Współpraca gospodarcza: Bośnia i Hercegowina

BOŚNIA I HERCEGOWINA
Informacja nt. stosunków gospodarczych

1. Informacje ogólne

Powierzchnia: 51  129 km2
Ludność: 3,9 mln  
Stolica: Sarajewo, 300 tys.

Ustrój: Republika Bośni i Hercegowiny, wg  Konstytucji z 1995 roku składa się z Federacji Muzułmańsko – Chorwackiej oraz Republiki Serbskiej. Funkcje głowy państwa pełni wybierane w wyborach powszechnych, na 4 lata, 3-osobowe (Muzułmanin, Chorwat, Serb) Prezydium Republiki, z Przewodniczącym na czele. Prezydium mianuje centralny rząd. Federacja Muzułmańsko – Chorwacka i Republika Serbska posiadają własne parlamenty i rządy.

2. Założenia polityki Unii Europejskiej wobec BiH

Negocjacje w sprawie Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu rozpoczęły się w listopadzie 2005 r.
3 maja 2007 r. przywódcy 27 państw członkowskich udzielili pełnego poparcia przygotowanemu dokumentowi Porozumienia. W dniu 9 maja 2007 r. Komisarz ds. rozszerzenia UE Olli Rehn w liście do Przewodniczącego Rady Ministrów BiH N. Szpiricza ostro skrytykował polityków BiH za blokowanie postępów państwa na drodze reform. Tekst porozumienia był gotowy do podpisania, jednak uzależnione było to od wprowadzenia przez BiH reform oraz współpracy z ICTY. 
4 grudnia 2007 r. parafowano w Sarajewie w/w porozumienie.
16 czerwca 2008 r. zostało podpisane Porozumienie o Stabilizacji i Stowarzyszeniu (SAA) oraz Umowa Przejściowa dotycząca handlu, które zapewnią stronom zbilansowany dostęp do rynku. Rynek będzie otwierany na zasadzie asymetrii, co w praktyce oznacza,  że początkowo otwarty będzie tylko rynek UE, a rynek Bośni i Hercegowiny po okresie implementacyjnym.
Umowa Przejściowa weszła w życie 1 lipca 2008 r.

3. Podstawy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej z BiH

Na podstawie Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Radą Ministrów Bośni i Hercegowiny o sukcesji prawnej Bośni i Hercegowiny w stosunku do umów podpisanych między Rzecząpospolitą Polską a Socjalistyczną Federacyjną Republiką Jugosławii, zawartego w Sarajewie dnia 22 grudnia 2006 r. moc obowiązującą zachowują także:

• Porozumienie o współpracy naukowo – technicznej między Polską Rzeczpospolitą Ludowa a Federacyjną Ludową Republiką Jugosławii, podpisane w Warszawie dnia 14 listopada 1955 r. oraz Protokół zmieniający ww. Porozumienie, podpisany dnia 25 marca 1965 r.;
• Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii o współpracy w zakresie turystyki, podpisane w Belgradzie dnia 9 grudnia 1969 r.;
• Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii o wieloletniej współpracy w dziedzinie transportu, podpisana w Warszawie 25 października 1979 r.

4.  Obroty towarowe Polska- Bosnia i Hercegowina

Wymianę towarową Polski z Bośnią i Hercegowiną w latach 1999-2005 przedstawia poniższe zestawienie:

* Dane wg GUS

W 2008 r. obroty toarowe między Polską a BiH osiągnęły, według wstępnych danych, wartość ok. 112 mln EUR. Polski eksport wyniósł 77,3 mln EUR, natomiast import z BiH – 34 mln EUR.

Główne pozycje towarowe w polskim eksporcie stanowią:

• artykuły rolno-spożywcze - 29,8%,
• wyroby przemysłu elektromaszynowego - 22,8%,
• wyroby metalurgiczne - 11,2%,
• wyroby przemysłu chemicznego - 9,2%,
• wyroby przemysłu drzewno-papierniczego - 5,9%.

Główne pozycje towarowe w polskim imporcie stanowią:

• produkty mineralne - 46,3%,
• wyroby przemysłu chemicznego - 16,4%,
• wyroby metalurgiczne - 15,7%,
• wyroby przemysłu elektromaszynowego - 5,9%,
• wyroby przemysłu drzewno-papierniczego - 5,2%.

7. Polskie inwestycje w BiH

Od maja 1994 r. do grudnia 2005r. polskie inwestycje w BiH osiągnęły wartość zaledwie 153.361 USD. Były to inwestycje firmy „Organika” z Malborka  w utworzenie firmy  „Organika BH” w Sarajewie (64.457,60 USD), Raiffeisen International w system bankowy (27.878,04) oraz kilkutysięczne inwestycje innych polskich firm w drobną produkcję i wymianę handlową.

W 2006 r. Organika S.A. zakupiła za 5,4 mln EURO w aukcji publicznej prywatyzowaną fabrykę chemiczną „Polihem” w Tuzli, znajdującą się w stanie upadłości.

8. Perspektywy współpracy

W dniu 3 lipca 1998 r. Rada Ministrów podjęła Uchwałę (nr 47/98) w sprawie udzielenia Bośni i Hercegowinie bezzwrotnej pomocy w odbudowie ze zniszczeń wojennych w wysokości 3 mln USD, w  formie dostaw towarów i usług głównie dla energetyki i górnictwa. 
6 lipca 1998 r. podpisano w Sarajewie Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Bośni i Hercegowiny o udzieleniu powyższej pomocy.
Zgodnie z w/w Umową zakres towarowy pomocy obejmował dostawy związane z rekonstrukcją i remontami elektrowni w Tuzli oraz kopalń węgla i soli, a także dostawy dla Fabryki Sody Lukavac, zgodnie z najpilniejszym zapotrzebowaniem strony bośniackiej. Dostawy te były realizowane przez polskie przedsiębiorstwa (Elektrim – Energetyka S.A., Elektrim – Volt S.A., PEiI Kopex S.A.) na podstawie umowy zawartej z Ministrem Gospodarki oraz na podstawie kontraktów zawartych z przedsiębiorstwami bośniackimi.
W 1999 roku realizacja dostaw towarów w ramach pomocy rządowej dla Bośni i Hercegowiny została zakończona. (Współpraca polskich przedsiębiorstw energetycznych z elektrownią w Tuzli trwa od lat sześćdziesiątych. Strona polska dostarczyła urządzenia dla 3 bloków energetycznych Tuzla III, IV i V.)

Kolejnym tematem współpracy mógłby być udział polskich specjalistów w uruchomieniu i odbudowie kopalń. Polskie firmy, m.in. "Kopex" posiadają wieloletnie doświadczenie we współpracy z firmami z Bośni i Hercegowiny, szczególnie w dziedzinie projektowania obiektów górniczych oraz dostaw maszyn i sprzętu dla przemysłu wydobywczego węgla i  soli (m.in. kopalnie węgla z Zagłębiu Zenicy, kopalnie węgla i soli w okolicach Tuzli).
 
Polskie firmy byłyby także zainteresowane udziałem w odbudowie dróg oraz rekonstrukcji komunikacji kolejowej, a także dostawą środków transportu kolejowego.
 
Największą przeszkodą w rozwoju współpracy handlowej z Bośnią i Hercegowiną pozostają trudności płatnicze po stronie partnera oraz brak możliwości kredytowania dostaw ze strony naszych firm. Czynnikiem utrudniającym dalszy rozwój współpracy są także trudności komunikacyjne oraz brak informacji o sytuacji gospodarczej BiH i przeprowadzanych zmianach w systemie prawnym dotyczącym sfery gospodarczej.

21 listopada 2008 r. Ministerstwo Gospodarki zorganizowało konferencję poświęconą możliwościom rozwoju współpracy gospodarczej i handlu między Polską a państwami regionu Bałkanów Zachodnich,  w której uczestniczyli przedsiębiorcy, przedstawiciele samorządu gospodarczego oraz ambasad ww. krajów.

lipiec 2009 r.
Departament Spraw Europejskich