Klastry a specjalne strefy ekonomiczne

Polityka klastrowa powinna w większym niż dotychczas stopniu zostać powiązana z rozwojem specjalnych stref ekonomicznych, z uwagi na przyjazne środowisko do powstawania więzi kooperacyjnych między przedsiębiorcami zlokalizowanymi w strefach. Jednocześnie rozwój klastrów może stanowić czynnik dynamizujący działalność gospodarczą w specjalnych strefach ekonomicznych oraz zapewniać długookresowe korzyści dla funkcjonujących w ich ramach przedsiębiorstw, przekładając się także na wzrost konkurencyjności i innowacyjności regionów.

Specjalne strefy ekonomiczne, utworzone na podstawie ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych, stanowią wyodrębnioną administracyjnie część terytorium Polski, przeznaczoną do prowadzenia działalności gospodarczej na korzystniejszych warunkach. W Polsce funkcjonuje 14 specjalnych stref ekonomicznych, tj. strefy: kamiennogórska, katowicka, kostrzyńsko-słubicka, krakowska, legnicka, łódzka, mielecka, pomorska, słupska, starachowicka, suwalska, tarnobrzeska, wałbrzyska oraz warmińsko-mazurska.

Cechą charakterystyczną specjalnych stref ekonomicznych jest rozproszona struktura i lokalizacja na terenie kilku administracyjnych jednostek terytorialnych (województw, powiatów, gmin i miast). W związku z tym, na terenie danej strefy mogą rozwijać się inicjatywy klastrowe grupujące podmioty funkcjonujące w różnych regionach należących do strefy. Wstępna analiza wskazuje, że zasięg geograficzny klastrów z reguły nie pokrywa się z zasięgiem terytorialnym specjalnych stref ekonomicznych. Nie stanowi to jednak przeszkody dla rozwijania w strefach współpracy w ramach klasteringu.

Inicjowanie i wspieranie rozwoju klastrów w specjalnych strefach ekonomicznych może przyczynić się do utrwalania długookresowych korzyści wynikających ze stworzenia atrakcyjnych warunków dla prowadzenia działalności gospodarczej w strefach, także po formalnym zakończeniu ich funkcjonowania.

Do czynników, które mogą sprzyjać rozwojowi klastrów w specjalnych strefach ekonomicznych, należą korzystne warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej, tworzone przez władze samorządowe i rządowe oraz spółki zarządzające strefami. Szczególne znaczenie mają działania ukierunkowane na kreowanie atmosfery przedsiębiorczości i współpracy między podmiotami gospodarczymi, naukowymi oraz sektora publicznego.

Biorąc pod uwagę możliwości uzyskiwania efektów synergii między polityką klastrową oraz mechanizmami dotyczącymi rozwoju specjalnych stref ekonomicznych, celowe jest ukierunkowanie instrumentów wspierania klastrów na wzmacnianie interakcji i współpracy między podmiotami gospodarczymi funkcjonującymi w regionach. W celu umiędzynarodowienia działalności gospodarczej w inicjatywach klastrowych i specjalnych strefach ekonomicznych, należy ponadto wspierać rozwój transgranicznych sieci klastrów oraz przyciąganie do stref bezpośrednich inwestycji zagranicznych kluczowych
z punktu widzenia specjalizacji branżowej.

(pobierz plik .pdf)