Konsultacje

Zasięganie opinii, rozumiane jako wszelkie możliwe formy wysłuchania zainteresowanych stron w procesie stanowienia prawa, a nie tylko wymienione formalnie w aktach normatywnych formy konsultacji społecznych, jest jednym z narzędzi, które zwiększają efektywność, przejrzystość oraz zaangażowanie zainteresowanych stron w proces tworzenia, wdrażania i przestrzegania przepisów prawa.

Zgodnie z Zasadami dialogu społecznego, przyjętymi przez Radę Ministrów 22 października 2002 r. zasięganie opinii powinno być prowadzone na jak najwcześniejszym etapie prac legislacyjnych. Wskazane jest, aby odbyło się w trakcie opracowania oceny skutków regulacji (OSR), w szczególności na etapie analizy problemu i wskazania celów podejmowanego działania. Proces zasięgania opinii powinien również towarzyszyć kolejnym etapom dokonywania oceny skutków regulacji.

Ministerstwo Gospodarki w dokumencie „Wytyczne do oceny skutków regulacji” zaproponowało nowe rozwiązania systemowe mające na celu wzmocnienie i poszerzenie roli zasięgania opinii w procesie tworzenia prawa. Nowe wymogi merytoryczne oceny skutków regulacji objęły metodologię umożliwiającą zasięganie opinii zainteresowanych stron, która nie tylko zwiększa poczucie współodpowiedzialności partnerów społecznych za proces stanowienia lepszego prawa, ale także jest istotnym źródłem zbierania danych i zwiększania poziomu akceptacji proponowanych rozwiązań. Po raz pierwszy wskazano na możliwość wykorzystania w procesie zasięgania opinii i przy przeprowadzaniu oceny skutków regulacji takich technik jak m.in.: zogniskowane wywiady grupowe, badania ankietowe, pogłębione badania jakościowe.

W „Wytycznych do oceny skutków regulacji” przygotowanych przez Ministerstwo Gospodarki sformułowano następujące zalecenia:

• należy dążyć do zasięgania opinii partnerów społecznych na jak najwcześniejszym etapie opracowywania aktów normatywnych,
• zakres opiniowania powinien być w miarę możliwości najszerszy,
• obowiązek konsultowania z partnerami społecznymi wynikający z obowiązujących ustaw stanowi jedynie minimum, które powinno być rozszerzane,
• przy ustalaniu listy podmiotów, którym należy przekazywać do zaopiniowania propozycje aktów prawnych należy uwzględniać w szczególności grupy podmiotów, które będzie oddziaływać projektowany akt normatywny.

Pomimo zaleceń odnośnie procesu zasięgania opinii zawartych w „Wytycznych do oceny skutków regulacji”, analizy przeprowadzone przez Ministerstwo Gospodarki wykazały niską jakość zasięgania opinii, która przekłada się na jakość procesu stanowienia prawa (w tym oceny skutków regulacji) oraz na jakość samego prawa. W ramach usprawnienia systemu OSR istotnym osiągnięciem Ministerstwa Gospodarki jest doprecyzowanie obowiązujących zasad konsultowania działań administracji (w tym przygotowywania aktów prawnych) z partnerami społecznymi. Wytyczne do konsultacji zawarto w dokumencie – Zasady konsultacji przeprowadzanych podczas przygotowywania dokumentów rządowych. Wprowadza on jasne reguły zasięgania opinii partnerów społecznych oraz porządkuje stan prawny w tym zakresie. Podręcznik stanowiący istotne wzmocnienie mechanizmu konsultacji powinien przyczynić się do poprawy jakości tworzenia prawa w Polsce.