Wytyczne do OSR

Opisany w Wytycznych system oceny skutków regulacji nie jest nową procedurą w Polsce. Większość z zaproponowanych w Wytycznych elementów OSR jest na co dzień wykorzystywana przez administrację i stosowana w praktyce ale nie zawsze w systematyczny sposób. Wytyczne nie zmieniają kryteriów stosowania i sporządzania OSR i nie wprowadzają zasadniczych zmian w zakresie funkcjonowania systemu ocen skutków regulacji. Ich zadaniem jest ujęcie istniejących praktyk we właściwe ramy i strukturę oraz nadanie aplikacyjnego charakteru zasadom określonym w Regulaminie Pracy Rady Ministrów.

Zakres dokonywania oceny określa się w zależności od przedmiotu i zasięgu oddziaływania projektowanego aktu normatywnego (zasada proporcjonalności). Zakres oceny należy każdorazowo dostosować do skali rozpatrywanego problemu, zgodnie ze wskazaną powyżej zasadą proporcjonalności. Ocena skutków regulacji powinna obejmować nie tylko akty normatywne w randze ustawy, ale także akty wykonawcze niższego rzędu. Wyjątkiem jest ustawa budżetowa, dla której przyjęty jest odrębny tryb jej zgłaszania i uchwalania.

Przedmiotowe Wytyczne są zbiorem wskazówek do przeprowadzania OSR i powinny usprawnić ten proces tak, by miały one odpowiednio wysoką jakość i tworzyły istotną wartość dodaną dla procesu decyzyjnego.

Celem stworzenia takiego dokumentu było przedstawienie w zwięzły i prosty sposób – „krok po kroku” - kolejnych etapów dokonywania oceny skutków regulacji. W założeniu stosowanie poniższych Wytycznych ma ułatwić jasne zdefiniowanie problemów i ustalenie celów, usprawnić proces decyzyjny, właściwie uzasadnić podejmowane przez rząd działania oraz zminimalizować ich potencjalne negatywne konsekwencje.

Ze względu na uniwersalny charakter Wytycznych nie opisywano procesów określonych w przepisach szczegółowych regulujących kwestie konsultacji społecznych. Należy jednak pamiętać, iż każdorazowo konieczne jest przeanalizowanie postanowień konkretnych ustaw i rozporządzeń w celu dostosowania metod konsultacji do obowiązujących przepisów.

Należy jeszcze raz podkreślić, że Wytyczne są zbiorem wskazówek, które mają za zadanie pomóc w dokonywaniu oceny i usystematyzować stosowaną dotychczas praktykę. Stanowią one zbiór podstawowych zasad OSR. Powinny być stosowane zgodnie z wyrażoną w Regulaminie pracy Rady Ministrów zasadą proporcjonalności oraz zasadami obiektywizmu i przejrzystości. Stosowane Wytycznych ma za zadanie usprawnienie a nie opóźnienie procesu legislacyjnego. Zgodnie z § 9 Regulaminu prac Rady Ministrów OSR jest sporządzany przed opracowaniem projektu aktu prawnego. Zatem dobrze przygotowane założenia dla projektu aktu prawnego, bazujące na przeprowadzonej OSR oraz przygotowanie aktu prawnego odpowiadającego na najważniejsze problemy społeczno-gospodarcze, przyczyni się do sprawnego wdrożenia i funkcjonowania prawa. Po wprowadzeniu OSR na wczesnym etapie prac legislacyjnych twórcy prawa i jego praktycy będą w lepszej sytuacji dzięki stosowaniu procesu stanowienia prawa opartego na dowodach - jako standardu.

Ocenę skutków regulacji należy zatem traktować jako narzędzie ułatwiające podjęcie właściwej decyzji o wydaniu regulacji przy uwzględnieniu wszystkich prawdopodobnych kosztów i korzyści. Wybrane w oparciu o OSR rozwiązanie jest najbardziej optymalnym z punktu widzenia korzyści i kosztów. Docelowo systematyczne stosowanie OSR powinno spowodować lepsze dostosowanie ustawodawstwa do wymogów rynku oraz usprawnienie funkcjonowania systemu prawnego jako całości i w efekcie wzrost konkurencyjności gospodarki.

Dokument - Wytyczne do oceny skutków regulacji
(pobierz plik .pdf)