ESTONIA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską
1. Sytuacja gospodarcza
Estonia jest republiką parlamentarną. Głową państwa jest prezydent. Kraj o powierzchni 45.227 km2 zamieszkuje 1.392 tys. osób.
Jest zaliczana do najbardziej dynamicznie rozwijających się krajów wśród nowych członków UE. Głównym motorem wzrostu jest rosnący popyt krajowy.
Pozostaje poza strefą wspólnej waluty europejskiej, chociaż już w chwili powstania wspólnej waluty 1 stycznia 1999 r. Bank Estonii ustalił kurs wymiany korony estońskiej do euro i wynosi on 15,6466 EEK/EUR. Od roku 2004 Estonia przystąpiła do mechanizmu walutowego ERM II. Estonia planowała przyłączyć się do strefy euro w 2007 r., z powodu wzrastającej inflacji termin ten kilkukrotnie przesuwano, obecnie przewiduje się przystąpienie do wspólnej waluty nie wcześniej niż w 2011 r.
Kontynuowany jest trend wzrostu zatrudnienia. W 2007 r. zatrudnienie w Estonii osiągnęło najwyższy od 12 lat poziom, a bezrobocie zmalało do poziomu 4,7% i nadal spada. Od kilku lat dynamicznie rosną wynagrodzenia – w 2007 r. o 20 %, nie skompensowane jednak wzrostem wydajności pracy, która wzrasta wolniej. Zwiększają się dochody pozostające w dyspozycji gospodarstw domowych lokowane jako inwestycje w sektorze nieruchomości. Pożyczki mieszkaniowe stanowiły ponad 80% udzielonych kredytów dla ludności. Szybki wzrost gospodarczy przełożył się na wzrost dochodów budżetowych. Finanse publiczne są zdrowe i utrzymuje się wysoka nadwyżka budżetowa, choć w 2008 r. prognozuje się pogorszenie sytuacji budżetu i pojawienie się deficytu. Jednakże saldo obrotów handlowych jest ujemne i utrzymuje się wysoki deficyt na rachunku obrotów bieżących w 2007 r wynosił 17,7% PKB. Zadłużenie zewnętrzne brutto Estonii przekracza jej roczny PKB i sięgnęło 17,1 mld mld EUR. W II kwartale 2008 r. indeks cen konsumpcyjnych w Estonii wyniósł w porównaniu do II kwartału 2007 r. 11,4%, przy czym ceny na towary wzrosły o 10,6%, w tym ceny na artykuły spożywcze wzrosły o 15,8% i na artykuły przemysłowe o 6,5%. Ceny usług również wzrosły – o 12,9%. Największy wpływ na inflację miał wzrost cen na artykuły spożywcze, zwiększenie wydatków na utrzymanie mieszkania i podrożenie paliwa silnikowego.
Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne
Źródło: Bank Estonii, Agencja Statystyczna Estonii (Eesti Statistika)
* dane wstępne
2. Ramy prawno-traktatowe
Polsko-estońskie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 r. w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej ( Dz.U. 2004 nr 90 poz. 864 ).
Ponadto obowiązują umowy dwustronne w zakresie nie objętym uregulowaniami UE, wśród których najważniejsze, to:
· Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątków ( Dz.U. 1995 nr 77 poz. 388 ).
· Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji (Dz.U. 1995 nr 39 poz. 196 ).
· Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki ( M.P. 2005 nr 31 poz. 445 )
3. Wymiana handlowa z Polską
mln EUR
Żródło: GUS
Estonia jest 32. partnerem światowym i 20. partnerem handlowym Polski w UE pod względem obrotów. Zajmuje 18 pozycję pod względem wielkości eksportu z Polski i 24 pod względem importu wśród krajów członkowskich UE. W 2008 r. udział Estonii w obrotach polskiego handlu zagranicznego z UE wyniósł 0,31%; w eksporcie – 0,57%, w imporcie – 0,1%. Nasze wzajemne obroty charakteryzuje wysoka, ponadprzeciętna dynamika.
Najważniejszymi pozycjami eksportowymi są: maszyny i urządzenia oraz pojazdy i statki (22,5%), metale nieszlachetne i wyroby z nich (ok.13%), tworzywa sztuczne (ok.12%) produkty przemysłu chemicznego (ok. 10%), artykuły spożywcze ok. 12%. Z Estonii importujemy: metale nieszlachetne i wyroby z nich (ok.31%), drewno i wyroby z drewna (ok.20%) maszyny i urządzenia (ok. 9%). Od szeregu lat utrzymuje się wysokie dodatnie saldo bilansu handlowego, obecnie sięgające 70% obrotów.
4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa
Wg danych estońskich polskie inwestycje w Estonii w roku 2007 osiągnęły wartość 29,7 mln EUR, stanowi to 0,3% zainwestowanego w tym kraju kapitału. Jak podaje Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Tallinie, w rejestrze gospodarczym Estonii występuje 38 firm z polskim udziałem, z tego dwie o istotnym kapitale akcyjnym: LPP Retail Estonia OU (ok. 256 tys. EUR) oraz Primulator Eesti AS (192 tys. EUR). W ostatnim czasie staje się widoczna działalność polskich inwestorów finansowych w Estonii. Według firmy brokerskiej Suprema Securities, polskie zaangażowanie na giełdzie w Tallinie (głównie OFE) może sięgać 10% kapitalizacji giełdy. Na obecnym etapie są to inwestycje pasywne, w żadnym przypadku nie osiągnęły poziomu umożliwiającego uzyskanie kontroli nad spółkami. Wg NBP polskie zaangażowanie kapitałowe na Łotwie wynosiło do końca 2006 roku 2,2 mln EUR.
Firmy estońskie wg Banku Estonii zainwestowały dotychczas w Polsce ok. 70 mln EUR (dane na I kwartał 2008r.). Wg danych NBP na koniec 2006 r. poziom bezpośrednich inwestycji estońskich wyniósł 20,9 mln EUR. Ostatnio firma estońsko-litewska zakupiła 66,1% akcji producenta słodyczy Mieszko a firma Wendre zainwestowała ok. 25 mln złotych w zakład produkcji poduszek. Grupa OEG (właściciel sieci kasyn) do końca 2008 roku planuje zainwestować 30 mln euro. Przejęła ona 80% akcji Casino Polonia. Inwestycja w nowe kasyno w hotelu Hilton w Warszawie wyniosła 7 mln EUR. W lipcu 2007 r. zadebiutowała na Warszawskiej Giełdzie pierwsza estońska spółka Silvano Fashion Group.
5. Dostęp do rynku
Brak utrudnień w dostępie do rynku pracy. Estońskie media szacują liczbę polskich zatrudnionych na ok. 600 pracowników z sektora budowlanego. Oficjalnie urząd Obywatelstwa i Migracji wydał pozwolenia na pracę ok.140 obywatelom polskim. Estonia przyciąga polskich budowniczych. Estońskie Ministerstwo Gospodarki zamierza uprościć procedury otrzymania pozwolenia na pracę z uwzględnieniem priorytetów dla wykwalifikowanej kadry.
6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe
Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Ekonomiczny
Suur-Karja 1,
10140 Tallin, Estonia