Współpraca gospodarcza: Hiszpania

HISZPANIA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

I. Informacje ogólne

Królestwo Hiszpanii jest monarchią konstytucyjną. Głową państwa jest król Juan Carlos I, który wstąpił na tron w roku 1975, po śmierci generała F. Franco. Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy parlament (Kortezy), złożony z izby poselskiej (Kongres) i Senatu. W ostatnich dziesięcioleciach ukształtował się w Hiszpanii system wielopartyjny, zdominowany przez dwa duże ugrupowania (socjaldemokraci, centroprawica), których przewaga nad pozostałymi jest znaczna. Państwo ma charakter federalny. Mieszkańcy niektórych regionów używają języków innych niż hiszpański, posiadają rozbudowane poczucie własnej tożsamości,  z czym wiążą się silne tendencje  seperatystyczne  w Kraju Basków i Katalonii.

II. Gospodarka - integracja europejska

1. Wzrost gospodarczy

Po 15 latach koniunktury gospodarka hiszpańska weszła w 2009 roku w fazę głebokiej recesji, związanej z kryzysem na rynku nieruchomości, spadkiem popytu wewnętrznego i eksportu. Jej gospodarka oparta o budownictwo, przemysł samochodowy i turystykę, została bardziej niż inne kraje UE dotknięta kryzysem. Do najbardziej negatywnych zjawisk należy gwałtowny wzrost bezrobocia jako rezultat spadku popytu wewnętrznego, zapaści w sektorze budownictwa oraz na rynku nieruchomości. Liczba bezrobotnych przekroczyła w 2009 r. poziom 4 mln osób, a wskaźnik bezrobocia jest najwyższy w UE. Recesji towarzyszy silny spadek inwestycji (-20%), importu (-14,6%) i konsumpcji prywatnej (-3,1%). W rezultacie spadającego zapotrzebowania na mieszkania i załamania się rynku hipotecznego, ceny domów spadły o 30%, szereg firm budowlanych zbankrutowało. Wysokie ujemne saldo bilansu handlowego, jakkolwiek amortyzowane dochodami z turystyki i importem kapitału, stało się strukturalnym obciążeniem gospodarki Hiszpanii. Pogorszył się stan finansów kraju, nadwyżka budżetowa występująca jeszcze w 2007r., zamieniła się na deficyt przekraczający kryteria unii monetarnej. Szacuje się, że zadłużenie publiczne, także w wyniku kosztownego programu antykryzysowego, przekroczy 70%. Z drugiej strony ostatnie lata przyniosły widoczny awans Hiszpanii jako ośrodka ponadregionalnych usług finansowych, a banki hiszpańskie weszły do czołówki europejskiej. Punkt ciężkości międzynarodowej konkurencyjności gospodarki hiszpańskiej przesuwa się ze sfery wytwórczości na sferę usług.

 2. Polityka gospodarcza

Głównym celem rządu hiszpańskiego jest minimalizowanie efektów kryzysu gospodarczego i stworzenie warunków do powrotu na ścieżkę wzrostu w latach 2010-2011. Kluczowe znaczenie ma  recesyjna sytuacja w budownictwie, którego udział w tworzeniu PKB wynosi ponad 15%. Spadek popytu dotkliwie odczuwają producenci materiałów budowlanych, wyposażenia, sprzętu AGD, mebli i firmy transportowe. Rząd podjął kosztowny program antykryzysowy (25 miliardów Euro) przeznaczony na inwestycje w infrastrukturze, ochronie środowiska i technologii. Receptą na poprawę koniunktury w budownictwie miały być ulgi podatkowe dla osób fizycznych, zmniejszenie obciążeń podatkowych dla remontujących mieszkania, wydłużenie spłaty kredytów hipotecznych i przyśpieszenie procedur przetargowych. Rząd zmuszony był z części projektów wycofać się, aby nie dopuścić do katastrofy finansów publicznych. W odróżnieniu od programu antykryzysowego sprzed 2 lat  nowa koncepcja z początku 2010 r. sprowadza się do szerokiego wykorzystania formuły partnerstwa publiczno-prywatnego jako narzędzia wzrostu popytu krajowego i  zatrudnienia bez zwiększania deficytu budżetowego. Jest także próbą  demonstracyjnego odcięcia się od strefy  kryzysowej PIGS (Portugalia, Hiszpania, Grecja, Irlandia) oraz przestawienia przerośniętego sektora budowlanego z inwestycji mieszkaniowych na infrastrukturalne. Celem nowego planu o „zrównoważonej gospodarce”, jest zmniejszenie zależności kraju od sektora budowlanego i samochodowego i uodpornienie go na zmiany koniunktury na świecie.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: World Economic Outlook, October 2009

3. Sprawy Unii Europejskiej

Hiszpania opowiada się za kontynuacją polityki spójności i realizacją Strategii Lizbońskiej oraz otwierania się na kraje śródziemnomorskie. Popiera działania KE w zakresie redukcji obciążeń konkurencyjnych, lepszych uregulowań prawnych i ostrożnej harmonizacji wybranych aspektów podatkowych. Należy jednak do krajów mających problemy z implementacją prawa w zakresie rynku wewnętrznego.  Jednocześnie prezentuje najwyższy stopień wykorzystania środków z funduszów spójności. Hiszpania poparła unijny pakiet klimatyczno-energetyczny, pułapy redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz wzrostu wskaźnika wykorzystania energii odnawialnej. Chroni swój rynek energetyczny przed penetracją kapitału zagranicznego, co prowadzi do konfliktów z instytucjami wspólnotowymi. Jest  przeciwna zmianom w obecnym modelu wspólnej polityki rolnej, w tym ograniczania budżetu, liberalizacji rynku rolnego i wprowadzeniu jednolitej płatności obszarowej.

III. Współpraca dwustronna

1. Ramy prawno traktatowe.
Centralne znaczenie mają zapisy Traktatu Akcesyjnego z 2004 roku i regulacje unijne w zakresie funkcjonowania jednolitego rynku europejskiego. Część spraw związanych ze współpracą gospodarczą regulują bilateralne umowy uzupełniające postanowienia Traktatu:

• Umowa między Rządem RP a Rządem Królestwa Hiszpanii w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji z 30.07.1992 r.
• Umowa między Rządem PRL a Rządem Królestwa Hiszpanii w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku z 15.12.1979 r
• Traktat o Przyjaźni i Współpracy między Polską a Królestwem Hiszpanii z 1994 r. zawierający część gospodarczą odnoszącą się do współpracy w zakresie dwustronnym.

2. Handel i inwestycje

Polsko - hiszpańskie obroty towarowe (w mln EUR)

Źródło: GUS, dane za 2009 rok - szacunek

Hiszpania zajmuje 10  miejsce jako partner handlowy Polski. Od wstąpienia Polski do UE obroty wzrosły o ponad 50%  osiągając w 2009 roku  prawie 5 miliardów Euro. Z uwagi na wczesne wejście Hiszpanii w fazę kryzysu polski eksport do tego kraju zanotował już w 2008 roku spadek. W rezultacie obroty handlowe zamknęły się ujemnym dla Polski saldem przy spadku popytu konsumpcyjnego w Hiszpanii i dostaw dla przemysłu samochodowego i metalowego. W  2009r. obroty zmniejszyły się o dalsze 20%, jednakże znacznie głębszy spadek importu spowodował wystąpienie dodatniego dla Polski salda. Dominującymi towarami w polskim eksporcie do Hiszpanii pozostają wyroby przemysłu samochodowego, komponenty, silniki samochodowe, elektronika oraz produkty pochodzenia zwierzęcego. Wyroby wysoko przetworzone stanowią 80% polskiego eksportu. Głównymi  towarami w imporcie są pojazdy, samoloty, części i komponenty, maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny, produkty pochodzenia roślinnego, wyroby przemysłu chemicznego. Wartość inwestycji hiszpańskich na koniec 2008 r. wg danych NBP wyniosła 3,5 miliardów Euro (11 pozycja). Największym zainteresowaniem hiszpańskich inwestorów cieszy się sektor budowlany oraz energetyczny, a także bankowy i spożywczy. Firmy hiszpańskie posiadają znaczny udział na rynku deweloperskim w Polsce, uczestniczą w przetargach drogowych, budowie obiektów infrastrukturalnych i związanych z organizacją EURO 2012. Polskie inwestycje kapitałowe w Hiszpanii są niewielkie i wyniosły wg. NBP 44 mln Euro na koniec 2008 roku, głównie w dystrybucji i usługach.

3. Dostęp do rynku

Funkcjonowanie obu krajów w ramach jednolitego rynku UE, a także zniesienie z dniem 1 maja 2006 r. ograniczeń w przepływie polskich pracowników do Hiszpanii, sprawia, że nie występują istotne bariery w dostępie do rynku. Główne hamulce w rozwoju polskiego eksportu do Hiszpanii leżą w barierach komunikacyjnych oraz niedostatecznej aktywności promocyjnej polskich przedsiębiorstw i regionów. Mankamentem w nawiązywaniu kontaktów handlowych  jest, zdaniem polskich przedsiębiorców, niewystarczająca znajomość języka angielskiego w małych firmach hiszpańskich.. Wąskim gardłem po stronie polskiej jest z kolei niewystarczająca oferta handlowa kierowana na geograficznie odległy rynek hiszpański i wiążący się z tym niewielki udział w tamtejszych targach i wystawach.

IV. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
Avenida del Doctor Arce 25,
28002 Madrid
Tel. +34 915 901 280,
Faks: +32 915 615 108,
E-mail: comercial@polonia.es,
Strona internetowa: http://www.polonia.es/

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Ekonomiczny
C/Guisando, 23-bis,
28035 Madrid,
Tel.: +34 913 736 605, +34 913 161 365,
Faks: +34 913 736 624,
E-mail: embajada@polonia.es
Strona internetowa:  www.polonia.es

kwiecień 2010 r.
Departament Spraw Europejskich