Współpraca gospodacza: Turcja

TURCJA
Informacja o stosunkach gospodarczych z Polską

1. Informacje ogólne:

 2. Sytuacja gospodarcza

Najnowsze rankingi światowe pokazują, że turecka gospodarka, pod względem wielkości PKB, jest 17. na świecie (spadek o 2 miejsca w stosunku do 2008 r.) i 7. w Europie (spadek o 1 miejsce). Co pokazuje, że szybko rozwijająca się gospodarka turecka jest w coraz większym stopniu zintegrowana z gospodarką międzynarodową i nie uniknęła konsekwencji kryzysu światowych gospodarek. Wystąpiła recesja i załamanie napływu inwestycji zagranicznych.
Należy jednak podkreślić, że obecnie gospodarka turecka jest bardziej stabilna i lepiej przygotowana do walki z recesją niż miało to miejsce podczas kryzysu na początku tej dekady. Wprowadzone po kryzysie, jaki wystąpił w Turcji na początku tej dekady, reformy spowodowały, że system finansowy tego kraju jest stabilny i w obecnej sytuacji stanowi nawet swego rodzaju amortyzator dla ekspansji kryzysu światowego do gospodarki tureckiej. Dzięki temu skutki kryzysu zostały w znacznym stopniu ograniczone do sektora gospodarki realnej. Utrzymano zasadniczą stabilność makroekonomiczną, odnotowując znaczny spadek inflacji, głównie wskutek osłabienia aktywności energochłonnych gałęzi gospodarki i generalnej recesji. W trudnych warunkach ekonomicznych, proces reformowania gospodarki nieco spowolnił, zwłaszcza w I połowie 2009 r. Sytuacja uległa poprawie w 2010 r., wpływając pozytywnie na klimat inwestycyjny, kiedy rząd w Ankarze ostatecznie porozumiał się z MFW i wspólnie podjęto decyzję o zawieszeniu trwających prawie 2 lata negocjacji a administracja turecka zaprosiła Fundusz do odbycia regularnych konsultacji określonych w art. 4 Statutu MFW, które odbyły się pod koniec maja i zakończyły się pozytywną oceną tureckiej polityki gospodarczej, co było wynikiem m.in. planów wprowadzenia do tureckiego budżetu reguły fiskalnej, która ograniczałaby wydatki budżetu poprzez utrzymanie w długim okresie czasu deficytu finansów publicznych na poziomie 1% PKB. Niestety, zgodnie z informacjami rząd w Ankarze opóźni wprowadzenie reguły fiskalnej do 2012 r.
Turcja znajduje się w pierwszej dziesiątce wschodzących rynków, po krajach BRIC (Brazylia, Rosja, Indie i Chiny). W 2007, 2008 i 2009 r. Turcja przyciągnęła odpowiednio 4%, 3%, 2% bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) kierowanych do krajów rozwijających się (odpowiednio 22 mld, 18 mld i 8 mld USD). Niestety nie bez wpływu na turecką gospodarkę pozostały negatywne czynniki zewnętrzne, przede wszystkim zaburzenia na rynkach finansowych oraz niestabilna sytuacja wewnątrzpolityczna. Po rekordowym wyniku w 2007 roku, w którym wg danych tureckich zainwestowano w Turcji ponad 22 mld USD, w 2008 r. doszło do załamania napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych - w skali 16,8%, tj. do poziomu 18,3 mld USD. Dalszy spadek BIZ zanotowany został w 2009 r., kiedy inwestycje zmniejszyły się o ponad 58% do poziomu 7,6 mld USD. Powolne odwrócenie się tego trendu i powrót na ścieżkę wzrostu zaobserwowano w 2010 r., kiedy inwestycje wzrosły o prawie 6%.

Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki

Źródło: Turecki Instytut Statystyczny, Bank Centralny Turcji, Podsekretariat ds. Skarbu; * prognozy rządowe

3. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej

Stosunki gospodarcze i handlowe regulowane są następującymi bilateralnymi porozumieniami:

• Umowa Handlowa z 23 kwietnia 1974 r. (weszła w życie 22 kwietnia 1975 r., jest w trakcie procedury wypowiadania, formalnie nadal pozostaje w mocy);
• Umowa o współpracy gospodarczej i technicznej z 31 stycznia 1980 roku (weszła w życie 18 lipca 1980 r.);
• Umowa o wzajemnej ochronie i popieraniu inwestycji z 11 sierpnia 1991 roku (weszła w życie 19 sierpnia 1994 r.); Dz.U. 1994 nr 112 poz. 539;
• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z 3 listopada 1993 roku (weszła w życie 1 października 1996 roku); Dz.U. 1997 nr 11 poz. 58;
• Protokół o utworzeniu Stałego Komitetu Konsultacyjnego Wysokiego Szczebla z 19 lipca 1994 r. (wszedł w życie 13 września 1996 r); Dz.U. 1997 nr 11 poz. 60;
• Porozumienie o współpracy w dziedzinie techniki i przemysłu obronnego z 19 lipca 1994 r. (weszło w życie 2 marca 2000 r.);
• Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki z 7 maja 1997 r. (weszła w życie 19 września 1997 r.);
• Umowa o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych z 4 października 1999 r. (weszła w życie 1 maja 2000 r.).

Od 1 maja 2004 r. Polska, jako członek Unii Europejskiej, jest stroną umów zawartych z Turcją przez UE, w tym Umowy o wolnym handlu z roku 1963 (weszła w pełni w życie z dniem 1 stycznia 1996 r.)

4. Polsko - tureckie obroty towarowe (w mld USD)

Turcja pozostaje nadal głównym partnerem Polski z obszaru Bliskiego Wschodu i Azji. Według danych statystycznych za 2009 r., eksport do Turcji sytuował ją na 19 pozycji (udział w eksporcie ogółem: 1,31%), a import z Turcji uplasował ten kraj na 20 miejscu (udział w imporcie: 1,31%).

Dane statystyczne za 2009 r. (obroty w tym okresie wyniosły 3 mld 662,7 mln USD) pokazują znaczny spadek dynamiki importu (spadek o 24%) i niewielki spadek eksportu (spadek o 1%). Spadki te są skutkiem globalnego kryzysu gospodarczego, mającego miejsce w 2009 r.
Struktura polskiego eksportu do Turcji w okresie 2009 r . nie uległa zasadniczym zmianom w stosunku do roku ubiegłego. Dominowały w nim wyroby sekcji przemysłu elektromaszynowego (maszyny i urządzenia mechaniczne oraz sprzęt elektryczny z udziałem 49,7%) oraz wyroby sekcji pojazdów nieszynowych oraz ich części i akcesoriów z udziałem na poziomie 12,5%. Relatywnie wysoki jest również udział polskiego wywozu do Turcji ze strony wyrobów przemysłu chemicznego (8,8%).
W imporcie z Turcji w 2009 r. dominowały materiały i wyroby włókiennicze (32,4%) oraz wyroby przemysłu elektromaszynowego (22,7%).

Polsko-tureckie obroty handlowe w ciągu 2010 r.  wg wstępnych danych statystycznych wyniosły 4 mld 595,4 mln USD (wzrost o 25% w porównaniu z rokiem 2009). Polski eksport wyniósł 2 mld 484,1 mln USD (wzrost o 42 % w porównaniu z rokiem 2009), a import z Turcji 2 mld 111,3 mln USD (wzrost o 10% w porównaniu z rokiem 2009).
Struktura polskiego eksportu do Turcji również w 2010 r. nie uległa zmianie w eksporcie przeważają urządzenia mechaniczne i elektryczne, pojazdy, produkty przemysłu chemicznego  oraz gotowe artykuły spożywcze.
W imporcie z Turcji dominujący jest udział materiałów i wyrobów włókienniczych, pojazdów oraz urządzeń mechanicznych i elektrycznych.
W roku 2010 r. polski eksport do Turcji był wyższy niż import z tego kraju. Dodatnie saldo wyniosło 372, 8 tys. USD.

W okresie I–V 2011 r. polsko-tureckie obroty towarowe wyniosły 2 mld 381 mln USD (wzrost o 31% w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego). Polski eksport wyniósł 1 mld 377 mln USD (wzrost o 48 % w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego), a import z Turcji 1 mld 4 mln USD (wzrost o 12% w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego).

4. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa

Turcja zajmuje wysoką pozycję na liście największych inwestorów zagranicznych w Polsce, jednak cały czas istnieje potencjał zwiększenia obecności tureckiego kapitału w Polsce. Inwestorzy tureccy są szczególnie zainteresowani polskim sektorem nieruchomości.
Według danych NBP zobowiązania Polski z tytułu tureckich inwestycji bezpośrednich na koniec 2009 wynosiły 28 mln euro. W roku 2008 zobowiązania te wynosiły 28,9 euro.
Na podstawie badań przeprowadzonych przez Polską Agencję Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. wg stanu na koniec 2009 r. w Polsce obecnych było 8 dużych inwestorów tureckich. Ich zestawienie przedstawia poniższa tabela.

Firmy z kapitałem tureckim w Polsce

Źródło:„List of Major Foreign Investors in Poland”, PAIiIZ, grudzień 2009 r.

W Turcji lokowana jest coraz większa ilość polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Według danych NBP polskie bezpośrednich inwestycje zagraniczne  w Turcji na koniec 2009 r. wynosiły 67,9 mln euro. W roku 2008 zobowiązania te wzrosły do kwoty 64,3 mln euro.

5. Dostęp do rynku

Polscy przedsiębiorcy podlegają tym samym wymogom i utrudnieniom co wszyscy przedsiębiorcy z obszaru Unii Europejskiej. Do zauważalnych problemów zaliczyć należy:

• zakaz importu do Turcji pochodzących z UE zwierząt;
• konieczność uzyskiwania tureckiego certyfikatu zdrowotnego dla wyrobów opakowaniowych dla żywności (nawet wtedy, gdy producent posiada stosowny certyfikat wydany na terenie kraju członkowskiego Unii, a wyrób ten obecny jest na rynku unijnym). Procedury pozyskiwania lokalnego certyfikatu są kosztowne i długotrwałe;
• konieczność potwierdzania przez tutejsze władze przy każdej dostawie na rynek turecki certyfikatu zdrowotnego wydanego w kraju producenta dla produktów mogących mieć styczność z żywnością (np. porcelanowe nakrycia stołowe);
• obciążanie importerów napojów alkoholowych podatkiem akcyzowym znacznie przekraczającym podatek dla wyrobów lokalnych.

6. Negocjacje akcesyjne Turcja - UE

Mimo realnego zagrożenia zablokowaniem negocjacji UE - Turcja, ze względu niewywiązywanie się Turcji ze zobowiązania dotyczącego ratyfikacji Protokołu Dodatkowego do Umowy Ankarskiej,  negocjacje z Turcją były kontynuowane. W opublikowanym 14 października 2009r. raporcie okresowym ws. postępów Turcji KE wskazała, iż negocjacje akcesyjne osiągnęły poziom zaawansowania wymagający dołożenia przez Turcję jeszcze większych starań w wypełnianiu warunków członkostwa. Perspektywa akcesji do UE stanowi istotny bodziec w umacnianiu demokracji i przestrzegania praw człowieka, jak również dalszej modernizacji kraju i zbliżenia z UE. KE podkreśliła znaczenie Turcji dla bezpieczeństwa regionalnego, energetycznego oraz dialogu między cywilizacjami. Istotne z punktu widzenia procesu negocjacji Turcji z UE (oraz negocjacji zjednoczeniowych na Cyprze) było to, że Komisja ograniczyła się tylko do odnotowania faktu braku wywiązania się przez Turcję ze zobowiązania dotyczącego rozszerzenia unii celnej na wszystkie państwa członkowskie (Protokół Dodatkowy).
Znane jest tureckie stanowisko, że ratyfikacja ww. Protokołu jest uzależniona od dopuszczenia przez UE handlu bezpośredniego z tzw. Turecką Republiką Północnego Cypru. Jednak szanse na przyjęcie stosownego rozporządzenia Rady UE w tej kwestii przy pomocy głosowania większościowego wydają się niewielkie, po tym jak Komisja Prawna PE orzekła, że powinno mieć zastosowanie głosowanie jednomyślne.
Podczas Międzyrządowej Konferencji Akcesyjnej dotyczącej Turcji (21 grudnia 2009r.) został otwarty jeden rozdział negocjacyjny Ochrona środowiska (rozdział 27). Turcja ma obecnie otwartych 12 z 35 rozdziałów tematycznych, w tym tymczasowo zamknięto negocjacje tylko w rozdziale Nauka i badania (rozdział 25).

7. Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Ankarze
And Sokak No: 8/17
06680 Cankaya – Ankara/Turkey
tel.: (00-90 312) 468 04 71, 468 09 90
fax: (00-90 312) 428 12 34
e-mail: ankara@trade.gov.pl, weh.ankara@superonline.com
strona internetowa: http://www.ankara.trade.gov.pl/

Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Ankarze
Ataturk Bulvari 241
0650 Ankara-Kavaklidere PK-20
tel.: (00-90 312) 457 20 20
fax: (00-90 312) 467 89 63
e-mail: weamb@ada.net.tr
strona internetowa: http://www.ankara.polemb.net/

lipiec 2011 r.
Departament Spraw Europejskich