Pierwsza ustawa deregulacyjna

Ustawa o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców wpisuje się w realizację jednego z priorytetów strategicznych Ministerstwa Gospodarki i Rządu jakim są lepsze regulacje prawne mające prowadzić do stworzenia najlepszych w Europie warunków prowadzenia działalności gospodarczej.

Ustawa - za wyjątkiem niektórych przepisów - weszła w życie w dniu 1 lipca 2011 r. 

Wprowadzone przez Rząd rozwiązania w powyższej ustawie dotyczą szerokiego spektrum działalności gospodarczej. W swoim zamierzeniu mają one przynieść korzystny skutek nie tylko gospodarce, ale przede wszystkim przedsiębiorcom.

Ustawa została przygotowana po kompleksowym przeglądzie polskiego prawa gospodarczego - w sumie przeanalizowano 209 ustaw. W wyniku tej analizy  zaproponowano nowelizację 96 z nich.

Wedle danych z oceny skutków  przyjętej regulacji wprowadzone rozwiązania dadzą wymierne korzyści po stronie przedsiębiorców i obywateli.

• Dla przykładu zmiana kultury oświadczeń w przypadku samego ZUS przyniesie ponad 250 mln zł oszczędności.
• W przypadku zaświadczeń wydawanych na potrzeby socjalne (gdzie beneficjentami są głównie obywatele) oszczędność może wynieść w okolicach 1 mld zł rocznie.
• Natomiast oszczędności związane z wydawaniem przez gminy dokumentów (zaświadczeń) wyniosą nawet do 5 mld zł rocznie.

Ustawa o ograniczaniu barier dla obywateli i przedsiębiorców realizuje następujące cele:

• Redukuje obowiązki administracyjne czyli ogranicza biurokrację i zmniejsza koszty poprzez wprowadzenie instytucji oświadczenia w miejsce obowiązku przedkładania zaświadczeń.
• Realizuje I etap zmian polegający na uzupełnieniu przepisów rozwiązaniami prawnymi potrzebnymi dla sprawnego funkcjonowania przedsiębiorców.
• Realizuje I etap zmian o charakterze dereglamentacyjnym polegający na rezygnacji z niektórych zezwoleń i rejestrów działalności regulowanej.

Przykładowe główne zmiany zawarte w ustawie:

• Wprowadzenie prawa składania oświadczeń w miejsce obecnego obowiązku przedstawiania zaświadczeń. Instytucja oświadczenia ma na celu zmianę dotychczasowej praktyki nakładającej na obywateli ciężar udowodnienia stanu faktycznego i prawnego. Przedsiębiorca lub obywatel będzie miał jednak prawo do uzyskania zaświadczenia jeśli nie będzie on pewny swojego statusu prawnego.

Zmieniając przepisy kierowano się zasadą aby organ administracji jak najwięcej informacji mógł pozyskać elektronicznie bądź korzystając z informacji będących w posiadaniu innych organów administracji.

Po analizie 280 zaświadczeń występujących w 120 ustawach ostatecznie wprowadzono zmiany w 77 ustawach znosząc 217 zaświadczeń.

Do najważniejszych zmian w przedmiotowym zakresie należy:

• uchylenie przepisów nakładających obowiązek przedkładania w kontaktach z organami administracji publicznej zaświadczeń o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub zaświadczeń (wypisów, odpisów) o wpisie do rejestru przedsiębiorców w KRS w sytuacji gdy numer w odpowiednim rejestrze udało się przenieść do wniosku.
• uchylenie przepisów nakładających obowiązek przedkładania w kontaktach z organami administracji publicznej zaświadczeń o nadaniu numeru NIP i REGON w sytuacji gdy odpowiednie numery znalazły się we wniosku, w innych przypadkach zamieniono zaświadczenie na oświadczenie.
• zamieniono zaświadczenia o niekaralności na oświadczenie w tych przypadkach gdy posiadanie takiego zaświadczenia nie jest uzasadnione ze względu na nadrzędny interes publiczny.
• zamieniono obowiązek przedkładania oryginałów, urzędowo poświadczonych odpisów świadectw, dyplomów, aktów stanu cywilnego urodzenia, zgonu itp. na kopie dokumentów potwierdzających wykształcenie lub kopie odpisów aktu stanu cywilnego.
• w przepisach nakładających na obywatela obowiązek przedkładania zaświadczeń o dochodach, niezaleganiu z płatnościami wobec urzędu skarbowego i składkami do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umożliwiono składanie oświadczeń.
• Uzupełnia przepisy rozwiązaniami prawnymi potrzebnymi dla sprawnego funkcjonowania przedsiębiorców. Jako najbardziej istotne zmiany z przedmiotowym zakresie należy wymienić:
  • możliwość przekształcenia spółdzielni pracy w spółkę prawa handlowego,
  • wprowadzenie instytucji leasingu konsumenckiego, która umożliwi zawieranie umów leasingu dla konsumenta,
  • umożliwienie przedsiębiorcy będącemu osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą  przekształcenie w jednoosobową spółkę kapitałową czy też obniżenie kosztów sądowych wpisu do rejestru przedsiębiorców z 1000 zł do 500 zł oraz koszty związane z dokonaniem zmiany we wpisie z 400 zł na 250 zł.
• Wprowadza zmiany o charakterze dereglamentacyjnym polegające na rezygnacji z niektórych zezwoleń i rejestrów działalności regulowanej.
• Zmiany w części dereglamentacyjnej. Dotyczą one uchylenia bądź zmiany na mniej uciążliwą formę reglamentacji np.: likwidacja zezwoleń bądź ich zmiana na rejestr działalności regulowanej. Celem wprowadzonych zmian jest także zmniejszenie uznaniowości organów administracji publicznej oraz obniżenie kosztów poprzez likwidację opłat za wybrane zezwolenia lub wpisy do rejestrów działalności regulowanej np.: uchylono zezwolenie na działalność w zakresie wykonywania planu urządzenia lasu, uchylono zezwolenie na podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie produkcji tablic rejestracyjnych działalność ta będzie wykonywana po uzyskaniu wpisu do rejestru działalności regulowanej.