Współpraca gospodarcza: Estonia

ESTONIA

Informacja o sytuacji gospodarczej i stosunkach gospodarczych z Polską

1. Sytuacja gospodarcza

Estonia jest republiką parlamentarną. Głową państwa jest prezydent. Kraj o powierzchni 45 227 km² liczy 1,34 mln mieszkańców.

Do 2007 r. była zaliczana do najbardziej dynamicznie rozwijających się krajów wśród nowych członków UE. Głównym motorem dynamicznego wzrostu był rosnący popyt krajowy. Międzynarodowy kryzys finansowy ujawnił słabe podstawy gospodarki estońskiej. Estonia była pierwszym krajem UE, w którym odnotowano w 2008 r. recesję gospodarczą. Na skutek kryzysu rząd był zmuszony wprowadzić korekty do bilansu finansów publicznych - po raz pierwszy od kilku lat pojawił się deficyt, zamiast planowanej nadwyżki.
Już pod koniec 2007 r. zaobserwowano widoczny odpływ inwestorów szwedzkich i fińskich z rynku estońskiego, spowodowany zmniejszeniem opłacalności prowadzenia działalności gospodarczej w tym kraju. Należy podkreślić, że obydwa kraje skandynawskie są głównymi partnerami gospodarczymi i handlowymi Estonii.
W III kwartale 2009 r. estoński PKB zmalał o 15,6% - co było największym spadkiem odnotowanym w UE. Najistotniejszy wpływ na gospodarkę miał nagły spadek wartości dodanej w przemyśle przetwórczym, jako wynik spadku ilości zamówień. W związku ze spadkiem popytu na rynkach zagranicznych, zmalał również eksport. Inflacja została znacznie zredukowana i pod koniec 2009  r. pojawiło się zjawisko deflacji. Jednocześnie w ostatnich miesiącach 2009 r. odnotowano symptomy wychodzenia z recesji. W 2010 r. Estonia znalazła się w grupie krajów Europy znajdujących się ponownie na ścieżce rozwoju. W grudniu 2010 r. Estonia przystąpiła do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Dane wstępne EUROSTAT z marca 2012 r. na rok 2011 szacują wzrost PKB Estonii na poziomie 7,6% - najwyższy w UE.
W 2007 r. zatrudnienie w Estonii osiągnęło najwyższy od 12 lat poziom, a bezrobocie zmalało do poziomu 4,7%, jednak w 2008 r. odnotowano odwrócenie trendu i ponowny wzrost bezrobocia, które w IV kw. roku 2009 osiągnęło rekordową wartość 15,5% i utrzymywało się na tym poziomie do 2010 r. Spadł poziom dotychczas szybko rosnących wynagrodzeń. Pojawił się zastój w sektorze nieruchomości – ceny mieszkań spadły o ok. 40%. Pożyczki mieszkaniowe, które do niedawna stanowiły napęd tego sektora, stały się trudne do uzyskania. W roku 2010 średnie wynagrodzenie brutto pozostało na dotychczasowym poziomie 800 EUR (odnotowano jego wzrost poniżej 1%), a w roku 2011 nastąpił wzrost płac o 4%, średnie wynagrodzenie brutto wzrosło do 830EUR.
Zarówno eksport jak i import znacząco zmalały w wyniku kryzysu. Według danych Biura Statystycznego Estonii eksport w 2009 r. zmalał o 23%, a import o 33,5%. Zadłużenie zewnętrzne brutto Estonii przekraczało jej roczny PKB (126,8% rocznego PKB). W 2010 r. sytuacja w handlu zagranicznym uległa wyraźnej poprawie – eksport liczony w cenach bieżących wzrósł o 34%  a import o 27%. Bilans handlowy zbliżył się do poziomu równowagi. Pod koniec 2011 poziom zadłużenia spadł do 97,5%PKB (15,6 mld EUR).
W latach 2008 i 2009 produkcja przemysłowa Estonii spadała po długim okresie wzrostów odpowiednio o 5,1% i 26,1%. W roku 2010 odnotowano ponowny wzrost produkcji - o 26,1% w stosunku do roku 2009, głównie za sprawą wzrostu popytu zewnętrznego.
Od roku 2004 Estonia przystąpiła do mechanizmu walutowego ERM II, stopa wymiany korony estońskiej na euro była od tego czasu stała i wynosiła 15,6466 EEK/EUR. Estonia przystąpiła do strefy wspólnej waluty europejskiej i jej walutą stało się euro.

Największym partnerem handlowym Estonii jest Finlandia. W 2010 r. 17,0% eksportu i 14,9% importu pochodziło z tego kraju. Ponadto do głównych partnerów należą Szwecja (eksport - 15,6%, import - 10,9%), Rosja (eksport 9,6%, import 8,3%), Łotwa (eksport - 9,0%, import - 10,9%), Niemcy (eksport 6,2%, import - 11,3%) i Litwa (eksport 4,9% import 7,7%).

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne 

Źródła: Eurostat, Bank Estonii,  * dane wstepne, ** prognoza

2. Ramy prawno-traktatowe

Polsko-estońskie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 r. w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski i 9 innych krajów do Unii Europejskiej ( Dz.U. 2004 nr 90 poz. 864 ).

Ponadto obowiązują umowy dwustronne w zakresie nie objętym uregulowaniami UE, wśród których najważniejsze, to:

• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątków (Dz.U. 1995 nr 77 poz. 388);
• Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji (Dz.U. 1995 nr 39 poz. 196);
• Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki (M.P. 2005 nr 31 poz. 445).

3. Polsko - estońskie obroty towarowe

mln EUR

Żródło: GUS, * wstępne dane szacunkowe MG

Estonia była w 2011 r. 34 partnerem handlowym Polski w świecie i 21 w UE pod względem obrotów. Zajmuje 26 miejsce pod względem polskiego eksportu, z udziałem 0,56% i 53 pod względem importu z udziałem 0,1%. We wszystkich kategoriach nastąpiła poprawa o kilka pozycji w stosunku do roku poprzedniego. Polska natomiast jest 7 partnerem importowym Estonii z udziałem 5,65% oraz 16 parterem eksportowym – udział towarów eksportowanych do Polski stanowi 1,76 % w eksporcie Estonii.

Największą grupę towarów w polskim eksporcie do Estonii stanowią wyroby przemysłu elektromaszynowego  - ok. 22 % eksportu Polski do Estonii w 2011 r., produkty mineralne – ok. 20% – oraz wyroby przemysłu chemicznego – 17% eksportu. Znaczny udział w eksporcie mają metale nieszlachetne i wyroby z nich (ok. 13%) oraz artykuły rolno-spożywcze, głównie gotowe wyroby (łącznie ok. 11 %).

Import z Estonii jest bardzo mały. Najważniejsze grupy towarów sprowadzanych z Estonii to wyroby metalurgiczne – ok.34% w 2011 r. i przemysłu elektromaszynowego – ok. 24% oraz przemysłu drzewno-papierniczego które stanowiącą 15% importu. Duży udział mają  wyroby przemysłu chemicznego stanowiące w 2011 r. 9% importu z tego kraju – odnotowano jednak znaczy spadek importu tej ostatniej grupy w poprzednich latach.

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

W estońskim rejestrze gospodarczym występuje tylko 38 firm z polskim udziałem, z tego dwie o istotnym kapitale akcyjnym: LPP Retail Estonia OU (ok. 256 tys. EUR) oraz Primulator Eesti AS (192 tys. EUR). W ostatnim czasie staje się widoczna działalność polskich inwestorów finansowych w Estonii. Według firmy brokerskiej Suprema Securities, polskie zaangażowanie na giełdzie w Tallinie (głównie OFE) może sięgać 10% kapitalizacji giełdy. Na obecnym etapie są to inwestycje pasywne. Wg danych Banku Estonii stan polskich inwestycji bezpośrednich na koniec 2010 r. wynosił 42,4 mln EUR, a pod koniec roku 2011 osiągnął 48,3 mln EUR z udziałem 0,4% inwestycji ogółem. Wg NBP polskie zaangażowanie kapitałowe w Estonii pod koniec roku 2010 wynosiło 14 mln EUR (wielkość Bank Estonii raportował na koniec 2009 r.).

W lipcu 2010 r. ogłoszono, że spółka prawa luksemburskiego EVF I Investments S. à r. l. z siedzibą w Luksemburgu, będącą podmiotem zależnym od funduszu venture capital działającej na polskim rynku kapitałowym grupy Enterprise Investors, nabędzie 36% udziałów o wartości ok. 7 mln EUR w estońskiej spółce sektora IT Webmedia – największej estońskiej spółki tego sektora.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, pod koniec 2010 r. w Polsce zarejestrowano 34 spółki z udziałem kapitału estońskiego. Podstawowy kapitał zagraniczny spółek z udziałem kapitału litewskiego wynosił 38,1 mln PLN, co stanowiło 0,02% podstawowego kapitału zagranicznego ogółem.

Poziom bezpośrednich inwestycji estońskich w Polsce wg danych NBP na koniec 2010 r. wyniósł 90 mln EUR, a wg danych Banku Estonii 41,2 mln EUR – pod koniec 2011 r. kwota ta spadła do 36 mln EUR. Wśród inwestycji estońskich do największych należy inwestycja firmy Wendre (centrala mieści się w Szwecji, w Estonii znajdują się 2 zakłady produkcyjne tej firmy), która zainwestowała ok. 25 mln złotych w zakład produkcji poduszek w Kostrzynie nad Odrą. Grupa OEG (właściciel sieci kasyn) przejęła 80% akcji Casino Polonia. Inwestycja w nowe kasyno w hotelu Hilton w Warszawie wyniosła 7 mln EUR. W lipcu 2007 r. zadebiutowała na Warszawskiej Giełdzie pierwsza estońska spółka Silvano Fashion Group.

5. Dostęp do rynku

Brak większych utrudnień w dostępie do rynku, w tym do rynku pracy. Odnotowano nierówne traktowanie podatkowe dostawców biokomponentów do paliw pochodzących z krajów członkowskich Unii Europejskiej prowadzących działalność produkcyjną i składy podatkowe poza Estonią.

6. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Wydział Ekonomiczny
Suur-Karja 1,
10140 Tallin, Estonia
tel.: +372 660 43 78 , 627 82 12
faks: +372 644 52 21
e-mail: poola@poola.ee
strona internetowa: www.tallinn.polemb.net, http://www.poola.ee/uus/?keel=pl

Kwiecień 2012

Departament Promocji i Współpracy Dwustronnej