Współpraca gospodarcza: Austria

 Notatka informacyjna o Austrii i współpracy gospodarczej z Polską

1. Informacje ogólne

Austria jest krajem federalnym, składającym się z dziewięciu krajów związkowych. Władza ustawodawcza sprawowana jest przez dwuizbowe Zgromadzenie Federalne, w skład którego wchodzą Rada Narodowa i Rada Federalna. Władzę wykonawczą sprawuje rząd federalny. Po przyspieszonych wyborach parlamentarnych, w grudniu 2008 r. w Austrii zaprzysiężono nowy rząd (ponownie koalicja socjaldemokracji i chadecji).

Austria jest jednym z najlepiej rozwiniętych gospodarczo państw Unii Europejskiej. Znaczny wpływ na osiągnięcie ekonomicznej, społecznej i politycznej stabilizacji ma prowadzona w tym kraju od lat polityka partnerstwa społecznego. Partnerstwo gospodarcze i społeczne nazywane w skrócie "partnerstwem społecznym" opiera się na wzajemnej współpracy pomiędzy organizacjami reprezentującymi interesy pracodawców i pracowników oraz rządem. Polityka partnerstwa społecznego jest w Austrii realizowana przez cztery główne instytucje. Po stronie pracodawców są to: Federalna Izba Gospodarcza Austrii zrzeszająca samodzielnych przedsiębiorców i Konferencja Prezydentów Izb Rolniczych zrzeszająca rolników, a po stronie pracowników: Federalna Izba Pracownicza oraz Austriacka Federacja Związków Zawodowych zrzeszające pracowników najemnych. Specyficzną cechą systemu austriackiego jest to, że pracownicy najemni nie tylko dysponują silnymi związkami zawodowymi, ale są również obowiązkowo członkami Federalnej Izby Pracowniczej. Tego rodzaju podwójna reprezentacja jest wyjątkiem w skali światowej.

2. Sytuacja gospodarcza
Gospodarka Austrii profitowała do tej pory przede wszystkim z członkostwa w UE i jej rozszerzenia. W 2008 r. odnotowała przyhamowanie  wzrostu PKB do 2,0% (po 3,1% w 2007 r.), a w 2009 roku spadek o –3,4%. Na 2010 r. prognozowany jest wzrost PKB o 1,5%.
Eksport przez wiele lat był głównym motorem wzrostu austriackiej gospodarki, ale dekoniunktura gospodarcza w u głównych partnerów handlowych znacznie zmniejszyła jego dotychczasową dynamikę, a na 2009 r. odnotowano znaczny spadek eksportu. Eksport za cały 2009 r. spadł o 19,9% (do 94 mld EUR), a import o 18,2% (do 98  mld EUR). Co trzecie miejsce pracy w gospodarce narodowej uzależnione jest od produkcji towarów lub świadczenia usług przeznaczonych na rynki zagraniczne. Udział Austrii w handlu światowym, na przestrzeni ostatnich lat, wynosi ok. 1,0%. Główni partnerzy Austrii po stronie eksportu to RFN, Włochy i USA, a po stronie importu RFN, Włochy, Szwajcaria i Chiny. Recesja gospodarcza spowodowała także zmniejszenie zapotrzebowania importowego o ok. 12%, co miało przełożenie m.in. na poziom polskiego eksportu na ten rynek.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

Źródło: Eurostat, Federalne Ministerstwo Finansów, * dane wstępne

3. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej
Traktat Akcesyjny ze Wspólnotami Europejskimi i ich krajami członkowskimi, który wszedł w życie w dniu 1.05.2004 r. posiada podstawowe znaczenie dla całokształtu współpracy gospodarczej i wymiany handlowej między Polską a krajami Unii Europejskiej, w tym z  Austrią. Poza tym, szereg kwestii związanych ze współpracą gospodarczą regulują bilateralne umowy międzyrządowe, uzupełniające postanowienia Traktatu Europejskiego. Są to między innymi:

• Znowelizowana w styczniu 2004 r. i w lutym 2008 r. polsko-austriacka umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania weszła w życie od 1.04.2005 r.  (Dz.U. 2005 nr 224 poz. 1921);
• Umowa o wspieraniu i ochronie inwestycji z listopada 1988 r.  (Dz.U. 1989 nr 54 poz. 321);
• Umowa o współpracy gospodarczej, technicznej i technologicznej z października 1995 r.

4. Polsko - austriackie obroty towarowe
W 2009 r. polski eksport do Austrii zmniejszył się o 20% w porównaniu do 2008 r. osiągnął poziom 1,84 mld EUR, a import z Austrii odpowiednio o 26% (do poziomu 1,82 mld EUR). Mniejsze tempo spadku polskiego eksportu od importu z Austrii spowodowało, że w 2009 roku odnotowano niewielkie, dodatnie  dla Polski saldo wymiany handlowej z Austrią (+ 19 mln EUR). W strukturze towarowej eksportu dominują przemysłowe wyroby przetworzone (53% całości eksportu), wyroby metalurgiczne (19%) oraz produkty mineralne (16%).  Polska wzmocniła w 2009 roku swoje 3. miejsce wśród partnerów handlowych Austrii w EŚW (po Węgrzech, Czechach). Udział natomiast Austrii w globalnych obrotach towarowych Polski ze światem wynosi obecnie  1,9%, a w obrotach z krajami rozszerzonej UE  2,5%. Wśród wszystkich partnerów handlowych Austrii, Polska zajęła w 2009 r. 9. miejsce w eksporcie i 12. w imporcie. Austria natomiast utrzymuje od kilku lat pozycję 12-13 partnera handlowego Polski.

Polsko-austriackie obrtoty towarowe w latach 2005-2009 (w mln EUR):  

Źródło: szacunek MG

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa
W Polsce reprezentowanych jest prawie 800 firm austriackich. Skumulowana wartość inwestycji bezpośrednich Austrii w Polsce na koniec 2008 roku wyniosła wg danych NBP 4,1 mld EUR. Stanowiło to 3,6% ogółu dużych zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Polsce i daje Austrii 9 miejsce wśród zagranicznych inwestorów. W Polsce prowadzi działalność 40 austriackich  firm, które zainwestowały minimum 1 mln USD. Do największych inwestorów austriackich należą: Europolis (nieruchomości), Bau Holding Strabag AG (hotele, obiekty biurowe); Raiffeisen Zentralbank; Rigips Austria GmbH i Leier (materiały budowlane); Wienerberger (ceramika budowlana), Porr International (hotele); Warimpex (hotele, biurowce); Henkel CEE (chemikalia); Kaindl-Krono (producent płyt wiórowych) oraz kilka towarzystw ubezpieczeniowych: Uniqa, Generali, Wüstenrot i Wienerstädtische. Polskie inwestycje w Austrii wyniosły wg danych NBP na koniec 2008 r. 212 mln EUR, a do największych inwestycji należy przejęcie przez Złomrex austriackiego dystrybutora wyrobów stalowych Voestalpine Stahlhandel. W 2009 r. nie odnotowano istotniejszych polskich inwestycji na terenie Austrii.

 6. Dostęp do rynku
W negocjacjach akcesyjnych Austria uzyskała prawo do zastosowania do 2011 roku czasowych ograniczeń w dostępie do rynku pracy i usług. Okres przejściowy (wg modelu 2 lata + 3 lata + ewentualnie 2 lata) oznacza, że legalna praca w Austrii możliwa jest tylko w oparciu o pozwolenie na pracę. Ograniczenia w dostępie do rynku pracy obejmują także świadczenie przez polskie firmy niektórych usług oddelegowanymi pracownikami z Polski. Usługi wrażliwe, czyli objęte ograniczeniami to ogrodnictwo, cięcie, rzeźbienie i wykańczanie kamienia, montaż elementów z metalu i części tych elementów, usługi budowlane, ochroniarskie, sprzątanie i czyszczenie obiektów, opieka w domu nad chorymi, prace o charakterze socjalnym. Ograniczenia te nie dotyczą usług realizowanych samodzielnie przez jednosobowe firmy polskie.

7. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe w Austrii
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Wiedniu
Botschaft der Republik Polen
Abteilung für Handel und Investitionen
Titlgasse 15 A-1130 WIEN, Österreich
tel.: + 431 877 63-42,  877 73 12
faks: + 431 877 35 97
e-mail: wien@trade.gov.pl
web: www.wien.trade.gov.pl

Ambasada RP w Wiedniu
Botschaft der Republik Polen
Wydział Ekonomiczny
Titlgasse 15
1130 Wien
tel.: +43 1 8777 312 231, 8777 312 207, 8777 312 222
faks: + 43 1 8777 312 211
e-mail: sekretariat@botschaftrp.at
www.wien.polemb.net

kwiecień 2010 r.
Departament Spraw Europejskich