Współpraca gospodarcza: Bułgaria

 BUŁGARIA
Współpraca gospodarcza z Republiką Bułgarii

I. Informacje ogólne

Zgodnie z konstytucją z 12 lipca 1991 Bułgaria jest republiką, w której głową państwa jest prezydent wybierany, na jednej karcie razem z wiceprezydentem, w bezpośrednich wyborach, na 5-letnią kadencję. Szefem rządu jest premier, który mianowany jest przez prezydenta. Organem władzy ustawodawczej jest jednoizbowe, 240-osobowe Zgromadzenie Narodowe, wybierane na 4-letnią kadencję.

II. Gospodarka

1. Sytuacja gospodarcza

Bułgarska gospodarka cechuje się niską konkurencyjnością: pracochłonna, materiałochłonna i energochłonna produkcja, dużą zależnością od surowców zagranicznych, technologicznym zapóźnieniem oraz brakiem wykwalifikowanych kadr.
Głównym partnerem Bułgarii jest Unia Europejska (61,4% eksportu). W ramach UE najważniejszymi partnerami handlowymi Bułgarii są: Niemcy (17,3 %), Włochy (17,1%) i Grecja (14,8%). Drugim co do wielkości rynkiem zbytu są kraje bałkańskie, w tym głównie Turcja. W bułgarskim imporcie prawie 58,5% importowanych towarów pochodzi z krajów Unii Europejskiej, 19,8% z Rosji i Ukrainy, 9,2% z krajów sąsiadujących (Turcja, Macedonia i Serbia), na pozostałe kraje przypada 12,5%.
Skumulowana wartość BIZ w Bułgarii wynosi około 37 mld EUR. Udział inwestycji zagranicznych w PKB zwiększył się do ok. 18%. Kraje o najwyższym zaangażowaniu kapitałowym to Wielka Brytania (15,4%), Austria (8,6%) i Belgia (8,5%). Największe środki zainwestowano w nieruchomości, usługi wynajmu i działalność biznesową (1,45 mld euro), pośrednictwo finansowe (1,04 mld euro) i w budownictwo (488,9 mln euro). Poza turystyką atrakcyjnymi sektorami dla inwestorów zagranicznych są także przemysł energetyczny, spożywczy, farmaceutyczny oraz transport i logistyka. Bułgaria posiada duże możliwości i nadal jest atrakcyjna dla zagranicznych inwestorów.

W 2010 roku nastąpiło wyraźne zmniejszenie popytu wewnętrznego, jak również w sferze inwestycji. Odnotowano również dalszy spadek nakładów brutto na środki trwałe, który według wstępnych danych był na poziomie 16,5%. Dane te wskazują, iż patrząc od strony końcowego rezultatu działalności produkcyjnej w 2010 również tylko wzrost eksportu stanowił siłę napędową bułgarskiej gospodarki.
Zwiększające się zamówienia z zagranicy były impulsem do wzrostu produkcji i wartości dodanej brutto produkcji przemysłowej. Pomimo, że ożywienie produkcji było słabe i nierówne, miało ono pozytywny wpływ na PKB, wartość dodana brutto produkcji przemysłowej wzrosła w 2010 roku o 2,3%. Odbudowywanie wewnętrznego popytu opóźnia się jednak, w związku z osłabioną inercją przenoszenia efektów przemysłu na sektor usług z powodu mniejszego udziału sektora przemysłu w gospodarce.

 Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

*- prognozy; ** - szacunki
Źródło: MFW, szacunki własne

2. Polityka gospodarcza

W roku 2010, po przeprowadzeniu trójstronnych negocjacji (rząd, pracodawcy, związki zawodowe), rząd zdecydował się na wprowadzenie około 60 przedsięwzięć o charakterze antykryzysowym. Wpływ na to miał rozwój sytuacji w Grecji, która pozwoliła stronie rządowej na zilustrowanie efektu rosnącego deficytu budżetowego. Do najważniejszych inicjatyw przyjętych przez rząd można zaliczyć: rozbudowany program prywatyzacyjny, sprzedaż kwot emisji ustalonych zgodnie z protokołem z Kioto, wprowadzenie wyższych podatków od hazardu, wprowadzenie podatku „od luksusu” (samochody, jachty, domy), oszczędności w sektorze publicznym. Nie zdecydowano się na zwiększenie podatku VAT (podstawowa stawka - 20%). Związki zawodowe, które na przełomie 2009/2010r. popierały wzrost wydatków budżetowych, zgodziły się w pierwszej połowie  2010r. na ich ograniczenie. Rząd Bułgarii zakłada, że podjęte inicjatywy pozwolą na utrzymanie kontroli nad deficytem budżetu.

III. Współpraca dwustronna

1. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

1. Traktat Akcesyjny z 25 kwietnia 2005r. o przystąpieniu Bułgarii do UE z dniem 1.01.2007 r.  Polski Sejm ratyfikował go 10 marca 2006 r.
2. Umowa między RP a Republiką Bułgarską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 11 kwietnia 1994 roku  (Dz. U. z 1995 r. nr 137, poz. 679). 
3. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Bułgarii w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji, sporządzona w Warszawie dnia 11 kwietnia 1994 r. (Dz.U. 1995 nr 62 poz. 322).

2. Polsko-bułgarskie obroty towarowe

   Obroty towarowe Polski z Bułgarią (w mln EUR)

Źródło: DAP MG

Głównymi grupami towarowymi będącymi przedmiotem polskiego eksportu do Bułgarii są maszyny i urządzenia. Do pozostałych wyrobów zaliczyć możemy produkty mineralne, produkty przemysłu chemicznego, tworzywa sztuczne i wyroby z nich, artykuły spożywcze, wyroby różne (w tym głównie  meble), metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych, zwierzęta i produkty pochodzenia zwierzęcego.

3. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

W końcu 2009 roku, wartość polskich inwestycji w Bułgarii wynosiła 116,5 mln EUR i wzrosła o 58,5 mln EUR w ciągu dwóch lat (dane Bułgarskiego Banku Narodowego). Znaczącą część tych inwestycji stanowią nieruchomości (mieszkania, domy) nabywane przez spółki zakładane w Bułgarii przez obywateli polskich, co jest to wykazywane jako inwestycja dokonana przez firmę z obcym, w tym wypadku polskim kapitałem. Przyczyną stosowania takiej formy prawnej inwestowania są istniejące przejściowo ograniczenia nabywania gruntów przez obcokrajowców. Stąd bierze się również duża liczba zarejestrowanych na tym rynku polskich spółek - ponad 1000 pod koniec 2008 roku. W ciągu 3 kwartałów 2009 r. polski kapitał zainwestował w Bułgarii 9,9 mln EUR. Według Bułgarskiego Banku Narodowego bułgarskie inwestycje w Polsce pod koniec 2009 roku wynosiły 0,9 mln EUR.

IV. Sprawy Unii Europejskiej

W pierwszym roku po wejściu do UE Bułgaria nie przejawiała zbytniej aktywności na forum Wspólnoty, nie zgłaszając postulatów, podkreślając wagę solidarności państw członkowskich w kluczowych kwestiach. Napływ funduszy unijnych nie wpłynął w istotny sposób na wzrost gospodarczy Bułgarii, gdyż stopień absorpcji tych środków jest minimalny. Ponadto na skutek rożnych nieprawidłowości w dysponowaniu środkami unijnymi, KE cofnęła w 2008 r. Bułgarii 220 mln EUR z programu Phare. Duże podobieństwo uwarunkowań i priorytetów ekonomicznych Polski i Bułgarii w ramach UE spowodowało, że w zdecydowanej większości występowała daleko idąca zbieżność stanowisk obu krajów. Bułgaria popiera politykę UE na rzecz solidarności energetycznej, dywersyfikacji tras przesyłu ropy i gazu oraz efektywności energetycznej.

V. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Sofii
Aleksander Zendow 1 m. 32
Sofia 1113, Bułgaria
tel.:+359 2/971 3949, 971 2440
fax: +359 2/971 2437
e-mail: trade@pl-bg.info
strona internetowa: http://www.sofia.trade.gov.pl/pl/

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Sofii
Chan Krum 46
Sofia 1000, Bułgaria
tel.: +359 2 987 26 10, +359 2 987 26 60, +359 2 987 26 70
fax: +359 2 987 29 39
strona internetowa: http://www.sofia.polemb.net/
e-mail: sofia.amb.sekretariat@msz.gov.pl

sierpień 2011 r.
Departament Spraw Europejskich