Ministerstwo Gospodarki > Współpraca międzynar... > Współpraca gospodarc...

GRECJA
Informacja o sytuacji gospodarczej i stosunkach gospodarczych z Polską 

1. Sytuacja gospodarcza Grecji

Grecja należy do słabiej rozwiniętych krajów UE, o wysokim uzależnieniu od usług żeglugowych, turystyki i rolnictwa. Pod względem konkurencyjności gospodarki, Grecja nadal zajmuje ostatnie miejsce w EU15 - wpływ na to mają m.in.: dominacja sektora publicznego (40% PKB), nadmierna biurokracja, powiązanie świata polityki z gospodarką, korupcje (24 miejsce w UE27), niewydolność systemu podatkowego (problem ściągalności), przestępstwa gospodarcze. Grecja - posiadając poważny potencjał gospodarczy i geostrategiczne położenie - wykorzystuje swoją względną przewagę konkurencyjną (jako członek UE i strefy euro o rozwiniętej - w porównaniu z krajami sąsiedzkimi - infrastrukturze i wykwalifikowanych kadrach menadżerskich) i staje się gospodarczym liderem i wiodącym inwestorem na Bałkanach i w rejonie wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego. Grecja jest największym inwestorem zagranicznym w Albanii i Macedonii, trzecim w Bułgarii i Rumunii.

Sytuacja ekonomiczna Grecji w ostatnich latach była stabilna, a tempo wzrostu PKB oscylowało w granicach 4%, a więc  było dwukrotnie wyższe od przeciętnej stopy wzrostu PKB w strefie euro. Utrzymujący się światowy kryzys  gospodarczy i finansowy spowodował spadek PKB w II półroczu 2008 rok do poziomu 2,9%, przekraczając  średnią strefy euro (1,2%) oraz średnią EU-27 (1,1%). Wg greckich analityków finansowych, gospodarka grecka jest stosunkowo słabo zintegrowana z międzynarodowym systemem gospodarczym oraz bankowym i dlatego wykazuje większą odporność na zewnętrzne impulsy kryzysowe. W II półroczu 2008 roku zarejestrowano  spadek popytu konsumpcyjnego, który miał istotny wpływ na obniżenie produkcji przemysłowej. Odnotowano także malejący popyt inwestycyjny. Czynnikiem stabilizującym tempo wzrostu PKB w 2008 roku, były - podobnie jak w 2007 roku - inwestycje realizowane w ramach rządowego Programu Inwestycji Publicznych (autostrady, lotniska, centra sportowo-reakreacyjne, gospodarka wodna, mosty), które wg szacunkowych danych osiągnęły wartość 9,7 mld EUR. Niemniej wewnętrzne i zewnętrzne zaburzenia równowagi makroekonomicznej spowodowały w 2008 roku drastyczny wzrost długu publicznego i zadłużenia zagranicznego. Wolumen obrotów handlu zagranicznego w stosunku do PKB wynosi w Grecji ok. 42%. Ponad 59% greckich obrotów przypada na kraje UE. Tradycyjnie znaczą pozycję w eksporcie greckim stanowią produkty rolno-spożywcze, skóry, odzież, metale i chemikalia. W imporcie dominują dobra inwestycyjne, surowce energetyczne i paliwa, dobra konsumpcyjne (żywność, samochody). Grecja jest jednym z największych beneficjentów funduszy strukturalnych i funduszu spójności UE. Grecka flota handlowa dysponuje ok. 20% światowego tonażu statków i prawie połową tonażu UE. W rękach greckich jest 23% światowej floty drobnicowców i 20% tankowców. Obiecująco zapowiada się współpraca z Chinami w tym sektorze, bowiem porty greckie mają pełnić rolę centrów tranzytowych dla dystrybucji wyrobów chińskich w regionie bałkańskim. Planowana jest produkcja statków w chińskich stoczniach dla armatorów greckich oraz transport morski z udziałem floty greckiej. Wg danych WTO (Światowa Organizacja Turystyki), Grecja plasuje się na piątym miejscu w zakresie turystyki światowej. Dynamicznie rozwija się wymiana turystyczna z krajami azjatyckim, m.in. z Chinami. Dochody z usług żeglugowych, turystycznych i inwestycji zagr. pokrywają w znacznym stopniu ujemne saldo handlowe Grecji.
Najważniejszym problemem greckiej gospodarki pozostaje nadal stan finansów publicznych, wymagający pilnych reform w takich dziedzinach jak: system emerytalny, ochrona zdrowia, edukacja i zatrudnienie w administracji. Komisja Europejska wezwała Grecję do rzeczywistych działań w kierunku konsolidacji finansów publicznych począwszy od 2009 roku, wprowadzenia w szybkim tempie reform administracji podatkowej oraz usprawnienia funkcjonowania procedur budżetowych, a także kontynuacji bieżących reform systemu opieki zdrowotnej oraz systemu emerytalnego.
Grecja jest jednym z 5 państw strefy euro, dla których prognozy na 2009 rok przewidują pozytywny poziom rozwoju gospodarczego (1,1%).
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Grecji w 2007 roku wyniosły 1,4 mld EUR (spadek o ok. 64% w stosunku do 2006 roku), a greckie za granicą 3,9 mld EUR (wzrost o ok. 28%). Na koniec 2007 roku skumulowana wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Grecji wyniosła 32,7 mld EUR, a greckich za granicą 20,9 mld EUR. Najwięcej zainwestowano w przemyśle, transporcie i komunikacji oraz w sektorze usług finansowych. 80% inwestycji pochodzi z krajów UE. Grecja jest wiodącym inwestorem na Bałkanach i wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Greckie inwestycje w ostatnich 10 latach wyniosły w tym regionie ponad 8 mld EUR (głównie w sektorze bankowym). Jest ona największym inwestorem zagranicznym w Albanii, Bułgarii i Macedonii oraz trzecim w Rumunii. W 2006 roku Bank Grecki wykupił turecki Finansbank za 4,1 mld EUR.
Grecja wykorzystując swoje położenie geograficzne między Europą, Afryką i Azją oraz koncepcję dywersyfikacji europejskiej polityki energetycznej, konsekwentnie prowadzi politykę, która ma  umocnić  jej geostrategiczne znaczenie w tranzycie surowców energetycznych. Głównym elementem tej strategii są projekty ropociągu Burgas-Aleksandroupolis, gazociągu Kaukaz-Turcja-Grecja-Włochy i gazociągu „Południowy Potok”.

Wskaźniki	2005	2006	2007	2008
PKB na 1 mieszkańca (w tys. €)	21,4	22,8	24,1	21,7
PKB (w mld €)	197,6	213,2	228,2	242,9
PKB (dynamika w %)	3,7	4,2	4,0	2,9
Deficyt budżetowy /nadwyżka (% PKB)	-2,5	-2,6	- 2,8	-5,0
Dług publiczny (% PKB)	98,0	95,3	94,5	97,6
Inflacja (w %)	3,5	3,3	3,0	4,2
Bezrobocie (w %)	9,8	8,9	8,3	7,7
Eksport towarów (w mld €)	13,8	16,5	17,2	17,3
Import towarów (w mld €)	43,4	50,6	55,1	58,4
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Grecji (skumulowana wartość w mld €)	24,7	31,3	32,7	b.d
Bezpośrednie inwestycje Grecji za granicą (skumulowana wartość w mld €)	11,5	17,0	20,9	b.d.

2. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Polsko-greckie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 r. w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpieniu Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej.

Ponadto obowiązują umowy dwustronne w zakresie nie objętym uregulowaniami UE, wśród których najważniejsze, to:

• Umowa o regularnym, handlowym transporcie lotniczym z 21.12.1963,
• Umowa dotycząca zwolnień od podatków przychodów pochodzących z wykonywania żeglugi morskiej i lotniczej z 21.01.1964,
• Porozumienie w sprawie żeglugi handlowej z 24.04.1975,
• Umowa o międzynarodowych przewozach drogowych z 30.08.1977,
• Umowa o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach c celnych z 14.11.1978,
• Umowa o rozwoju współpracy gospodarczej, przemysłowej i naukowo-technicznej z 18.12.1980;
• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 20.11.1987,
• Umowa o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji z 14.10.1992,
• Traktat o przyjaźni i współpracy między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Grecką z 12.06.1996,
• Umowa o współpracy w dziedzinie nauki i techniki z 12.06.1998,
• Porozumienie o współpracy w dziedzinie przemysłu obronnego między Polską a Grecją z 29.06.2004

3. Polsko-grecka wymiana handlowa

w mln EUR

	2004	2005	2006	2007	Dynamika 2006=100	2008*	Dynamika 2007=100
Obroty	336,8	403,7	510,0	661,7	129,7	829,6	125,4
Eksport	174,3	226,4	309,1	418,4	135,3	591,9	141,5
Import	162,6	177,3	200,9	243,3	121,1	237,7	97,7
Saldo	11,7	49,1	108,3	175,1	x	354,2	x

Źródło: CISG/GUS

Znaczenie Grecji w obrotach handlowych Polski jest stosunkowo niewielkie. Grecja zajmuje 27 miejsce w obrotach handlowych Polski za 2008 rok wg wielkości eksportu i 50 pod względem wielkości importu, z udziałem w eksporcie 0,65% i w imporcie 0,27%. Wg greckich statystyk Polska zajmuje równie odległe pozycje - 25 miejsce w greckim imporcie i 19 w greckim eksporcie.

Polskie obroty towarowe z Grecją w ostatnich latach charakteryzowały się bardzo dynamicznym wzrostem. Od roku 2000 roku wzrosły ponad 3-krotnie. Na koniec 2008 roku, wartość obrotów handlowych wyniosła 829,6 mln EUR, w tym polski eksport - 591,9 mln EUR (wzrost o 41,5% w stosunku do 2007 roku), zaś import - 237,7 mln EUR (spadek o 2,3%). Polska osiąga dodatnie saldo wymiany handlowej z Grecją, które pod koniec 2008 r. wynosiło 354,2 mln EUR.

Główne towary w polskim eksporcie do Grecji stanowią tradycyjnie wyroby przemysłu elektromaszynowego, w tym maszyny i urządzenia elektryczne (ponad 28% całości eksportu),  pojazdy, jednostki pływające (ponad 15%), metale nieszlachetne (12%), art. spożywcze, napoje, alkohol i wyroby tytoniowe ( ponad 9%), produkty przemysłu chemicznego (7,5%), tworzywa sztuczne (prawie 5%), zwierzęta żywe oraz produkty pochodzenia zwierzęcego (4%), przyrządy i narzędzia (4%), produkty pochodzenia roślinnego (2,5%). 

Po stronie importu główne pozycje to: produkty pochodzenia roślinnego (ponad 21%), wyroby z metali nieszlachetnych(ponad 20%), art. spożywcze, alkohol i wyroby tytoniowe (ok. 17%), produkty przemysłu chemicznego (ponad 12%), urządzenia mechaniczne i elektryczne (ok. 7%), materiały i wyroby włókiennicze (ok. 6%) oraz tworzywa sztuczne i wyroby z nich, kauczuk (ok. 6%).

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Według danych NBP zobowiązania z tytułu greckich inwestycji bezpośrednich w Polsce na koniec 2007 roku wyniosły 48,3 mln EUR. Wg danych GUS, pod koniec 2006 roku w Polsce obecnych było 64 spółek z udziałem kapitału greckiego, a liczba udziałowców wyniosła 89. Najważniejsi inwestorzy greccy obecni na polskim rynku to: Coca Cola Hellenic Bottling Co. (napoje, zakłady w kilku miastach), bank grecki Eurobank Ergasias, działający w Polsce pod nazwą Polbank, Maillis S.A. (folie opakowaniowe), Germanos S.A. (elektronika, telefony komórkowe i akcesoria, komputery), Hellenic Fabrics S.A. (przemysł tekstylny), Chipita (napoje i produkty tytoniowe). W 2008 roku grecka firma INTRAKAT wspólnie z firmą Ralpha Grissin Infotech i siecią Vardas sfinalizowała zakup działek budowlanych w Krakowie za 6,52 mln EUR pod budowę obiektów handlowych. W zakresie współpracy inwestycyjnej spółka J&P Avax podpisała w 2008 roku z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad umowę na rozbudowę węzła „Sośnica” na skrzyżowaniu autostrad A-4 i A-1 o wartości 207,2 mln EUR.

W konsekwencji zjawisk kryzysowych, grecka firma Frigoglass ogłosiła w 2008 roku plany zamknięcia w 2009 roku swojego zakładu produkcyjnego w Polsce.
W odniesieniu do polskich inwestycji bezpośrednich w Grecji, to ich wartość w 2007 roku wyniosła - 0,8 mln EUR, co oznacza wycofywanie z rynku greckiego zainwestowanego kapitału. Dwóch  rezydentów polskich posiadało udziały w 2 greckich przedsiębiorstwach bezpośredniego inwestowania. Obecnie w Grecji swój oddział utrzymują: Polski Rejestr Statków i LOT. Z rynku greckiego wycofał się elektrum i spółka H. Cegielski.

5. Dostęp do rynku pracy

Z dniem 1 maja 2006 r. Grecja otworzyła swój rynek pracy dla obywateli polskich (nie zanotowano wzmożonego napływu Polaków do pracy). Główne sektory zatrudnienia Polaków to tradycyjnie budownictwo, usługi w domu (sprzątanie, opieka), rolnictwo, turystyka (hotele i restauracje), czyli działalność niewymagająca wysokich kwalifikacji. Wraz ze zniesieniem ograniczeń w dostępie do miejscowego rynku pracy odnotowujemy zainteresowanie po stronie przedsiębiorców greckich w poszukiwaniu polskich specjalistów: informatyków, geodetów, inżynierów budowlanych i budowy okrętów.

Problematykę rynku pracy koordynuje w Grecji Grecka Organizacja Zatrudnienia – OAED http://www.oaed.gr/. Działają także Prywatne Biura Konsultantów Pracy. Zajmują się pośrednictwem na rzecz pracodawców poszukujących pracowników będących obywatelami Grecji lub cudzoziemcami przebywającymi legalnie w Grecji.

6. Zagadnienia Unii Europejskiej

Grecja aktywnie uczestniczy w pracach organów UE w obszarach, które stanowią dla niej żywotny interes. Dotyczy to m.in. rolnictwa głównie tzw. produktów śródziemnomorskich, bezpieczeństwa energetycznego i alternatywnych dróg dostaw surowców, rozwoju transeuropejskich sieci transportowych, transportu morskiego, rynku pracy. Z punktu widzenia interesów politycznych i gospodarczych, Grecja popiera rozszerzenie UE w odniesieniu do Bałkanów i Europy Południowo-Wschodniej. Mając to na względzie Grecja stara się odgrywać rolę moderatora międzynarodowych działań gospodarczych w regionie Bałkanów i czarnomorskim, szczególnie w zakresie polityki energetycznej i paliwowej. Państwa te są także miejscem ekspansji inwestycyjnej kapitału greckiego. Synergia czarnomorska traktowana jest w Grecji, jako element polityki sąsiedztwa. W tym kontekście Grecja zabiega o wzmocnienie współpracy UE z BSEC (Organizacja Współpracy Gospodarczej Państw Czarnomorskich)- odgrywającą znaczącą rolę w regionie i będącą naturalnym partnerem dla UE. Celem Grecji jest wykorzystanie instytucji BSEC do nadzorowania przyznanych w ramach polityki sąsiedztwa środków, przede wszystkim na projekty z udziałem Rosji i Turcji.

W odniesieniu do Bałkanów Zachodnich Grecja stara się odgrywać wiodącą rolę w działaniach na rzecz odbudowy gospodarczej regionu. W ramach realizacji Europejskiego programu CARDS (Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation) utworzono Europejską Agencję Odbudowy z siedzibą w Salonikach, zarządzająca pomocą dla Serbii, Czarnogóry oraz Republiki Macedonii. Grecja generalnie popiera stanowisko KE w trakcie negocjacji rundy WTO DDA, chociaż stanowczo sprzeciwia się dodatkowym ustępstwom w zakresie towarów rolnych, wykraczającym poza Wspólną Politykę Rolną.

Problematyka Wspólnej Polityki Rolnej UE jest dla Grecji bardzo istotna, ze względu na duże znaczenie tego sektora dla jej gospodarki. Grecja prezentuje pogląd, że wydatki europejskie na rolnictwo powinny pozostać na obecnym poziomie przynajmniej do 2013 roku. Ocenia się, że w wyniku realizacji nowej WPR UE cały sektor rolny Grecji będzie musiał ograniczyć zatrudnienie z obecnych 17% do 9%.

W odniesieniu do aktualnie negocjowanego pakietu klimatyczno-energetycznego Grecja z rezerwą podchodzi do zaproponowanych zmian w handlu emisjami, ze względu na spodziewany wzrost cen energii. Grecja uważa, że emisja gazów w krajach UE jest niższa niż w Stanach Zjednoczonych, Rosji, Chinach i Indiach, stąd działania na poziomie europejskim nie są wystarczające do wstrzymania zmian klimatycznych. Konieczne jest koordynowanie na szczeblu UE działań na rzecz wprowadzenia podobnych rozwiązań wobec wysokoemisyjnych krajów trzecich. Grecja jest zainteresowana stopniowym wprowadzaniem nowego systemu handlu emisjami, a tym samym popiera polski postulat stopniowego dochodzenia do aukcyjnego nabywania przydziałów do emisji. Zapisy protokołu z Kioto dały Grecji prawo do zwiększenia emisji o 25%, a rzeczywisty poziom tej emisji w roku odniesienia 2005 wyniósł 32%.

7. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada RP w Atenach

Wydział Promocji, Handlu i Inwestycji
Skra 10, Holargos
Ateny 155 62, Grecja
tel.: + 30 210 672 61 76/77
faks: + 30 210 672 19 52
e-mail: athens@trade.gov.pl
strona internetowa: http://www.athens.trade.gov.pl/

Wydział Ekonomiczny
1, Kontoleontos Street
154-52 Paleo Psychico
Athens, Greece
tel.: + 30 210 672 61 78
faks: + 30 210 679 19 96
e-mail:ekonomia@otenet.gr
strona internetowa: http://www.ateny.polemb.net/

sierpień 2009 r.
Departament Spraw Europejskich