Współpraca gospodarcza: Czechy

REPUBLIKA CZESKA
Informacja o sytuacji gospodarczej i stosunkach gospodarczych z Polską

 I. Informacje ogólne

2. Sytuacja gospodarcza

Osiągnięte rezultaty czeskiej gospodarki w 2010 roku nie były zadawalające. Po recesji w 2009 roku, gospodarka czeska zaczęła nabierać tempa wzrostu, ale dynamika była relatywnie słaba. PBK  w 2010 roku wzrósł o 2,3%. Według czeskich analityków  przyczyną niskiego wzrostu gospodarczego był realizowany program cięć budżetowych przyjęty przez rząd oraz wolniejsze tempo wzrostu u głównych partnerów handlowych Czech. Deficyt budżetowy uległ zmniejszeniu, wyniósł 4,7% PKB (w 2009 - 5,9% PKB), zaś dług publiczny zwiększył się do poziomu 38,5%.  Produkcja przemysłowa wzrosła o 10,5%, przy czym największy wzrost odnotowano w produkcji samochodów osobowych, przyczep i naczep, konstrukcji i wyrobów z metali oraz maszyn i urządzeń. Największy spadek zarejestrowano w produkcji pozostałych wyrobów niemetalowych, mebli oraz w produkcji art. spożywczych. Stopa rejestrowanego bezrobocia na koniec grudnia 2010 roku wyniosła 7,3%. Po znaczącym załamaniu się dynamiki handlu zagranicznego w RCz w 2009 roku (spadek o 20,1%), obroty handlowe w 2010 roku nabrały ponownego rozmachu i międzyrocznie wzrosły o 24,4% (dane Czeskiego Urzędu Statystycznego). Czeski eksport był wyższy o 23,2%, a import o 25,9% w stosunku do 2009 roku. Zarejestrowano spadek wielkości dodatniego salda wymiany handlowej. Największy wpływ na ten rezultat miało pogłębienie się deficytu w grupie paliw mineralnych i smarów, w grupie chemikaliów i wyrobów pochodnych oraz w grupie żywności i zwierząt żywych. Dominującą pozycję w czeskim eksporcie zajmowały samochody osobowe oraz ich części, komputery, odbiorniki telewizyjne, urządzenia telefoniczne, druty i kable, meble do siedzenia oraz urządzenia elektryczne. W imporcie największą grupę towarową stanowiły części i akcesoria samochodowe, oleje ropy naftowej, gaz ziemny, części i akcesoria do maszyn, części i akcesoria do urządzeń telekomunikacyjnych.
W strukturze geograficznej handlu zagranicznego Czech odnotowano wzrost eksportu i importu zarówno do krajów UE  /odpowiednio o 21,9% i 19,6%/, jak też łącznie w stosunku do pozostałych krajów (o 30,2% i 38,6%). Największą dynamikę zarejestrowano w eksporcie do Chin (152%), Rosji (142%), USA (135%), Danii (135%), Polski (132%) oraz Ukrainy (131%). W imporcie największą dynamikę odnotowano z Azerbejdżanem (185%), Chinami (153%), Koreą Płd (151%), Tajlandią (143%), Tajwanem (141%), USA (133%), Rosją (132%) oraz Polską (127%).

Według prognoz Ministerstwa Finansów RCz w 2011 r. przewiduje się wzrost PKB o 2,0%, średnią inflację na poziomie ok. 2,3%, stopę bezrobocia w wysokości 6,8% oraz spadek deficytu budżetowego poniżej 4,4% PKB.

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne

Wg danych Czeskiego Banku Narodowego wielkość zaangażowania kapitału zagranicznego w RCz w 2009 roku wyniosła 2,73 mld EUR, co oznacza znaczny spadek (w 2008 r. 6,46 mld EUR). Głównymi inwestorami na rynku czeskim byli: Austria, Belgia, USA, Cypr, Francja oraz Niemcy. Inwestycje dotyczyły głównie przemysłu samochodowego, nieruchomości,  sektora finansowego, handlu i transportu. Czeskie inwestycje za granicą w 2009 r. również spadły i osiągnęły wartość 1,34 mld EUR. Były one lokowane głównie w: Holandii, Rumunii, Turcji oraz Niemczech w sektorach: energetycznym, handlu, nieruchomościach oraz sektorze finansowym. W 2010 roku odnotowano dwukrotny wzrost poziomu napływu inwestycji zagranicznych w stosunku do 2009 roku, głównie z Austrii, Holandii, Niemiec i Cypru, a lokowanych w sektorze finansowym i przetwórstwie przemysłowym. 

 Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: Dane: Czeski Urząd Statystyczny, MF, The Economist - Country Report - 1/10;  * progonoza

3. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Z dniem akcesji do Unii Europejskiej Polska przyjęła prawodawstwo Wspólnot Europejskich w myśl podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 r. Traktatu Akcesyjnego. Utrzymano w mocy te polsko-czeskie umowy międzynarodowe, które nie są w kolizji z acquis communautaire, pozostałe zaś zostały wypowiedziane. Nadal obowiązuje Umowa między Rządem RP a Rządem RCz o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji, podpisana w Pradze 16 lipca 1993 roku (Dz.U. 1994 nr 97 poz. 469).
W dniu 13 września 2011 r. podpisano Umowę między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeską w  sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylania się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, która zastąpi Umowę między Rządem RP a Rządem RCz w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątku, podpisaną 24 czerwca 1993 r. w Warszawie (Dz.U. 1994 nr 47 poz. 189).

4. Polsko - czeskie obroty towarowe (w mln EUR) 

Źródło: DAP MG

RCz należy nadal do najważniejszych partnerów gospodarczych Polski, zajmując w 2010 r. 6 miejsce pod względem obrotów handlowych po Niemczech, Rosji, Włochach, Francji oraz Chinach. RCz była czwartym odbiorcą polskich towarów, zaś Polska natomiast jest trzecim partnerem handlowych RCz. Zarejestrowano wysokie, dodatnie saldo obrotów handlowych - ponad 2 mld EUR. Struktura towarowa obrotów handlowych nie uległa zmianie w stosunku do 2009 roku i jest stabilna. W  eksporcie i w imporcie  zdecydowanie dominują wyroby przemysłowe - w polskim eksporcie (łącznie z chemikaliami i ich pochodnymi) stanowią  one 75%, a w polskim imporcie z Czech - aż 82,2%. Wysoka jest pozycja polskiego eksportu rolno-spożywczego. W 2010 roku sprzedaliśmy do Czech dwa razy więcej żywności i zwierząt żywych niż w 2009 roku, a to sprawiło, że grupa ta stała się trzecią grupą towarową w całości dostaw eksportowych do Czech, z udziałem 11,5%. Dostawy polskich mebli, pomimo ostrej konkurencji ze strony Niemiec, Chin, Włoch, Austrii czy Słowacji mają 25% udział w imporcie mebli na rynek czeski.
Dominujące pozycje w polskim eksporcie do RCz to: części i akcesoria samochodowe - 6,1%, energia elektryczna - 4,1%, drut miedziany - 3,7%, silniki spalinowe z zapłonem iskrowym - 3,7%, meble do siedzenia - 3,1%, węgiel, brykiety - 2,2%, koks i półkoks - 2,2%, wysokoprężne silniki spalinowe - 2,1%, aparatura odbiorcza dla telewizji - 2,0%  oraz drut izolowany, kable i pozostałe przewody elektryczne oraz oleje ropy naftowej.
W imporcie z Czech dominują: pojazdy samochodowe i pozostałe pojazdy mechaniczne - 8,3%, węgiel, brykiety - 5,3%, części i akcesoria samochodowe - 4,3%, maszyny do aut. przetwarzania danych - 2,8%, opony - 2,0%,  węglowodory cykliczne - 2%, preparaty czyszczące, do prania - 2,0%, papier toaletowy, wata - 1,6%, a także części do silników, drut izolowany, kable oraz wyroby walcowane z żeliwa i stali niestopowej. Istotny jest fakt, że obroty handlowe w 2010 roku /dane wstępne/ przekroczyły poziom sprzed kryzysu (2008 rok). W stosunku do 2008 roku, odnotowaliśmy w 2010 r., przy porównywalnym wolumenie obrotów handlowych, zwiększony udział polskiego eksportu do Czech w całości obrotów handlowych (6%) co było pozytywną tendencją w wymianie handlowej. W I półroczu 2011 roku rejestrujemy nadal wysoką dynamikę obrotów handlowych z RCz- wzrost o ok. 18%, w tym polskiego eksportu o ponad 20%.
Istotną rolę w polsko-czeskiej współpracy gospodarczej odgrywa współpraca regionalna i transgraniczna, koordynowana przez Polsko-Czeską Komisję Międzyrządową ds. Współpracy Transgranicznej. Również współpraca gospodarcza w ramach istniejących Euroregionów: Śląsk Cieszyński, Pradziad, Silesia, Beskidy i Nysa stanowi ważny czynnik we współpracy obu krajów.

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Po znacznym zmniejszeniu się wartości polskich inwestycji w RCz w 2008 roku, rok 2009 zarejestrował wzrost o 83,7 mln EUR. Wg danych NBP skumulowana wartość polskich inwestycji w Czechach na 31.12. 2009 r. wyniosła 1.054,8 mln EUR. Na koniec  2009 r. zarejestrowanych było 1097 spółek prawa handlowego, w których kapitał polski stanowi minimum 25%, z tego w stanie likwidacji było 167 spółek. Liczba podmiotów ze 100% kapitałem polskim wyniosła 618 spółek. Do największych inwestycji polskich należą: zakup koncernu Unipetrol przez PKN Orlen- ok. 530 mln EUR, zakup przez Zakłady Chemiczne „Dwory” Oświęcim 100% udziałów w firmie chemicznej Kauczuk (obecnie Synthos) - ok. 195 mln EUR, inwestycje firmy Asseco, która przejęła Czeskie Zakłady Techniki Obliczeniowej „PVT“ - ok. 63 mln EUR. Pozostałe inwestycje były lokowane  w branżach: motoryzacyjnej (VAB), w handlu detalicznym (salony sprzedaży LPP, Tatuum, CCC, Ryłko, Alpinus, Sun Suits, Kler, Vox), informatycznej (Prokom Software) oraz spożywczej - przejęcie przez Maspex firmy Wolmark - największego producenta soków i napojów na rynku czeskim oraz zakup przez Mokate czeskiego producenta herbat, firmę Dukat.
Także czeskie inwestycje w Polsce, po ujemnym wyniku w 2008 roku, w 2009 roku odnotowały wzrost o 90 mln EUR. Wśród czeskich inwestycji, których  skumulowana wartość na koniec 2009 r. wyniosła ok. 343,6 mln EUR, największe znaczenie mają inwestycje firm: czeskiego koncernu energetycznego CzEZ w sektorze energetycznym, który w styczniu 2006 r. zakupił większość udziałów (75%) Elektrowni Skawina (od 2009 r. - 100% udziałów) oraz Elektrociepłowni Elcho (89%) na południu Polski - ok. 390 mln EUR, czesko-słowackiej grupy kapitałowej Penta Investments a.s. - ok. 130 mln EUR, firmy Tchas - 49,8 mln EUR, Kofoli - ok. 20 mln EUR, firmy Foma Bohemia - ok. 12 mln EUR, firmy Model Obaly - ok. 10 mln EUR, Delty Pekarny - ok.8 mln EUR. Największy czeski inwestor w Polsce, spółką energetyczna CzEZ planuje budowę nowego bloku elektrowni gazowej w Skawinie o mocy 430 MW. Wartość tej inwestycji miałaby wynieść ok. 400 mln EUR, a jej uruchomienie planowane jest na 2014 rok. We wrześniu ub. roku kontrolę nad radomską Metalurgią SA przejęła czeska Huta Trzyniec, jeden z trzech największych zakładów hutniczych w RCz, która w planie ma rozbudowę zakładu w Polsce. Czeskie spółki interesują się coraz bardziej Warszawską Giełdą Papierów Wartościowych, a szczególnie jej parkietem NewConnect. Po udanym starcie spółki Proton Energy, od września 2009 r. na tym parkiecie operuje już druga czeska spółka BGS Energy Plus.

6. Dostęp do rynku

W relacjach z Czechami (wzajemnie) nie stosuje się ograniczeń na rynku pracy i delegowania pracowników.

7. Unia Europejska

Istnieje zbieżność stanowisk Polski i RCz w najważniejszych kwestiach UE, w tym dot. Partnerstwa Wschodniego, Paktu dla konkurencyjności, Wspólnej Reformy Budżetu UE i polityki spójności. RCz podtrzymuje gotowość wspierania polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej.

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Pradze

Loretánské nám. 109/3
11800 Praha 1 - Hradčany
tel.: (+420) 271 732 342
fax: (+420) 272 735 442
e-mail: weh@weh.cz
http://www.praha.trade.gov.pl/

Wydział Polityczno - Ekonomiczny Ambasady RP w Pradze
Valdštejnská 8
118 01 Praha 1
tel.: (+420) 257 099 500
fax: (+420) 257 530 399
e-mail: ambrpczechy@mbox.vol.cz
http://www.prague.polemb.net/

wrzesień 2011 r.
Departament Spraw Europejskich