Ocena Skutków Regulacji

Przyjmowane przez Państwo rozwiązania legislacyjne lub poza legislacyjne powinny realizować maksimum celów gospodarczych, środowiskowych i społecznych przy minimalnym możliwym obciążeniu podmiotów gospodarczych i społeczeństwa. Podejmowanie działania regulacyjnego jest uzasadnione w sytuacji, gdy przyjęcie aktu prawnego pozwala zapobiec niedoskonałości rynku, zostaje wybrana najmniej kosztowna forma regulacji oraz korzyści netto przewyższają koszty. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma poprawne skonstruowanie polityki regulacji i skuteczne stosowanie w jej ramach instrumentów programowych i analitycznych, takich jak ocena skutków regulacji.

Jednym z kluczowych aspektów poprawy otoczenia regulacyjnego jest stosowanie oceny skutków regulacji (OSR). Prawidłowo funkcjonujący system OSR pozwala na identyfikację najważniejszych szans i zagrożeń, jakie niesie ze sobą nowa regulacja. OSR dokonywana na odpowiednio wczesnym etapie prac legislacyjnych, wspomaga podejmowanie decyzji i zapewnia ocenę potencjalnych efektów działań administracji.

Podstawowym założeniem jest przeprowadzanie OSR przed opracowaniem projektu aktu normatywnego. Warto również podkreślić, że OSR jest instrumentem pomocnym przy podejmowaniu decyzji politycznych, lecz nie zastępuje tych decyzji. OSR nie może służyć jako uzasadnienie ex-post decyzji. Ocena skutków regulacji nie stanowi także substytutu uzasadnienia dla danego aktu normatywnego.

W Polsce system OSR został wprowadzony w 2001 r. zgodnie z Regulaminem pracy Rady Ministrów z 19 marca 2002 r. ( M.P. NR 13, poz. 221) – wyniki OSR stanowią część uzasadnienia do aktów normatywnych.

Dotychczasowa praktyka wskazuje, że pomimo sześcioletniego funkcjonowania OSR w polskim systemie prawnym, nadal istnieją niedoskonałości w jego funkcjonowaniu. Dlatego też podejmowane są kolejne kroki do systemowej zmiany podejścia do przygotowywania OSR w administracji.

Rozwiązania przyjęte przez Ministerstwo Gospodarki

Ministerstwo Gospodarki jako pierwsze wprowadziło w wewnętrznej procedurze tworzenia aktów normatywnych obowiązek akceptacji OSR przez członka kierownictwa resortu oraz przyjęcia założeń wraz z OSR przez Kierownictwo resortu. Wprowadzono także wewnętrzne OSR ex post w którym Ministerstwo Gospodarki dokonuje okresowego, systematycznego i kompleksowego przeglądu obowiązujących regulacji w obszarze działania resortu.

Kolejne działania przewidziane do realizacji to:

• Upowszechnienie zasad OSR poprzez kompleksowe przeszkolenie pracowników administracji rządowej. Obecnie Ministerstwo Gospodarki przeszkoliło ponad 600 urzędników i w latach 2009 – 2011 planuje przeszkolić kolejne 2800 pracowników urzędów odpowiedzialnych za tworzenie OSR.
• Analiza możliwości wprowadzenia oceny skutków regulacji ex post. Zadaniem oceny ex post będzie weryfikacja faktycznych kosztów i korzyści przyjętego prawa i weryfikacja trafności ocen przeprowadzonych w analizie ex ante.
• Przeprowadzenie analizy funkcjonowania i efektywności nowego systemu. Funkcjonowanie nowego systemu powinno podlegać okresowej weryfikacji jego założeń i ewentualnej aktualizacji zapisów Wytycznych.
• Przeprowadzenie audytu systemu OSR. Wyniki audytu będą stanowiły istotne źródło informacji, przedłożą dane analityczne pozwalające na zaproponowanie zmian systemowych. Dotychczas nie dokonano całościowej analizy liczbowej i jakościowej dokonywanych OSR. Wyniki Audytu pozwolą także na kompleksową i empiryczną identyfikacją barier w rozwoju systemu OSR.
• Ostatnim elementem będzie opracowanie i udostępnienie do publicznej wiadomości elektronicznej platformy OSR. Rola platformy danych będzie dwojaka – po pierwsze będzie pomocnym instrumentem w procesie sporządzania ocen skutków regulacji, po drugie – poprzez jej upowszechnienie - wzmocni rolę i znaczenie OSR wewnątrz administracji i wspomoże publiczną debatę na temat jakości regulacji w Polsce.