Współpraca gospodarcza: Francja

FRANCJA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne

Francja jest republiką parlamentarną, głową państwa jest prezydent sprawujący realną władzę wykonawczą. Francja jest członkiem założycielem Unii Europejskiej, w 1998 r. przystąpiła do Unii Gospodarczej i Walutowej. Składa się z części metropolitalnej leżącej w Europie (22 regiony), o powierzchni 544 000 km², oraz  4 departamentów zamorskich. Jest największym terytorialnie państwem UE oraz drugim pod względem liczby mieszkańców - 64,9 mln (po RFN - 82,6 mln).

2. Sytuacja gospodarcza

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne (% zmiana w skali roku) 

Źródło: European Economic Forecast, Spring 2011 (*dla 2011 i 2012 prognoza)

Francja ze swym potencjałem ekonomicznym zajmuje trzecie miejsce (po Niemczech i Wielkiej Brytanii) w Europie i piąte (po USA i Japonii) w świecie. Francja jest również czwartym inwestorem świata i trzecim rynkiem pod względem napływu inwestycji zagranicznych. Do atutów gospodarki francuskiej zaliczyć należy: silnie rozwinięty przemysł obronny, lotniczy, samochodowy, energetykę atomową, prężny sektor wysokich technologii produkcyjnych, nowoczesny potencjał usługowy, silnie zróżnicowane rolnictwo. Kraj ten jest liderem w światowej turystyce (średniorocznie Francję odwiedza ok. 75 mln turystów). Inwestowanie w przyszłość opiera się na realizacji Planu Spójności Społecznej oraz reformy finansów publicznych. Ponadto polityka Prezydenta jak i Premiera nastawione są na wspieranie dużych firm narodowych, gdyż reprezentują potencjał na arenie międzynarodowej (są nośnikami nowych technologii, a ich towary stanowią przedmiot znaczącego eksportu), a Państwo jest ich większościowym udziałowcem. To właśnie one korzystają w największym stopniu z pomocy publicznej (np. energetyka, lotnictwo, kolejnictwo, telekomunikacja, przemysł obronny).
W latach 2004-2008 wzrost gospodarczy Francji należał do najniższych w krajach Unii Europejskiej z uwagi na rozbudowane, kosztowne obciążenia socjalne (krótki czas pracy) przy stosunkowo wysokim bezrobociu (7-9%), rosnącym zadłużeniu publicznym i wysokim deficycie w handlu zagranicznym. Załamanie koniunktury międzynarodowej i sytuacja na światowych rynkach finansowych miały znaczący wpływ na kondycję francuskiej gospodarki w 2009 r. – spadek PKB o 2,5%. Natomiast wyjście z recesji i powrót na ścieżkę wzrostu gospodarczego cechuje rok 2010. Rząd F. Fillona opracował program zmierzający do nadania większej dynamiki gospodarce oraz odchodzenia od państwa socjalnego.

W 2010 roku Francja zanotowała wysoki, niemal 8%, deficyt budżetowy, dług publiczny w granicach 82% PKB i 1,5% wzrost PKB. Celem polityki ekonomicznej rządu stał się powrót Francji na trwałą ścieżkę wzrostu gospodarczego oraz zahamowanie rosnącego bezrobocia. W ramach planu ożywienia gospodarki priorytetem stały się inwestycje w sektory najbardziej dotknięte kryzysem (zwłaszcza branża motoryzacyjna), poprawa płynności finansowej przedsiębiorstw, wsparcie dla zatrudnienia oraz gospodarstw o najniższych dochodach. Francja uruchomiła także system instrumentów, które sprzyjają rozwojowi „zielonego” przemysłu. W opinii rządu, notowany we Francji wzrost PKB potwierdza skuteczność strategii związanej z pobudzaniem gospodarki. Do strategicznych celów gospodarczych należy: poprawa sytuacji na rynku pracy i tworzenie nowych miejsc pracy, wsparcie inwestycji przedsiębiorstw i konkurencyjności oraz rozwój ekowydajnej gospodarki. Aktualnie Francja skupia się na opracowaniu koniecznych reform w zakresie finansów publicznych w celu przywrócenia równowagi budżetowej. Ponadto wdraża założenia przeprowadzonej reformy emerytalnej, która ma zapobiec załamaniu się istniejącego systemu emerytalnego.
Na forum  unijnym Francja konsekwentnie skupia się na obronie narodowych interesów, zwłaszcza utrzymania dopłat w rolnictwie, przeciwdziałaniu „rabatowi brytyjskiemu” oraz ograniczaniu przepływu funduszy na rozwój regionalny  do nowych członków UE. Ponadto Francja jest sceptyczna wobec dalszego rozszerzania UE. W lutym 2008 r. ratyfikowała Traktat Lizboński. W drugim półroczu 2008 r. Francja sprawowała przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej. Okres sześciomiesięcznej Prezydencji francuskiej naznaczony był szeregiem kryzysów międzynarodowych (konflikt w Gruzji, kryzys finansowy i ekonomiczny), podczas których UE, dzięki zaangażowaniu prezydenta N. Sarkozy’ego, potrafiła odegrać rozstrzygającą rolę. Prezydencja utrzymała kierunek wyznaczony przez takie priorytety jak: walka ze zmianami klimatycznymi (przyjęcie pakietu klimatyczno-energetycznego), polityka migracyjna, rozpoczęcie debaty na temat przyszłości WPR, europejska polityka bezpieczeństwa i obrony.

3. Ramy prawno-traktatowe

Polsko-francuskie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski i 9 innych krajów do Unii. Ponadto obowiązują umowy dwustronne w zakresie nie objętym uregulowaniami UE, wśród których najważniejsze, to:

• Umowa w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji z 14 lutego 1989 r., weszła w życie 10 lutego 1990 r. (Dz.U. z 1990 r. nr 38, poz. 220),
• Umowa w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku z 20 czerwca 1975 r. obowiązująca od 24 grudnia 1977 r. (Dz.U. z 1977 r. nr 1, poz. 5).

Francja jest sygnatariuszem Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, z 11 kwietnia 1980 r., do której także przystąpiła Polska (Dz.U. 1997 nr 45, poz. 286).

4. Polsko - francuskie obroty towarowe

W latach bezpośrednio poprzedzających przystąpienie Polski do UE wystąpił znaczący wzrost wymiany handlowej z Francją, przy jednoczesnym pojawieniu się ujemnego dla Polski salda. Po akcesji Polski do UE zwiększyła się dynamika naszego eksportu, co zaowocowało redukcją deficytu handlowego, a począwszy od roku 2007 pojawieniem się nadwyżki handlowej na korzyść Polski. 

Polsko-francuskie obroty towarowe w latach 2007-2011 (w mln EUR)

Źródło: dane wg GUS, * dane wstępne

We wzajemnych obrotach handlowych widoczna jest tendencja do łagodzenia negatywnych skutków ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego. O ile w 2009 r. wzajemne obroty spadły o ok. 15 % względem roku poprzedniego, to na koniec 2010 r. odnotowano powrót do poziomu z 2008 r. Polsko-francuska wymiana handlowa w 2010 r. osiągnęła wartość  niemal 14 mld euro. Wartość eksportu do Francji przekroczyła 8 mld euro, natomiast wolumen importu wyniósł ok. 5,8 mld euro. Dodatnie saldo wyniosło ok. 2,4 mld euro. W pierwszym pólroczu 2011 roku dynamika eksportu wyniosła 102% zaś analogicznie importu 111%.
Pod względem wielkości obrotów handlowych Francja jest czwartym partnerem handlowym Polski z udziałem na poziomie 5,6% we wzajemnych obrotach. Dla Francji Polska jest 12 partnerem handlowym i największym wśród nowych członków UE.
Podkreślić należy korzystną strukturę polskiego eksportu, w którym dominują towary wysoko przetworzone sektora elektromaszynowego, samochody, komponenty i podzespoły dla przemysłu samochodowego, sprzęt do odbioru, nagrywania i odtwarzania dźwięku i obrazu, sprzęt AGD, maszyny i urządzenia elektryczne. Kolejne miejsca zajmuje metalurgia  (wyroby z miedzi), przemysł chemiczny (nawozy, farmaceutyki, tworzywa sztuczne), artykuły rolno-spożywcze oraz wyroby drzewno-papiernicze (meble). W imporcie z Francji dominują wyroby przemysłu samochodowego (maszyny i urządzenia przemysłowe, sprzęt elektroniczny) oraz chemicznego (leki, farmaceutyki, kosmetyki). Znaczący udział w naszych zakupach we Francji mają firmy zagraniczne, głównie z udziałem kapitału francuskiego. Największa nadwyżka handlowa ma miejsce w grupie sprzętu elektrycznego, mebli, metali, a także w zakresie art. rolno-spożywczych. Największy z kolei deficyt odnotowuje się w handlu wyrobami przemysłu chemicznego, głównie lekami.

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Wartość skumulowanych inwestycji francuskich w Polsce skumulowana na koniec 2010 roku szacowana jest na 16 mld euro. Tym samym zaangażowanie kapitałowe spółek francuskich kształtuje się na poziomie 12% wśród inwestorów zagranicznych w Polsce, a Francja utrzymała swoją trzecią pozycję. Francja należy do największych zagranicznych pracodawców w Polsce. Na naszym rynku obecnych jest ok. 900  francuskich podmiotów gospodarczych, z czego 10% to duże firmy kapitałowe, dzięki którym stworzono ok. 170 tys. miejsc pracy.
Główne obszary implantacji francuskiej na rynku polskim to: telekomunikacja - 25% (France Télécom), przemysł - 28 % (nowe technologie produkcyjne: Thomson, Alstom, Vivendi, Alcatel, Michelin, Faurecia, Saint Gobain, Lafarge oraz wielkie sieci dystrybucyjne - 15 % (hiper- i super-markety: Auchan, Carrefour, Casino itd.). Inne dziedziny francuskiego zaangażowania w Polsce to: energetyka (Electricité de France), budownictwo (BEG, Bouygues), hotelarstwo (Accor), rolnictwo (Gervais Danone, Saint Louis Sucre, Seita, Bonduelle), usługi komunalne (Veolia, Dalkia), nieruchomości (Klépierre), media (Canal Plus). Zainteresowanie firm francuskich budzą wciąż niższe koszty produkcji w Polsce, wysoki poziom kwalifikacji kadry polskiej, ulgi inwestycyjne (w Specjalnych Strefach Ekonomicznych), czy możliwe do wykorzystania znaczące fundusze europejskie, położenie geograficzne (pomost w ekspansji na rynki wschodnie) oraz fakt przynależności do obszaru Schengen. 

Ze względu na brak danych trudno jest określić wielkość polskich inwestycji we Francji. Niemniej można oszacować skumulowaną wartość polskich inwestycji bezpośrednich we Francji na kwotę 1 mld euro. Zaangażowanie polskich firm szacuje się na 0,8 mld euro (głównie z sektora budownictwa, produkcji przemysłowej i transportu), inwestycje polsko-zagranicznych banków ocenia się na 0,2 mld euro (Pekao/UniCredit, BCP/Millenium). 

6. Dostęp do rynku

Od momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej, tj. z dniem 1 maja 2004 r., firmy polskie swobodnie świadczą usługi na rynku francuskim oraz uczestniczą w przetargach publicznych. Z danych francuskich wynika, że na koniec 2008 r. usługi na terenie Francji świadczyło ok. 3,5 tys. firm polskich, stanowiąc ¼ wszystkich zagranicznych podmiotów gospodarczych działających na tutejszym rynku. Większość reprezentowała branżę budowlano-montażową (67%), mniej branże przemysłowe (16%), następnie hotelarstwo i gastronomię (6%), handel (4%), a najmniej rolnictwo (3%). Polskie firmy wykazują rosnące zainteresowanie francuskim rynkiem usług, realizują coraz większe kontrakty, uczestniczą w branżowych targach i wystawach (podwykonawstwo przemysłowe, budownictwo, przemysł drzewny, przetwórstwo rolno-spożywcze) oraz coraz częściej uczestniczą w przetargach publicznych.
Całkowite otwarcie francuskiego rynku pracy m.in. dla obywateli polskich dokonane z dniem 1 lipca 2008 r. (tj. w momencie objęcia przez Francję przewodnictwa w Radzie UE) stworzyło sprzyjające warunki do swobodnego podejmowania pracy przez Polaków w przedsiębiorstwach francuskich, a także pozwala firmom polskim obecnym na tutejszym rynku zatrudniać Polaków do realizacji swoich kontraktów. Należy również zauważyć, że obok typowych zawodów przemysłowych, budowlanych i usługowych istnieje rosnące zapotrzebowanie na polski personel medyczny (lekarze niektórych specjalności, pielęgniarki, fizyko-terapeuci) oraz kierowców samochodów ciężarowych. 

7. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP
86, rue de la Faisanderie
75116 Paris
tel:. + 331 45 04 10 20
faks: + 331 45 04 63 17
e-mail: info@eco.amb-pologne.fr
strona internetowa: http://paris.trade.gov.pl

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP
1, rue de Talleyrand
75343 Paris Cedex 07
tel.: + 331 43 17 34 05
e-mail: paryz.amb.sekretariat@msz.gov.pl
strona internetowa: http://www.paryz.polemb.net/

sierpień 2011 r.
Departament Spraw Europejskich