish Bank (AIB) - z większościowym udziałem w Banku Zachodnim WBK,
• B. International - producent urządzeń maszynowych (firma Oasis East - Gliwice),
• Cement Roadstone Holding (CRH) - udziały w cementowni Ożarów, Olsztyńskich Kopalniach Surowców Mineralnych, Zakładach Przemysłu Wapienniczego Trzuskawica i inne,
• Herisson Ltd. - produkcja artykułów spożywczych (Zakłady w Kobyłce),
• JFC Manufacturing Ltd - producent wyrobów z plastiku (Radzymin),
• Kingspan Holding Netherlands BV - produkcja wyrobów plastikowych (Zakłady w Lipsku).

W 2006 r. dużym sukcesem było pozyskanie inwestycji amerykańskiej firmy DELL dot. budowy fabryki komputerów w Łodzi, która realizowana jest przez europejski oddział tej firmy w Irlandii, w oparciu o technologię i kadrę zarządzają zakładów Della w Limerick. Oznacza to bezpośrednie inwestycje w wysokości ok. 200 mln euro i ponad 50 mln euro w inwestycjach towarzyszących. Fabryka Della ma zostać otwarta na jesieni 2007 r., a bezpośrednio w zakładzie w Łodzi zatrudnienie znajdzie 1000 osόb. Dalsze zatrudnienie w firmach obsługujących i wspόłpracujących z fabryką Della w Łodzi ocenia się na 5 - 7 tysięcy osόb.

W Irlandii pojawia się coraz więcej firm utworzonych przez polskie podmioty gospodarcze. Skala kapitałowego zaangażowania jest tutaj jeszcze bardzo niewielka i wartość polskich inwestycji w Irlandii na koniec 2009 r. (wg danych NBP) wyniosła 113,2 mln EUR.

5. Dostęp do rynku

Irlandia z dniem 1 maja 2004 r. otworzyła swój rynek pracy, co ułatwiło podejmowanie przez polskie podmioty oraz obywateli działalności gospodarczej na rynku irlandzkim, jak również wykonywanie kontraktów usługowych. Nie istnieją żadne trudności ani bariery we współpracy gospodarczej.

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP
4 The Vicarage, St John's Road
Dublin 4, Ireland
tel.: + 353 1 269 13 70
faks: + 353 1 269 76 62
e-mail: dublin@trade.gov.pl
strona internetowa: http://dublin.trade.gov.pl/

Wydział Polityczno - Ekonomiczny Ambasady RP
5, Ailesbury Road, Ballsbridge
Dublin 4, Ireland
tel.: + 353 1 283 08 55
faks: +353 1 269 83 09
e-mail: dublin@msz.gov.pl ; economic@dublin.polemb.net
strona internetowa: http://www.dublin.polemb.net/

sierpień 2011 r.
Departament Spraw Europejskich