Komisja Europejska

Komisja Europejska podjęła się realizacji ambitnego projektu pod nazwą „lepsze stanowienie prawa”. W 2002 r. zapoczątkowano dalekosiężny program służący uproszczeniu i ogólnej poprawie środowiska regulacyjnego. Ma on ograniczyć biurokrację, poprawić jakość uregulowań i służyć konstruowaniu lepszych przepisów tak dla konsumentów, jak i dla przedsiębiorstw. Oznacza to określone działania na rożnych etapach cyklu polityki: analizę nowych inicjatyw, wniosków będących jeszcze w fazie negocjacji i już obowiązującego prawa. Program lepszego stanowienia prawa objął zatem szereg zróżnicowanych działań:

• wprowadzenie systemu oceny wpływu i poprawę konstrukcji najważniejszych wniosków legislacyjnych Komisji;
• wdrożenie programu uproszczenia obowiązującego prawa;
• testowanie wniosków Komisji rozpatrywanych przez Radę Ministrów i Parlament Europejski celu sprawdzenia, czy powinny one zostać wycofanie;
• organizowanie konsultacji w sprawie wszystkich inicjatyw Komisji;
• szukanie alternatyw dla aktów prawnych i przepisów (takich jak samoregulacje lub
• współtworzenie prawa przy udziale prawodawcy i zainteresowanych stron).

Ważnym elementem procesu lepszego stanowienia prawa jest uzyskanie pełnego obrazu skutków regulacji, tak by wnioski legislacyjne pozwalały na osiągnięcie jak najlepszych wyników przy zmniejszeniu do minimum negatywnych skutków ubocznych. Komisja jest zdecydowana analizować ekonomiczne, społeczne i ekologiczne skutki swoich wniosków. Wprowadziła ona obowiązek oceny wpływu wniosków dotyczących najważniejszych celów politycznych i od 2003 r. przeprowadziła ponad 404 takich ocen. Efektem była znacząca zmiana sposobu kształtowania polityki w Komisji Europejskiej. Jest to podejście oparte na wiedzy, które ma doprowadzić do tego, by decyzje o tym, czy i jak wdrażać daną inicjatywę, opierały się na solidnych dowodach i gruntownej analizie dostępnych możliwości. Jedną z rutynowo obecnie rozpatrywanych opcji jest niepodejmowanie działań na szczeblu UE. Pozwala to Komisji na podejmowanie decyzji przez wybór jednej z wielu możliwości, z których każda ma wady i zalety.

Komisja ma obowiązek organizowania powszechnych konsultacji przed złożeniem wniosku legislacyjnego. Jest to zresztą najlepszy sposób, aby przekonać się, czy uwzględniono wszystkie interesy. Pomaga to zapewnić wysoką jakość prawa. Wysłuchując opinii szerokiego grona przedstawicieli społeczeństwa, można sprawdzić, czy w praktyce polityka w danej dziedzinie funkcjonuje prawidłowo. Komisja ma długą tradycję organizowania powszechnych konsultacji za pośrednictwem różnorodnych kanałów: zielone księgi, białe księgi, komunikaty, fora, warsztaty, stałe grupy konsultacyjne i konsultacje przez Internet. Wszystkie te środki mieszczą się dzisiaj we wspólnym zbiorze minimalnych norm w zakresie konsultacji, a same konsultacje stanowią integralny element ocen wpływu. Dialog między Komisją a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego przybiera różne formy, a metody konsultacji i dialogu zmieniają się w zależności od obszaru polityki. Istnieją też procesy ustrukturyzowane, takie jak dialog społeczny ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców oraz dialog między Komisją a europejskimi i krajowymi stowarzyszeniami władz regionalnych i lokalnych.

Koszty administracyjne związane z przestrzeganiem przepisów obciążają firmy, władze publiczne i obywateli. Może to wynikać z prawnego obowiązku dostarczania informacji, etykietowania, monitorowania czy sporządzania sprawozdań. Jeśli obciążenia te są zbyt duże, ich koszt może przewyższać korzyści, jakie płyną z wprowadzenia zasad regulujących daną dziedzinę działalności. Komisja zaczęła zwracać szczególną uwagę na potencjalne koszty administracyjne i obciążenia wynikające z prawa UE. Prawo europejskie przyjmuje często formę dyrektywy, w której podaje się ogólne zasady, pozostawiając państwom członkowskim zadanie opracowania szczegółowych środków wykonawczych, dlatego trudno jest określić z góry potencjalne koszty administracyjne. Mogą one być rożne w poszczególnych państwach członkowskich, a nawet w poszczególnych regionach, w zależności od przyjętego sposobu wykonania prawa. Nie oznacza to jednak, że takie oszacowanie jest całkowicie niemożliwe. Komisja Europejska podjęła inicjatywę polegającą na ustaleniu metody pomiaru kosztów administracyjnych (model kosztów administracyjnych netto UE), wzorowaną na najlepszych praktykach stosowanych w państwach członkowskich, takich jak Niderlandy czy Zjednoczone Królestwo. W ramach nieustającego dążenia do lepszego stanowienia prawa Komisja bada również koszty administracyjne w konkretnych obszarach. Pozwala to stwierdzić, jaki udział w kosztach administracyjnych mają przepisy wspólnotowe, a jaki wynika z przepisów wykonawczych państw członkowskich.

Wraz ze stopniowym rozwojem prawa UE przez ostatnie pięćdziesiąt lat zwiększył się także stopień jego złożoności. Zdając sobie sprawę z tego, że w pewnych dziedzinach przepisy mogą być nadmiernie złożone, Komisja przystąpiła do ambitnego programu przeglądu i uproszczenia istniejącego prawa Wspólnoty, by uczynić go jasnym, zrozumiałym, aktualnym i łatwym w stosowaniu. Programem tym objęto ponad 200 aktów prawnych. Na początek zajęto się przemysłem motoryzacyjnym, odpadami i branżą budowlaną. Następne w kolejności będą środki spożywcze, kosmetyki, farmaceutyki i usługi. Komisja zamierza także złagodzić obciążenia administracyjne, szczególnie dla małych firm, przez uproszczenie pracochłonnych procedur wypełniania formularzy służących celom statystycznym lub przez zreformowanie kodeksu celnego, tak by ułatwić wymianę informacji drogą elektroniczną. Proces ten wymaga zmian w prawie. Potrzebna jest też na to zgoda Rady i Parlamentu Europejskiego. Odpowiedzialność za sukces procesu uproszczenia prawa spoczywa zatem na wszystkich instytucjach europejskich.

Koszty administracyjne związane z przestrzeganiem przepisów obciążają firmy, władze publiczne i obywateli. Może to wynikać z prawnego obowiązku dostarczania informacji, etykietowania, monitorowania czy sporządzania sprawozdań. Jeśli obciążenia te są zbyt duże, ich koszt może przewyższać korzyści, jakie płyną z wprowadzenia zasad regulujących daną dziedzinę działalności. Komisja zaczęła zwracać szczególną uwagę na potencjalne koszty administracyjne i obciążenia wynikające z prawa UE. Prawo europejskie przyjmuje często formę dyrektywy, w której podaje się ogólne zasady, pozostawiając państwom członkowskim zadanie opracowania szczegółowych środków wykonawczych, dlatego trudno jest określić z góry potencjalne koszty administracyjne. Mogą one być rożne w poszczególnych państwach członkowskich, a nawet w poszczególnych regionach, w zależności od przyjętego sposobu wykonania prawa. Nie oznacza to jednak, że takie oszacowanie jest całkowicie niemożliwe. Komisja Europejska podjęła inicjatywę polegającą na ustaleniu metody pomiaru kosztów administracyjnych (model kosztów administracyjnych netto UE), wzorowaną na najlepszych praktykach stosowanych w państwach członkowskich, takich jak Niderlandy czy Zjednoczone Królestwo. W ramach nieustającego dążenia do lepszego stanowienia prawa Komisja bada również koszty administracyjne w konkretnych obszarach. Pozwala to stwierdzić, jaki udział w kosztach administracyjnych mają przepisy wspólnotowe, a jaki wynika z przepisów wykonawczych państw członkowskich.

W styczniu 2007 r. Komisja Europejska przedstawiła ambitny program działań mający na celu pomiar i zmniejszenie obciążeń administracyjnych w Unii Europejskiej nakładanych na przedsiębiorców przez prawo unijne na poziomie 25% do końca 2012 r. Do pomiaru obciążeń administracyjnych Komisja zaleciła stosowanie Modelu Kosztu Standardowego (ang. Standard Cost Model). Komisja wyznaczyła w związku z tym 13 priorytetowych obszarów prawa, których akty prawne zostały poddane pomiarowi:

• ­ rolnictwo/dotacje rolne,
• ­ roczne sprawozdania finansowe/prawo spółek,
• ­ polityka spójności,
• ­ środowisko naturalne,
• ­ usługi finansowe,
• ­ rybołówstwo,
• ­ bezpieczeństwo żywności,
• ­ prawo farmaceutyczne,
• ­ zamówienia publiczne,
• ­ statystyka,
• ­ prawo podatkowe/celne,
• ­transport,
• ­oraz środowisko pracy.

Program działań w zakresie redukcji obciążeń administracyjnych w Unii Europejskiej został zatwierdzony na posiedzeniu Rady Europejskiej w marcu 2007 r. Rada zgodziła się w szczególności na ustalenie wspólnego celu w zakresie zmniejszania obciążeń i wezwała tym samym państwa członkowskie do wyznaczenia równie ambitnych celów krajowych oraz wyznaczenia priorytetowych obszarów prawa, które byłyby poddawane pomiarom. Ponadto państwa członkowskie zostały zobligowane przez Komisję Europejską do dokonywania pomiarów obciążeń administracyjnych nakładanych przez prawo krajowe transponujące prawo wspólnotowe oraz przez ustawodawstwo nie implementujące przepisów prawa unijnego, a tym samym do opracowania propozycji ich zmniejszenia.

Pomiar referencyjny w Unii Europejskiej w 13-stu priorytetowych obszarach prawa został już zakończony i objął 72 akty prawne. Całość obciążeń administracyjnych wynikających z tych aktów prawnych szacowana jest na około 123,8 mld EUR. Najbardziej kosztowne dla przedsiębiorców są akty prawne w obszarze prawa podatkowego/celnego, których koszt został oszacowany na kwotę ponad 87 mld EUR, następnie akty prawne w obszarze rocznych sprawozdań finansowych/prawa spółek kosztują przedsiębiorców 14,6 mld Euro. Na podstawie uzyskanych wyników pomiaru, Komisja Europejska podjęła ważne kroki ku zmniejszaniu obciążeń we wszystkich priorytetowych obszarach. Parlament i Rada przyjęły dotychczas m.in. 33 wnioski legislacyjne przedstawione przez Komisję, w wyniku których szacowane zmniejszenie obciążeń wyniesie 5,7 mld EUR. Przygotowywanie dalszych środków zmniejszania obciążeń obecnie ma miejsce w niemal wszystkich obszarach priorytetowych. Środki te skoncentrowane są w szczególności na usuwaniu utrudnień, tak aby przedsiębiorstwa odczuły zmniejszenie obciążeń. Harmonogram prac przygotowawczych uwzględnia fakt, że środki muszą zostać przyjęte do 2012 r. Komisja planuje m.in. uprościć wymogi dotyczące bilansu oraz rachunku zysków i strat, a także ograniczyć wymogi ujawniania informacji dodatkowych dotyczących rachunków.

 Link do strony KE