Pomiar obciążeń administracyjnych

Obciążenia administracyjne (OA) są to koszty administracyjne ponoszone przez przedsiębiorców w związku z wypełnianiem obowiązków informacyjnych (OI), wynikających z regulacji prawnych uchwalonych przez państwo. Koszty administracyjne są to natomiast koszty ponoszone przez przedsiębiorstwa, sektor wolontariatu, władze publiczne i obywateli w związku z wykonywaniem zobowiązań w zakresie dostarczania informacji władzom publicznym, jak i podmiotom prywatnym na temat podejmowanych czynności lub produkcji. Pomiar jest liczbowym przedstawieniem kosztu wykonywania obowiązku informacyjnego i jest przeprowadzany w oparciu o Model Kosztu Standardowego (ang. Standard Cost Model). Rozpatrywany globalnie ukazuje bariery na jakie natrafiają przedsiębiorcy prowadząc działalność gospodarczą.

W procesie dokonywania pomiaru kluczowe jest dokładne wyliczenie następujących parametrów:

• kosztu realizacji obowiązku informacyjnego przez pojedynczego przedsiębiorcę,
• wielokrotności wykonywania poszczególnych obowiązków informacyjnych w danym roku.

Obliczenie kosztu pojedynczego OI dla jednego przedsiębiorcy wymaga wyliczenia kosztu każdej czynności administracyjnej niezbędnej do wypełnienia tego obowiązku. W tym celu niezbędne jest określenie stawki godzinowej oraz czasu realizacji poszczególnych czynności w typowym (modelowym) dla realizacji określonego obowiązku informacyjnego przedsiębiorstwie.

Do obliczenia wielokrotności wykonywania określonego OI w roku niezbędne jest uzyskanie informacji na temat wielokrotności wykonania OI w danym roku przez pojedynczego przedsiębiorcę oraz liczby przedsiębiorstw zobowiązanych do wykonania danego obowiązku informacyjnego. Iloraz powyższych danych pozwala na ustalenie wielokrotności poszczególnych OI.

Częstotliwość wykonywania obowiązku informacyjnego jest w większości przypadków określona w przepisach prawnych. W niektórych sytuacjach - np.: obowiązki informacyjne wykonywane na żądanie - określenie częstotliwości nie jest możliwe. Można natomiast w oparciu o dane z rejestrów organów, które wypełnienia obowiązku informacyjnego żądają, ustalić wielokrotność ich wykonania w danym roku w skali całej gospodarki.

Liczba przedsiębiorców, na potrzeby metodyki Modelu Kosztu Standardowego (MKS), to liczba podmiotów do których stosują się dane uregulowania. Określenie liczby podmiotów wymaga ustalenia grupy docelowej danego obowiązku informacyjnego na podstawie przepisu nakładającego dany obowiązek.

Całkowity w skali gospodarki, koszt dla określonego obowiązku informacyjnego jest iloczynem kosztu wypełnienia obowiązku dla jednego przedsiębiorcy oraz wielokrotności jego wykonywania.

Po zgromadzeniu wszystkich danych, dotyczących niezbędnych parametrów określonych powyżej oraz wyliczeniu wysokości kosztów dla wszystkich OI należy przygotować raport podsumowujący. Powinien on zawierać w szczególności:

• opis wszystkich obowiązków informacyjnych,
• omówienie wyników pomiaru,
• przedstawienie klasyfikacji obowiązków według rankingu najbardziej kosztownych w danym obszarze prawnym,
• prezentację wniosków z badania.

Prezentacja wniosków z pomiaru służy dalszym pracom zmierzającym do wypracowania rozwiązań mających zredukować koszty realizacji najbardziej kosztownych lub uciążliwych obowiązków informacyjnych.

Oprócz pomiaru obciążeń administracyjnych w siedmiu obszarach prawa dokonanego w 2007 r., w czerwcu 2010 roku zakończony został pomiar bazowy obciążeń administracyjnych w przepisach prawa gospodarczego. Objął on 6 187 obowiązków informacyjnych zidentyfikowanych w 482 aktach prawnych. Pomiar został przeprowadzony w oparciu o Model Kosztu Standardowego. Pomiar bazowy umożliwił określenie rzeczywistych możliwości redukcyjnych oraz ułatwi opracowanie planów redukcji w ujęciu zarówno globalnym, jak i sektorowym.  

Jak wskazują wyniki pomiaru suma rocznych kosztów administracyjnych ponoszonych przez przedsiębiorców w Polsce wynosi 77,6 mld złotych, co stanowi ok. 6,1% PKB Polski. Suma rocznych kosztów obciążeń administracyjnych wynosi 37,3 mld złotych, co stanowi ok. 2,9% PKB Polski.  Spośród 3712 OI podległych badaniu 3402 generują koszty administracyjne różne od zera. Suma kosztów administracyjnych w całej gospodarce wynosi 77,6 mld zł. Średni koszt administracyjny na jeden OI wynosi prawie 23 mln zł. Prawie wszystkie obowiązki spośród pierwszych dziesięciu najbardziej kosztownych dotyczą zobowiązań z zakresu prawa podatkowego oraz rocznych sprawozdań finansowych spółek. Pierwsze 10 OI w rankingu generuje aż 65% łącznych kosztów administracyjnych w gospodarce. Najbardziej kosztownym obowiązkiem informacyjnym na jednego przedsiębiorcę jest świadczenie usług infolinii dla użytkowników przez dostawców publicznie dostępnych usług telefonicznych. Wykonywanie tego OI kosztuje każdego z podległych pod niego adresatów ponad 80 mln złotych rocznie. Średni koszt administracyjny na OI na przedsiębiorcę wynosi prawie 59 tys. zł.

Wyniki pomiaru obciążeń administracyjnych w przepisach prawa gospodarczego obrazują także łączny roczny czas wykonywania poszczególnych obowiązków informacyjnych. Z danych wynika, że najbardziej czasochłonnym obowiązkiem informacyjnym jest prowadzenie ewidencji rachunkowej zapewniającej określenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, które rocznie wymaga od wszystkich zobowiązanych do tego przedsiębiorców poświęcenia prawie 486 mln godzin (ponad 20 mln dni).

W trakcie prowadzonego pomiaru bazowego, zebrano także interesujące spostrzeżenia dotyczące wykonywanych obowiązków, tj. komentarze przedsiębiorców nt. uciążliwości oraz zasadności stosowania poszczególnych obowiązków informacyjnych w wybranych aktach prawnych. Jednym z aktów prawnych, które budzi najwięcej kontrowersji jest prawo podatkowe. Uciążliwość obowiązków informacyjnych wynikająca z ustaw dotyczących podatków, zarówno podatków od osób fizycznych i prawnych oraz podatku od towarów i usług, polega, zdaniem przedsiębiorców, głównie na zmienności przepisów prawa oraz na ich niejasności. Respondenci podczas wywiadów najczęściej zwracali uwagę na niejednolitość orzecznictwa, która jest, w ich opinii, kłopotliwa nie tylko dla samych podatników, ale także dla organów podatkowych oraz sądów administracyjnych. Wysoka częstotliwość zmian przepisów skutkuje koniecznością szkoleń pracowników w zakresie nowych przepisów oraz korzystania z opracowań z ich interpretacją oraz komentarzem, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Szczególnie kłopotliwa w wykładni jest ustawa o podatku VAT, której liczne zmiany nie pozwalają na stabilność w jej stosowaniu.

Poniżej dokumenty z raportu wraz z załącznikami.

Raport z wykonania pomiaru obciążeń administracyjnych

	Załącznik nr 1 – Metodologia przeprowadzenia pomiaru bazowego
	Załącznik nr 2 – Ranking obowiązków informacyjnych według łącznych rocznych kosztów administracyjnych
	Załącznik nr 3 – Ranking obowiązków informacyjnych według średnich rocznych kosztów administracyjnych na przedsiębiorcę
	Załącznik nr 4 – Ranking obowiązków informacyjnych według łącznych rocznych kosztów obciążeń administracyjnych
	Załącznik nr 5 – Ranking obowiązków informacyjnych według średnich rocznych kosztów obciążeń administracyjnych na przedsiębiorcę
	Załącznik nr 6 – Ranking obowiązków informacyjnych według łącznego rocznego czasu poświęcanego na ich wykonanie
	Załącznik nr 7 – Ranking obowiązków informacyjnych według średniego rocznego czasu poświęcanego na ich wykonanie na przedsiębiorcę
	Załącznik nr 8 – Ranking aktów prawnych według łącznych rocznych kosztów administracyjnych
	Załącznik nr 9 – Ranking aktów prawnych według łącznych rocznych kosztów obciążeń administracyjnych
	Załącznik nr 10 – Ranking obowiązków informacyjnych według łącznych kosztów administracyjnych w podziale na resorty i instytucje
	Załącznik nr 11 – Ranking obowiązków informacyjnych według średniego rocznego czasu poświęcanego na ich wykonanie na przedsiębiorcę w podziale na resorty i instytucje
	Załącznik nr 12 – Analiza wyników pomiaru bazowego
	Załącznik nr 13 – Narzędzie IT – Zbiorcza baza mechanizmów kalkulacji i wyników badania w wersji elektronicznej
	Załącznik nr 14 – Wzór kwestionariusza wywiadu bezpośredniego w wersji elektronicznej (załącznik niedostępny)
	Załącznik nr 15 – Wybrane komentarze przedsiębiorców zebrane w ramach wywiadów bezpośrednich
	Załącznik nr 16 – Zestawienie prezentujące łączny czas, koszty administracyjne i obciążenia administracyjne związane z wykonywaniem OI wg resortów i aktów prawnych (zgodnie z przypisaniami w Wykrywaczu OI)
	Załącznik nr 17 – Zestawienie umożliwiające analizę powiązań pomiędzy resortami i aktami prawnymi wynikających z atrybutów przypisanych poszczególnym OI w Wykrywaczu OI
	Załącznik nr 18 – Wykrywacz OI ze zaktualizowanymi przypisaniami obowiązków informacyjnych do resortów i instytucji
	UWAGA - Objaśnienie dot. Indeksu obowiąku Informacyjnego (OI)

Pliki XLS zostały przygotowane w formacie EXCEL 2007

Wszystkie pliki raportu spakowane w formacie ZIP