Współpraca gospodarcza: Grecja

GRECJA
Informacja o sytuacji gospodarczej i stosunkach gospodarczych z Polską 

I. Informacje ogólne

Grecja jest demokracją parlamentarną. Organem ustawodawczym jest parlament. Parlament składa się z 300 posłów wybieranych na 4-letnią kadencję. 260 mandatów w Parlamencie przyznawanych jest w systemie proporcjonalnym, a pozostałych 40 otrzymuje partia, która uzyskała w wyborach największą liczbę głosów. Na czele państwa stoi prezydent, który jest wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję. Władza wykonawcza należy do Rządu oraz Prezydenta Republiki. Premier wyznaczany jest przez Prezydenta, który powołuje na to stanowisko przewodniczacego partii posiadajacej w Parlamencie absolutna większość lub większość bezwzględną. Rząd musi otrzymać w Parlamencie wotum zaufania.

II. Gospodarka

1. Sytuacja gospodarcza Grecji

Grecja należy do słabiej rozwiniętych krajów UE, o wysokim uzależnieniu od usług żeglugowych, turystyki i rolnictwa. Jest też krajem o stosunkowo słabym poziomie integracji z gospodarką światową. Pod względem konkurencyjności gospodarki, Grecja zajmuje jedno z ostatnich miejsc w Unii Europejskiej - wpływ na to mają m.in.: dominacja sektora publicznego (40% PKB), nadmierna biurokracja, powiązanie świata polityk z gospodarką, niewydolność systemu podatkowego (problem ściągalności), przestępstwa gospodarcze.

Potencjału gospodarczego Grecji należy upatrywać w geostrategicznym położeniu oraz we względnej przewadze konkurencyjnej (członek UE i strefy euro o rozwiniętej - w porównaniu z krajami sąsiedzkimi - infrastrukturze i wykwalifikowanych kadrach menadżerskich). Potencjał Grecji pozwala jej stać się gospodarczym liderem i wiodącym inwestorem na Bałkanach i w rejonie wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego. Obecnie Grecja jest największym inwestorem zagranicznym w Albanii i Macedonii, trzecim w Bułgarii i Rumunii.

W 2009 roku Grecja po raz pierwszy od 1993 r. wstąpiła na ujemną ścieżkę rozwoju gospodarczego. Zdecydowało o tym przede wszystkim gwałtowne obniżenie koniunktury - spowolnienie tempa wzrostu popytu konsumpcyjnego, malejący popyt inwestycyjny oraz spadek eksportu. Na niekorzystną dynamikę zmian w obrocie handlowym największy wpływ miały czynniki koniunkturalne.

Wolumen obrotów handlu zagranicznego w stosunku do wartości PKB wynosi w Grecji ok. 31%. Ponad 59% greckich obrotów przypada na kraje UE. Tradycyjnie znaczą pozycję w eksporcie greckim stanowią produkty rolno-spożywcze, skóry, odzież, metale i chemikalia. W imporcie dominują dobra inwestycyjne, surowce energetyczne i paliwa, dobra konsumpcyjne (żywność, samochody).

Grecja jest jednym z największych beneficjentów funduszy strukturalnych i funduszu spójności UE.

Grecka flota handlowa dysponuje ok. 20% światowego tonażu statków i prawie połową tonażu UE. W rękach greckich jest 23% światowej floty drobnicowców i 20% tankowców. Perspektywy na powodzenie ma współpraca z Chinami w tym sektorze, bowiem porty greckie mają pełnić rolę centrów tranzytowych dla dystrybucji wyrobów chińskich w regionie bałkańskim. Planowana jest produkcja statków w chińskich stoczniach dla armatorów greckich oraz transport morski z udziałem floty greckiej.

Wg danych WTO (Światowa Organizacja Turystyki), Grecja plasuje się na piątym miejscu w zakresie turystyki światowej. Dynamicznie rozwija się wymiana turystyczna z krajami azjatyckim, m.in. z Chinami. Dochody z usług żeglugowych, turystycznych i inwestycji zagr. pokrywają w znacznym stopniu ujemne saldo handlowe Grecji.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

*- prognozy; ** - szacunki

Źródło: MFW, szacunki własne

2. Polityka gospodarcza

Głównym celem rządu w okresie 2010-2011 r. będzie wprowadzenie programu naprawczego greckiej gospodarki. Program ten przewiduje środki konsolidacji finansów publicznych nakierowane na redukcję poziomu deficytu budżetowego do 2013 roku w celu uzyskania w 2014 roku poziomu deficytu budżetowego poniżej 4% PKB. Założenia makroekonomiczne przewidują ujemne tempo wzrostu w 2010 r. i powrót na dodatnią ścieżkę rozwoju dopiero w 2012 r. Dług publiczny na obecnym poziomie 115% PKB może dojść do 140% PKB, po czym po 2013 roku zacznie spadać.

Program naprawczy obejmuje skonkretyzowany harmonogram wdrażania reform strukturalnych związanych z systemem podatkowym, procedur budżetowych, rynkiem pracy, liberalizacją sektora usług oraz administracją publiczną. Wypłaty kolejnych transzy z przyznanego przez Unię Europejską, Europejski Bank Centralny oraz Międzynarodowy Fundusz Walutowy (dalej „trojka”) „pakietu wsparcia” uzależnione są od wyników przeglądów postępów we wdrażaniu programu dostosowawczego przeprowadzanego prze ekspertów „trojki”. Po pierwszym okresowym przeglądzie (wyniki przedstawione na początku sierpnia), eksperci „trojki” dostrzegli duży dynamizm w realizacji założonego programu naprawczego. Wszystkie kryteria ilościowe planowane do czerwca 2010 r. zostały spełnione, a reformy strukturalne znalazły się w zaawansowanym etapie. Szczególną uwagę ekspertów zwrócił m.in. fakt:

• Redukcji wydatków budżetu centralnego w stopniu wyższym od początkowych założeń;
• Dalsze umacnianie administracji podatkowej (ograniczenie skali oszustw podatkowych);
• Znaczny postęp w zakresie wdrażania reform strukturalnych, zwłaszcza reformy systemu emerytalnego, dostosowującej go do standardów międzynarodowych.

W kolejnych fazach zmian systemowych zwraca się uwagę na konieczność reformy systemu administracyjnego kraju, restrukturyzację kolei państwowych i innych przedsiębiorstw państwowych oraz „otwieranie zawodów” (liberalizacja m.in. architektów, notariuszy, farmaceutów, taksówkarzy). Liberalizacji wymaga również sektor produkcji energii elektrycznej.
W ramach wprowadzanych reform, rząd grecki lansuje model „zielonego rozwoju”. Zakłada się, że związany z nim program inwestycyjny, dotyczący głównie rozwoju sektora energetycznego i ochrony środowiska, spowoduje wzrost zatrudnienia o 210 tys. osób, a w jego efekcie powstanie 27 tys. nowych miejsc pracy, zwłaszcza w budownictwie, produkcji przemysłowej, usługach finansowych, usługach i telekomunikacji. Dodatkowym efektem towarzyszącym powstaniu nowych gałęzi gospodarki będzie transfer technologii
i wiedzy, jak również pojawienie się nowych zawodów i produktów. 

III. Współpraca dwustronna

1. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Polsko-greckie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 r. w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpieniu Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej.

Ponadto obowiązują umowy dwustronne w zakresie nie objętym uregulowaniami UE, wśród których najważniejsze, to:

• Umowa o rozwoju współpracy gospodarczej, przemysłowej i naukowo-technicznej z 18.12.1980 r.;
• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 20.11.1987 r.;
• Umowa o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji z 14.10.1992 r.;
• Traktat o przyjaźni i współpracy między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Grecką z 12.06.1996 r.;
• Umowa o współpracy w dziedzinie nauki i techniki z 12.06.1998 r.;
• Porozumienie o współpracy w dziedzinie przemysłu obronnego między Polską a Grecją z 29.06.2004 r.

2. Polsko-greckie obroty towarowe (w mln EUR)

Źródło: DAP/MG

Grecja zajmuje 17 miejsce w obrotach towarowych Polski z państwami UE za 2009 rok wg wielkości eksportu i 20 miejsce pod względem wielkości  importu z udziałem w eksporcie 0,76% i w imporcie 0,28%.

Polskie obroty towarowe z Grecją do 2008 r. charakteryzowały się bardzo dynamicznym wzrostem. W roku 2009, wskutek kryzysu gospodarczego, polskie import spadł o około 20%, natomiast eksport utrzymał się na zbliżonym poziomie.

Główne towary w polskim eksporcie do Grecji stanowią tradycyjnie wyroby przemysłu elektromaszynowego, w tym maszyny i urządzenia elektryczne (ponad 28% całości eksportu), pojazdy, jednostki pływające (ponad 15%), metale nieszlachetne (12%), art. spożywcze, napoje, alkohol i wyroby tytoniowe (ponad 9%), produkty przemysłu chemicznego (7,5%), tworzywa sztuczne (prawie 5%), zwierzęta żywe oraz produkty pochodzenia zwierzęcego (4%), przyrządy i narzędzia (4%), produkty pochodzenia roślinnego (2,5%). Po stronie importu główne pozycje to: produkty pochodzenia roślinnego - ponad 21%, wyroby z metali nieszlachetnych - ponad 20%, art. spożywcze, alkohol i wyroby tytoniowe - ok. 17%, produkty przemysłu chemicznego - ponad 12%, urządzenia mechaniczne i elektryczne - ok. 7%, materiały i wyroby włókiennicze - ok. 6% oraz tworzywa sztuczne i wyroby z nich, kauczuk - ok. 6%. W ciągu 9 miesięcy br. obroty handlowe spadły o ok. 10%, zaś polski eksport o ok. 4%, w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego, co w porównaniu z innymi krajami UE jest  wynikiem zadowalającym, w kontekście istniejącego kryzysu gospodarczego.

3. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Według danych NBP kumulowana wartość napływu kapitału z tytułu inwestycji bezpośrednich w Polsce w ciągu ostatnich lat wzrosła do ok. 50 mln EUR.

Najważniejsi inwestorzy greccy obecni na polskim rynku to: Coca Cola Hellenic Bottling Co. (napoje), bank grecki Eurobank Ergasias, działający w Polsce pod nazwą Polbank, Maillis S.A. (folie opakowaniowe), Germanos S.A. (elektronika, telefony komórkowe i akcesoria, komputery), Hellenic Fabrics S.A. (przemysł tekstylny), Chipita ( napoje i produkty tytoniowe). W 2008 roku grecka firma INTRAKAT wspólnie z firmą Ralpha Grissin Infotech i siecią Vardas sfinalizowała zakup działek budowlanych w Krakowie za 6,52 mln EUR pod budowę obiektów handlowych. W zakresie współpracy inwestycyjnej spółka J&P Avax podpisała w 2008 roku z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad umowę na rozbudowę węzła „Sośnica” na skrzyżowaniu autostrad A-4 i A-1 o wartości 207,2 mln EUR.

Przedsiębiorcy polscy nie podjęli zauważalnej działalności inwestycyjnej na rynku greckim. Z rynku greckiego wycofał się Elektrim i spółka H. Cegielski. Obecnie w Grecji swój oddział utrzymują: Polski Rejestr Statków i LOT. W Grecji funkcjonuje szereg drobnych podmiotów gospodarczych zakładanych przez polskich obywateli (biura podróży, restauracje, kawiarnie, zakłady usługowe).

IV. Sprawy Unii Europejskiej

Grecja aktywnie uczestniczy w pracach organów UE w obszarach, które stanowią dla niej żywotny interes. Dotyczy to m.in. rolnictwa głównie tzw. produktów śródziemnomorskich, bezpieczeństwa energetycznego i alternatywnych dróg dostaw surowców, rozwoju transeuropejskich sieci transportowych, transportu morskiego, rynku pracy. Z punktu widzenia interesów politycznych i gospodarczych, Grecja popiera rozszerzenie UE w odniesieniu do Bałkanów i Europy Południowo Wschodniej. Dla Grecji region czarnomorski pozostaje kluczowy, ze względu na powiązania historyczne i kulturowe. Synergia czarnomorska traktowana jest w Grecji, jako element polityki sąsiedztwa. W tym kontekście za ważne uważa wzmocnienie współpracy UE z BSEC. Strona grecka popiera działania KE w zakresie Porozumienia w Kopenhadze. Odnośnie finansowania zmian klimatycznych, Grecja podkreśla znaczenie działań na rzecz zachęt dla prywatnych inwestycji w efektywne, energetyczne technologie oraz promocji partnerstwa publiczno-prywatnego. W odniesieniu do międzynarodowej współpracy i finansowania strona grecka popiera zastosowanie formuły opartej na poziomie emisji, przy uwzględnieniu PKB per capita dla gospodarek rozwiniętych. Odnośnie emisji gazów cieplarnianych w sektorze transportu morskiego- kwestia niezwykle ważna dla Grecji, ze względu na jej obecność na światowym rynku morskim- Grecja będzie szukała rozwiązań w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO).

V. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji, Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Atenach
Skra 10, Holargos
Ateny 155 62
tel.: + 30 210 672 61 76/77
faks: + 30 210 672 19 52
e-mail: athens@trade.gov.pl
strona internetowa: http://www.athens.trade.gov.pl/

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Atenach
22, Chryssanthemon St.,
154-52 Paleo Psychico
tel.: + 30 210 679 77 00
faks: + 30 210 679 77 11
e-mail: ateny.amb.sekretariat@msz.gov.pl
strona internetowa: http://www.athens.polemb.net

sierpień 2010 r.
Departament Spraw Europejskich