Ministerstwo Gospodarki > Współpraca międzynar... > Współpraca gospodarc...

Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne

Powierzchnia:	780 580 km kw
Ludność:	71, 893 mln (2008 r.)
Głowa państwa:	Prezydent Abdullah Gűl	Republika parlamentarna
Premier	Pan Recep Tayyip Erdoğan	od 13 marca 2003 r.
Sekretarz Stanu ds. Gospodarczych	Pan Ali Babacan	od 1 maja 2009 r.
Minister energii i zasobów naturalnych	Pan Taner Yildiz	od 1 maja 2009 r.
Minister stanu ds. handlu zagranicznego	Pan Zafer Cağlayan	od 1 maja 2009 r.
Minister przemysłu i handlu	Pan Nihat Ergűn	od 1 maja 2009 r.
Minister spraw zagranicznych	Pan Ahmet Davutoğlu	od 1 maja 2009 r.
Ambasador Republiki Turcji w Polsce	Pan Resit Uman
Ambasador RP w Turcji	Pan Marcin Wilczek

2. Sytuacja gospodarcza

Najnowsze rankingi światowe pokazują, że turecka gospodarka, pod względem wielkości PKB, jest 15. na świecie i 6. w Europie. Tak wysoką pozycję gospodarka turecka osiągnęła m.in. dzięki przeprowadzeniu reform systemowych realizowanych w uzgodnieniu z MFW. W 2008r. Turcja po raz pierwszy pomyślnie ukończyła program stabilizacyjny MFW (obejmował on lata 2005-2007 i wsparty był kredytem w wysokości 10,5 mld USD). Ponadto Turcja jest w pierwszej dziesiątce krajów rozwijających się, przyciągających największe bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Niestety nie bez wpływu na turecką gospodarkę pozostały negatywne czynniki zewnętrzne, przede wszystkim zaburzenia na rynkach finansowych oraz niestabilna sytuacja wewnątrzpolityczna. Po rekordowym wyniku w 2007 r., w którym zainwestowano w Turcji ponad 22 mld USD, w 2008r. doszło do załamania napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do poziomu 18,3 mld USD. W okresie 10 miesięcy 2009r. inwestycje wyniosły 6,6 mld USD, co oznacza spadek w porównaniu z analogicznym okresem roku 2008 o prawie 60%. Turcja jako szybko rozwijająca się gospodarka, która jest w coraz większym stopniu zintegrowana z gospodarką międzynarodową, nie uniknęła konsekwencji kryzysu światowych gospodarek. Jednak obecnie gospodarka turecka jest bardziej stabilna i lepiej przygotowana do walki z recesją niż to miało miejsce podczas kryzysu na początku tej dekady. Wprowadzone po kryzysie reformy spowodowały, że system finansowy tego kraju jest stabilny i w obecnej sytuacji stanowi swego rodzaju amortyzator dla ekspansji kryzysu światowego do gospodarki tureckiej. Utrzymano stabilność makroekonomiczną, odnotowując znaczny spadek inflacji, głównie wskutek osłabienia aktywności energochłonnych gałęzi gospodarki i generalnej recesji. Nastąpił wyraźny wzrost poziomu bezrobocia. W trudnych warunkach ekonomicznych, proces reformowania gospodarki nieco spowolnił, zwłaszcza w I połowie 2009 r. Brak wiarygodnych planów i ustalonej polityki fiskalnej przyczynił się do zwiększenia niepewności klimatu inwestycyjnego.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki

Wyszczególnienie	2006	2007	2008	2009
PKB na 1 mieszkańca (w USD)	5008	9 333	10 436	-
PKB (w mld USD)	526,4	648,6	741,8	-
PKB (dynamika w %)	6,9	4,7	0,9	-8,4 (po III kw.)
Deficyt budżetowy (% PKB)	0,8	1,6	2,0	-
Dług publiczny (% PKB)	46,1	39,4	39,5	-
Inflacja (w %)	9,65	8,39	10,06	6,53
Bezrobocie (w %)	10,2	10,9	14,0	13,4 (po III kw.)
Eksport (w mld USD)	85,5	107,3	132,0	92,1 (po 11 m-cach)
Import (w mld USD)	139,6	170,1	202,0	125,6 (po 11 m-cach)
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (mld USD)	19,9	22,0	18,3	6,62 (po 10 m-cach)
Inwestycje bezpośrednie Turcji za granicą (mld USD).	0,9	2,1	-2,5	-0,97 (po 10 m-cach)

Źródło: Turecki Instytut Statystyczny i Bank Centralny Turcji

3. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Stosunki gospodarcze i handlowe regulowane są następującymi bilateralnymi porozumieniami:

• Umowa Handlowa z 23 kwietnia 1974 r. (weszła w życie 22 kwietnia 1975 r., jest w trakcie procedury wypowiadania, formalnie nadal pozostaje w mocy);
• Umowa o współpracy gospodarczej i technicznej z 31 stycznia 1980 roku (weszła w życie 18 lipca 1980 r.);
• Umowa o wzajemnej ochronie i popieraniu inwestycji z 11 sierpnia 1991 roku (weszła w życie 19 sierpnia 1994 r.); Dz.U. 1994 nr 112 poz. 539;
• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z 3 listopada 1993 roku (weszła w życie 1 października 1996 roku); Dz.U. 1997 nr 11 poz. 58;
• Protokół o utworzeniu Stałego Komitetu Konsultacyjnego Wysokiego Szczebla z 19 lipca 1994 r. (wszedł w życie 13 września 1996 r); Dz.U. 1997 nr 11 poz. 60;
• Porozumienie o współpracy w dziedzinie techniki i przemysłu obronnego z 19 lipca 1994 r. (weszło w życie 2 marca 2000 r.);
• Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki z 7 maja 1997 r. (weszła w życie 19 września 1997 r.);
• Umowa o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych z 4 października 1999 r. (weszła w życie 1 maja 2000 r.).

Od 1 maja 2004 r. Polska, jako członek Unii Europejskiej, jest stroną umów zawartych z Turcją przez UE, w tym Umowy o wolnym handlu z roku 1963 (weszła w pełni w życie z dniem 1 stycznia 1996 r.)

4. Wymiana handlowa z Polską

	2006	2007	2008	Dynamika 2007=100	2009	Dynamika 2008=100
Obroty	2 877,0	3 644,9	4 292,06	117	3 662,7	85
Eksport	1 304,5	1 508,3	1 772,06	118	1 752,2	99
Import	1 576,0	2 136,6	2 520,00	118	1 910,5	76
Saldo	-271,5	-628,3	- 747,9	*	-158,3

w mln USD

(Dane za 2009 są danymi wstępnymi)

Turcja pozostaje nadal głównym partnerem Polski z obszaru Bliskiego Wschodu i Azji. Według danych statystycznych za 2009 r., eksport do Turcji sytuował ją na 19 pozycji (udział w eksporcie ogółem: 1,31%), a import z Turcji uplasował ten kraj na 20 miejscu (udział w imporcie: 1,31%).

Dane statystyczne za 2008 r. wskazują wzrost obrotów w  porównaniu z rokiem 2007 (4 292,06 mln USD za 2008 r. i 3 644,9 mln USD za 2007 r.), przy czym polski eksport do Turcji wyniósł 1 772,06 mln USD (1 508,3 mln USD za 2007 r.), a polski import – 2 520,0 mln USD (2 136,6 mln USD za 2007 r.).

Na polski eksport do Turcji w 2008 r. złożyły się tradycyjnie przede wszystkim wyroby przemysłu elektromaszynowego (maszyny i urządzenia mechaniczne oraz sprzęt elektryczny, jak również pojazdy i ich części) z udziałem ok. 68% oraz chemicznego (w tym alkohole alifatyczne, preparaty pielęgnacyjne, kosmetyki, perfumy z udziałem prawie 8%, a ponadto wyroby metalurgiczne, art. Rolno-spożywcze oraz tworzywa sztuczne (kauczuk i wyroby z kauczuku, zwłaszcza opony pneumatyczne), na które przypadło odpowiednio nieco ponad 6%, 5% i 4% polskiego wywozu.

W imporcie z kolei w roku 2008 dominowały - również tradycyjnie - wyroby przemysłu elektromaszynowego (udział ok. 46%), lekkiego (26%) i rolno-spożywczego (8%).

Wstępne dane statystyczne za 2009 r. (obroty w tym okresie wyniosły 3 mld 662,7 mln USD) pokazują znaczny spadek dynamiki importu (spadek o 24%) i niewielki spadek eksportu (spadek o 1%). Spadki te są skutkiem globalnego kryzysu gospodarczego, mającego miejsce w 2009 r.

Struktura polskiego eksportu do Turcji w okresie 2009r. nie uległa zasadniczym zmianom w stosunku do roku ubiegłego. Dominowały w nim wyroby sekcji przemysłu elektromaszynowego (maszyny i urządzenia mechaniczne oraz sprzęt elektryczny z udziałem 49,7%) oraz wyroby sekcji pojazdów nieszynowych oraz ich części i akcesoriów z udziałem na poziomie 12,5%. Relatywnie wysoki jest również udział polskiego wywozu do Turcji ze strony wyrobów przemysłu chemicznego (8,8%).

W imporcie z Turcji w 2009 r. dominowały materiały i wyroby włókiennicze (32,4%) oraz wyroby przemysłu elektromaszynowego (22,7%).

5. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Turcja zajmuje wysoką pozycję na liście największych inwestorów zagranicznych w Polsce, jednak cały czas istnieje potencjał zwiększenia obecności tureckiego kapitału w Polsce. Inwestorzy tureccy są szczególnie zainteresowani polskim sektorem nieruchomości.

Według danych NBP zobowiązania Polski z tytułu tureckich inwestycji bezpośrednich na dzień koniec 2006 wynosiły 34,1 mln Euro. W roku 2007 zobowiązanie te wzrosły do kwoty 58,3 mln Euro.

Na podstawie badań przeprowadzonych przez Polską Agencję Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. wg stanu na koniec 2008 r. w Polsce obecnych było 9 dużych inwestorów tureckich. Ich zestawienie przedstawia poniższa tabela:

Rec. num	Investor name	Country of registration	Activities(PKD)
1.	BOGAZICI Investment Group	Turkey	Real estate, renting and business activities;
2.	YENIGUN Group of Companies	Turkey	Real estate, renting and business activities;
3.	USLUEL Energy Installations	Turkey	Real estate, renting and business activities;
4.	CAN Group	Turkey	Real estate, renting and business activities;
5.	Dallas International	Turkey	Manufacture of fabrics and textiles;
6.	Mesa Mesken A.S.	Turkey	Real estate, renting and business activities;
7.	Reform Company	Turkey	Real estate, renting and business activities;
8.	Rumeli Group	Turkey	Manufacture of other non-metal goods;
9.	Saspol	Turkey	Real estate, renting and business activities;

W Turcji lokowana jest coraz większa ilość polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Według danych NBP polskie bezpośrednich inwestycje zagraniczne  w Turcji na koniec 2007 r. wynosiły 63,1 mln euro. W roku 2008 zobowiązania te wzrosły do kwoty 64,3 mln euro.

6. Dostęp do rynku

Polscy przedsiębiorcy podlegają tym samym wymogom i utrudnieniom co wszyscy przedsiębiorcy z obszaru Unii Europejskiej. Do zauważalnych problemów zaliczyć należy:

• brak dostępu do tutejszego rynku dla wołowiny i wyrobów z mięsa wołowego (formalnie uzasadniany występowaniem przypadków BSE na obszarze Unii);
• konieczność uzyskiwania tureckiego certyfikatu zdrowotnego dla wyrobów opakowaniowych dla żywności (nawet wtedy, gdy producent posiada stosowny certyfikat wydany na terenie kraju członkowskiego Unii, a wyrób ten obecny jest na rynku unijnym). Procedury pozyskiwania lokalnego certyfikatu są kosztowne i długotrwałe;
• konieczność potwierdzania przez tutejsze władze przy każdej dostawie na rynek turecki certyfikatu zdrowotnego wydanego w kraju producenta dla produktów mogących mieć styczność z żywnością (np. porcelanowe nakrycia stołowe);
• obciążanie importerów napojów alkoholowych podatkiem akcyzowym znacznie przekraczającym podatek dla wyrobów lokalnych.

7. Negocjacje akcesyjne Turcja - UE

Mimo realnego zagrożenia zablokowaniem negocjacji UE - Turcja, ze względu niewywiązywanie się Turcji ze zobowiązania dotyczącego ratyfikacji Protokołu Dodatkowego do Umowy Ankarskiej,  negocjacje z Turcją były kontynuowane. W opublikowanym 14 października 2009r. raporcie okresowym ws. postępów Turcji KE wskazała, iż negocjacje akcesyjne osiągnęły poziom zaawansowania wymagający dołożenia przez Turcję jeszcze większych starań w wypełnianiu warunków członkostwa. Perspektywa akcesji do UE stanowi istotny bodziec w umacnianiu demokracji i przestrzegania praw człowieka, jak również dalszej modernizacji kraju i zbliżenia z UE. KE podkreśliła znaczenie Turcji dla bezpieczeństwa regionalnego, energetycznego oraz dialogu między cywilizacjami. Istotne z punktu widzenia procesu negocjacji Turcji z UE (oraz negocjacji zjednoczeniowych na Cyprze) było to, że Komisja ograniczyła się tylko do odnotowania faktu braku wywiązania się przez Turcję ze zobowiązania dotyczącego rozszerzenia unii celnej na wszystkie państwa członkowskie (Protokół Dodatkowy).
Podczas Międzyrządowej Konferencji Akcesyjnej dotyczącej Turcji (21 grudnia 2009r.) został otwarty jeden rozdział negocjacyjny Ochrona środowiska (rozdział 27).
Turcja ma obecnie otwartych 12 z 35 rozdziałów tematycznych, w tym tymczasowo zamknięto negocjacje tylko w rozdziale Nauka i badania (rozdział 25).

8. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Ankarze
And Sokak No: 8/17, 06680 Cankaya – Ankara/Turkey
tel.: (00-90 312) 468 04 71, 468 09 90
fax: (00-90 312) 428 12 34
e-mail: ankara@trade.gov.pl, weh.ankara@superonline.com
strona internetowa: http://www.ankara.trade.gov.pl/

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Ankarze
0650 Ankara-Kavaklidere PK-20, Ataturk Bulvari 241
tel.: (00-90 312) 457 20 20
fax: (00-90 312) 467 89 63
e-mail: weamb@ada.net.tr
strona internetowa: http://www.ankara.polemb.net/

luty 2010 r.

Departament Spraw Europejskich