Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata 2007-2013

Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata 2007-2013 to dokument, który zawiera ocenę stanu innowacyjności polskiej gospodarki oraz rekomenduje kierunki działań, których wdrożenie umożliwi stworzenie w polskich realiach gospodarki opartej na wiedzy, w której siłą przedsiębiorców na konkurencyjnych rynkach będzie ich wysoka innowacyjność. Strategia została przyjęta przez Rząd w dn. 4 września 2006 r.

Realizacja polityki innowacyjnej zapisanej w Kierunkach da silny impuls rozwojowy, który przyczyni się do zbudowania w Polsce gospodarki opartej na wiedzy (GOW).
W największym stopniu proponowane kierunki powinny oddziaływać na sektory stanowiące nośniki GOW, którymi są: edukacja, nauka i działalność badawczo-rozwojowa, gałęzie przemysłu tzw. wysokiej techniki, usługi biznesowe związane z GOW oraz sektor usług społeczeństwa informacyjnego. Realizacja Kierunków powinna doprowadzić do przekroczenia  łącznie 15% poziomu zatrudnienia we wspomnianych sektorach – nośnikach GOW.

Strategiczny cel polityki innowacyjnej zapisany w „Kierunkach zwiększania innowacyjności gospodarki na lata 2007-2013” zdefiniowany został jako: wzrost innowacyjności przedsiębiorstw dla utrzymania gospodarki na ścieżce szybkiego rozwoju i dla tworzenia nowych, lepszych  miejsc pracy. Tak określony cel wpisuje się w realizację Strategii Lizbońskiej ponieważ w rozwiniętych gospodarkach główną siłą napędową wzrostu produktywności  są innowacje które oparte są  na trzech filarach: badaniach i rozwoju, wiedzy oraz edukacji.

Patrząc na rozwój gospodarczy Polski do 2013 r., należy stwierdzić, że wyczerpywać się będą dotychczasowe źródła wzrostu gospodarczego takie jak: relatywnie niskie koszty pracy, dostępność tanich surowców, korzystne położenie geograficzne, czy akcesja do Unii Europejskiej. Szukać zatem należy nowych źródeł przewagi konkurencyjnej. Trendy rozwojowe krajów wysoko rozwiniętych pokazują, że jedynie budowanie przewagi konkurencyjnej opartej na wiedzy i innowacjach może zagwarantować trwały rozwój
w perspektywie krótko i średnioterminowej. Dlatego też należy skupić się na budowaniu w Polsce gospodarki opartej na wiedzy.

Z uwagi na poziom rozwoju i strukturę polskiej gospodarki właściwą strategią dochodzenia Polski do GOW jest równoczesna realizacja czterech dróg rozwojowych:

• wykorzystanie nowych technologii dla poniesienia konkurencyjności tradycyjnych sektorów,
• tworzenie nowych firm opartych na innowacyjnych rozwiązaniach oraz rozwój małych i średnich przedsiębiorstw poprzez wykorzystanie nowoczesnych technologii oraz metod zarządzania wiedzą,
• stymulowanie rozwoju współpracy pomiędzy firmami oraz firmami i instytucjami otoczenia biznesu w zakresie działalności innowacyjnej,
• motywowanie dużych firm do prowadzenia i wdrażania wyników prac badawczych.

Poszczególne Kierunki działań i wskazane obszary interwencji Państwa przedstawiają się następująco:

1. Kadra dla nowoczesnej gospodarki
Celem kierunku „Kadra dla nowoczesnej gospodarki” jest transformacja  świadomości społecznej, a w szczególności przedsiębiorców, w wyniku której innowacje będą postrzegane jako najważniejsza szansa rozwojowa Polski i podstawa budowania przewagi konkurencyjnej na rynkach lokalnych i międzynarodowych Działania w tym zakresie obejmują przygotowanie kapitału ludzkiego zdolnego do funkcjonowania w gospodarce opartej na wiedzy. Wiedza staje się coraz bardziej dominującym czynnikiem w wytwarzaniu towarów i dostarczaniu usług. Za strategiczne obszary wsparcia uznano: rozwijanie kształcenia ustawicznego, wymianę kadr pomiędzy sferą b+r a przedsiębiorstwami, dostosowanie programów kształcenia do potrzeb nowoczesnej gospodarki oraz promocję przedsiębiorczości i innowacyjności.

2. Badania na rzecz gospodarki
Celem kierunku jest zwiększenie wykorzystania wyników prac B+R w przedsiębiorstwach oraz dostosowanie możliwości jednostek naukowych do zaspokajania potrzeb unowocześniającej się gospodarki i tworzenia podaży nowych rozwiązań dla gospodarki. Polskie przedsiębiorstwa, zwłaszcza MSP, nie są skłonne do prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej i wdrażania jej wyników. Nie postrzegają tego rodzaju działalności jako strategicznej dla swojego rozwoju, nie akceptują ryzyka i kosztów z nią związanych. Za strategiczne obszary wsparcia uznano: wsparcie dla działalności b+r przedsiębiorstw, koncentrację finansowania publicznego na strategicznych dziedzinach badawczych, restrukturyzację publicznej sfery jednostek naukowych, Foresight technologiczny oraz internacjonalizację działalności naukowej i innowacyjnej.

3. Własność intelektualna dla innowacji
Cel kierunku działań to poprawa efektywności funkcjonowania rynku innowacji, a w szczególności zwiększenia przepływu rozwiązań innowacyjnych przez upowszechnienie stosowania prawa własności przemysłowej oraz prawa autorskiego i praw pokrewnych. Polską ofertę w zakresie patentów, know-how, umów licencyjnych, praw do wzorów użytkowych, przemysłowych i znaków towarowych, usług technicznych i transferu wyników prac B+R cechuje niska konkurencyjność. Za strategiczne obszary wsparcia uznano: zarządzania własnością intelektualną, ochronę patentową poza granicami Polski oraz usprawnienie procesu uzyskiwania ochrony w Polsce. Jednocześnie wzornictwo przemysłowe zostało wskazane jako obszar szczególnej szansy dla poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw. 

4. Kapitał na innowacje
Celem kierunku jest mobilizacja kapitału prywatnego dla tworzenia i rozwoju firm innowacyjnych. Barierą we wdrażaniu rozwiązań innowacyjnych w przedsiębiorstwach są przede wszystkim wysokie koszty ich opracowania lub nabycia i wdrożenia, znacznie przekraczające możliwości kapitałowe większości przedsiębiorstw. Brak w Polsce rozwiniętej infrastruktury wspierającej komercjalizację wyników prac badawczo-rozwojowych, w tym funduszy podwyższonego ryzyka opartych na publiczno-prywatnym kapitale powoduje, że inwestowanie w nowe technologie jest rzadko podejmowane przez przedsiębiorców. Problemem jest również brak instrumentów wsparcia, stymulujących powstawanie firm tworzonych w oparciu o nowe w skali świata rozwiązania technologiczne. Istotną kwestią jest również wykorzystanie środków publicznych, za pośrednictwem systemu zamówień publicznych, do kreowania popytu na innowacje. Za strategiczne obszary wsparcia uznano: ułatwianie dostępu do kapitału na przedsięwzięcia innowacyjne, wspieranie powstawania przedsiębiorstw opartych na nowoczesnych technologiach oraz zachęty podatkowe motywujące do ponoszenia nakładów na działalność innowacyjną.

5. Infrastruktura dla innowacji
Celem kierunku jest poprawa warunków funkcjonowania innowacyjnych przedsiębiorstw. Polskie przedsiębiorstwa, w szczególności MSP, mają trudności we wdrażaniu rozwiązań innowacyjnych. Istnieje duże zapotrzebowanie przedsiębiorców na specjalistyczne usługi doradcze i szkoleniowe z zakresu transferu technologii oraz procesu wdrażania innowacji czy też np. korzystania z usług publicznych online. Przedsiębiorcy nie wykorzystują przewagi konkurencyjnej, jaka możliwa jest do uzyskania w wyniku współpracy z innymi przedsiębiorcami lub jednostkami naukowymi. Za strategiczne obszary wsparcia uznano: rozwój instytucji otoczenia przedsiębiorstw, wspólne przedsięwzięcia przedsiębiorstw (np. klastry), wzmocnienie współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami a sferą badawczą oraz upowszechnienie wykorzystania technologii informacyjnych.

Wdrażanie Kierunków oparte będzie o system wdrażania programów operacyjnych realizowanych w ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007-2013. Kluczowe znaczenie będzie miało wdrożenie działań zaproponowanych
w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka, Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki oraz w 16 Regionalnych Programach Operacyjnych. Kierunki działań i obszary, w których sugerowana jest interwencja znajdą również swoje odzwierciedlenie
w pracach legislacyjnych Rządu.

Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata 2007-2013 (wersja w jęz. polskim)
 (pobierz plik.pdf)

Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata 2007-2013 (wersja w jęz. angielskim)
 (pobierz plik.pdf)