Ministerstwo Gospodarki > Współpraca międzynar... > Współpraca gospodarc...

INFORMACJA
na temat polsko-chorwackich stosunków gospodarczych

1. Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarczego Chorwacji:

	2005	2006	2007	2008* I półrocze
PKB dynamika (%, w cenach stałych)	4,2	4,7	6,2	3,4
Produkcja przemysłowa (zmiany w %)	5,1	4,7	5,9	-4,5
Inflacja (%)	3,3	3,3	5,8	7,4
Stopa bezrobocia	18,0	16,9	14,5	12,3
Eksport towarów (mld USD)	8,8	9,3	11,2	6,3 mld EUR
Import towarów (mld USD)	18,5	19,6	23,6	14,04 mld EUR
Saldo obrotów towarowych (mld USD)	-9,7	-10,3	-12,4	- 7,74 mld EUR
Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (mld EUR)	1,25	1,8 mld USD	2,7	1,8

 *Źródło: Chorwacki Bank Narodowy 

2. Wielkość i struktura polsko -chorwackich obrotów towarowych:

	2004 w mln USD	2005 w mln USD	2006 w mln EUR	2007w mln EUR	2008 w mln EUR	Dynamika (%)
Eksport	229,3	279,6	269,9	349,0	361,1	103,5
Import	61,9	62,4	109,1	93,0	116,6	125,9
Obroty	291,2	342,0	379,0	442,0	447,7	108,2
Saldo	167,4	217,2	160, 8	256,0	244,5	*

 Źródło: GUS

W 2008 r., według wstępnych danych,  polsko-chorwackie obroty handlowe osiągnęły wartość 447,7 mln EUR, w tym polski eksport 361,1 mln EUR, natomiast import z Chorwacji – 116,6 mln EUR.
        
Główne grupy towarowe w eksporcie do Chorwacji to: metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych (28,4%), pojazdy oraz urządzenia współpracujące (15,1%), wyroby przemysłu elektromaszynowego, RTV (13,4%), artykuły rolno-spożywcze (10,2%), wyroby przemysłu chemicznego (6,4%) oraz produkty pochodzenia zwierzęcego (5,6%).

W imporcie natomiast: wyroby z tworzyw sztucznych (18,5%), wyroby przemysłu chemicznego (15,8%), wyroby przemysłu elektromaszynowego (12,4%), pojazdy oraz urządzenia współpracujące (12,2%), produkty mineralne (10,1%) oraz gotowe artykuły rolno-spożywcze (8,1%).

W I kwartale 2009 r. polsko – chorwackie obroty handlowe osiągnęły wartość 94,5 mln EUR, w tym polski eksport 74,3 mln EUR, natomiast import z Chorwacji – 20,2 mln EUR. Oznacza to spadek wzajemnego handlu o ok. 16% w porównaniu do analogicznego okresu 2008 r.

3. Podstawy prawno-traktatowe bilateralnej współpracy gospodarczej z Chorwacją

W dniu 1 lutego 2005 r. weszła życie Umowa o Stabilizacji i Stowarzyszeniu (SAA) między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi a Republiką Chorwacji, podpisana 29 października 2001r. (The Stabilisation and Association Agreement, Official Journal L 026, 28/01/2005;
od 1 maja 2004 r. do czasu wejścia w życie SAA nasze relacje handlowe z Chorwacją regulowała Przejściowa Umowa Handlowa UE – Chorwacja, podpisana 29 października 2001r. (An Interim Agreement, Official Journal L 330, 14/12/2001).

W związku z rozszerzeniem Unii Europejskiej, które nastąpiło 1 maja 2004 r., zawarty został Protokół do Umowy o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z Chorwacją, który „rozciąga” postanowienia tej Umowy na nowe Państwa Członkowskie. (Official Journal L 026, 28/01/2005).

Postanowienia handlowe Umowy o Stabilizacji i Stowarzyszeniu mają charakter asymetryczny na korzyść Chorwacji. Umowa gwarantuje wolny, bezcłowy dostęp do rynku Unii Europejskiej dla towarów pochodzących z Chorwacji, z wyjątkiem młodej wołowiny, wina, ryb i przetworów rybnych, na które utrzymane zostały kwoty taryfowe.
Otwieranie chorwackiego rynku na towary pochodzące z Unii Europejskiej będzie następowało stopniowo. Do 2007r. Chorwacja zniosła cła na towary przemysłowe pochodzące z UE. Sukcesywnie redukowane są także cła na towary rolno – spożywcze importowane z UE, bez ograniczeń ilościowych bądź w ramach kwot taryfowych w przypadku towarów wrażliwych.    

W mocy pozostają bilateralne umowy między Polską i Chorwacją, których nie obejmuje kompetencja Wspólnoty, w tym: Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z 1994 roku, oraz Umowa o ochronie i popieraniu inwestycji z 1995 roku.

4. Uwarunkowania współpracy Chorwacji z Unią Europejską

Ramy i perspektywy współpracy Chorwacji z Unią Europejską określa Umowa o Stabilizacji i Stowarzyszeniu (SAA) podpisana 29.10.2001r., która weszła w życie 1 lutego 2005 roku.

Dziedziny współpracy przewidziane Umową należą do kompetencji UE i/lub krajów członkowskich, wobec czego jest to umowa typu „mixed agreement”, która porządkuje i określa stosunki Chorwacji z UE w fundamentalnych dla UE dziedzinach (Wspólnota Europejska i gospodarcze aspekty wspólnotowego rynku, wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa, współpraca w zakresie sądownictwa i spraw wewnętrznych). 

5. Inwestycje polskie w Chorwacji

W roku 2008 nastąpił znaczny wzrost polskich inwestycji w Chorwacji w porównaniu z poprzednimi latami. Według danych Chorwackiego Banku Narodowego HNB wartość nakładów inwestycyjnych polskich inwestorów w ciągu 3 kwartałów 2008 r. wyniosła 31,1 mln Euro,  osiągając łącznie wartość 69,3 mln Euro.

W 2008 r. również chorwackie firmy powiększyły  swoją obecność inwestycyjną w Polsce. W ciągu trzech kwartałów 2008 r. chorwackie firmy  zainwestowały w Polsce ok. 2,7  mln Euro, a łączna wielkość chorwackich inwestycji w Polsce wyniosła na koniec września 2008 roku 142,4 mln Euro. Tym samym Polska pod względem wielkości zainwestowanego kapitału z Chorwacji znalazła się ponownie na czwartym miejscu (w 2007 r. spadła na 6 miejsce). Wśród polskich inwestorów na rynku chorwackim znajdują się POL-MOT – pierwsza polska inwestycja w branży hotelarskiej, Złomrex  - przejęcie huty Split, ASSECO S.A. - inwestycje w branży informatycznej i Intenet Group S.A , również inwestycje w branży ogłoszeń internetowych- powiązanie z chorwacką  firmą ogłoszeń internetowych Xclaim i utworzenie wspólnie portalu ogłoszeniowego Xclaim.pl.

6. Perspektywy rozwoju i współpracy

Polsko-chorwacka wymiana towarowa  w ostatnich kilku latach rozwijała się bardzo dynamicznie, co doprowadziło  do  ponad dwukrotnego zwiększenia obrotów towarowych w okresie od 2004 r. do 2008 r. Było to możliwe, ze względu na dużą aktywność polskich podmiotów gospodarczych na tutejszym rynku.

Biorąc pod uwagę pogarszającą się sytuację gospodarczą Chorwacji i spodziewany spadek tempa rozwoju gospodarczego w przyszłym roku w granicach (od  0,5-1 %  wzrost PKB) można oczekiwać , że będzie to miało negatywny wpływ na dalszy dynamiczny rozwój wzajemnej wymiany handlowej między naszymi krajami. Trudna sytuacja sektora finansów publicznych, w jakim znalazł się w bieżącym roku z powodu wpływu nie tylko skutków globalnego kryzysu finansowego, ale przede wszystkim zmniejszonych wpływów do budżetu od założonych, wynikających z pogłębiania się zjawiska niewypłacalności chorwackich podmiotów, a także przypadających w bieżącym roku zobowiązań finansowych od zaciągniętych kredytów znacznie wyższych aniżeli dotychczas stwarza poważne przesłanki, że  sektorowi temu grożą poważne problemy w 2009 roku. Opublikowane przez Chorwacki Urząd Statystyczny wstępne dane wskazują na osłabienie  dynamiki wzrostu produkcji przemysłowej ogółem, która wyniosła 1,6 % w 2008 r. w porównaniu do rezultatów uzyskanych w 2007 r.

W przemyśle wydobywczym zanotowano spadek produkcji o 1,8 %, natomiast w przemyśle przetwórczym wzrost wyniósł zaledwie 1,5 %. W poszczególnych branżach  wskaźniki wzrostu są niewielkie, największy wzrost zanotowano produkcji metali, ale udział tego przemysłu w strukturze przemysłu chorwackiego stanowi zaledwie 1,1 %. W wielu branżach zanotowano niewielki wzrost ale są i takie, gdzie spadek produkcji wyniósł od 20- 2 %.  Sytuacja chorwackiego rolnictwa, mało konkurencyjnego, które nie jest w stanie zaspokoić potrzeb własnego rynku w podstawowe produkty żywnościowe jest również nie najlepsza. Okresowo pojawiają się informacje o deficycie na rynku w zakresie zaopatrzenia w mięso wieprzowe i drobiowe. W tej sytuacji teoretycznie istnieją  duże potencjalne możliwości rozwoju polskiego eksportu do Chorwacji, pod warunkiem, że eksporterzy wyrażą zgodę na odłożenie w czasie płatności za dostarczone towary. Z takimi wnioskami coraz częściej spotykają się polskie firmy. Wprawdzie rynek chorwacki jest niewielki (4, 4 mln ludności), biorąc jednak pod uwagę liczbę turystów zagranicznych odwiedzających Chorwację  ok. 9 mln to chłonność rynku jest znacznie większa, zwłaszcza w zakresie towarów rolno-spożywczych, przede wszystkim żywności oraz przemysłowych towarów konsumpcyjnych i towarów na zaopatrzenie turystyki takich jak: meble, artykuły wyposażenia hoteli, maszyny i urządzenia gastronomiczne, oświetlenie, środki czystości, odzież sportowo-rekreacyjna, artykuły kosmetyczne, obuwie , sprzęt turystyczny, łodzie, jachty.

Oceniając chłonność rynku należy wziąć pod uwagę, że tempo wzrostu gospodarczego w najbliższych latach ulegnie obniżeniu (w 2008 r. wzrost PKB szacuje się o ok. 3%) oraz poziom płac na rynku. Średnia płaca neto w Chorwacji  wyniosła w październiku 2008 r. 5.263 HRK, co w przeliczeniu wynosiło blisko 740 Euro (średni kurs według  HNB 7,14 HRK/EUR). W porównaniu z analogicznym miesiącem 2007 r. wzrost średniej płacy wyniósł 8,1 %, a realny wzrost wyniósł 2 %. Należy także podkreślić, że rynek chorwacki jest typowym rynkiem importera, ze wszystkimi plusami i minusami takiej sytuacji, o który należy zabiegać konkurując z towarami takich krajów jak: Włochy, Niemcy, Słowenia, Austria, Francja, Węgry zarówno jakością, jak i ceną towarów. W wielu przypadkach cena, szczególnie przemysłowych towarów powszechnego użytku nie jest decydująca. Konsument chorwacki należy do odbiorców, którzy przyzwyczajeni są do towarów określonych producentów. Stąd w dalszym ciągu przyjmuje się tutaj stereotypowe opinie dla oceny jakości towarów. Bardzo trudno jest zmienić te przekonania chorwackich konsumentów, co często podkreślają polskie firmy. Najbardziej cenione towary rynkowe takie jak: obuwie, konfekcja według oceny odbiorców z chorwackiego rynku to towary włoskie,  najlepsze meble, to w przekonaniu Chorwatów, meble włoskie i niemieckie, artykuły gospodarstwa domowego. Należy podkreślić, że produkowane w Polsce samochody osobowe cieszą się coraz większym zainteresowaniem chorwackich odbiorców, stąd znalazły się na pierwszej pozycji polskich towarów eksportowych, ale już pod koniec 2008 r. zauważalny był spadek popytu na samochody i zmniejszenie sprzedaży. Te stereotypowe oceny towarów zmieniają się na tutejszym rynku powoli. Przykładem są wyżej wspomniane samochody oraz polskie meble, które ugruntowały swoją znaczącą pozycję na tutejszym rynku dzięki konkurencyjnym cenom i nie tylko, ale także jakości i wzornictwu.

Jeżeli chodzi o towary inwestycyjne to są one nabywane przez  odbiorców , którzy nie ulegają uprzedzeniom ani też nastawieniu podobnemu do konsumenta detalicznego. Liczy się jakość towaru , jego  cena oraz warunki płatności (najlepiej na dogodnych warunkach kredytowych). 

Kontynuowany przez Chorwację program gazyfikacji kraju, a także program modernizacji energetyki oraz modernizacji armii stwarza możliwości dostaw materiałów i wyposażenia i usług dla realizacji tych dużych przedsięwzięć inwestycyjnych z wieloletnią perspektywą. Zamówienia na dostawy towarów dla realizacji tych projektów odbywają się z reguły w formie międzynarodowych przetargów ogłaszanych w miejscowym dzienniku urzędowym Narodne Novine.

Czynnikami, które stopniowo będą sprzyjały  możliwości wzrostu eksportu będą zmiany wymuszone procesem dostosowywania chorwackiej gospodarki do wymogów UE, a mianowicie dalsza redukcja ceł, a w perspektywie swobodny przepływ towarów i usług, redukcja pomocy państwa dla różnych sektorów gospodarki. Pomoc kierowana  do przemysłu stoczniowego, rolnictwa , a także kolei będzie musiała stopniowo być zmniejszana. Wpłynie to na  wzrost konkurencyjności  towarów z importu.

Czynnikiem zwiększającym konkurencyjność polskiej oferty jest fakt, iż w dalszym ciągu koszty pracy w Chorwacji (płace i obciążenia płac - składki na ubezpieczenia społeczne) znacznie przekraczają koszty pracy w Polsce.
Polskie towary, zwłaszcza przemysłowe, są na rynku chorwackim konkurencyjne zarówno pod względem ceny, jak i jakości. Zyskały opinię „solidnej jakości za umiarkowaną cenę”. Dotyczy to zwłaszcza takich towarów jak meble, wyroby papiernicze, wszelkiego rodzaju słodycze i wyroby czekoladowe.

Zdecydowanie strona polska jest aktywnym partnerem w gospodarczych stosunkach polsko-chorwackich. Niewielki chorwacki eksport do Polski zdominowany jest przez farmaceutyki  i firmę PLIVA.

Polscy inwestorzy zainteresowani są głównie chorwackim przemysłem turystycznym. Niestety, określone wymogi chorwackich przepisów prawnych dotyczących zakupu nieruchomości powodują, że dotychczasowe inwestycje ograniczają się do zakupu hotelu LOVRAN.

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Zagrzebiu
10000 Zagreb, ul. Rockefellerova 49, Croatia
tel.: (+385 1) 4684 202, 4684 017, 4684 019, 4683 023;  
faks: (+385 1) 4683 128
e-mail: weh.zagreb@zg.t-com.hr
www.zagrzeb.trade.gov.pl

lipiec 2009r .

Departament Spraw Europejskich