Współpraca gospodarcza: Czechy

REPUBLIKA CZESKA
Informacja o sytuacji gospodarczej i stosunkach gospodarczych z Polską

 1. Informacje ogólne

2. Sytuacja gospodarcza

Światowy kryzys gospodarczy spowodował pogorszenie się sytuacji gospodarczej Republiki Czeskiej w 2009 roku w porównaniu z 2008 rokiem. Nastąpił spadek dynamiki rozwoju gospodarczego RCz - odnotowano recesję na poziomie 4,1%. Powiększył się deficyt budżetowy do 6,6% PKB. Spadła produkcja przemysłowa o 13,4% w stosunku do 2008 r. Odnotowano znaczny spadek konsumpcji gospodarstw domowych, malejącą konsumpcję w sektorze publicznym oraz pogorszenie na czeskim rynku pracy (ponad dwukrotnie wzrosła stopa wzrostu bezrobocia do poziomu 9,8%). Według prognoz Ministerstwa Finansów RCz w 2010 r. przewiduje się wzrost PKB o 1,3% oraz spadek deficytu budżetowego do 5,3% PKB. Natomiast dalej będzie wzrastała,  ale przy niższej dynamice wzrostu, stopa bezrobocia oraz inflacja. Wyniki handlu zagranicznego, będącego siłą napędową czeskiej gospodarki, uległy w 2009 roku znacznemu pogorszeniu (spadek o ok. 20%). Nadal jednak utrzymywało się  dodatnie saldo obrotów handlowych.

Głównymi partnerami handlowymi RCz w 2009 roku były: Niemcy - ok. 30% ogółu obrotów, Słowacja - 7,5%, Polska - 6,2%, Francja - 4,9%, Chiny - 4,8%, Włochy - 4,4%. UE była największym partnerem handlowym RCz - 77,5% całości obrotów handlowych, w tym czeski eksport do UE - 86,3%, import - ok. 68%.

Wg danych Czeskiego Banku Narodowego wielkość zaangażowania kapitału zagranicznego w RCz w 2009 roku wyniosła 2,7 mld EUR, co oznacza znaczny spadek (w 2008r. 6,5 mld EUR). Głównymi inwestorami na rynku czeskim byli: Austria, Belgia, USA, Cypr, Francja oraz Niemcy. Inwestycje dotyczyły głównie przemysłu samochodowego, nieruchomości, sektora finansowego, handlu i transportu. Czeskie inwestycje za granicą w 2009 r. równiez spadły i osiągnęły wartość 1,3 mln EUR. Były one lokowane głównie w: Holandii, Rumunii, Turcji oraz Niemczech, w sektorach: energetycznym, handlu, nieruchomościach oraz sektorze finansowym.

Niezbędna jest reforma finansów publicznych, która może przyczynić się do ograniczenia szybko rosnącego długu publicznego, jak również przywrócić zaufanie inwestorów do rynku czeskiego.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: Dane: Czeski Urząd Statystyczny, MF, The Economist - Country Report - 1/10;  *- progonoza

3. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Z dniem akcesji do Unii Europejskiej Polska przyjęła prawodawstwo Wspólnot Europejskich w myśl podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 r. Traktatu Akcesyjnego. Utrzymano w mocy te polsko-czeskie umowy międzynarodowe, które nie są w kolizji z acquis communautaire, pozostałe zaś zostały wypowiedziane. Nadal obowiązują m.in.:

• Umowa między Rządem RP a Rządem RCz w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątku podpisana 24 czerwca 1993 r. w Warszawie (Dz.U. 1994 nr 47 poz. 189);
• Umowa między Rządem RP a Rządem RCz o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji , podpisana w Pradze 16 lipca 1993 roku (Dz.U. 1994 nr 97 poz. 469).

4. Polsko - czeskie obroty towarowe (w mln EUR) 

Źródło: DAP MG

Pomimo spadku w 2009 roku dynamiki wzajemnych obrotów handlowych o ok. 20%, RCz należy nadal do najważniejszych partnerów gospodarczych Polski, zajmując 6 miejsce pod względem obrotów handlowych po Niemczech, Włochach, Rosji, Francji oraz Chinach. RCz była piątym odbiorcą polskich towarów. Polska natomiast jest trzecim partnerem handlowych RCz. W 2009 r. obroty handlowe osiągnęły wartość 9,4 mld EUR i wykazują wysokie, dodatnie saldo. Dominujące pozycje w polskim eksporcie do RCz to: części i akcesoria samochodowe - 7,2%, energia elektryczna - 6,1%, silniki spalinowe z zapłonem iskrowym - 4,5%, meble do siedzenia - 3,6%, aparatura odbiorcza dla telewizji - 3,0%,  wysokoprężne silniki spalinowe - 2,6% oraz pozostałe meble, węgiel, brykiety oraz drut miedziany. W imporcie z Czech dominują: pojazdy samochodowe i pozostałe pojazdy mechaniczne - 11,1%, części i akcesoria samochodowe - 4,6%, węgiel, brykiety - 3,8%, aparatura odbiorcza dla telewizji -  2,1%, papier toaletowy, wata, pieluchy - 1,9%, opony - 1,8%, a także odpady i złom z żeliwa i stali, art. chemiczne, maszyny do automatycznego przetwarzania danych. Istotną rolę w polsko-czeskiej współpracy gospodarczej odgrywa współpraca regionalna i transgraniczna, koordynowana przez Polsko-Czeską Komisję Międzyrządową ds. Współpracy Transgranicznej. Również współpraca gospodarcza w ramach istniejących Euroregionów: Śląsk Cieszyński, Pradziad, Silesia, Beskidy i Nysa stanowi ważny czynnik we współpracy obu krajów.

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

W okresie styczeń - wrzesień 2009 r. nastąpił spadek dynamiki wzrostu inwestycji polskich w RCz oraz odpływ inwestycji czeskich z RP (m.in.  do Rumunii). Wg danych Czeskiego Banku Narodowego (CNB) czeskie inwestycje bezpośrednie w Polsce wyniosły w tym okresie - minus 45,68 mln EUR, natomiast polskie w RCz - 51,5 mln EUR. Skumulowana wartość polskich inwestycji w Czechach na koniec III kwartału 2009 r. przekroczyła 1,4 mld EUR. Na koniec  2009 r. było zarejestrowanych 1097 spółek prawa handlowego, w których kapitał polski stanowi minimum 25%, z tego w stanie likwidacji było 167 spółek. Liczba podmiotów ze 100% kapitałem polskim wyniosła 56% ogółu tj. 618 spółek. Do największych inwestycji polskich należą: zakup koncernu Unipetrol przez PKN Orlen - ok. 530 mln USD, zakup przez Zakłady Chemiczne „Dwory” Oświęcim 100% udziałów w firmie chemicznej Kauczuk (obecnie Synthos) - ok. 195 mln USD, inwestycje firmy Asseco, która przejęła Czeskie Zakłady Techniki Obliczeniowej „PVT“ – ok. 63 mln USD. Pozostałe inwestycje były lokowane  w branżach: motoryzacyjnej (VAB), w handlu detalicznym (salony sprzedaży LPP, Tatuum, CCC, Ryłko, Alpinus, Sun Suits, Kler, Vox), informatycznej (Prokom Software) oraz spożywczej - przejęcie przez Maspex firmy Wolmark - największego producenta soków i napojów na rynku czeskim oraz zakup przez Mokate czeskiego producenta herbat, firmę Dukat.

Wśród czeskich inwestycji w Polsce, których skumulowana wartość na koniec III kwartału 2009 r. wyniosła ok. 377 mln EUR. Największe znaczenie mają inwestycje firm: czeskiego koncernu energetycznego CzEZ w sektorze energetycznym, który w styczniu 2006 r. zakupił większość udziałów Elektrowni Skawina (75%) oraz Elektrociepłowni Elcho (89%) na południu Polski - ok. 390 mln EUR, czesko-słowackiej grupy kapitałowej Penta Investments a.s. - ok. 130 mln EUR, firmy Tchas - 49,8 mln EUR, Kofoli - ok. 20 mln EUR, firmy Foma Bohemia - ok. 12 mln EUR, firmy Model Obaly - ok. 10 mln EUR, Delty Pekarny - ok. 8 mln EUR.

6. Dostęp do rynku

W relacjach z Czechami (wzajemnie) nie stosuje się ograniczeń na rynku pracy i delegowania pracowników.

7. Unia Europejska

RCz sprawowała Prezydencję w Radzie UE w I półroczu 2009 roku, pod hasłem „Europa bez barier”. Podstawowy program realizowany przez czeską prezydencję obejmował następujące zagadnienia: konkurencyjność, cztery wolności rynku UE oraz liberalna polityka handlowa.

Dalsze ważne tematy to:

• Energetyka bezpieczna i realna;
• Rewizja budżetu oraz reforma Wspólnej Polityki Rolnej;
• Relacje transatlantyckie, Zachodnie Bałkany, Europa Wschodnia;
• Dalszy rozwój przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i prawa;
• Instytucje i ich reforma, wybór przewodniczącego Komisji oraz wysokiego przedstawiciela ds. wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

W związku z pojawieniem się światowego kryzysu gospodarczego i finansowego w II półroczu 2008 roku, ważnym, dodatkowym elementem działań Czeskiej Prezydencji było  reagowanie na skutki tego kryzysu i podejmowanie działań zapobiegawczych oraz naprawczych.

Ocena czeskiego przewodnictwa w Radzie UE nie jest jednoznaczna. Wynika to zarówno z trudnych uwarunkowań zewnętrznych, jak i skomplikowanej sytuacji wewnętrznej RCz. Dla nowych członków UE, była to ważna Prezydencja, bowiem po raz pierwszy sprawował ją nowy członek UE. Doświadczenia RCz z pewnością zostaną wykorzystane przez Polskę w przygotowaniach do naszej Prezydencji.

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Pradze

Loretánské nám. 109/3, 11800 Praha 1 - Hradčany
tel.: (+420) 271 732 342
fax: (+420) 272 735 442
e-mail: weh@weh.cz
http://www.praha.trade.gov.pl/

Wydział Polityczno - Ekonomiczny Ambasady RP w Pradze
Valdštejnská 8, 118 01 Praha 1
tel.: (+420) 257 099 500
fax: (+420) 257 530 399
e-mail: ambrpczechy@mbox.vol.cz
http://www.prague.polemb.net/

sierpień 2010 r.
Departament Spraw Europejskich