Druga ustawa deregulacyjna

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), opracowana przez Ministerstwo Gospodarki, to kontynuacja wcześniejszych inicjatyw mających na celu ułatwienie wykonywania działalności gospodarczej oraz tworzenie przyjaznego otoczenia prawnego dla obrotu gospodarczego.

Podstawowym celem tej ustawy jest likwidacja bądź ograniczenie niektórych kosztownych i uciążliwych obowiązków nałożonych na przedsiębiorców i obywateli. Wychodzi ona naprzeciw oczekiwaniom wielu środowisk, nie tylko przedsiębiorców. Podkreślenia wymaga, że tzw. druga ustawa deregulacyjna zawiera rozwiązania, które są korzystne nie tylko dla przedsiębiorców, ale również dla pozostałych obywateli, jak chociażby propozycja wydłużenia okresu na wykorzystanie zaległego urlopu, czy zwolnienia w zakresie podatku akcyzowego na węgiel i koks.

Ustawa uwzględnia postulaty zgłaszane przez organizacje gospodarcze oraz stanowi przykład wzorcowej współpracy strony rządowej i partnerów społecznych przy opracowywaniu rozwiązań sprzyjających gospodarce. Projekt przygotowano we współpracy z organizacjami pracodawców: Business Centre Club, PKPP Lewiatan, Pracodawcy RP, Związek Rzemiosła Polskiego.

Rozwiązania zawarte w uchwalonej ustawie umożliwią zmniejszenie wydatków obywateli oraz firm o ok. 3 mld zł rocznie.

Ustawa stanowi kontynuację dotychczasowych działań obecnego Rządu dotyczących ułatwiania wykonywania działalności gospodarczej w Polsce. Stanowi ona również kontynuację filozofii przyjętej w pierwszej ustawie deregulacyjnej, tj. tworzenie przyjaznego otoczenia prawnego przywracającego wzajemne zaufanie państwa i obywateli, w tym przedsiębiorców oraz poczucie swobody gospodarczej. W opinii ekspertów MG, znoszenie barier administracyjnych, zmniejszanie liczby OI bądź uciążliwości związanych z ich wykonywaniem, jest najlepszym, często bezkosztowym sposobem na wyzwolenie sił i mechanizmów rozwojowych przedsiębiorstw.

Cała procedura legislacyjna - jak na ustawę obejmującą tak szeroki zakres - przebiegła niezwykle sprawnie. Od rozpoczęcia prac nad Założeniami do uchwalenia ustawy przez Sejm upłynęło niewiele ponad pół roku.

Większość zmian zawartych w ustawie zacznie obowiązywać już od początku stycznia 2012 r. 

Najważniejsze rozwiązania zawarte w ustawie to:

• Zobowiązanie Ministra Finansów do wydawania ogólnych interpretacji podatkowych na wniosków podatników

Wyraźnie uregulowana została kwestia występowania przez każdego podatnika z wnioskiem do Ministra Finansów o wydanie interpretacji ogólnej przepisów prawa podatkowego w sytuacji istnienia niejednolitego stosowania przepisów przez organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej. Minister Finansów, po otrzymaniu takiego wniosku, będzie zobowiązany do wydania interpretacji ogólnej. Co prawda, już na podstawie dotychczasowych przepisów podatnicy mogli zgłaszać się do Ministra Finansów z prośbą o wydanie interpretacji ogólnej, ale wnioski te nie były dla MF wiążące. Minister Finansów rzadko korzystał z tego instrumentu, czego wynikiem są zaledwie 23 interpretacje ogólne wydane łącznie w ciągu ostatnich 4 lat.

Przepis zwiększy pewność prawną firm, gdyż kwestie niejasne będą załatwiane jednorazowo i jednolicie dla wszystkich podmiotów. Zapewni to równe warunki podatkowe dla wszystkich podmiotów oraz stanowić będzie ochronę przed niejasnymi i nieprecyzyjnymi przepisami podatkowymi.

• Wprowadzenie zwolnień i wyłączeń w zakresie podatku akcyzowego na węgiel i koks

Zmiana pozwoliła na: (1) wprowadzenie maksymalnych uproszczeń w procedurze poboru akcyzy od węgla i koksu, (2) zastosowanie wszystkich możliwych i zgodnych z Dyrektywą Energetyczną zwolnień i wyłączeń, (3) zachowanie konkurencyjności polskiej gospodarki w wyniku wprowadzenia zwolnień dla przeważającej większości przedsiębiorstw zużywających węgiel i koks oraz (4) zminimalizowanie kosztów osób zużywających węgiel na własne potrzeby poprzez nieobciążanie ich dodatkowymi kosztami związanymi z nałożeniem na węgiel i koks podatku akcyzowego.

• Umożliwienie stosowania procedur uproszczonych z zakresu prawa celnego do wyrobów akcyzowych

Szersze stosowanie procedur uproszczonych ułatwi prowadzenie działalności podmiotom dokonującym importu lub eksportu wyrobów akcyzowych i znacznie ułatwi oraz przyspieszy procedury celne. Tym samym skróceniu ulegnie czas obrotu towarowego z zagranicą. Przykładowo możliwa będzie tzw. procedura w miejscu umożliwiająca objęcie wyrobów akcyzowych procedurą dopuszczenia do obrotu i procedurą wywozu w tzw. miejscu uznanym (np. siedziba podmiotu) przy ograniczonym udziale organu celnego.

• Likwidacja Monitora Polskiego B i w konsekwencji zwolnienie przedsiębiorców z kosztownego obowiązku publikacji sprawozdania finansowego w tym dzienniku (obecny koszt to ok.750 zł za stronę) - zmiany w tym zakresie wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.

Zmiany umożliwią obniżenie kosztów przedsiębiorców związanych z obowiązkiem publikacji sprawozdań finansowych. Obecnie, w wielu przypadkach koszt na przedsiębiorcę publikacji takiego sprawozdania w Monitorze Polskim B wynosi nawet kilkanaście tys. zł. rocznie. Dzięki ustawie przedsiębiorcy nie będą musieli ponosić tych kosztów, co pozytywnie przełoży się na ich kondycję finansową i umożliwi przeznaczenie zaoszczędzonych środków na bieżącą działalność gospodarczą.

• Skrócenie z 10 do 5 lat okresu przedawnienia należności z tytułu składek do ZUS i KRUS

Nienależnie opłacone składki (zaniżone lub zawyżone wobec ZUS) ulegać będą  przedawnieniu po upływie 5 lat. Obecna regulacja rodzi uciążliwe obowiązki dla płatników, którzy przez okres 10 lat nie mają pewności co do wygaśnięcia zobowiązania wobec ZUS. Ponadto dzięki tej propozycji przedsiębiorcy i inni płatnicy będą mogli krócej – o 5 lat - przechowywać dokumenty rozliczeniowe, co pozwoli na zmniejszenie kosztów.

• Zmniejszenie częstotliwości przekazywania przez płatnika ubezpieczonemu informacji o zapłaconych składkach do ZUS i NFZ z imiennych raportów miesięcznych

Informacje te będą przekazywane raz na rok lub na żądanie ubezpieczonego nie częściej niż raz na miesiąc. Obecny comiesięczny, pisemny obowiązek informowania pracowników o odprowadzonych składkach jest uciążliwy dla przedsiębiorców – wiąże się bowiem z koniecznością poniesienia kosztów na przygotowanie i druk formularzy ZUS RMUA. Na żądanie pracownika jednak informacje te nadal będą mogły być przekazywane częściej np. raz w miesiącu, jak to jest obecnie.

• Zniesienie odpowiedzialności solidarnej przedsiębiorców w ramach konsorcjum przy realizacji projektów PPP

W projektach PPP po stronie prywatnej jest zwykle konsorcjum firm budowlanych i operatorskich. Dotychczasowe regulacje w tym zakresie budziły wątpliwości, istniała obawa, że do umów PPP należy stosować również przepisy o odpowiedzialności solidarnej wynikających z prawa zamówień publicznych, co oznacza, że całe konsorcjum odpowiada solidarnie. W praktyce więc przedsiębiorstwo budowlane odpowiedzialne w ramach tego konsorcjum jedynie za budowę obiektu musi być współodpowiedzialne za realizację przedsięwzięcia przez cały okres trwania wieloletniej umowy o PPP, np. przez 30 lat, mimo że rola tego przedsiębiorstwa skończyła się na etapie budowy obiektu. W celu wyeliminowania tej sytuacji wyłączono odpowiedzialność solidarną przedsiębiorców w ramach konsorcjum przy realizacji projektów PPP. Tym samym odpowiedzialność np. przedsiębiorstwa budowlanego ograniczać się będzie tylko do etapu budowy obiektu, a nie całego wieloletniego kontraktu, jak to jest obecnie.

• Wydłużenie terminu na wykorzystanie zaległego urlopu do 30 września następnego roku

Pracownik będzie miał prawo do wykorzystania zaległego urlopu do końca września roku następnego, a nie jak do tej pory, jedynie do 31 marca. Zmiana ta będzie korzystna dla obu stron: pracodawcy umożliwi lepszą organizację pracy, a pracownikowi dogodne zorganizowanie wypoczynku.

• Zniesienie obowiązku podwójnego publikowania ogłoszenia wynikającego z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (KPC)

Dotychczas przyjęta przez sądy praktyka wskazuje, że każde ogłoszenie, które według przepisów KPC powinno być zamieszczone w prasie, musi być jednocześnie opublikowane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Proponowana zmiana wyraźnie określi, że w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ogłoszenia przewidziane KPC są publikowane tylko wtedy, gdy kodeks wyraźnie tak stanowi. Dzięki przyjętej poprawce strony i uczestnicy postępowania cywilnego nie będą już ponosić dodatkowych wydatków związanych z podwójną publikacją tego samego ogłoszenia

• Zniesienie obowiązku uzyskiwania opinii rzeczoznawcy w kwestii spełniania przepisów BHP przez projekty budowlane

Uzyskanie opinii rzeczoznawcy będzie fakultatywne, a nie obligatoryjne jak do tej pory. Propozycja przyczyni się do zmniejszenia formalności związanych z procesem budowlanym, jednocześnie gwarantując zapewnienie przez pracodawcę zgodności budowy lub przebudowy obiektu z zasadami BHP.

• Wydłużenie terminu na składanie deklaracji na podatek od nieruchomości z 15 stycznia do 31 stycznia danego roku

Ułatwi to przedsiębiorcy poprawne wywiązanie się z obowiązku podatkowego, gdy wystąpią sytuacje nagłe i niespodziewane, uniemożliwiające złożenie deklaracji w obecnym restrykcyjnym terminie tj. do 15 stycznia danego roku. Wydłużenie tego okresu o 2 tygodnie tj. do końca stycznia danego roku będzie znacznym ułatwieniem dla podatników a jednocześnie nie spowoduje negatywnych konsekwencji dla samorządów gminnych, które pobierają ten podatek.

• Obniżenie opłaty skarbowej za dokonanie wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych

Obecnie opłata skarbowa od dokonania wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych wynosi 6,7 tys. zł. Ustawa przewiduje jej obniżenie do kwoty 1 000 zł, ponieważ jednocześnie upraszcza procedurę rejestracyjną. Aktualna wysokość opłaty nie jest też uzasadniona gdy porówna się ją z wysokością opłaty za wpis oddziału do KRS.

***

Zgodnie z Krajowym Programem Reform na lata 2008-2011 jednym z priorytetów rządu jest zapewnienie przyjaznego otoczenia prawnego i instytucjonalnego dla przedsiębiorczości, innowacyjności i inwestycji. Cel ten ma być osiągnięty poprzez redukcję obciążeń administracyjnych nakładanych przez prawo na przedsiębiorców oraz znoszenie barier prawnych w rozwoju przedsiębiorczości.