Ministerstwo Gospodarki > Współpraca międzynar... > Współpraca gospodarc...

Informacja
na temat współpracy gospodarczej między Polską a Serbią

1. Informacje ogólne

Powierzchnia:	88 361 km2
Ludność:	10, 159 mln
Narodowości:	Serbowie (70%), Albańczycy (19%), pozostali (11%)
Liczba regionów:	29 okręgów, w tym 5 znajduje się na terenie Kosowa nieuznawanego przez Serbię
Ustrój polityczny:	republika
Prezydent:	Boris Tadic
Premier:	Mirko Cvetkovic
Ambasador RP w Belgradzie:	Maciej Szymański
Ambasador Serbii w Warszawie:	Radojko Bogojevic

2. Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

	2006	2007	2008
PKB (wzrost w %)	5,7	7,5	6,8
Inflacja (%)	6,6	10,1	12,1
Stopa bezrobocia oficjalna (%)	26,6	24,0	23,2
Deficyt budżetowy (%PKB)	1,4	1,3	-2,7
Dług publiczny (%PKB)	38,8	30,5	23,7
Eksport (mln. USD)	8.763	11.798	4.067
Import (mln. USD)	15.086	20.647	7.346
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (mln USD)	4.387	2.195	2.008

Źródło: Ambasada RP w Belgradzie

3. Wymiana handlowa.

W ostatnich latach obroty towarowe z Serbią przedstawiały się następująco:*)

	2004 mln USD	2005 mln USD	2006 mln EUR	2007 mln EUR	2008** mln EUR	dynamika
Eksport	141,7	55,9	178,2	163,3	218,3	133,7
Import	28,9	17,9	63,9	99,8	99,6	99,8
Obroty	170,6	73,8	242,1	263,1	317,9	120,8
Saldo	82,3	112,8	38,0	114,3	118,6	-

*) do 2005r. dane statystyczne obejmują wymianę towarową z Serbią i Czarnogórą
dane wg. GUS; ** dane wstępne wg. GUS

4. Stosunki Serbii z Unią Europejską

7 listopada 2007 r. komisarz ds. rozszerzenia UE O. Rehn parafował w Brukseli Układ o Stabilizacji i Stowarzyszeniu Serbii z UE. Podpisanie SAA uzależnione zostało od wypełniania przez Belgrad zobowiązań międzynarodowych, w tym pełnej współpracy z ICTY. W związku ze wstępną pozytywną oceną działań Serbii w zakresie realizacji jej zobowiązań, zapadła decyzja o podpisaniu SAA, które miało miejsce 29 kwietnia 2008 r. Procedura ratyfikacji Układu rozpocznie się po pozytywnej ocenie Rady UE dot. pełnej współpracy Serbii z Międzynarodowym Trybunałem Karnym ds. Zbrodni Wojennych w b. Jugosławii (ICTY).
W oczekiwaniu na ratyfikację SAA, Komisja, zgodnie z wytycznymi negocjacyjnymi i art. 139 samego SAA, zaproponowała zawarcie Umowy Przejściowej, aby postanowienia układu dotyczące handlu i kwestii związanych z handlem mogły wejść w życie jak najszybciej po podpisaniu SAA. Komisja wynegocjowała z Serbią tekst umowy przejściowej; został on parafowany przez Komisję w dniu 7 listopada 2007 r. i podpisany 29 kwietnia 2008 r.

Równolegle do postanowień Umowy Przejściowej obowiązywać będą w dalszym ciągu preferencje handlowe przyznane na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 2007/2000 z dnia 18 września 2000 r. wprowadzającego nadzwyczajne środki handlowe dla krajów i terytoriów uczestniczących lub powiązanych z procesem stabilizacji i stowarzyszania Unii Europejskiej, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2820/98 oraz uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1763/1999 i (WE) nr 6/2000.

5. Wymiana handlowa

W polskim eksporcie dominują: wyroby przemysłu elektromaszynowego, artykuły rolno-spożywcze, produkty mineralne, wyroby przemysłu drzewno-papierniczego, wyroby przemysłu lekkiego, maszyny i urządzenia oraz wyroby z drewna.

W imporcie natomiast: urządzenia mechaniczne i elektryczne, drewno i wyroby z drewna, wyroby przemysłu chemicznego, artykuły rolno-spożywcze, wyroby przemysłu drzewno-papierniczego oraz wyroby przemysłu lekkiego.

Według danych wstępnych za 2008 r.  polsko-serbskie obroty handlowe osiągnęły wartość 317,9 mln EUR, w tym polski eksport – 218,3 mln EUR, natomiast import z Serbii 96,6 mln EUR.

W pierwszych IV miesiącach 2009 r. polsko-serbskie obroty handlowe osiągnęły wartość ok. 55 mln EUR, w tym polski eksport – 40 mln EUR, natomiast import z Serbii 15 mln EUR.

6. Inwestycje zagraniczne

Zgodnie z danymi Narodowego Banku Serbii bezpośrednie inwestycje zagraniczne netto w Serbii wyniosły 2 mld. USD w okresie styczeń - czerwiec 2008 roku, czyli o 1,4 mld. USD więcej niż przed rokiem (napływ inwestycji zagranicznych - 2,4 mld. USD, zaś odpływ – blisko 300 mln. USD). Jednocześnie należy zauważyć, że w omawianym okresie nastąpił odpływ inwestycji portfelowych – najbardziej wrażliwych na zmianę uwarunkowań polityczno-gospodarczych w danym kraju.

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Serbii w mln USD:

	2004	2005	2006	2007	II kw. 2008
Inwestycje ogółem	966	1.550	4.387	2.195	2.008
Inwestycje portfelowe	-	-	-	911	-126,0
Polska w tys. USD	37	453	1.618	10.071	22.635

Źródło: Narodowy Bank Serbii

Zagraniczny kapitał w największym stopniu został ulokowany w tych sektorach gospodarki serbskiej, które nie uczestniczą w tworzeniu dóbr wymienialnych i nie przyczyniają się znacząco do tworzenia nowych miejsc pracy, a są to: pośrednictwo finansowe, nieruchomości, handel hurtowy i detaliczny, usługi telekomunikacyjne.
Niestabilna sytuacja polityczna w Serbii skutkowała wzrostem ostrożności u inwestorów zagranicznych przy podejmowaniu decyzji o wejściu na rynek serbski. Zgodnie z najnowszym raportem Banku Światowego Serbia spadła z miejsca 91. przed rokiem na 94. obecnie, podczas, gdy kraje z regionu poprawiły swoje pozycje. Analiza firmy „Ernst&Young” wskazuje, że nadal percepcja Serbii jako kierunku inwestycyjnego nie należy do najlepszych, ale sformowanie rządu w czerwcu br. stanowiło pozytywny sygnał dla zagranicznych inwestorów. Jak dotychczas, potencjalni inwestorzy największe zainteresowanie wykazywali rynkiem nieruchomości, przemysłem przetwórczym i technologiami informatycznymi.
Agencja Standard and Poor’s w raporcie ogłoszonym w lipcu 2008 r. utrzymała negatywny rejting kredytowy dla Serbii na poziomie BB-. Jako przyczynę tego stanowiska podano politykę fiskalną rządu, która może przyczynić się do przegrzania gospodarki. Zarzutem wobec władz w Serbii jest brak działań w kierunku wyhamowania inflacji.
Nadal znaczące bariery dla kapitału zagranicznego w Serbii to nieadekwatne do zmieniających się uwarunkowań na rynku przepisy prawne, skomplikowane procedury, słabo i powolnie działająca administracja, znaczna korupcja, nierozwiązany problem prywatyzacji miejskich gruntów budowlanych, czy też niedostatecznie zabezpieczone relacje własnościowe. W sierpniu 2008 r. rząd serbski zapowiedział realizację projektu pt.: „Gilotyna przepisów”, którego celem jest zmniejszenie o 1/3 liczby przepisów, utrudniających proces inwestycyjny w Serbii. W efekcie ma wzrosnąć konkurencyjność Serbii w staraniu się o nowe inwestycje. Prace nad projektem mają trwać 12-15 miesięcy, począwszy od września 2009 r.

7. Prognozy

Zgodnie z szacunkami Instytutu Prognoz i Studiów Strategicznych Serbia jest obok Czarnogóry jednym z państw, które odnotowało najwyższy wzrost gospodarczy w regionie w I połowie 2008 r. (8,2%). Jednakże mimo generalnie pozytywnych tendencji gospodarczych  zauważalny jest znaczący wzrost inflacji, a także deficytu na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego. Przewiduje się, że wzrost gospodarczy na koniec roku wyniesie w Serbii 6,5%.
Znaczny wzrost cen żywności, ropy naftowej i innych surowców na rynkach światowych i na rynku serbskim przełożył się na dynamiczny wzrost inflacji w Serbii w I połowie 2008 r. (11,6%). Prezes Narodowego Banku Serbii Radovan Jelašić potwierdził, że pomimo zaostrzonej polityki monetarnej nie uda się zrealizować tegorocznego celu inflacyjnego (inflacja bazowa w granicach 3-6%). Zgodnie z szacunkami banku inflacja w 2008 r. wyniesie 9,4%, przy czym inflacja bazowa ukształtuje się na poziomie 8,7%. Prognozy różnych ośrodków ekonomicznych są zgodne, że inflacja może utrzymać się na poziomie dwucyfrowym na koniec roku. Instytut Badań Rynkowych, biorąc pod uwagę, że w kolejnym okresie trudno liczyć się z ograniczeniem wydatków publicznych, jak i konsumpcji indywidualnej, przy dalszym wzroście cen ropy naftowej na rynkach światowych, przewiduje inflację nawet na poziomie 15% na koniec bieżącego roku. Ponadto, rząd podjął decyzję o nadzwyczajnym podwyższeniu emerytur o 10% dla około 1,6 mln. emerytów. Jest ona wynikiem porozumienia partii koalicyjnych zawartego w momencie tworzenia rządu, co wpłynie na zwiększenie wydatków budżetowych o około 8 mld. Din.

W związku z niestabilną sytuacją w parlamencie serbskim i przedłużającą się blokadą prac przez opozycję nie zostały dotychczas przyjęte umowy kredytowe udzielone Serbii przez międzynarodowe instytucje finansowe (BŚ, EBRD, EIB). Wartość tych umów sięga 427,2 mln. EUR (nie są one ratyfikowane od ponad roku). Opóźnia to rozpoczęcie inwestycji na jakie zostały przeznaczone, w tym rekonstrukcji dróg, mostów, odnowienia szpitali. Zgodnie z wyliczeniami rządowymi (wypowiedź ministra gospodarki i rozwoju regionalnego Mladjana Dinkicia) Serbia potrzebuje około 5 mld. EUR na inwestycje infrastrukturalne, w tym 1,7 mld. EUR na priorytetowy Korytarz X.
W okresie pierwszych sześciu miesięcy 2008 roku pogorszyła się pozycja Serbii w wymianie towarowej  zagranicą. Wskazują na to rosnące ujemne salda w handlu zagranicznym i na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego. Deficyt wymiany towarowej z zagranicą wzrósł w pierwszej połowie 2008 r. o 897,2 mln. EUR w porównaniu do analogicznego okresu 2007 r. Główną przyczyną takiej sytuacji jest wciąż zbyt niski poziom eksportu, który wynosi zaledwie jedną trzecią PKB. W jego strukturze dominują towary o niskim stopniu przetworzenia (żelazo, stal, opony, cukier, kukurydza). Ponadto, w związku z aprecjacyjną tendencją dinara eksport towarów za granicę jest coraz droższy, przy jednoczesnym podniesieniu atrakcyjności wyrobów z importu.

O wysokim poziomie deficytu handlowego Serbii z zagranicą decyduje w znacznym stopniu wymiana towarowa z Rosją (ujemne saldo obrotów stanowi 25% deficytu ogółem). Tak znacząca i rosnąca nierównowaga jest skutkiem importu paliw (przede wszystkim ropy naftowej), przy jednoczesnym niskim poziomie eksportu serbskich towarów na rynek rosyjski (187 mln. EUR po 6-m-cach 2008 r.). Serbia, która cieszy się uprzywilejowaną pozycją w relacjach handlowych z Rosją (jako jedyna z krajów poza WNP ma podpisaną umowę o wolnym handlu) wykorzystuje ją w niewielkim stopniu. Krokiem w kierunku poprawy jest uzgodnienie rozszerzonej listy towarów, które zostaną zwolnione z cła przy wprowadzaniu na rynek rosyjski. Znajdą się na niej wszystkie farmaceutyki, wyroby mięsne i cukiernicze, sok jabłkowy, piwo ze słodu, wino ze świeżych winogron, mydła, tkaniny wełniane, lodówki, zamrażarki i inne urządzenia chłodnicze, pralki, suszarki, drewniane meble tapicerowane, drewniane meble biurowe,  kołdry, pościele i in. Jednocześnie zostaną zniesione cła na import z Rosji m.in. nawozów mineralnych i chemicznych, pomp powietrznych i próżniowych, łożysk kulkowych, silników elektrycznych i generatorów, transformatorów, akumulatorów oraz traktorów o sile powyżej 90kW.

Zgodnie z przedstawionym przez premiera Mirko Cvetkovicia programem gospodarczym na kolejne 4 lata głównymi celami rządu są: wzrost gospodarczy (wzrost PKB o 7% rocznie), wzrost zatrudnienia (200.000 nowych miejsc pracy do 2012 r.), zmniejszenie stopy bezrobocia (do 11,9%), wzrost standardu życia społeczeństwa i równomierny rozwój kraju. Przewiduje się, że inflacja średnioroczna obniży się do poziomu 4% w 2012, a deficyt na rachunku obrotów bieżących  - do 8% PKB.  Realizacja tego planu może jednak być utrudniona. Ekonomiści wskazują, że kluczowymi zagrożeniami są wysoki deficyt na rachunku obrotów bieżących, wysoka inflacja, zwiększające się wydatki publiczne. Biorąc pod uwagę ograniczenie wpływów z prywatyzacji w kolejnych latach, ostrzegają, że władze w Serbii powinny zintensyfikować prace nad poprawą klimatu inwestycyjnego w kraju, gdyż inaczej przy obecnym poziomie wydatków mogą się spotkać z problemem płynności finansowej.

lipiec 2009 r.

Departament Spraw Europejskich