Współpraca gospodarcza: Grecja

GRECJA
Współpraca gospodarcza z Republiką Grecką

I. Informacje ogólne

Grecja jest demokracją parlamentarną. Organem ustawodawczym jest parlament. Parlament składa się z 300 posłów wybieranych na 4-letnią kadencję. 260 mandatów w Parlamencie przyznawanych jest w systemie proporcjonalnym, a pozostałych 40 otrzymuje partia, która uzyskała w wyborach największą liczbę głosów. Na czele państwa stoi prezydent, który jest wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję. Władza wykonawcza należy do Rządu oraz Prezydenta Republiki. Premier wyznaczany jest przez Prezydenta, który powołuje na to stanowisko przewodniczacego partii posiadajacej w Parlamencie absolutna większość lub większość bezwzględną. Rząd musi otrzymać w Parlamencie wotum zaufania.

II. Gospodarka

1. Sytuacja gospodarcza Grecji

Grecja należy do słabiej rozwiniętych krajów UE, o wysokim uzależnieniu od usług żeglugowych, turystyki i rolnictwa. Jest też krajem o stosunkowo słabym poziomie integracji z gospodarką światową. Pod względem konkurencyjności gospodarki, Grecja zajmuje jedno z ostatnich miejsc w Unii Europejskiej - wpływ na to mają m.in.: dominacja sektora publicznego (40% PKB), nadmierna biurokracja, powiązanie świata polityk z gospodarką, niewydolność systemu podatkowego (problem ściągalności), przestępstwa gospodarcze.
Potencjału gospodarczego Grecji należy upatrywać w geostrategicznym położeniu oraz we względnej przewadze konkurencyjnej (członek UE i strefy euro o rozwiniętej - w porównaniu z krajami sąsiedzkimi - infrastrukturze i wykwalifikowanych kadrach menadżerskich). Potencjał Grecji pozwala jej stać się gospodarczym liderem i wiodącym inwestorem na Bałkanach i w rejonie wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego. Obecnie Grecja jest największym inwestorem zagranicznym w Albanii i Macedonii, trzecim w Bułgarii i Rumunii.
W 2009 roku Grecja po raz pierwszy od 1993 r. wstąpiła na ujemną ścieżkę rozwoju gospodarczego. Zdecydowało o tym przede wszystkim gwałtowne obniżenie koniunktury - spowolnienie tempa wzrostu popytu konsumpcyjnego, malejący popyt inwestycyjny oraz spadek eksportu. Na niekorzystną dynamikę zmian w obrocie handlowym największy wpływ miały czynniki koniunkturalne.
Wolumen obrotów handlu zagranicznego w stosunku do wartości PKB wynosi w Grecji ok. 31%. Ponad 59% greckich obrotów przypada na kraje UE. Tradycyjnie znaczą pozycję w eksporcie greckim stanowią produkty rolno-spożywcze, skóry, odzież, metale i chemikalia. W imporcie dominują dobra inwestycyjne, surowce energetyczne i paliwa, dobra konsumpcyjne (żywność, samochody).
Grecja jest jednym z największych beneficjentów funduszy strukturalnych i funduszu spójności UE.
Grecka flota handlowa dysponuje ok. 20% światowego tonażu statków i prawie połową tonażu UE. W rękach greckich jest 23% światowej floty drobnicowców i 20% tankowców. Perspektywy na powodzenie ma współpraca z Chinami w tym sektorze, bowiem porty greckie mają pełnić rolę centrów tranzytowych dla dystrybucji wyrobów chińskich w regionie bałkańskim. Planowana jest produkcja statków w chińskich stoczniach dla armatorów greckich oraz transport morski z udziałem floty greckiej.
Wg danych WTO (Światowa Organizacja Turystyki), Grecja plasuje się na piątym miejscu w zakresie turystyki światowej. Dynamicznie rozwija się wymiana turystyczna z krajami azjatyckim, m.in. z Chinami. Dochody z usług żeglugowych, turystycznych i inwestycji zagr. pokrywają w znacznym stopniu ujemne saldo handlowe Grecji.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

*- prognozy; ** - szacunki

Źródło: MFW, szacunki własne

2. Polityka gospodarcza

Grecki rząd od początku wdrażania tzw. Programu Dostosowawczego (Memorandum KE/EBC/MFW) był ostro krytykowany - zarówno przez partie opozycyjne jak i przez grecki świat biznesu i media za koncentrowanie swoich działań głównie na procesach konsolidacyjnych, związanych z naprawą finansów publicznych. Podkreślano brak działań związanych z problemami ożywienia i wzrostu gospodarki realnej. Skonstruowanie i wdrożenie programu rozwoju gospodarczego Grecji stał się priorytetem dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego i Konkurencyjności. W pierwszej połowie 2011 roku przedstawione zostały założenia programu, którego głównym celem stały się: wyjście z recesji, ożywienie działalności inwestycyjnej i wzmocnienie płynności finansowej w gospodarce realnej, jak również stworzenie podstaw dla budowy nowego modelu rozwoju gospodarczo-społecznego. Do głównych założeń programu należą działania w zakresie:

1. Ożywienia działalności inwestycyjnej poprzez:
a) podwojenie w 2011 roku poziomu absorpcji funduszy unijnych (Aktualny poziom absorpcji wynosi 18 proc. - pod koniec 2009 roku wynosił 2,9 proc, co oznacza wydatkowanie ok. 5,2 mld EUR. Wprowadzony zostanie uproszczony system wdrażania funduszy (proste fundusze). Do końca 2011 r. zostaną ogłoszone konkretne programy w zakresie rozwoju działalności:

• Turystycznej;
• Eksportowej;
• Integracji cyfrowej;
• Przedsiębiorczości;
• Innowacji wśród młodej generacji.

b) Nowe prawo inwestycyjne wspierające inwestycje prywatne nakierowane na rozwój gospodarczy, wzmocnienie przedsiębiorczości i spójności regionalnej.
c) Narodowy Fundusz Przedsiębiorczości i Rozwoju (ETEAN). Do czerwca 2011 r. z Funduszu „trafi" na rynek w formie kredytów lub gwarancji ok. 2,5 mld EUR.
d) Strategia integracji cyfrowej - do 2013 r. powszechny dostęp do sieci szerokopasmowej.
e)  Partnerstwo Prywatno-Publiczne (PPP) – zamiar ogłoszenia w pierwszej  połowie 2011 r. projektów o wartości ok. 1,2 mld EUR. W formule PPP realizowane będą mniejsze projekty inwestycyjne m.in. infrastruktura samorządów regionalnych.

2. Aktywizacji eksportu:
Celem rządu jest stopniowe podniesienie poziomu udziału eksportu w generowaniu greckiego PKB z obecnego 8,7% do 10% w 2012 r. i docelowo do 16% PKB w 2014 r. Wszczęto prace nad:

a) reorganizacją organizacją organizacji wspierających eksport (promocja, kredyty eksportowe),
b) opracowaniem „marki narodowej",
c) znoszeniem barier biurokratycznych w działalności eksportowej,
d) specjalnym programem (w ramach NSRO) „Konkurencyjność i Ekstrawersja" o budżecie 30 min EUR. 

III. Współpraca dwustronna

1. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Polsko-greckie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 r. w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpieniu Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej.

Ponadto obowiązują umowy dwustronne w zakresie nie objętym uregulowaniami UE, wśród których najważniejsze, to:

• Umowa o rozwoju współpracy gospodarczej, przemysłowej i naukowo-technicznej z 18.12.1980 r.;
• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 20.11.1987 r.;
• Umowa o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji z 14.10.1992 r.;
• Traktat o przyjaźni i współpracy między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Grecką z 12.06.1996 r.;
• Umowa o współpracy w dziedzinie nauki i techniki z 12.06.1998 r.;
• Porozumienie o współpracy w dziedzinie przemysłu obronnego między Polską a Grecją z 29.06.2004 r.

2. Polsko-greckie obroty towarowe (w mln EUR)

Źródło: DAP/MG

Grecja zajmuje 18 miejsce w obrotach towarowych Polski z państwami UE za 2010 rok wg wielkości eksportu i 21 miejsce pod względem wielkości  importu z udziałem w eksporcie 0,57% i w imporcie 0,29%.
Polskie obroty towarowe z Grecją do 2008 r. charakteryzowały się bardzo dynamicznym wzrostem. W roku 2010 odnotowano dalsze osłabienie obrotów, polski import wzrósł o około 20%, natomiast eksport spadł ponad 10%.
Główne towary w polskim eksporcie do Grecji stanowią tradycyjnie wyroby przemysłu elektromaszynowego, w tym maszyny i urządzenia elektryczne (ponad 28% całości eksportu), pojazdy, jednostki pływające (ponad 15%), metale nieszlachetne (12%), art. spożywcze, napoje, alkohol i wyroby tytoniowe (ponad 9%), produkty przemysłu chemicznego (7,5%), tworzywa sztuczne (prawie 5%), zwierzęta żywe oraz produkty pochodzenia zwierzęcego (4%), przyrządy i narzędzia (4%), produkty pochodzenia roślinnego (2,5%).
Po stronie importu główne pozycje to: produkty pochodzenia roślinnego - ponad 21%, wyroby z metali nieszlachetnych - ponad 20%, art. spożywcze, alkohol i wyroby tytoniowe - ok. 17%, produkty przemysłu chemicznego - ponad 12%, urządzenia mechaniczne i elektryczne - ok. 7%, materiały i wyroby włókiennicze - ok. 6% oraz tworzywa sztuczne i wyroby z nich, kauczuk - ok. 6%.

3. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Według danych NBP kumulowana wartość napływu kapitału z tytułu inwestycji bezpośrednich w Polsce w ciągu ostatnich lat wzrosła do ok. 50 mln EUR.

Najważniejsi inwestorzy greccy obecni na polskim rynku to: Coca Cola Hellenic Bottling Co. (napoje), bank grecki Eurobank Ergasias, działający w Polsce pod nazwą Polbank, Maillis S.A. (folie opakowaniowe), Germanos S.A. (elektronika, telefony komórkowe i akcesoria, komputery), Hellenic Fabrics S.A. (przemysł tekstylny), Chipita (napoje i produkty tytoniowe). W 2008 roku grecka firma INTRAKAT wspólnie z firmą Ralpha Grissin Infotech i siecią Vardas sfinalizowała zakup działek budowlanych w Krakowie za 6,52 mln EUR pod budowę obiektów handlowych. W zakresie współpracy inwestycyjnej spółka J&P Avax podpisała w 2008 roku z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad umowę na rozbudowę węzła „Sośnica” na skrzyżowaniu autostrad A-4 i A-1 o wartości 207,2 mln EUR.
Przedsiębiorcy polscy nie podjęli zauważalnej działalności inwestycyjnej na rynku greckim. Z rynku greckiego wycofał się Elektrim i spółka H. Cegielski. Obecnie w Grecji swój oddział utrzymują: Polski Rejestr Statków i LOT. W Grecji funkcjonuje szereg drobnych podmiotów gospodarczych zakładanych przez polskich obywateli (biura podróży, restauracje, kawiarnie, zakłady usługowe).

IV. Sprawy Unii Europejskiej

Grecja aktywnie uczestniczy w pracach organów UE w obszarach, które stanowią dla niej żywotny interes. Dotyczy to m.in. rolnictwa głównie tzw. produktów śródziemnomorskich, bezpieczeństwa energetycznego i alternatywnych dróg dostaw surowców, rozwoju transeuropejskich sieci transportowych, transportu morskiego, rynku pracy. Z punktu widzenia interesów politycznych i gospodarczych, Grecja popiera rozszerzenie UE w odniesieniu do Bałkanów i Europy Południowo Wschodniej. Dla Grecji region czarnomorski pozostaje kluczowy, ze względu na powiązania historyczne i kulturowe. Synergia czarnomorska traktowana jest w Grecji, jako element polityki sąsiedztwa. W tym kontekście za ważne uważa wzmocnienie współpracy UE z BSEC. Strona grecka popiera działania KE w zakresie Porozumienia w Kopenhadze. Odnośnie finansowania zmian klimatycznych, Grecja podkreśla znaczenie działań na rzecz zachęt dla prywatnych inwestycji w efektywne, energetyczne technologie oraz promocji partnerstwa publiczno-prywatnego. W odniesieniu do międzynarodowej współpracy i finansowania strona grecka popiera zastosowanie formuły opartej na poziomie emisji, przy uwzględnieniu PKB per capita dla gospodarek rozwiniętych. Odnośnie emisji gazów cieplarnianych w sektorze transportu morskiego- kwestia niezwykle ważna dla Grecji, ze względu na jej obecność na światowym rynku morskim- Grecja będzie szukała rozwiązań w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO).

V. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji, Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Atenach
Skra 10, Holargos
Ateny 155 62
tel.: + 30 210 672 61 76/77
faks: + 30 210 672 19 52
e-mail: athens@trade.gov.pl
strona internetowa: http://www.athens.trade.gov.pl/

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Atenach
22, Chryssanthemon St.,
154-52 Paleo Psychico
tel.: + 30 210 679 77 00
faks: + 30 210 679 77 11
e-mail: ateny.amb.sekretariat@msz.gov.pl
strona internetowa: http://www.athens.polemb.net

sierpień 2011 r.
Departament Spraw Europejskich