Instrumenty wspierania klastrów

Rosnące znaczenie i popularność koncepcji klastra oraz wpływ klasteringu na rozwój gospodarczy doprowadziły do ukształtowania polityki wspierania klastrów. Liczne korzyści klasteringu dla pojedynczych podmiotów oraz regionów powodują, że klastry mogą stać się realnymi motorami wzrostu gospodarczego. Z tego też względu klastry stały się obiektem szczególnego zainteresowania władz publicznych różnego szczebla, a analiza gospodarki regionalnej pod kątem występowania klastrów i dążenie do wspierania ich rozwoju stają się w ostatnim okresie swoistym paradygmatem współczesnej polityki rozwoju regionalnego.

Przed 2007 r., polityka wspierania klastrów w Polsce realizowana była poprzez „Sektorowy Program Operacyjny Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, lata 2004 – 2006”, w szczególności poprzez Działanie 1.1 „Wzmocnienie instytucji wspierających działalność przedsiębiorstw” oraz Działanie 1.4 „Wzmocnienie współpracy między sferą badawczo-rozwojową a gospodarką”. Drugim działaniem, o którym warto wspomnieć w kontekście wspierania klastrów i struktur klastrowych było zawarte w Programie Operacyjnym Rozwój Zasobów Ludzkich na lata 2004 – 2006 (SPO RZL) Działanie 2.3 „Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki”, w ramach którego realizowany był projekt systemowy PARP pt. „Program szkoleń promujących clustering”.

W perspektywie finansowej 2007 – 2013, konieczność wspierania i rozwoju klastrów w Polsce została uwypuklona w dokumencie strategicznym pt. „Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata 2007 – 2013”, który został przyjęty przez Rząd w dniu 4 września 2006 r. W kierunku „Infrastruktura dla innowacji” podkreślono znaczenie wspierania wspólnych działań przedsiębiorców o charakterze sieciowym, ukierunkowanych na realizację przedsięwzięć innowacyjnych. W obecnym okresie programowym, programy wsparcia klastrów wpisane zostały zarówno do ogólnonarodowych programów operacyjnych, jak i regionalnych programów operacyjnych poszczególnych województw.

W kontekście wpierania klasteringu na poziomie krajowym, ważne znaczenie ma działanie 5.1 „Wspieranie powiązań kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym” w ramach „Programu Operacyjnego Innowacyjna gospodarka, 2007 – 2013” (PO IG). W ramach PO IG wspierane są klastry ponadregionalne, co oznacza współfinansowanie wyłącznie projektów realizowanych przez beneficjentów ostatecznych działających na terenie dwu i więcej województw. Potencjalne wsparcie z działania mogą tym samym uzyskać silne i relatywnie rozległe przestrzennie klastry czy inicjatywy klastrowe.

Wparciu klastrów regionalnych, tzn. umiejscowionych na terytorium jednego województwa, służą natomiast regionalne programy operacyjne (RPO). Wsparcie klasteringu przewidziane jest także w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki, w szczególności w Działaniu 2.1 „Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki”. Klastering jest także wspierany w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej, którym objętych jest pięć województw: warmińsko-mazurskie, podlaskie, lubelskie, świętokrzyskie i podkarpackie.

(pobierz plik .pdf)